خانە نشینبوون …. عوسمان ‬ڕانیەیی


لەكۆمەڵگە پێشكەوتووەكاندا بەتایبەت لە دانشگا و ناوەند و دامەزراوە گرنگەكانی ‬دەوڵەت، ‬ڕوناكبیران و داهێنەران و ئەكادیمیەكان و كەسانی ‬یاسایی ‬و ئیداری ‬و سیاسی، ‬دوای ‬گەیشتنیان بەماوەی ‬یاسایی ‬خانەنشینبوون وەك فەرمانبەران و بەڕێوەبەرانی ‬ئاسایی ‬خانەنشین ناكرێن. ‬چونكە ئەو كەسایەتیانە بە(بیر)کار دەكەن نەك بە(جەستە)، ‬سەرمایەی ‬كەسانی ‬ڕۆشنبیر و بیرمەند و ئەكادیمی ‬ئەقڵ و بیروهۆش و تواناكانیانە لەداهێنان و بەخشش نەك چەند ساڵێكی ‬دیاریكراوی ‬خزمەتكردن، ‬لەبەرئەوە گەیشتن بەماوەی ‬خانەنشینبون وجێبەجێكردنی ‬لەسەر فەرمانبەرانی ‬ئاسایی ‬و ئیداریەكان مانای ‬كۆتایی ‬هاتنی ‬كارو پیشەو ‬ڕۆڵی ‬لەبوارەكانی ‬ژیان دا نییە بەڵكو گۆڕانێكی ‬ئیداری ‬یاساییە ‬ڕودەدات. ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

خانەنشینبوون وەك قۆناغێك لەقۆناغە ئاساییەكانی ‬ژیانی ‬ئیداری ‬لەهەر وڵات و كۆمەڵگەیەك بەگوێرەی ‬یاسای ‬ناوخۆیی ‬رێكخراوە، ‬بۆنمونە لەزۆربەی ‬وڵاتانی ‬ئەوروپاو بەتایبەت لەدامەزراوە باڵاكان و زانكۆكان ماوەی ‬گەیشتن بەكاتی ‬خانەنشینبوون دەگاتە حەفتا ساڵ ‬یان بەكراوەیی ‬دەمێنێ یان ئەو كەسە خۆی ‬بخوازێت خانەنشین بكرێت ‬یان باری ‬تەندروستی ‬ڕێگەی ‬بەردەوامبوونی ‬كاری ‬پێ نادات، ‬لەهەندێ دەوڵەتیش ئەو كەسانەی ‬دەگەنە ئاستی ‬تەمەنی ‬خانەنشینبون ئەگەر بخوازن بەردەوامبن لە كاركردن ئەوا بواریان پێ دەدەن سەرپەرشتی ‬نامەی ‬ماستەر و دكتۆرا بكەن ‬یان لەناوەندەكانی ‬توێژینەوە شوێنی ‬تایبەت و شیاویان بۆدابین دەكرێت، ‬هاوكات گشت هەلومەرجی ‬حەوانەوەو ژیانێكی ‬پڕ ‬لەئاسوودەییان بۆلەبەر چاو دەگیرێت، تەنانەت هەندێ ناوەندی ‬ئەكادیمی ‬لەوڵاتانی ‬پێشكەوتوو هەوڵ دەدەن سوود لە بەهرەی ‬ئەكادیمی ‬وڵاتانی ‬تر ببینن، ‬بۆنموونە دكتۆرێكی ‬هاوڕێم هەیە خەڵكی ‬باشوری ‬كوردستانە پێشتر لەوڵاتی ‬فەرەنسا خوێندوویەتی، ‬تائێستا چەند جارێك لەلایەن ئەو وڵاتەوە داوەتكراوەو باشترین جێگەی ‬حەوانەوەیان بۆ دابین كردوە لەبەرامبەردا ئەركێكی ‬ئەكادیمیان لەبواری ‬لێكۆڵینەوە ‬یان وەرگێرانی ‬ئەدەبیات بۆماوەیەكی ‬دیاریكراو پێ سپاردووە و دوای ‬ئەنجام دانی ‬كارەكە بەرێزەوە ماڵ ئاوایی ‬لێ دەكرێت.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬بابەتەكە دەبەستمەوە بەهەرێمی ‬كوردستان دەبینین لەو بوارەشدا كەموکوڕی ھەیە ‬بەپێچەوانەی ‬كلتوری ‬گەلانی ‬پێشكەوتوو هەڵسوكەوت لەگەڵ ئەم لایەنە دەكرێت بەجۆرێك ئەو توانا ئەكادیمیانەی ‬ڕۆژانێك ‬ڕوویەكی ‬گەش و دەنگێكی ‬دیار و لایەنێكی ‬سەرەكی ‬كاركرن و كۆڵەگەیەكی ‬بنەڕەتی ‬بوون لە داهێنان و پێشكەشكردنی ‬خزمەتگوزاری ‬ هەرئەم كەسایەتیە بەرێزانە كاتێك گەیشتن بەوادەی ‬خانەنشینبون بەسادەیی ‬و ساردو سڕی ‬بەڕێ دەخرێن وەك ئەوەی ‬بڵێی ‬ئەوكەسە بارگرانی ‬بوبێت لەسەريان تەنانەت ڕێز بۆ ئارشیف و كەل و پەلی ‬ژوورەكانیان دانانێن ئەمە لەكاتێكدا ئەو كەلوپەلانە دۆكیۆمێنت و بابەتی ئەكادیمی ‬بوون و لەكاتی ‬خۆیدا هەوڵ و ماندوبونێكی ‬زۆری ‬مادی ‬و مەعنەوی ‬بۆ خەرج كراوە، راستە لێرەولەوێ چەند حاڵەتێكى وەك مەراسيمى خاترخواستن لەو كەسانه دەكرێت بەڵام شتەكە گشتى نييە، چونكە بەها و گرنگی ‬زانست و ‬ڕوناكبیری ‬لای ‬هەندێك كەسانی ‬بڕیار بەدەست گرنگى پێ نادرێت بۆیە دەبینین تەنانەت هەڵسوكەوت كردنیشیان لەتەك ئەو كەسایەتییانەدا شیاو و لەجێی ‬خۆی ‬نیە.
‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
پرسیار ئەوەیە ئایا ئەمە بێ ‬ڕێزی ‬نییە لەبەرامبەر كەسایەتیانی ‬وڵات دەكرێت؟ ئایا ئەمە دروستكردنی ‬كولتوری ‬بێڕێزی ‬نییە كە خەڵكانێك بەمەزاجی ‬شەخسی ‬خۆیان بەرامبەر خەڵكیتر دەیكەن؟ ئەم پرسیارانە پێویستە لایەنی بەرپرس وەڵامیان بداتەوە. لەبەرامبەردا پێویستە كولتوری ‬یەكتر قبوڵكردن و رێزگرتن و بەهای ‬نیشتیمانی ‬و ‬ڕەوشت بەرزی ‬لە كۆمەڵگە دروست بكرێ و پەرەی ‬پێ بدرێ نەك سڕینەوەی ‬بەها جوان و پیرۆزەكانی ‬ناو كۆمەڵگەی ‬كوردەواری ‬كەپڕیەتی ‬لە ‬ڕێزگرتن و خۆشەویستی ‬و مرۆڤایەتی.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬