ئەگەر شانۆ تەنیا تێكست بێت، ڕۆمانێك لە ماڵەوە بخوێنەوە باشترە..حەيدەر عەبدولڕەحمان

نمایشی شانۆیی تەنیا چیرۆك و دیالۆگ و پەخشان نیە بۆ گەیاندنی فەلسفەو گوتارێكی دیاری كراوی كۆمەڵایەتی، سیاسی، نەتەوەیی..
خۆ ئەگەر ئەركی شانۆ بەوەندە بوەستێ، ئەوە دەتوانی بێ ئەوەی زەحمەتی چوونە هۆڵی شانۆیی بكێشی، دەتوانی لەسەر پێخەفەكەت پاڵكەویت و گوێ لە پارچە موزیكێكی هێمن بگریت و ڕۆمانێك بخوێنیتەوە، تێرت دەكات لە فانتازیای جوان و بەسەرهات و ڕووداوی دڵتەزێن…
بۆیە ناكرێت لە شانۆدا هەموو پشتبەستنێكت بە دەق بێت و ڕەگەزە بنەڕەتیەكانی دیكەی شانۆییت هاوسەنگ نەبێت لەگەڵ یەكتری، بە تایبەت ڕەگەزی دەرهێنان، ئەكتەرو نواندن، سینۆگرافیاو ستاتیكای شانۆیی.
پرۆسەی دەرهێنان كرۆكی نمایشە، چونكە دەرهێنەر جگە لەوەی وشە لەسەر شانۆدا دەگۆڕێ بۆ كردار، بزوێنەرو بەكارخەری هەر هەموو پێكهاتەكانی شانۆ و بە زیندوو ڕاگرتنی توخمەكانیەتی بە تێكڕایی، ئەو هارمۆنیای ڕاگرتنی ڕیتمی نمایشە، لە هەر گۆشەیەكی فەزای شانۆ، خاو بوونەوەیەك هەبێت لە ڕیتمی نمایش دەرهێنەر لێی بەر پرسە وەك سەركردەی نمایش.
من لەهەر وێنەیەكی جوانی درامی، لەهەر ئەدایەكی جوانی ئەكتەر، لەهەر گرتەیەكی سینۆگرافی، دەرهێنەر لە پشت هەر هەموویاندا دەبینم،.
هەر ئەكتەرێكیش بە مردوویی لەسەر شانۆ ببینم، هەر بۆشاییەك لە ڕیتم هەست پئ بكەم، دەزانم ئەوە گوناهی ئەكتەر نیە، ئەوە گوناهی دەرهێنەرێكە كە توانای بەگەڕ خستنی وزەو دەسەڵاتی ئەكتەری نیە، فانتازیای دروستكردنی وێنەی درامی نیە، دەسەڵاتی وروژاندنی بینەری نیە، ناتوانێ لە ئەدایەكی جوانی ئەكتەرێك بینەر سەرسام بكات، ناتوانێ بە وێنەیەكی سینۆگرافی چاوی بینەر پڕ كات لە جوانی.
دەرهێنەر دەسەڵاتێكی ڕەهای هەیە بۆ وروژاندن و تێركردنی چاوی بینەر، بە تایبەت لەجەستەو ئەدای ئەكتەر، لە جووڵەی فەزای نمایش، بە ڕەنگ، بە موزیك، بە گۆرانی، بە ئێكسسواراتی شانۆیی، بە ڕووناكی، بە دیكۆر، دەتوانێ بینەر ناچار بكات تێكەڵ بە ڕیتمی نمایش بێت و ڕێگە نەدا بۆ تەنیا لەحزەیەكیش لە شانۆو ڕووداوەكانی دابڕێ، نەك مەقامی ئەڵا وەیسی بۆ بخەیتە سەر و ڕیتمی شانۆ بمرێنی.
دەرهێنەر مەرج نیە تەنیا بە دیالۆگ گوتارێكی شانۆیی بگەینێ، ئەگەر دەرهێنەر دەسەڵاتی دەربڕینی بەهێز بێت، خۆی لە دیالۆگ و درێژەدادڕی وشە دەپارێزێ، وێنەی درامی و ڕەمزی دروست دەكات كە دەبنە ئەلتەرناتیفی دیالۆگ، چونكە لە وێنەدا بەرجەستەی زمانی ڕاستەقینەی شانۆ دەكات، كە گەیاندنی فەلسفەو ستاتیكایە لە یەك كاتدا، لەو كاتەدا بینەر بوارێكی زۆر فرەوانتری بۆ دەڕەخسێ، بۆ تێكەڵ بوون بەنمایش و گەڕان بە دوای كۆدە هێمادارو سیحراویەكانی.
لەو حاڵەتەدا تۆ وەك دەرهێنەر یاریدەی بینەر دەدەیت بۆ رزگار بوون لە ستایلێكی تەقلیدی كە تەنیا فاكتەرێكی بۆ تێگەیشتن تەنیا پشت بەستن بێت بە دەق و دیالۆگ، لە هەمان كاتدا یاریدەی بینەر دەدەیت فێری خوێندنەوەیەكی لۆژیكی بێت بۆ شانۆ، بۆ ئەوەی نەبێتە پارچەیەكی لێك دابڕاو لە نمایش.

ماويه تى..

حه يده ر عه بدولرِه حمان