Skip to Content

136 Views

کۆڕۆنا کیشوەرێکی پڕ لە وڵاتی جیھانی یەکەمی لە زەویدا! … ئارام ئازاد

کۆڕۆنا کیشوەرێکی پڕ لە وڵاتی جیھانی یەکەمی لە زەویدا! … ئارام ئازاد

Closed
by March 31, 2020 General

زۆرێک لە ھاوڵاتیانی وڵاتانی جیھانی سێیەم یا تایبەت تر وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و کیشوەری ئەفریقا زۆرجار دروشمی “ئێمە کەمترنین لە ھاوڵاتیانی ئەوروپی و ڕۆژئاوایی” یان لە خۆپیشاندان و ڕێپێوانەکانیان بەکارھێناوە و ئەو وڵاتانەیان بە نمونەی ھەرە پێشکەووتویھەموو بوارەکان ھێناوەتەوە ھەر لە سیاسیەوە دەست پێبکە تا دەگاتە خزمەتگوزاری و زۆرجار ژیانی تایبەتی ھاوڵاتی ئەوروپی بە نمونەیباڵا ھێنراوەتە پێش چاو، بەڵام ئەمانە تا ھاتنی ڤایرۆسێک بوو، کە ئەگەر مەودای ڤایرۆسەکە لەو وڵاتەی لێوەی سەری ھەڵدا(چین) پێوانەبکەین تا دەگاتە کیشوەری ئەوروپا ئەوا دەبینین وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست نزیکتر بن نەک ئەوروپا یا ڕوون تر وەک خۆیان باسی دەکەنوڵاتانی جیھانی یەکەم* ئەو پرسیارە جەوھەریەی پێویستە لای زۆرێک لە خەڵک گەڵالە ببێ ئەوەیە کە، بۆچی ئاوا پێشبینی نەکراوانە ڕویدا؟وە چۆن لەو وڵاتانەی بە باشترینەکانی جیھان دادەنران لە ڕووی سیستەمی تەندروستی بەو شێوەیە خێرا تەشەنەی کرد؟.
یەکێک لە دکتۆرەکانی وڵاتی ئیتاڵیا لە بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنی ڕاستەوخۆدا بە ئاشکرا وتی “بەڵێ حکومەت و سیستەمی بەڕێوەبردن ودیموکراسیەتمان باشترینن بەڵام ئێمەی ھاوڵاتی نا” ئەم قسەیە چەندین تێبینی و بەرچاو ڕوونی لەخۆ دەگرێ، وڵاتێکی وەک عێراق کەنمونەیەکی زیندووی وڵاتێکی خراپی جیھانی سێیەم بوو و درێژترین سنووریشی لەگەڵ یەکێ وڵاتانە ھەیە کە زۆرترین کەسی تووشبویکۆڕۆنای تێدایە بەڵام توانی بەربە بڵاوبوونەوەی خێرای ڤایرۆسەکە بگرێ، ئایا وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا بەھۆی نەبوونی سیستەمی سنوور لەنێوان وڵاتەکان غەدر لێکراوبوون یا کەمتەرخەمی ھاووڵاتیانی ئەو وڵاتانە ھۆکاری تەشەنەکردنی خێرای ئەو ڤایرۆسە بوو ! کۆمەڵەینێودەوڵەتی گالوپ بۆ ڕاپرسی نێودەوڵەتی لە ساڵی 2015 ڕاپرسیەکی ئەنجام داوە سەبارەت بەو وڵاتە ئەوروپیانەی دوای چونە تەوالێتدەستیان دەشۆن، ئەنجامی ڕاپرسیەکە شۆکھێنەر بوو، وڵاتێکی پێشکەوتوی جیھانی یەکەم لە بابەتی ھۆڵەندا تەنیا لە %50 ھاوڵاتیانیبایەخیان بە دەست شۆردن داوە و وڵاتی ئیتاڵیا لە %57 و وڵاتی بەلجیکا %60 و وڵاتی ئیسپانیا %61 ی ھاوڵاتیان، بایەخ نەدان بەتەندروستی و پاک و خاوێنی لەپاڵ دەیەھا کەم و کوڕی تر نمونەیی بوونی ھاووڵاتی ئەوروپی خستە ژێر بارێک کە ڕەنگە جارێکی تر نەتواننبە فیزەوە بە خەڵکی غەیرە ئەوروپی بلێن “ئێرە ئەوروپایە، کەواتە دەتانپارێزین” ئەمە جگە لە کەمتەرخەمی حکومەت لەمەڕ ڤایرۆسێک کە تەنھاچەند ھەفتەیەک پێشووتر گشت سیستەم و کایەکانی وڵاتێکی یەک ملیار و نیوی لە بابەتی چینی بەرەو داڕوخان برد، ھەر زوو حکومەتی چینھەنگاوی پێویستی گرتەبەر و قەدەغەی ھاتووچۆی ڕاگەیاند و ھەموو شتێکی وەستاند، ناوەندەکانی خوێندن و کۆلێژەکان و جوڵانەوەیشەقام و ھاتنەناوەوە و چوونەدەرەوەی وڵات و کەرتی پیشەسازی و بازرگانی لەپاڵ ئەوەی دەیزانی کە ئەمە زیانی چەندەھا ملیار دۆلاری بەدواوەیە بەڵام لەپاڵ ئەو زیانە زۆرەش ھەنگاوەکان وایان کرد زیانەکان زۆر گەورەتر نەبن، ھەموو ئەمانە لەپێناو زاڵ بوون بەسەر تەشەنەنەکردنی ڤایرۆسەکە و سەرکەوتوو بوو لەم کارە، بەڵام ھەر دوای چەند ڕۆژێک نیشانەکانی تەشەنەکردنی ڤایرۆسەکە لە گشت وڵاتانیئەوروپا بەدی کرا، کەواتە پێویست بوو حکومەت بە خێرایی ھەمان ھەنگاوی بگرتایەتە بەر کەچی نەک ھەر وا ڕووی نەدا بەڵکو وڵاتێکی وەکوبەریتانیا تا ئێستاش ناوەندەکانی خوێندنی دانەخستوە و ھیچ ڕێگەیەکی وای نەگرتوەتە بەر کە کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر تەشەنەنەکردنی زیاتر و زیاتری ڤایرۆسەکە لە کاتێکدا ڕۆژانە مەرگی ئەو کەسانە دەبینن کە بەریتانیان گەیاندە ئەمڕۆ یا وەک ئیتاڵیا کە توانایئەوەی نەماوە خزمەتگوزاری پێویست بۆ ئەو ھەموو تووشبوە زۆرە دابین بکا و زۆر بە سادەیی و بە ناڕاستەوخۆیی پیرەکانیان تێگەیاندووەکە “ژیان لەپێش گەنجەکانە کەواتە ھەوڵ بدە ئەو ڤایرۆسە تووشت نەبێ”، لێرەوە پێویستە ھەموو ھاوڵاتیەکی ئەوروپی دووجار بە خۆیدابچێتەوە جارێکیان لەھەمبەر کەمتەرخەم بوون لە جێبەجێ کردنی ھەندێ پرەنسیپی ڕۆژانەی تەندروستی و جارێکی تریش بۆ ئەوەی بزانن کەحکومەتەکانیان ھەڵبژێرداوی خوایی نییە و مرۆڤ بەڕێوەی دەبا و قابیلی ھەڵە و ڕەخنە لێگرتنە. پێم وایە دوای کۆڕۆنا زەحمەت دەبێ کەئەوروپا قەرەبوی ئەو ھەموو ملیار یۆرۆیە بکاتەوە و جەنگێکی تر دەست پێ دەکا ئەویش جەنگی مایەپوچ بوونی چەندین کۆمپانیای زەبەلاح ودروست بوونی چەندین کۆمپانیای تازەیە بەڵام یەکێتی ئەوروپا ئەو یەکێتیەی جاران نامێنێتەوە.

*:زۆربەی وڵاتانی جیھانی یەکەم وڵاتی پێشکەوتوو و پیشەسازین دەکەونە کیشوەری ئەوروپا و شۆڕشی پیشەسازی بۆ یەکەم جار لەمکیشورە ڕوویدا لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەم، پێش ئەوە خەڵکی ئەوروپا خەریکی کشتوکاڵ بوون .

ئارام ئازاد

Previous
Next