ئاڵودە .. ناشیرین كردنی فیلمسازان یان كۆمەڵگایەكی بی ئاگا؟.. حەيدەر عەبدولرەحمان

ئەم ئێوارەیە كاتێ‌ فیلمی (ئاڵوودە) م بینی، لەسیناریۆو دەرهێنانی (سیروان محەمەد) و نواندنی (شوان عەتووف ) و (بەیان عوسمان) و ژمارە ئەكتەرێكی تر..
هەستم كرد دەرهێنەر ئاراستەی فیلمەكەی بە گشتی ڕوو لە كۆمەڵگا و لە هونەرمەندەكان بە تایبەتی بوو، كە پپێناسێكی ناشیرینییان بۆ دەكات لە چەندین ڕووەوە:
1.وەك كەسانی كەمتەرخەم لەڕووی پەروەردەو خێزان و فەرامۆشكردنی ژن و منداڵ نیشانیان دەدات ، كە گوایە كار كردنیان دەبێتە هۆكار بۆ لێك جیابوونەوەو تەڵاقدان .
2.ناوەندی ئەو هونەرمەندانە وەك ناوەندێكی داڕماو لە ڕەوشت و خیانەتكار لەگەڵ یەكترو پیس و بێ‌ نمەك نیشان دەدت، بە شێوەیەك وا لە بینە ربكات ، تێڕوانینی بەرامبەریان بگۆڕێت و وای بۆ بچی كە ئەوان شایەستەی ڕێز گرتن نین .
3. كۆمەڵگا چاو ترسێن دەكات كە هەرگیز بیر لە تێكەڵ بوونی ئەو چینە نەكەنەوە كە لە جیاتی هونەر كارییان سەرخۆشی و ڕابواردن و بێ‌ نمەكییە..
ڕەنگە ئەمە پێناسێكی نادروست و نالۆژیكیی بێت بۆ ئەو چینە، كە تا ئێستا بە دەیەها شاكاری جوانییان ئەنجام داوە، كە شایەستەی رێزگرتن بن .
بەڵام دەرهێنەر دووچاری هەڵەیەكی زەق بۆتەوە، كە تەركیزی كردۆتە سەر هونەرمەندانی بواری فیلمسازی، لە كاتێكا دەیتوانی بێ‌ ئەوەی پێداگری لە سەر ئەو فیلمسازانە بكات، كاراكتەرێكی كۆمەڵایەتی ئاسایی دروست بكات و هەمان ئەو ڕووداوانەش بەرجەستە بكات كە ئامانجی فیلمەكەیە.
بەدەر لە كێشەی فیلمسازەكان، فیلمەكە فیلمێكی كۆمەڵایەتی و تاوانكاری تێكەڵ بوو، كە ئێستا ئاراستەی فیلم و درامای ئێرانی لە سەر بونیات دەندرێ‌، بە تایبەت دوای درامای (پێستی شێر ) كە كێشە كۆمەڵایەتیەكان لە گەڵ پرسی تاوانكاری پێكەوە تێكەڵ دەكرێن .
فیلمی ئاڵوودەش بە هەمان فۆرم باس لە كێشەی ئاڵوودە بوون و كاریگەرییە نەگەتیفەكانی لەسەر خێزان و شپرزە بوونی دەكا، تا ڕاددەیەكیش كاریگەری هەمان ئەو فۆرمانەی بە سەرەوەیە لە زۆر دیمەندا .
پاشان تێوەگڵانی پاڵەوانی فیلمەكە (بەمۆ) لە كۆمەڵێ كێشەو تاوانی گەورەوە كە بەهۆیەوە دەخزێتە زیندان و لەوێش دادگا لەخێزان و كچەكەی جیایان دەكاتەوە.
ئیدی زیندان بۆ ئەو دەبێتە قوتابخانەیەك بۆ فێر بوونی تاوانی گەورەترو تۆڵەسەندنەوە لەدوژمنەكانی لەسەر دەستی مافیاكان.
هەر تاوان نا، خیانەتكاری برادەرە نزیكەكانی و مارەكردنەوەی ژنەكەی لەهەلومەرجێكا كە ئەو لە زینداندا بوو.
هەموو ئەمانە هێندەی دیكە هانی دەدەن بۆ ئەوەی دوای دەرچوونی لەزیندان، تۆڵە لەیەكە یەكەی دوژمنەكانی خۆی بكاتەوە.
هەردوو تەوەری ئاڵوودەیی و دروست بوونی تاوانبار لە كۆمەڵگایەكی وەك كۆمەڵگای كوردی، دوو دیاردەی دیارو بەرچاوی ئەم سەردەمەی ئەمڕۆن و دەكرێ ویژدان بهەژێنێ و چارەنووسێكی تاریك نیشانی ئەوانە بدات لەسینەمادا كە گیرودەی ئەو پەتایە بوونە.
بۆیە دەكرێ بڵێین فیلمەكە فەلسەفەیەكی كۆمەڵایەتی و مرۆیی بەپێز هەڵدەگرێ و بە ئاراستەیەكی فیكری شایەستە بەرجەستە كراوە.
بەڵام ئەگەر فیلمەكە بكەین بەدوو بە‌ش، بەشی (كۆمەڵایەتیەكەی) و بەشی (تاوانكاری) بینەر هەست بەوە دەكات كە ڕیتمی فیلمەكە لەبەشی یەكەمدا بۆ بەشی دووەم زۆر خێرایە.
بەو ئامانجەی زۆربەی دیمەنەكان لە ناو خێزان و كێشەكانی، ببن بەدیمەنی تاوانكاری، كەچی لەو نێوانەدا دەرهێنەر نا هاوسەنگیەكیەكی دروست كردووە.
ئەگەر لەقەوارەی پرسە كۆمەڵایەتیەكانی زیتر كردایەو جەختی لە پرسە كوشندەكانی ئاڵوودە بوون بكردایەتەوە، ئەوە فەلسەفەو كاریگەری فیلمەكە گەورەتر دەبوو لەتاوانكاری.
واش پێویستترە كە ئێمە لەسینەمادا بایەخێكی زۆرتر بەپرسە كۆمەڵایەتیەكانی كۆمەڵگای كوردی بدەین و هەوڵی گۆڕینی ئامانجەكان بەو ئاراستەیە بەرین، نەك پرسی تۆڵەسەندنەوەو تاوان بەرامبەر بەتاوان.
وێڕای ئەوەی دەرهێنەرانی ئێمە كە لەكۆمەڵگایەكی توندو تیژدا دەژین، ناكرێ سینەماش بكەین بەهونەرێكی توندو تیژو سینەمایەكی خوێناوی.
ئەوەتا كچی تاوانبارەكە لەدوا نامەی بۆ باوكی ئاواتی ئەوەی دەخواست، باوكی ئەو بەڵێنەی جێ بەجێ كردایە بۆ گەڕانەوەی بۆ باوەشی كچەكەی و دەسپێكردنەوەی ژیانێكی ئارام، بەڵام دەرهێنەریش لەدەسەڵاتیدا نەما دوای ئەوەی پاڵەوانەكەی هەموو شتێكی لەدەست چوو، ئەو ژیانە ئارامەی جاران بگێڕێتەوە دواوە، بەو شێوەیەی كچەكەی و دایكی كچەكەی و باوكی و ئێمە هەموومان ئاواتمان بۆی دەخواست.
بۆیە دوای دوا بەجێ هێشتنی ژنەكەی بەئاراستەیەكی تر هەنگاوی دەنا، كە ڕەنگە خۆشی نەزانێ ئەو چارەنووسە ڕەشە بۆ كوێ ی دەبا.
بۆ من (سیروان محەمەد) ناوێكی ناسراو نیە لەسینەمای كوردیدا، ڕەنگە بەرهەمی گۆرانی و كلیپم بەو ناوە دیبێ، بەڵام بۆ دەرهێنان و دروست كردنی فیلمی درێژ، ئەو ناوە لای من نامۆ بوو.
ڕەنگە هەندێ جار ئەزموون بۆ سینەماكارێك لەبەرچاو بگیرێ، بۆ بەراورد پئ كردن و هەڵسەنگاندنی ئاستی كۆن و نوێ، بەڵام بۆ نرخاندنی بەرهەم ئەوە بەرهەم خۆی سەرچاوەی بڕیارە .
ئەوەی ئێمەش لە فیلمی (ئاڵوودە) بینیمان زێترە لەتوانستی دەرهێنەرێك كە بۆ یەكەمجار كار لەسەر فیلمی درێژدا .بكات.
دەرهێنەر كۆمەڵێ دیمەنی وروژێنەری خستبووە نێو ڕوداوەكان، وەك دیمەنی هەڵپەڕكێ ی بە كۆمەڵی زیندانیەكان لەگەرماو و لەژێر دوش و سوڕانەوەیان بەدەوری پاڵەوانەكە، پاشان بەستنەوەی ئەو هەڵپەڕكێ و گۆرانیە بەساتی مارەكردنی ژنەكەی لە نزیكترین و ئازیزترین هاوڕێ ی.
هەروا دیمەنی هاوارو خۆ پچڕینەوەی بەمۆ لەدەستی پۆلیسەكان لەزیندان و دیمەنی تەعزیب دان و بەجێ هێشتنی مریەمی ژنی لە بەندیخانەو، چەند دیمەنێكی تری وروژێنەر بوون.
بەڵام ئەو چەند دیمەنەی ئاماژەمان پێكردن، بەس نین بۆ فیلمێكی دوورو درێژی دوو سەعاتی و لەنێوان دوو تەوەری بەرفرەوانی پڕ لەكارەسات.
هەروا لەهەندێ قۆناغدا دەرهێنەر زۆر بەخێرایی بەسەر هەندێ لەڕوداوەكان تێدەپەڕێ و ناتوانێت مافی خۆیان بداتێ، وەك قۆناغی شوكردنەوەی مریەم و لەناو چوونی مێردەكەی .
دەرهێنەر هەندێ ڕوداوی چاوەڕوان نەكراوی بۆبینەر دروست كردووە، بوونەتە سوپرایز لەهەندێ دیمەندا، لەوانە سوپرایزی ئاشكرا بوونی خیانەتی هێمنی هاوڕێ ی و پرسی دزینی پارەكەو خیانەتی ژێر بە ژێری هاوڕێكەیتری و پەیوەندی لەگەل َ مریەمی ژنی.
دەرهێنەر پێمان دەڵی گەورەترین دەسەڵات لە زیدانەكاندا دەسەڵاتی مافیاكانن، دەستیان بەسەر هەموو شتێ داگرتووەو مرۆڤ دەكڕن و دەفرۆشن.
ئەو مافیایانە لە ژوورەوە حوكمی دەرەوەش دەكەن، بۆ سودی خۆشیان یارمەتی (بەمۆ) دەدەن دوای ئازاد كردنی، تۆڵە لە دوژمانی خۆی بكاتەوەو دەست بەسەر پارە دزراوەكەدا بگرن.

(شوان عەتوف) لەهەر بەرهەمێكدا بەشداری بكات، پشكی شێر بۆ خۆی دەبات، لەم بەرهەمەشدا بۆتە پاڵەوانی فیلمەكەو دەرفەتێكی فرە فرەوانی بۆ ڕەخساوە بۆ بەرجەستە كردنی ئەو ڕۆڵە كە ڕەنگە جۆرە جیاوازیەكی هەبی لەگەڵ تەواوی ڕۆڵەكانی تری.
شوان لە نواندندا لەژێر هەر كاریگەریەك بێت ناوەستێت و هەمیشە دەرفەت بۆ خۆی دەدۆزێتەوە ،ڕێگە بەخۆی نادات وەستان وشكی كاتەوە.
چەند ئەوەندەش ئەكتەر یا دەرهێنەر مومارەسەی زۆرتری هەبێت و ئەزموونی دەوڵەمەند تر بێت، ئەوەندە زێتر لە بواری فانتازیاو جەستەو ئەتمۆسفیرەوە گەشەدەكات.
لەو فیلمەدا زۆر لە سنوورەكانی رابووردووی لە بواری نواندندا تێپەڕاندووە، ڕەنگە لەو سنوورە ئیقلیمیەی خۆی تێپەڕێنێ.
(بەیان عوسمان) یش لەم بەرهەمەدا خۆی نوێ كردەوە لەڕووی نواندن و زۆر لێهاتووانە بەرجەستەی ڕۆڵی خۆی كرد، بەڵام لە دیمەنەكانی سەرەتای فیلمەكە توانایەكی زۆرتری لە كۆتاییەكاندا نیشاندا.
بيَسارانى: له هه ر كاراكته ريكدا داهينانيكى نوى ى بييه به لام له رؤلى هيمن له هه ره سه ره كييه كان بوو.
(ڤانیا سالار)یش بە گڕوتین و حەماسێكی باش ڕۆڵی خۆی بینی و توانی شان لە شانی بەیان و لە هەندێ دیمەنا توانایەكی باشتر نیشان بدات.
(ڕۆژ فایەق) لە ئەكتەرە دیارەكان بوو، پێرفۆرمانسێكی جیاوازی نیشاندا، لە فیلمەكەدا شوێنێ دیار بوو.
(پێشڕەو حوسێن ) بۆ یەكەمجارە لە فیلمی درێژدا دەردەكەوێ، تا ئێستا لە شانۆو درامادا ئەزموونی باشی هەیە، پێویستی بە دەرفەتی زێتر هەیە لەسینەمادا.
وێڕای ئەوەی لەم فیلمەدا توانایەكی باشی نیشانداین بۆ بەرجەستە كردنی ڕۆڵەكەی بە گشتی ئەكتەرەكان هەر یەكەو بەشی خۆی بەركەوتبوو، لە هاوسەنگ ڕاگرتنی فیلمەكە.
هونەركارەكانی دیكەی ژێر كەوالیس بەتایبەت وێنەگرەكان ، موزیك و موئەسیراتی دەنگ و رووناكی و دەنگ وڕەنگ و لوكێشن هەر یەك لەوان ئەو بوارەیان نەڕەخساند بۆشایی لەفیلمەكەدا دەركەوێ.