Skip to Content

1,412 Views

ژن ، له‌ قوربانییه‌وه‌ بۆ مرۆڤێکی بوێر، له‌ رۆمانی ( رۆژ لێره‌وه‌ هه‌ڵدێ )1 ….   سارا فه‌قێ خدر

ژن ، له‌ قوربانییه‌وه‌ بۆ مرۆڤێکی بوێر، له‌ رۆمانی ( رۆژ لێره‌وه‌ هه‌ڵدێ )1 …. سارا فه‌قێ خدر

Be First!
by January 26, 2019 General, Opinion
image_print

“رۆمان به‌وه‌ گه‌شه‌ ناکات ،که‌ تێکستێک بهێنین و عاشقانه‌ به‌باڵایدا هه‌ڵبڵێین ، یان رۆژنامه‌نووسانه‌ هه‌واڵ وراپۆرت له‌باره‌یه‌وه‌ بڵاوبکه‌ینه‌وه‌ ، یان به‌ پشبه‌ستن به‌هه‌ستی خۆمان رووکه‌شانه‌ لێکدانه‌وه‌ی بۆ بکه‌ین . رۆمان به‌ کۆمه‌گی خوێندنه‌وه‌ی قووڵ و ره‌خنه‌ی سه‌نگین ،به‌ره‌و پێش ده‌چێ “2
” رۆژ لێره‌وه‌ هه‌ڵدێ ” ناونیشانی نوێترین رۆمانی خاتو رووناک شوانییه‌ ، وه‌ک خوێنه‌رێک ، ویستم چه‌ند سه‌رنجێکی له‌سه‌ر بنووسم . خۆزگه‌ ناونیشانه‌که‌ی ( خۆر لێره‌وه‌ هه‌ڵدێ ) بایه‌ . چونکه‌ خۆر به‌رامبه‌ر (شمس )ی عه‌ره‌بییه‌ و رۆژ به‌رامبه‌ر (یوم) واته‌ رۆژه‌کانی هه‌فته‌ یه‌ .
ئه‌م رۆمانه‌ به‌پێچه‌وانه‌ی زۆربه‌ی ئه‌و رۆمانانه‌ی که‌پێشتر له لایه‌ن ژن یان پیاوانه‌وه‌ نوسراون ، ژن ته‌نیا وه‌ک قوربانی وێنا ناکا ، به‌ڵکو له‌ کۆتاییدا به‌ هه‌وڵدانی خۆی شکۆ و ئیراده‌ی بۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ . پێمان ده‌ڵێ ئه‌گه‌ر ئافره‌ت بیه‌وێ ده‌توانێ ده‌روازه‌ی ئازادی خۆی و ئه‌وانی دیکه‌ش بدۆزێته‌وه‌ .ئاماژه‌یه‌کیشه‌ بۆ ئه‌و ئاسته‌ی ژنی کورد له‌م ساڵانه‌ی دواییدا له‌کوردستان و جیهاندا پێیگه‌یشتووه‌ .

پاڵه‌وانی رۆمانه‌که‌ کچێکه‌ به‌ناوی “سه‌راب ” سه‌ره‌تا وه‌ک هه‌ر ژنێکی ئه‌م وڵاته‌ ، قوربانی ده‌ستی کلتووری باوی کۆمه‌ ڵگه‌ یه‌ و ژیانیکی سه‌خت و کۆیلانه‌ ده‌ژی . وه‌ک که‌رسته‌یه‌کی بازرگانییی بۆ خزمه‌ت و تێرکردنی ئاره‌زووه‌کان ته‌ماشاده‌کرێ .هه‌ر له‌ منداڵییه‌وه‌ خه‌مێک ده‌یداته‌ ده‌ست خه‌میکی دیکه‌ و چه‌ندجارێک کۆستی ده‌که‌وێ وکه‌سانی نزیکی له‌ ته‌مه‌نێکی زوودا له‌ده‌ستده‌دا . قۆناغه‌کانی ژیانی له‌ وێستگه‌ی جیاجیا دا به‌سه‌رده‌با . منداڵیی له‌گه‌ڕه‌کی بابولشه‌یخی به‌غدا ، هه‌رزه‌کاریی له‌ خانوویه‌کی له‌شفرۆشی له‌ سلێمانی ، له‌ هه‌ولێر به‌ بازرگانێک ده‌فرۆشرێ . ودواجار له‌ که‌رکوک خۆی ده‌بینێته‌وه‌ . ناوه‌که‌ی پڕ به‌پێستی ژیانییه‌تی . له‌ماڵه‌که‌ی که‌رکوک به‌هۆی روداوێکه‌وه‌ هه‌لی بۆ ده‌ڕه‌خسێ و ده‌توانێ رابکا و رۆژنامه‌ نووسێکیش که‌له‌وێ به‌ندکراوه‌ ، ئازادبکا .ماوه‌یه‌ک له‌ ماڵی پووری رۆژنامه‌ نوسه‌که‌ ده‌مێنێته‌وه‌ که‌ ژنێکی ته‌نیایه‌ وگرنگیی زۆر به‌ سه‌راب ده‌دا . له‌وێ هه‌ست به‌مرۆڤبوونی خۆی ده‌کاو ناوه‌که‌شی ده‌گۆرێ به‌ ( ئه‌وین ) . “له‌گه‌ڵ هه‌مو جوڵه‌یه‌کی میمکه‌ ئاهوودا دڵی ده‌بزوا ، هه‌ستی ده‌کرد مرۆڤێکی ئاساییه‌ وله‌ ماڵێکی ئاساییدایه‌ ، ئه‌و ماڵه‌ی خه‌ونی پێوه‌ده‌بینی و ته‌مه‌نێک بوو لێی ونببوو .”3
هه‌ر له‌و ماڵه‌وه‌ کۆمه‌ڵه‌ مرۆڤێکی دیکه‌ ده‌ناسێ که‌ له‌ رێخراوێکدا کارده‌که‌ن وهاورییه‌کی خۆی ده‌بینێته‌وه‌ .به‌هۆی ئه‌وانه‌وه‌ به‌رچاوی رۆشنتر ده‌بێته‌وه‌ . پێشتریش سه‌رکه‌شی رۆژنامه‌نووس کاریگه‌ری له‌سه‌ر بیرکردنه‌وه‌کانی داناوه‌ ، بۆیه‌ رێکخراوه‌که‌ تینوێتی ئه‌و ناشکێنێ رۆژێک به‌ته‌نیا رێگای ده‌ره‌وی شار ده‌گرێته‌ به‌ر وده‌چێته شاخ و په‌یوه‌ندی به‌ کچانی خۆره‌وه‌ ده‌کا .

چیرۆکه‌که‌ ته‌نیا گێڕه‌ره‌وه‌یه‌کی هه‌یه‌ ، که‌ به‌ شێوه‌ی که‌سی سێیه‌م ده‌دوێ . له‌ ده‌ستپێکی رۆمانه‌که‌دا ، شوێن ژوورێکه‌ له‌ قه‌دپاڵی چیایه‌کدا ، پاڵه‌وانی رۆمانه‌که‌ به‌هۆی گۆرانییه‌کی ( تارا جاف ) ه‌ وه‌ ، خه‌یاڵی ده‌چێته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌می منداڵیی . ئیدی بێ پسانه‌وه‌ ، رووداوه‌کان به‌دوای یه‌کدا دێن و له‌ کۆتایی ده‌چینه‌وه‌ هه‌مان شوێن .له‌کاتی خوێندنه‌وه‌دا هه‌ست به‌ بێزاریی ناکه‌ی و حه‌زده‌که‌ی به‌ دوای ژیانی پاڵه‌وانه‌که‌دا بڕۆی .نوسه‌ر که‌متر خه‌یاڵی به‌کارهێناوه‌و واقیعیانه‌ و بێ ئاڵۆزی به‌سه‌رهاته‌کان ده‌گێڕێته‌وه‌ .
خاڵێکی دیکه‌ که‌ده‌مه‌وێ باسی بکه‌م ، زمانی نوسینی رۆمانه‌که‌یه‌ . نوسه‌ر به‌سه‌ر زماندا زاڵه‌ و له‌ وشه‌ی کوردیی په‌تیی په‌کیناکه‌وێ . به‌ڵام له‌ هه‌ندێ شوێندا له‌زمانی ستاندارد دوور ده‌که‌وێته‌وه‌ و زاراوه‌ی چه‌ند ناوچه‌یه‌ک به‌کاردێنێ . له‌و کاته‌دا که‌ رووداوه‌کان دێنه‌وه‌ که‌رکوک ، زمان پاراوتره‌ له‌ چاو به‌شه‌کانی دیکه‌ .
راناوی لکاوی (ن) ی کۆ، له‌هه‌ندێک شوێنی رۆمانه‌که‌ به‌ زیاده‌ به‌کارهاتووه‌ . بۆ نموونه‌؛
* ” هه‌واڵی رووداوی کۆڵانه‌ ته‌نگه‌به‌ره‌که‌ی باب ئه‌لشێخ ، سه‌ردێڕی هه‌واڵی تیڤی ورادیۆکان ، رووپه‌ڕی رۆژنامه‌و گۆڤاره‌کانی پڕکردن “4
ده‌بوو بنوسرێ ( پڕکرد ) چونکه‌ بکه‌ر (هه‌واڵ یان روداو) تاکه‌ . هه‌واڵی یه‌که‌میش زیاده ، ‌ده‌کرا به‌م شێوه‌یه‌ بایه‌ ؛
(روداوی کۆڵانه‌ ته‌نگه‌به‌ره‌که‌ی بابولشێخ ، سه‌ردێڕی هه‌واڵی تیڤی ورادیۆکان و رووپه‌ڕی رۆژنامه‌و گۆڤاره‌کانی پڕکرد ) .

* ” ژنێکی باریکه‌له‌ی به‌ژن مامناوه‌ندی مایکرۆفۆنێکی به‌ده‌سته‌وه‌بوو و ده‌دوا ، ئه‌وانی تریش جارجارێ چه‌پڵه‌یان بۆ لێده‌دان .”5
ده‌بوو بنوسرێ ؛ چه‌پڵه‌یان بۆ لێده‌دا . چونکه‌ ژنه‌که‌ تا که‌ و چه‌پڵه‌کان بۆ ئه‌و لێدراون .
له‌کۆتاییدا ده‌ستخۆشی زۆرم بۆ نووسه‌ر و وه‌رگێڕ خاتو رووناک شوانیی ، به‌ ئومێدی به‌رده‌وامیی و به‌رهه‌می دیکه‌ بۆ خزمه‌تی ئه‌ده‌بی کوردی و دۆزی ژنان و ئازادی تاک .

سارا فه‌قێ خدر
کانوونی دووه‌می2019
——————————————

سه‌رچاوه‌ کان :-

– رۆژ لێره‌وه‌ هه‌ڵدێ – رۆمان – نووسینی رووناک شوانی – چاپی یه‌که‌م 2018 – چاپخانه‌ی ئه‌ندێشه‌
2 – ( رۆمان و ژیننامه‌ ) – توێژینه‌وه‌ی ئه‌ده‌بی – نوسینی حه‌مه‌ سه‌عید حه‌سه‌ن – چاپی یه‌که‌م 2018 – ناوه‌ندی ئاوێربۆ چاپ و بڵاوکردنه‌وه‌ – لا 46
3- رۆژ لێره‌وه‌ هه‌ڵدێ – لا 123
4- هه‌مان سه‌رچاوه‌ – لا 65
5- هه‌مان سه‌رچاوه‌ لا 93

Previous
Next

Leave a Reply