‎

ناڕەزایەتیی هاونیشتمانان، بە تایبەت مامۆستا و فەرمانبەران بەردەوامیی هەبو. لە هەندێ شوێن و بەردەم بارەگای سەرەکیی حکومەت و نوێنەرانی گەل خێمەیان هەڵدا، کورسیی پلاستیکیان تێدا دانا، یان حەسیر و لەتە فەرش و کۆمباریان تێدا راخست، بە رۆژ و شەو تێیدا دەمانەوە. مۆنتاربۆی گەورە و مایکیان هێنابو، وتاری حەماسییان لێوە پێشکەشدەکرد و هوتافی ئاگرینیان دەگوتەوە.

بەو قرچەقرچی گەرمای هاوینە، کە دەتگوت خۆرەکە باوەشی بە زەویدا کردوە، چوبوە ناو قات و چاکەت و هێلەگێکی رەشەوە و بۆینباخەکەشی توند بەستبو، کورد گوتەنی “خۆی جەڕاندبو!”، ئیتر لەگەڵ تیمەکەیدا، کوچە و کۆڵان و ماڵ بە ماڵی گەڕەکەکانی شار دەگەڕا. لە شەقامە سەرەکییەکانەوە بۆ شەقامە لاوەکییەکان، لە گەڕەکە گەورەکانەوە بۆ گەڕەکە گچکەکان، هیچی نەدەپەڕاند.

هەر لە سەری کۆڵانێکەوە کە دەچوەوەسەر شەقامێکی گشتیی، لوتی بە خێمەیەکی گەورە تەقی، کە ژمارەیەکی زۆر خەڵک لە بەردەمیدا وەستابون و هیتریش لە ناوەوەی بون.

“ئەمە خێمەیەکی خۆپێشاندەرانە، کوڕینە بۆ بەپەلە نەچینە ناویانەوە، دەرفەتە.” ئەمەی گوت و چاوەڕێی وەڵامی تیمەکەی نەکرد بەرەو ناو خێمەکە بە هوتافی “بڕوخێ دز، بڕوخێ دز” ملینا، کامێرامانەکەشی بە دوایدا رایکرد تاکو ئەو چرکەساتە تایبەتانەی جەنابی کاندید تۆماربکات و یەکسەر لە پەیجەکەی لە (فەیسبوک) پۆستیان بکا و بنوسێت: “نها.. پەرلەمانتاری ئایندە لەناو خۆپێشاندەران و لەگەڵ خەمی گشتییدا.”

بەڵام یەکسەر چەند کەسێک لێیان نزیک بونەوە و یەکێکیان بە دەنگی بەرز پێیگوت: “فڵتە فڵت، ئێرە پرسەیە، دزی چی و روخانی چی؟”

ئەو کە لە ژیانیدا دەیان هەڵوێستی روگیر و ئابڕوبەرانەی بەسەردا هاتبو یان دیبو، ئەو تەریقکردنەوەیەی ناو خێمەی پرسەکە هیچ شەمەزاریان نەکرد. بە پەلە فاتیحایەکی خوێند و بە دەنگی بەرز سەرەخۆشیی لە کەسوکاری مردوەکە کرد و خواحافیزی کرد. تەنانەت لە دەرەوەی خێمەکە بە چاو ئاماژەی بۆ تیمە هاوکارەکەی کرد کەوا کارتەکانی بانگەشە لێرەش دابەش بکەن.

چەند کۆڵانێک لەولاترەوە، لە دەستی راست لە دەرگای یەکەم ماڵیاندا نەیانکردوە، ئینجا یەکسەر بەرەو دەرگای دوەم ماڵ چون. دەرگایەکی سێ تاکی گەورە. کەمێک قەرەباڵغ دیاربو. چەند پیاوێک لەبەر دەرگاکە وەستابون.
“کوڕینە ئەمەیان پرسەیە، با خۆمانی پێداکەین و لێرەش فاتیحەیەک بخوێنین.”
تا ژوری میوانی ماڵەکە نەوەستان. فەرمو فەرمو کردیاننە ژورەوە. جەنابی کاندید بە بڕوابەخۆبونێکی زۆرەوە هەر بە پێوە دەستەکانی راگرت و بە دەنگی بەرز گوتی: “ئەلفاتیحە.”
ئەو پیاوانەی لە ژورەوە بون بە سەرسامییەوە لەگەڵ کاندید و تیمەکەیدا فاتیحایەکیان خوێند. “ئینشاڵڵا خوا عەفوی کردوە و تەمەنی درێژی بۆ ئێوە جێهێشتوە…” خەریک بو زیاتر لەسەری بڕوا، خاوەن ماڵەکە پێی بڕی: “کاکە وەڵا ئەمە پرسە نیە و خەریکم ژن بۆ کوڕەکەم دەگوازمەوە!”
ــــــــــــــــــــ
‎کانونی دوەمی ۲٠۲٠

نیوەڕۆیەکی گەرمی هاوین بو، هاوڕێکەمان خوڵقی نانی نیوەڕۆی کردین بۆ ماڵەوە، ئێمەش داواکەیمان قبوڵکرد و بە خۆشحاڵییەوە چوین. دایکی هاوڕێکەمان بە گفتولفتێکی کوردانەوە بەخێریهێناین. کەمێ سەرزەنشتی کوڕەکەیشی کرد، کە بۆ پێشتر ئاگاداری نەکردۆتەوە، تا خواردنێکی باشترمان بۆ ئامادەبکا. ئێمەش پێکەوە سوپاسمان کرد. گوتمان: هەرچی هەیە بەزیادبێت، ئێمە میوان نین. سفرە راخرا و وردە وردە قاپ و کەوچک و دۆلکە و پەرداخ دانران، ئینجا چەند نانێکی تیریی تازەڕشێنراو بە چواردەوری سفرەکەدا بڵاوکرانەوە. پاشان لەگەنێ برنجی پڵاو و چەند قاپێ شلەی فاسۆلیا. تێروپڕ نانمان خوارد و بەدواشیدا چایمان خواردەوە. بە دەم ئەوەیشەوە جارجار قسە و گفتوگۆ سەبارەت بە هەندێ بابەتی رۆژانە دەکرا. دوای ئەمانە، هاوڕێکەی ترمان، خۆی قەڵەم و پەڕاوێکی لە جانتاکەی دەرهێنا، دەستی بە شتنوسین کرد. هاوڕێی خاوەنماڵ بە سەرسوڕمانەوە لێی پرسی: “کاکە ئەوە چی دەنوسی؟!” ئەویش وەڵامیدایەوە: “وەڵا چەند ساڵە کردومەتە نەریت، ژیانی رۆژانەم یاداشت دەکەم.” ـ “واتا چۆن؟ هەمو شتێ دەنوسیتەوە؟ چیتکردوە؟ چیت خواردوە؟ بۆ کوێ چوی؟ چەند ماوییەوە؟”

• “بەڵێ، هەمویان بە کورتیی دەنوسمەوە، ئیدی بۆ ئایندە کەرەستەیەکی باشی بیرەوەریینامەیە.”
  ـ “ئێ دە باشە برا، ئەوەی نیوەڕۆ خواردمان گۆشتیشی بۆ زیادبکە، خۆ هەر نوکەقەڵەمێکە، چی تێناچێ!”
  *
  لە سەیراین بوین. نزیکی ئێوارە شتەکانمان کۆکردەوە، تاکو وردە وردە بەرەو ماڵەوە بەڕێبکەوینەوە. کەمێ بە ئۆتۆمبێل رۆیشتین، دواتر جەنابی پاڵەوان وتی: برادەران من حەزدەکەم داببەزم و کەمێ بە پێ رێبکەم، هەم کەشوهەوا خۆشە و هەم وەرزشیشە، یەکێ لە برادەرەکانیش وتی منیش لەگەڵت دادەبەزم. ئیدی هەر ئەوەندە خۆش بو، چل هەنگاوێ لە ئۆتۆمبێلەکە دورنەکەوتبونەوە، چوار سەگی زلی هەوشاری چونە سەر رێیان. هێدی هێدی لێیان نزیک دەبونەوە. دەیانویست پەلاماریان بدەن. ئەوانیش ترسان و بە پەلە و راکردن خۆیان خستەوە نێو ئۆتۆمبێلەوە.
  پاڵەوانی رۆژە رەشەکان بە هەناسەبڕکێوە: کاکە ئەوانە سەگی هەوشارین، سوعبەت نازانن، خۆ شەڕی دەستەویەخەیان لەگەڵ ناکەین؟
  دوای ئەوەی لە سەگەکان دەربازیان بو، کەمێ وچانیاندا، برادەرەکەی وتی: بەڵام گەورەم من ئەم روداوە لە پەڕاوی بیرەوەرییەکانم ئاوا نانوسمەوە.
  پێیان وت: ئەی چۆن؟
  ـ دەنوسم رەوە سەگێکی هەوشار پێکەوە بۆ جەنابی پاڵەوان هاتن، بە مەبەستی ئەوەی پەلاماری بدەن و لەتوپەتی بکەن، بەڵام جەنابت ئازایانە لێیان هاتییە دەست و بەدویان کەوتی و لە پێچەشاخێک وەگیرت هێنان و گەمارۆت دان، دواتر دوت لێکوشتن و ئەوانی دیکەشت هەڵدانە خوارێ. ئیتر پوختەی داستانەکە ئەمە بو.
  *
  وەک خووی هەمیشەیی خۆی، زو زو کۆمەڵێ قاتلەبەر و بۆینباغلەمل و ئەفەندیی کۆدەکاتەوە، گوایە “نوسەر و رۆژنامەنوس و رۆشنبیر”ـن و بیرۆکە و تەگبیری ژیرانەی دەدەنێ، تاکو لە بڕیار و کار و کاردانەوەکانیدا سودی لێوەربگرن. بانگهێشتی ئەمجارە جیاواز بو. لە باخە تایبەتەکەی جەنابی جەنگاوەری دێرین بو. باخ یان وا دروستترە بڵێین ڤێلاکەی لەو گوندە جوانە بو، کە تا ئێستا خەڵکەکەی نەیانتوانیوە ئاوەدانی بکەنەوە، بەڵام ئەو باخێکی گەورەی لێ دروستکردوە و لەناویشیدا تەلارێکی گەورەی پڕ ژوری سەرسوڕهێن و مەلەوانگە و شوێنی یاریی و گیانلەبەر و باڵندەی جۆراوجۆر، مەگەر هەر لە خەوندا بینرێت.
  ئەدیب و نوسەر و رۆژنامەنوسانی دەربار لەسەر دەعوەت بە دەم بادانی پاروی چەور و پارچەکردنی رانەقەل و پشتەمەغزەوە، وەک ئاهەنگی ناونانی منداڵ
  پێشنیاری ناونیشان بۆ کتێبەکە، دەکەونە پێشبڕکێ. یەکێک دەڵێ ناوی بنێ: “یادەوەریی ئەو جەنگاوەرەی کە نەیزانی ماندوبون چییە؟”، یەکێکی تر یەکسەر بەدوایدا، “پاڵەوانی رۆژە شومەکان” پێشنیاردەکات، ئەویتر هەڵدەداتێ: نا کاکە “قارەمانێک بە وێنەی بەور” پڕ بەپێستی ئەو بەسەرهاتە دەگمەنانەیە. ئیتر بەمجۆرە، ناونیشانی جیاواز خرانەڕو، کە هەر یەکەیان گوزارشت بو لە قارەمانێتیی بابای خاوەن خوان و بانگهێشت: “ئەو ساتانەی دڵمان لەنێو مشتماندا بو”، “یادنامەی ئەو پیاوەی ئازایەتیی لێدەچۆڕا”، “نوسینەوەی رۆژە رەشەکان لەسەر کاغەزە سپییەکان”، “يادەوەریی جەنگاوەرێکی ئازا”، … تاد.
  ـــــــ

ئایاری ۲٠۲۲ ـ شوباتی ۲٠۲۳

حه‌ماسه‌ت گرتبوی. ده‌ماری ملی له‌راده‌به‌ده‌ر به‌رزببوه‌وه‌. چاوه‌کانی بز کردبونه‌وه‌. په‌نجه‌ی دۆشاومژه‌ی ده‌ستی راستی راده‌وه‌شاند و به‌ ده‌نگێکی قرخن هاواری ده‌کرد:

• ئاخر پێم ناڵێن ئێوه‌ له‌ چیتان که‌مه‌؟ بیرتان چۆوه‌ ئێمه‌ ئه‌م گونده‌‌مان له‌ چییه‌وه‌ کرد به‌ چی؟ به‌خوا وێرانه‌یه‌ک بو بۆ خۆی. جاده‌مان بۆ راکێشا. مه‌کته‌ب و خه‌سته‌خانه‌مان بۆ دروستکردن. منداڵی داماوی ئێمه‌ به‌ کوێره‌وه‌ریی زۆر ده‌چن له‌ مه‌کته‌به‌کانی شار ده‌خوێنن، هی ئێوه‌ش له‌ پاڵ ماڵه‌کانی خۆتانه‌وه‌.
  خۆتان هه‌ر ده‌رد و نه‌خۆشییه‌کتان هه‌بێت، له‌ بنکه‌ی ته‌ندروستیی گوند عیلاج ده‌کرێن، بۆ ئه‌مه‌ش ئێمه‌ ده‌بێ بۆ کۆکه‌ و هه‌ڵامه‌تێکی به‌سیت به‌ ناچاری بچینه‌ شار و له‌ موسته‌شفا ده‌ولییه‌کان کۆڵێ فه‌حص و فحوصات به‌ ته‌شتێ دۆلار و یۆرۆ بکه‌ین. بیرم نایه‌ عه‌مودی کاره‌بامان بۆ داناون، چه‌ند ساڵێکیشه‌ وایه‌رمان بۆ لێ به‌ستون و کاره‌باتان هه‌یه‌.
  بۆ مه‌سه‌له‌ی ئاو-یش، کانیی گوندمان بۆ پاراستون، نه‌مانهێشتوه‌ ئه‌و میراته‌ گه‌وره‌یه‌ی باووباپیرانمان له‌وه‌ پیس و لێڵتر بێت، بۆ ئه‌مه‌ش ئێمه‌ خۆمان دڵمان نایه‌ له‌و ئاوه‌ بخۆینه‌وه‌، تاکو که‌م نه‌کات، قیروسیامان له‌ نه‌فسی خۆمان کردوه‌، ئاوی موقه‌تته‌ری که‌س نازانێ چۆنی ده‌به‌ و په‌رداخ له‌ شارانه‌وه‌ دێنین.
  ئا بیرم که‌وته‌وه‌، باسی تیجاره‌ت و هاورده‌مان کرد، ده‌زانن ئه‌م گونده‌ شیرینه‌مان کردۆته‌وه‌ مه‌رکه‌زێکی گه‌وره‌ی تیجاری. ئیتر بازاڕی ره‌ش نه‌ماوه‌، ئێمه‌ بازاڕی ئازادمان بۆ کردنه‌وه‌، چیتان ده‌وێ هه‌مانه‌، له‌ په‌نیر و که‌ره‌ی ئێرانییه‌وه‌ بۆ ماستی تورکی و یۆنانی و هه‌نگوینی کلۆره‌داره‌کانی سعودییه‌، له‌ میوه‌جاتی وڵاتانی عه‌ره‌بییه‌وه‌ بۆ سه‌وزه‌ و ته‌ماته‌ و خه‌یاری ئێران، بۆ خه‌ڵوزی چینی، جلوبه‌رگی ره‌سه‌نی گوندی خۆمان به‌ ده‌ست و په‌نجه‌ی وردیلانه‌ی خوشک و برا چینییه‌کانمان، ئه‌مه‌ش ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ی خۆتان و ماڵ و منداڵتان له‌ ده‌ست بۆنی قشپل و ریخ و ته‌پاڵه‌‌ نه‌جاتتان بێ و چیتر له‌و گه‌رما و سه‌رماتاقه‌تپڕوکێنه‌ی گونددا شوان و گاوانی و جوتیاری و کار و کاسبی نه‌که‌ن.
  هه‌مو گوند، به‌ ژن و منداڵ، گه‌وره‌ و بچوک، ته‌نانه‌ت پیر و په‌ککه‌وته‌وه‌ ئاگادارکرابونه‌وه‌ که‌ له‌ ئانی وتاره‌ نایابه‌که‌دا له‌ گۆڕه‌پانی گوند ئاماده‌بن.
  پیاوانی کوێخا، به‌ هه‌موانیان راگه‌یاندبو، ئه‌ورۆژه‌ مه‌کته‌ب و خه‌سته‌خانه‌ و دائیره‌ و ده‌وائیر و هیچ کار و کاسبییه‌ک نیه‌، “ئه‌گه‌ر مردوشن، به‌ جه‌نازه‌که‌وه‌ له‌وێ، له‌به‌ر قرچه‌ی گه‌رما، به‌ پێوه‌ ده‌وه‌ستن و ته‌نها بۆتان هه‌یه‌ چه‌پڵه‌ لێبده‌ن و هوتافی (بژی، بژی) و ره‌زامه‌ندی بۆ جه‌نابی کوێخا بکێشن”. “که‌سمان ناوێ ده‌موچاوی بدابه‌یه‌کدا، یان له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ ورته‌ورت بکات، یاخود چرپه‌ چرپ له‌گه‌ڵ ته‌نیشته‌که‌ی قسه‌بکات”.
  کوێخا تا چه‌پڵه‌ی بۆ لێده‌درا، زیاتر که‌یفی به‌ خۆی ده‌هات و ده‌نگی لێهه‌ڵده‌بڕی. جار جار ته‌ماشایه‌کی ئه‌ملاولای خۆی ده‌کرد و هه‌ستیده‌کرد له‌گه‌ڵ هه‌ر چه‌پڵه‌یه‌کدا بست بست باڵا ده‌کات.
  وتاره‌ مێژوییه‌ دورودرێژه‌که‌ی کوێخا له‌به‌ر سێبه‌ری سته‌یجی نێوده‌وڵه‌تیی گوندی (ئاشی نه‌زان) بو، که‌ شاره‌زایان به‌ که‌پر و دار و دره‌خت دروستیانکردبو.
  یه‌کێک له‌ پیاوه‌ هه‌ره‌ متمانه‌پێکراوه‌کانی موکه‌ببه‌ره‌که‌ی بۆ کوێخا گرتبو، ئه‌ویش به‌ قاته‌ شاڵه‌ شینکییه‌ زۆر تازه‌که‌یه‌وه‌، که‌ ئه‌وه‌نده‌ نه‌ده‌بو له‌ کوێخای گونده‌که‌ی ئه‌ولاوه‌ به‌ دیاری بۆی هاتبو، وه‌ستابو، به‌ فیزێکه‌وه‌ ده‌ستی چه‌پی خستبوه‌ به‌ر پشتێنه‌ گوڵگوڵه‌که‌ی، و ده‌ستی راستیشی کردبوه‌ هاوکاری ده‌م و زمانی، تاکو به‌ ره‌وانترین شێواز بیروڕاکانی (دامه‌زراوه‌ی کوێخایه‌تیی گوندی ئاشی نه‌زان) به‌ هاوگوندانی بگه‌یه‌نێ و تازه‌ترین ئه‌حداث و مه‌وقیفه‌کان ده‌رباره‌ی ره‌وشی ئه‌مڕۆی گوند و ناوچه‌که‌یان بۆ لێکبداته‌وه‌.
  له‌وه‌ده‌چو راوێژکاره‌کانی، کوێخایان له‌ میدیاکانی گوند پڕکردبێ و به‌ “تابوری پێنجه‌م” هه‌ژماریانکردبن. به‌ تایبه‌ت باسی هه‌ریه‌ک له‌: رۆژنامه‌‌ی (چاوی گوند)، گۆڤار‌ی (ئاشه‌وان)،‌ رادیۆی (نه‌زان ئێف ئێم)، ته‌له‌ڤزیۆنی (نه‌زان سات)، سایتی (نه‌زان ویکیلیکس) و تۆڕه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی: (شه‌وچه‌ره‌)، (کانیی ژنان) و (حه‌وزه‌که‌ی به‌ر مزگه‌وت)یان بۆ کردبو، گوایه‌ دژی خۆت و دامه‌زراوه‌ و بڕیاره‌کانت هه‌واڵ و زانیاری و وتاری ناڕاست و پڕ له‌ ناوزڕاندن بڵاوده‌که‌نه‌وه‌.
  دوای دو ئحم، وه‌ک نیشایه‌ک بۆ مسه‌یته‌ری، و بۆ ئه‌وه‌ی که‌مێک توڕه‌ییه‌که‌شی بشارێته‌وه‌، کوێخا ده‌ستیکرده‌وه‌ به‌ وته‌کانی:
  بیستومه‌ له‌ملاولا و له‌ ئیعلامی ته‌قلیدی و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ ره‌سم و ڤیدیۆی قۆڕ داده‌به‌زێنن و باسی نه‌بونی موچه‌ و ئاو و کاره‌با و به‌نزین و نه‌وت و غاز و ئه‌و شتانه‌ ده‌که‌ن. ئاخر تو ویژدانتان من بۆ ئه‌وه‌ حوڕڕییه‌تم بۆ فه‌راهه‌مکردون؟ له‌مانه‌ش ناخۆشتر ماوه‌یه‌که‌ سه‌ری زمان و بنی زمانتان بوه‌ته‌ باسی (ویلایه‌تی کوێخایه‌تی)، گوایه‌ مودده‌م به‌سه‌رچوه‌ و یه‌کێک ده‌خه‌نه‌ شوێنم.
  پاش ئه‌وه‌ی کوێخا که‌مێک وه‌ستا و به‌ چاو ئاماژه‌ی بۆ کوپه‌که‌ی سه‌ر مه‌نه‌صه‌که‌ کرد، یه‌کێک له‌ نۆکه‌ره‌کانی کوپه‌که‌ی برده‌ لای زاری و کوێخاش شله‌مه‌نییه‌که‌ی خوارده‌وه‌، که‌ دیارنه‌بو ئاو بو یان عه‌ره‌ق! لەوکاتەشدا، لە دڵی خۆیدا و بە بێ ئەوەی دەمی بجوڵێنێت، دەیگوت: “من ئێوه‌م له‌ پشته‌ ئێوه‌، تا ئێوه‌ بمێنن، تا ده‌نگی ئێوه‌ هه‌بێ، تا بێده‌نگیی ئێوه‌ به‌رده‌وام بێ، تا چه‌پڵه‌ی نه‌زانانه‌ی ئێوه‌ ببیستم، تا چه‌مانه‌وه‌ی به‌رده‌وامی ئێوه‌ ببینم، من هه‌ر کوێخایه‌که‌ی جارانم، دڵنیابن”.
  ئینجا ده‌ستی به‌ سمێڵه‌ ره‌شکراوه‌که‌یدا هێنا و درێژه‌یدایه‌وه‌:
• ئاخر بیرتان چۆوه‌، جاران چۆن بون و ئێستا چۆنن؟ جاران چییتان هه‌بو و ئێستا خاوه‌نی چیین؟ ئااای چ قه‌ومێکی زاکیره‌ زه‌عیفن!
  من هه‌مو قیتاعه‌کانی گوندم پێشخست، که‌رتی کشتوکاڵ، بازرگانی، پیشه‌سازی… ته‌ناته‌ت نه‌مهێشت له‌ ده‌رهێنانی سامانی ژێر زه‌ویش ئێوه‌ ئه‌زێت بکێشن، خۆم له‌گه‌ڵ کۆمپانیای شاری پێشکه‌وتو رێککه‌وتوم، رێککه‌وتنی ماوه‌درێژ، خۆیان بۆمان ده‌رده‌که‌ن و بۆشمان به‌ڕێده‌که‌ن و بۆشمان ده‌فرۆشن، ئیتر کێشه‌تان چییه‌؟
  من هه‌موتانم حه‌سانده‌وه‌، له‌ کۆڵ و جوتکردن و شه‌نه‌ و ده‌غڵ و دان و توتن و گوڵه‌به‌ڕۆژه‌ و مه‌ره‌زه‌ و فه‌لاحه‌تی و ره‌نجکێشانم کردنه‌وه‌. زۆربه‌تانمان کرد به‌ پۆلیس و ئاسایش و حه‌ره‌س قه‌ریه‌ و گوندپارێز. هه‌ندێکتانم کرده‌ خانه‌نشین بێ ئه‌وه‌ی رۆژێ له‌ رۆژان بۆ یه‌ک ده‌قیقه‌ ئه‌م گونده‌تان پاراستبێت. به‌شێکیشتان بندیوار و به‌رسێبه‌ر و موفته‌خۆر.
  دوای ئه‌وه‌ش، ئاراسته‌ی وتاره‌که‌ی به‌ لای لاواندا گۆڕی:
• گه‌نجان، لاوان پێم ناڵێن بۆ کوێ ده‌ڕۆن؟ سه‌ری خۆتان بۆ کام گوند و شار و مه‌مله‌که‌ت هه‌ڵده‌گرن.
  ئینجا به‌ دڵی پڕ و چاوی به‌ گریانه‌وه‌، به‌ نه‌غمه‌یه‌کی ناخۆشه‌وه‌ ده‌ڵێت: ئاخر چۆن دڵتان دێ ئه‌م گونده‌ جوان و قه‌شه‌نگه‌ جێبێڵن.
  یه‌کێک له‌ حیمایه‌ تایبه‌ته‌کانی به‌ پارچه‌یه‌ک کلێنس فرمێسکه‌کانی کوێخا ده‌سڕێت. کوێخا به‌رده‌وامده‌بێت:
• قه‌سه‌م به‌ گیانبه‌ختکردوانی رێگای رزگاریی گونده‌که‌مان.. سوێند به‌ خاک و ئاو و دار و دره‌ختی ئه‌م به‌هه‌شته‌، هیچ گوند و شاره‌دێ و شار و مه‌مله‌که‌تێک به‌ قه‌د ئێره‌ خۆش نیه‌، بڕواتان هه‌بێت. من هه‌مویم دیوه‌، هه‌موی گه‌ڕاوم، کاتێ به‌ دوای دۆزی ره‌وای ئێوه‌ی چه‌وساوه‌وه‌ بوم، کاتێ پێ به‌ پێ به‌ دوای مافی ئێوه‌ له‌ هه‌مو ده‌رگاکانم ده‌دا، زۆر مه‌کانی عه‌جیب و غه‌ریبم بینین، به‌ڵام هیچیان ناگه‌ن به‌ تۆز و خۆڵی ئه‌م جه‌ننه‌ته‌.
  کوێخا به‌ حه‌ماسه‌ته‌وه‌ ده‌یگوت: گه‌نجی هیچ شوێنێک بارته‌قای گه‌نجی ئه‌م دێیه‌ خۆشبه‌خت و ئاسوده‌ نیه‌. ئه‌وه‌تا منداڵ و جحێڵه‌ نه‌گبه‌ته‌کانی خێزانه‌کانی ئێمه‌، که‌ به‌ ناچاری و له‌ ترسی دوژمنی به‌دکار ئاواره‌ی ئه‌و شار و سه‌ڵته‌نه‌تانه‌ بون، ئێستا له‌ خراپترین دۆخی رۆحی و ده‌رونی و جه‌سته‌یی و ته‌ندروستییدان، به‌رده‌وام فرمێسک بۆ مه‌وتنی باب و باپیرانیان ده‌ڕێژن. قه‌ناعه‌تتان هه‌بێت، کاتێ له‌گه‌ڵ گێل فرێند و بۆی فرێنده‌کانیشیان ده‌چنه‌ مه‌سبه‌ح و دیسکۆ و پۆپ و نایتکله‌په‌کانیش هه‌ر بیریان لێره‌یه‌ و تۆزقاڵێک چێژ وه‌رناگرن.
• لاوانی عه‌زیزی (ئاشی نه‌زان)!
  ئێوه‌ نه‌وه‌ی نوێی ئه‌م گونده‌ن، ئاینده‌ بۆ ئێوه‌ی خوێنگه‌رمه، ئیتر چۆن دڵتان دێت ئه‌م باوه‌شه‌ گه‌رمه‌ جێبێڵن، رێی هات و نه‌هات بۆ ده‌گرنه‌به‌ر؟ دڵنیام دوایی په‌نجه‌ی په‌شیمانی ده‌گه‌زن، به‌ڵام دادتان نادات. بیریشتان نه‌چێت مادام خۆتان بڕیارتان داوه‌ و خۆتان ئه‌م رێگه‌یه‌ هه‌ڵده‌بژێرن، ئێمه‌ ته‌حه‌ممولی هیچ مه‌سئولیه‌تێک ناکه‌ین.
  کوێخا هه‌ناسه‌یه‌کی قوڵی هه‌ڵکێشا و به‌ توڕه‌ییه‌کی زۆره‌وه‌ ده‌ستی به‌ فه‌رمایشته‌کانی کرده‌وه‌:
• ئێستا له‌ هه‌مولایه‌که‌وه‌ خه‌ته‌ری گه‌وره‌ له‌سه‌ر گونده‌که‌مان هه‌یه‌، هه‌ڕه‌شه‌ی کوشت و بڕمان له‌سه‌ره‌. چیتر له‌ ناحیه‌وه‌ بودجه‌ و موچه‌مان بۆ نایه‌ت، که‌چی ئێوه‌ی ناشکور تۆزێ ته‌حه‌ممولتان نیه‌. چه‌ند رۆژێکی که‌مه‌ ئه‌زمه‌ی بودجه‌ و موچه‌ و نه‌وت و به‌نزین و غاز و ئاو و کاره‌با و …تاد په‌یدا بوه‌ به‌رگه‌ناگردن. ئای چ میلله‌تێکی سه‌یرن.
  له‌ پڕ ژاوه‌ژاوێک له‌ پشت گونده‌وه‌ بیسترا، ورده‌ ورده‌ له‌ شوێنی خوتبه‌ مێژوییه‌ دورودێژه‌که‌ی کوێخا نزیکده‌که‌وته‌وه‌. سه‌ره‌تا کوێخا سورهه‌ڵگه‌ڕا و زۆر شڵه‌ژا، وه‌ستان و پچڕان که‌وته‌ نێو قسه‌کانی، به‌ڵام کاتێ یه‌کێک له‌ پاسه‌وانه‌ تایبه‌ته‌کانی له‌سه‌ر دره‌ختێکی به‌رامبه‌رییه‌وه‌ به‌ ده‌ست و په‌نجه‌ ئاماژه‌ی (ئۆکه‌ی) بۆ کرد، ئاهێکی به‌به‌ردا هاته‌وه‌ و له‌ ژێر لێوه‌وه‌ بزه‌یه‌کی کرد.
  مه‌جموعه‌یه‌ک به‌ جلی ئاڵوواڵاوه‌، به‌ چه‌ند گوێدرێژێکه‌وه‌، که‌ پێده‌چو له‌ گونده‌که‌ی ئه‌وبه‌ره‌وه‌ ته‌شریفیان هێنابێت، خۆیان به‌ ئاپۆڕاکه‌دا کرد و که‌وتنه‌ هاوارکردن: “کوێخا به‌دیلی نیه‌، کوێخا نمونه‌ی نیه‌.. ئه‌گه‌ر نه‌مێنێ کوێخا، کێ جێگامان بۆ راخا؟.. کێ پێی خۆشه‌ با وس بێ، هیتر بمرێ له‌ داخا”.
  کوێخاش وا خۆی پیشاندا گوایه‌ گرنگی به‌ هوتافی ئه‌و گروپه‌ نادات. ده‌ستیکرده‌وه‌ به‌ وتاره‌که‌ی:
• هاوگوندانی به‌ شه‌ره‌فم.. جه‌ماوه‌ری خۆشه‌ویست و شیرینی گوندی (ئاشی نه‌زان)!
  هه‌مو ئه‌و شتانه‌ی ئێوه‌ ناوتان ناون کێشه‌ و ئه‌زمه‌ و قه‌یران به‌د‌یلیان هه‌یه‌. موچه‌ دواده‌که‌وێت، صه‌بر و ته‌حه‌ممولتان هه‌بێت، مه‌صره‌ف که‌م بکه‌نه‌وه‌، ئه‌وه‌نده‌ مه‌چنه‌ گه‌شت و گه‌ڕان و سه‌یران و صه‌فا، هه‌مو هه‌فته‌یه‌ک گۆشت و پڵاو مه‌خۆن، هه‌مو جه‌ژنێک جل و پێڵاوی تازه‌ مه‌کڕن، واز له‌ کڕینی ڤێللا و خانو و شوققه‌ی سیتی و گونده‌کانی ئه‌ڵمانی و ئینگلیزی و ئیتاڵی و فره‌نسی و خه‌ون و خه‌یاڵ و باخ و شاخ و چیا بهێنن، خانوه‌ قوڕه‌کانتان بیرچۆته‌وه‌؟ چیتر منداڵه‌کانتان مه‌نێرنه‌ مه‌دره‌سه‌ گرانبه‌ها سیستم ئه‌وروپی و ئه‌مه‌ریکییه‌کان، ئه‌ی (سوید)یش ئه‌وروپا نیه‌؟ (سیستمی ئاشی نه‌زان) عه‌یبی چییه‌؟
  کاره‌با نیه‌، به‌دیل هه‌یه‌، ده‌چینه‌وه‌ سه‌ر چراڕه‌شکه‌کانی سه‌رده‌می باب و باپیرانی نه‌مرمان. ئاو نیه، به‌دیل هه‌یه‌، زۆر به‌ که‌می ئاو ده‌خۆینه‌وه‌، جه‌ژناوجه‌ژن خۆمان ده‌شۆین،ده‌ست به‌ ئاوه‌وه‌ ده‌گرین.‌ نه‌وت و غاز نیه‌، به‌دیل هه‌یه‌، ته‌پاڵه‌ بۆ چێشتلێنان به‌کاردێنین. به‌نزین نیه‌، سه‌یاره‌کانمان ده‌سوتێنین، به‌ سواری گوێدرێژ هاتوچۆ ده‌که‌ین، یان هه‌ر به‌ پێ، بۆ صیحه‌تیشمان باشه‌.
  بۆیه‌ چه‌ندباره‌ی ده‌که‌مه‌وه‌: هه‌مو ئه‌و شتانه‌ی ئێوه‌ ناوتان ناون کێشه‌ و قه‌یران به‌د‌یلیان هه‌یه‌، به‌ڵام باش باش بیزانن و وه‌کو ئه‌ڵقه‌ بیکه‌نه‌ گوێچکه‌ گرانه‌کانتانه‌وه‌: ته‌نها من به‌ دیلم نیه‌، من!

28/09/2015 رانیه‌

‎نامەوێ لەم دەرفەتە بچوكەدا سەرتان بە لێدانەوەی قەوانە سواوەكان دەربارەی پرۆسەی بەجینۆسایدكردنی كورد بیەشێنم، ناشمەوێت لە ساڵیادی ئەم تاوانە گەورەیەدا كار لەسەر ژێی هەست و سۆزتان بكەم، بەڵكو گەرەكمە لێرەدا تەنها چەند راستییەكی تاڵ بخەمەڕو.

‎پاش تێپەڕبونی ۳٤ ساڵ بەسەر پرۆسەی كۆمەڵكوژیی ئەنفال و پاكتاوی نەژادیی كورد، لەو مێژوەش، دوای ۳۱ ساڵ لە ئازادیی و حوكمڕانیی كوردیی، بەڵام بەداخەوە تاكو ئێستا نەمانتوانیوە لە ئاست گەورەیی كارەساتەكەدا بین.. چونكە:

‎- وەك پێویست و لەسەر ئاستی جیهان ئەنفال بە جینۆساید نەناسێنراوە! (دیارە ناساندن بریتییە لە بە رەسمیی ئاگاداربون، دانپیانان، لە ئەستۆگرتنی بەرپرسیارێتیی، رێگرتن لە دوبارەبونەوە)، لەمڕوەشەوە لێپرسراوێتیی یەكەم دەكەوێتەسەر شانی حكومەتی هەرێمی كوردستان.

‎- گوتاری سیاسیی كوردیی روبەڕوی دەرەوەی خۆی ئەوەندەی گریان و كروزانەوە بوە لە پێناو بەزەییپێداهاتنەوە و راكێشانی هەست و سۆز بە قەد ئەوە كاری جددیی و شێلگیرانە نەبوە لەپێناو دروستكردنی تێگەیشتنێكی لۆژیكیی لە بەرژەوەندیی تاوانەكەدا.

‎- تاكو ئێستا حكومەتی هەرێم و حزبەكانی كوردستان، نەك جاش و مستەشارانی تۆمەتبار بە هاوكاریی بەعس لە پرۆسەی ئەنفال-یان نەداونەتە دادگا، بەڵكو هەندێكیشیان داڵدەداون!

‎- ئەو ناوچانەی هەڵمەتە جیاوازەكانی ئەنفال گرتبونیەوە، هێشتا وەك پێویست خزمەتگوزاریی و پێداویستیی ژیانێكی شایستەیان نەگەیەندراوەتێ و شوێنەواری كاولكاریی و ماڵوێرانیی بە سیمایانەوە دیارە.

‎- دۆخی بەجێماوانی ئەنفال تا بە ئێستاش دەگات بارودۆخێكی ناهەموارە و كەسوكاری ئەنفالكراوان پێویستییان بە دەستگیرۆیی زۆری مادیی و مەعنەویی و دەرونیی هەیە.

‎- لە روی ئەكادیمیی و زانستییەوە، هێشتاش وەك ئەوەی پێویستە توێژینەوە و بەدواداچونی جددیی لەسەر ئەنفال و رەهەندە جیاوازەكانی نەكراوە.

‎- كایەی پەروەردەمان، تا هەنوكەش لە ئاست پێویستیی ناساندن و بەرجەستەكردنی كارەساتەكە بۆ نەوە یەكلەدوایەكەكانی كورددا هەنگاوی ئەوتۆی نەناوە و نەیتوانیوە رۆڵی راستینەی خۆی بگێڕێت.

‎- بواری هونەر و رۆشنبیریی كوردیی نەكاراوە ببێتە نمایندەی شارستانیی گەیاندنی واقیعی تاڵی ئەوێ رۆژێی كورد، تاكو دنیا لە رێگەی شاكارە سینەمایی و درامیی و ئەدەبیی و … یەكانەوە ئاشنای كورد و دۆزەكەی بێت.

‎- راگەیاندنی كوردیی تا ئێستاش نەیتوانیوە كاری جددیی لەسەر ئەم پرسە گرنگ و هەستیارە بكات و لە رێگەی راپۆرت و بنكۆڵكاریی و بەڵگەفیلم و بابەتەكانی ترەوە ئەنفال و تراژیدیاكانی دیكەی كورد لە یادەوەریی و خەیاڵدانی تاكی كورد لە كاڵبونەوە بپارێزێت.

‎

‎

‎هەمیشە بۆن-ە تایبەتەکەی مەستمدەکات. ئەو بۆنە لای من تەواو ناوازە و سروشتییە. کۆتایی زستان و سەرەتای بەهاری هەمو ساڵێ حەزدەکەم ئەو بۆنە هێمن هێمن رۆبچێتە نێو هەست و رۆح و، تەنانەت مولولەکانی خوێنیشمەوە.

‎تا ئەو ساتەوەختە، تەنها بە دەستی ئەم و ئەوەوە بینیبوم و بۆنیم کردبو.. بۆنی ئەو گوڵە قەد سەوز و چاو زەرد و شەش باڵ سپییە.

‎کە چەپکەنێرگز توند بە لوتتەوە دەگریت و پڕ بە سییەکان بۆنەکەی هەڵدەمژی، دەنکە زەردەکانی ناو گوڵەکە، سەری لوتت زەرد دەکەن. رەنگکردنێکی زۆر جوان، کە هەندێجار هەستیشی پێناکەیت، یا یەکێک ئاگادارت نەکاتەوە.

‎تەمەنم تەنها دوانزە ساڵ و چەند مانگێک بو. لەگەڵ شوانەی خاڵۆزام و کۆمەڵێ منداڵ و گەنجی دیکەی خزم و ناسیاو و
‎دراوسێی ماڵی باپیرم دەچین بۆ چنینەوەی نێرگز.

‎رۆژی پێشتر، من و دایکم لە رانیەوە هاتوینەتە حاجیاوا، شوانە، کە زوتر لەگەڵ هاوڕێکانیدا پلانی ئەو کار و گەشتەیان داناوە، داوا دەکات منیش بۆ سبەینێ هاوەڵییان بکەم.

‎بەیانییەکی زوی مانگی رەشەمێیە، پشوی نیوەی ساڵی خوێندنمانە. ساڵی ١٩٩٥ـە، و من لە پۆلی یەکەمی ناوەندیم. کۆمەڵێ کوڕ و کچ لە حاجیاواوە بەرەو بناری ماکۆک بەڕێدەکەوین. ماکۆک چیایەکی دڵگیرە و لەلایەکەوە بەسەر ناوچەی بیتوێن و خۆشناوەتی و لەلاکەیترییەوە بەسەر دۆڵێ-دا دەڕوانێت.

‎گەشتی لەوجۆرە بۆ من، تاموچێژی تایبەتی هەبو، سەرەتا زۆر بە تاسەوە رێمدەکرد، بە ناو دەشت و دەر و بەردەڵان و تەنانەت پەڕینەوە لە روباریش. دواتر وردە وردە هەستدەکەم هیلاکدەبم. دەکەومە دوای هەموان. شوانە و هەندێ لە برادەرەکانی ئاوڕم بۆ دەدەنەوە، و بزەیەک دێتە سەر لێوەکانییان، وەکئەوەی بڵێن: ها شلەشاری، ئەوجۆرە گەڕان و رۆیشتنانە بۆ تۆ نابن! منیش بەردەوامدەبوم لەسەر هەنگاونان، گوایە ماندونیم و زۆر حەزم لێیەتی.

‎ئەگەرچی دەرکەوتنی نێرگز دەکەوێتە پێش هاتنی وەرزی بەهار، بەڵام بە “گوڵی بەهار”ـیش ناودەبرێت. ئاخر ئەو کوێستانییە و لەناو بەفرەوە سەردەردێنێ و لەگەڵ رەشبونەوەی چیا و بەندەن و نواڵە و بنارەکانیش، وردە وردە جێماندێڵێت.

‎هێشتا نەگەیشتوینەتە شوێنە دیاریکراوەکە. من زو زو دەپرسم: زۆرمان ماوە؟ ئەوانیش دەڵێن: پەلەمەکە، ئێستا دەیگەینێ. لە رێگاکە، ناوە ناوە پەڵەنێرگز دەبینین، بەڵام ئەوان هێشتا پێیانوایە دەبێ زیاتر بڕۆین، تاکو دەگەینە ئەوێ.

‎ئامانجی نێرگزچنین بەرەو سەفەرێکی درێژی بردین. سەفەرێکی جوان و پڕچێژ و یادگاریی. وەکئەوەی بڵێی ئەوە بۆنی ئەو گوڵە کوێستانییە ناسکە شۆخوشەنگەیە بەرەو لای خۆی راماندەکێشێت.

‎خۆ ئەوکاتە بە چیرۆکی ناوی ئەو گوڵە و ئەفسانەکەیم نەدەزانی. دەگوترێت ناوەکە لە ئەفسانەیەکی گریکییەوە هاتوە، گوایە کوڕێکی زۆر قۆز هەبوە بە ناوی (نرسیس)، ئەو کوڕە قۆزە رۆژێک لە کاتی ئاوخواردنەوەدا لەسەر روبارێکدا، روخساری خۆی دەبینێت و تەواو شەیدای جوانی خۆی دەبێت و ئاگای لە خۆی نامێنێت، بۆیە بە دەمدا دەکەوێتە ناو روبارەکە و دەخنکێت، لەو شوێنەشدا کە (نرسیس) گیانی سپاردوە، گوڵێک رواوە، کەوا دواتر بە ناوی ئەو کوڕە خودشەیدایەوە ناونراوە، بەوشێوەیەش ناوی گوڵەکە ئاوا رۆیشتوە و لە ناو زمانە جیاوازەکانی دنیادا بە شێوەگۆکردنی جیاجیا جێی خۆی گرتوە.

‎ تا ئەوکات نەمدیبو پانتاییەکی گەورەی زەویی بەرین بەو گوڵە زەرد و سپییە داپۆشرابێت. مەزرای گوڵی نێرگز، یان وەک کورد پێیدەڵێت “نێرگزەجاڕ”، دیمەنێکی زۆر جوان دەبەخشێت بە ناوچەکە.

‎ماوەیەکی باش لەناو نێرگزەجاڕەکە دەستدەکەین بە نێرگزچنین. هەریەکەمان بەشی خۆی نێرگزی دەکاتە تەلیس (گوێنی)ـەوە. کەشێکی زۆر خۆش و تایبەت بو. بۆنی سەوزایی و شێداریی خاک و نۆبەرەی نێرگز ئاوێتەی یەکتر دەبن. مەستمان دەکەن.

‎پاش بڕینی هەمان رێگا، کاتی نیوەڕۆ تێپەڕیبو، کە بە هیلاکییەکی زۆرەوە گەیشتینەوە ماڵی باپیرم. ماڵی باپیرم (سۆفی حەسەنی ئاڵڵای) لە گەڕەکی (خەندەکەییەکان) بو لە ناحیەی حاجیاوا، خانوەکە لە روبەری ٤٠٠ مەتردا بو، ژورەکانی کەم بون، بەڵام گەورە، حەوشەیەکی فراوانیشی هەبو، ماڵی خاڵە گەورەکەشم (خاڵە حسێن) هەر لەو خانوەدا بو.

‎ئێمە دەگەینە ماڵەوە، هەر کە نەنکم ئێمە بەو ماندوێتییەوە دەبینێ یەکسەر بە پیرمانەوە دێت. نەنکم (هەمینی وسێنی ئاڵڵای ئەمەری) ژنێکی وردیلەی رۆحسوکی میهرەبان بو، تا ئەوکاتەوە هەر چالاک و گورجوگۆڵ بو. چەند ساڵ دواتریش، کارین-ی خوشکەزام کە تازە فێری قسەکردن ببو، ئەمەی بە زارییەوە گرتبو: “نەنکۆڵێ، گورجوگۆڵێ”.

‎نەنکم، دەزانێ سەرباری هیلاکییەکەشمان زۆر برسیمان بوە، بە پەلە چەند هێلکەیەکی خۆماڵیمان بۆ دەکاتە رۆنەوە. بە پەلە نانەکەمان دەخۆین. لەسەر نانخواردنەکەش هەر بیرمان لای نێرگزەکانمانە، ئاخۆ چۆن بە پەلە بیانکەینە چەپک؟

‎ئەو پاشنیوەڕۆیە هەریەکەمان بە تەشتێ چەپکەنێرگزەوە بە کۆڵان و شەقامەکانی حاجیاوا وەردەبین. “یەڵا نێرگز.. نێرگزی گەش و جوان”. بەڵام بەداخەوە من ئەو رۆژە بێئومێد دەبم، تەنها چەپکێکیشم بۆ نافرۆشرێت!

‎خۆ من یەکەمجارم نەبو شت بفرۆشم. لەگەڵ هیوا و هێمن-ی برامدا، کە یەکەمیان پێنج ساڵ و دوەمیشییان دو ساڵ لە من گەورەترە، بەردەوام هاوینان، و دوای تەواوبونی خوێندن دەکەوینە شتفرۆشتن، تاکو لانیکەم بەشی جلی خوێندنگە کۆبکەینەوە. من لە ژیانی منداڵییمدا، ئاو، پسکیت، گوڵەبەڕۆژە، جگەرە، بنێشت، چلورە و مۆطا و ئایسکرێم و کتێب و رۆژنامە و گۆڤار و زۆر شتی تریشم فرۆشتوە.

‎دروست نازانم بۆ هەر چەپکێ نرخی چەندمان دانابو، بەڵام پێموابێ دینارێک یان نیو دینار بو. رۆژی دواتر لەگەڵ دایکم دەچینەوە رانیە. لەوێش بە هەمانشێوە تەشتێ چەپکەنێرگز دەخەمەژێر باڵمەوە و هاواری نێرگزفرۆشتن دەکەم. پێموابێ چەند چەپکێکی کەم دەفرۆشم و ئەوەیتر لە ماڵەوە دابەشدەکەم.

‎هەموجارێ کە لەسەر رێگای دەرەوەی شارەکان و، لە قەراغی جادەکاندا منداڵە نێرگزفرۆشە جوانکیلەکان دەبینم، دەگەڕێمەوە بۆ ئەو یادگارییە جوانە.

هەرچەند دەرفەتم زۆر کەم بو، بەڵام هەرچۆنێک بو، لە چەند مانگی رابردودا و لەگەڵ بڵاوبونەوەی ئەلیکترۆنییدا، توانیم نوێترین رۆمانی (نیهاد جامی) بخوێنمەوە.
نیهاد پتر وەک نوسەر و شانۆکار و رەخنەگری شانۆیی ناسراوە، بەڵام ماوەی چەند ساڵێکە کار لە نوسینی چیرۆک و نۆڤلێت و رۆمانیش دەکات.
ئەم کارە تازەیەی ناونیشانی (کارینا)ـی هەڵگرتوە. کارینا بەپێی ئەندێشەسازیی رۆماننوس یەکێکە لە ئەندامانی (بنەماڵەی خەیاڵ). کچێکە، لە دایک و باوکییەوە بە خەیاڵ دەژی، بە خەیاڵ بیردەکاتەوە، بە خەیاڵ رەفتاردەکا و، دەیەوێت هەر بەو خەیاڵەوە ئایندەی خۆی بنەخشێنێت.
ئیشی من نیە لەم کورتەنوسینەدا، چیرۆک یان چیرۆکگەلی نێو رۆمانەکە بگێڕمەوە و روداو و کەسێتییەکانی ئاشکرابکەم، هێندەی دەمەوێ تەنها وەک خوێنەرێک هەست و بینینی خۆم بە کورتیی بخەمەڕو.
سەرەتا، نایشارمەوە هەم چێژم لە خوێندنەوەی (کارینا) وەرگرت، هەم قوڵییم لێ رەچاوکرد.
پەیکەری رۆمانەکە بریتییە لە سێ کتێب لەناو کتێبێکدا، هەریەکەیان گێڕەڕەوەی خۆی هەیە، پاشان هەمایان لە هێڵێکی چیرۆکئامێزدا یەکدەگرنەوە. وەکچۆن کەسێتیی راستینەی رۆماننوسیش (نیهاد) لە کۆتاییدا یەکێکە لەوان.
گێڕانەوە لە (کارینا)ـدا زیاتر بە زمانی کەسی یەکەم و کەسی سێیەمە، کەوا لەلایەن کارەکتەرە سەرەکیی و لاوەکییەکانەوە چیرۆکە جیاوازەکان نمایشدەکرێن.
تەکنیکەکەیشی جادوەواقیعیی (ریالیزمی سیحری)ـیە و شێوازێکی جوان و سەرنجبەرە.
بۆ لایەنی زمانەوانیی، رێنوس و خاڵبەندیی هەست بە جۆرێک لە پەلە دەکرێت، چونکە هەندێ هەڵەی تێدایە، بەڵام کەمیان هەڵەی گەورە و ماناگۆڕن.
ناکرێ من لێرەدا ناوەرۆکی رۆمانەکە بخەمەڕو، بەڵام تەنها دەمەوێ هێندە بڵێم؛ (کارینا) رۆمانی دەستنوسە خوێناوییەکانە، دەفتەری نەخوێنراوەی نەوەی ئازاردراو و بێئومێدی دوای راپەڕینی ۱۹۹۱ـە، یاداشتی رۆژنامەنوسە گەنجە تێرۆرکراوەکانە.
تەوەری رۆمانەکە، تەنها لە دەوری بابەتی سیاسیی ناخولێتەوە، بەڵکو لایەنی ئابوریی، کۆمەڵایەتیی، کەلتوریی_یش دەگرێتەخۆ.
چیرۆکەکانی نێو (کارینا) پڕن لە فڕین و ونبون، سەرڕێژن لە کوشتنی هیوا، بێهودەیی، گەمژاندن، لەسەر دەستی نەوەی دوەمی سیاسەت لەم نیشتمانەدا.
بەو هیوایەی، (کارینا) تەنها لەنێو جاڵجاڵۆکەتۆڕی جیهانییدا نەمێنێتەوە و بە کاغەزییش چاپکرێ و بکەوێتە نێو رەفەی کتێبخانەکانیش.

سەرکەوتن و بەردەوامیی بۆ نیهاد جامی.

له‌٢٢ی نیسانی ئەمساڵدا، ساڵێکی دیکە دەچێتە سەر ته‌مه‌نی رۆژنامه‌نوسیی كوردیی، به‌م بۆنەیەشه‌وه‌ وێڕای دانه‌واندنی سه‌ری رێز بۆ شه‌هید‌و پێشه‌نگانی بواره‌كه‌، پیرۆزبایی له ‌رۆژنامەنوس‌و راگەیاندنكارانی كورد ده‌كه‌م‌و هیواخوازم ئه‌مساڵ ببێته‌ ساڵی هه‌نگاونانی رۆژنامه‌نوسیی كوردی به‌ره‌و رۆژنامه‌نوسییه‌كی چاودێر‌و كارا‌و دروستبونی (ده‌سه‌ڵاتی چواره‌م) له ‌هه‌رێمی كوردستاندا.. لەپێناو هێنانەدیی ئەم ئامانجە گرنگەش، ئه‌م هه‌نگاوانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ پێویست ده‌زانم:

• كاركردن بۆ لێكجیاكردنه‌وه‌ی هه‌رسێ ده‌سه‌ڵاته‌كه‌.
• هه‌وڵدان بۆ نه‌هێشتنی ئاسته‌نگه‌ جیاوازه‌كانی به‌رده‌م كاری رۆژنامه‌نوسیی.
• هه‌مواركردن‌و پێداچونه‌وه‌ به‌ به‌ند‌و بڕگه‌ی ئه‌و یاسایانه‌ی كاری رۆژنامه‌نوسی له ‌هه‌رێمدا رێكده‌خه‌ن، به‌ جۆرێ، له‌گه‌ڵ گیانی سه‌رده‌م‌و ژیانی دیموكراسیدا بگونجێن.
• دادگاكانی هه‌رێم له ‌بواری تاوانی رۆژنامه‌نوسییدا كار به ‌یاساكانی په‌یوه‌ست به‌و بواره‌ بكه‌ن، نه‌ك په‌نا بۆ ده‌قی دیكه‌ ببه‌ن.
• دروستكردنی رایه‌ڵی لێكتێگه‌یشتن‌و په‌یوه‌ندییه‌كی هاوبه‌رپرسیارێتی له‌نێوان راگەیاندن‌و ده‌سه‌ڵاتدا له ‌كوردستاندا.
• رۆژنامه‌نوسانی هه‌رێم گرنگی به ‌لایه‌نی ئاکار (ئێتیك)ـی‌و پیشه‌یی بده‌ن‌و، پتر په‌ره‌ به ‌پیشه‌كه‌یان بده‌ن، هه‌روه‌ك گه‌ڵاڵه‌كردنی په‌یماننامه‌یه‌كی شه‌ره‌ف كاریگه‌ریی تایبه‌تی هه‌یه‌.
• هه‌وڵ بدرێت چاكسازیی له ‌بواری رێكخراوبونی رۆژنامه‌نوسان له‌ كوردستاندا بكرێت‌و سه‌ندیكا بكرێته‌ چه‌تری هه‌مو ئاراسته‌ جیاوازه‌كانی نێو دنیای رۆژنامه‌نوسیی كوردیی له ‌هه‌رێمدا.
• هەوڵدان بۆ پێشخستنی بەشەکانی راگەیاندن لە زانکۆ و پەیمانگاکانی هەرێمدا، لە هەمو روەکانەوە.
• له‌پێناو كۆكردنه‌وه‌ی داتای ورد‌و له‌ماوه‌ی زو زودا له‌سه‌ر كاریگه‌ریی راگەیاندنی كوردی له‌سه‌ر رایگشتی‌و شه‌قام، سه‌نته‌رێكی راپرسیی چالاك‌و زانستیی دابمه‌زرێت‌و به‌رده‌وام راپرسیی له‌و باره‌یه‌وه‌ به‌ئه‌نجام بگه‌یه‌نێت.
• گرنگه‌ ناوەندێكی توێژینه‌وه‌ی راگەیاندن هه‌بێت‌و توێژه‌رانی بواره‌كه‌ به‌رده‌وام توێژینه‌وه‌ی هه‌ستییار‌و گرنگ له ‌باره‌ی راگەیاندنی كوردییه‌وه‌ پێشكه‌ش بكه‌ن.
• كردنه‌وه‌ی نێوەندێكی وه‌رگێڕانی توێژینه‌وه‌‌و كتێبه ‌ده‌گمه‌نه‌كانی بواری راگه‌یاندنیش یه‌كێكی تره‌ له‌ پێویستییە‌كان تاكو رۆژنامه‌نوسانی كورد، به ‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی ته‌نها به‌ زمانی دایك ده‌خوێننه‌وه،‌ لێی سودمه‌ند بن.
• كردنه‌وه‌ی خولی پێویستی رۆژنامه‌نوسی له ‌ده‌ره‌وه‌‌و ناوه‌وه‌ی هه‌رێم‌.
• کردنەوەی كۆرسی فێربونی زمانی بیانی بۆ راگەیاندنکاران.

د. هێرش رەسوڵ