عەلی زەیدی و نەنکم.. نەوزاد بەندی
ئێمە مناڵ بووین، جار و بار نەنکم سەردانی ماڵی دەکردین و شەوێک ئەمایەوە ..برا بچوکەکەم زۆر هار بوو، نەنکمی تووڕە ئەکرد و ڕای ئەکرد بۆ هەورەبان، نەنکیشم بەهۆی ئازاری پشت و ئەژنۆکانییەوە نەیدەتوانی بچێ بۆ هەورەبان بە دوایدا، منی ئەگرت، تێر و پڕی لێدەدام، پێم ئەووت : ئێ نەنە بۆچی ؟ خۆ من وەک مەڕ وام ؟
ئەیوت : چی بکەم ؟ ئەو سەگسارەم بۆ ناگیرێ، ناچار داخی ئەو بە تۆ ئەڕێژم ..!
لە قورئاندا ئاماژە بەو داخ پێ ڕشتنەی نەنکم بە من، کراوە و .. خوا قەدەغەی کردووە ، ئەفەرموێ : ( و لا تزروا وازرة وزر اخری ) واتا هیچ کەسێک تاوانی کەسێکی تر هەڵناگرێت و نابێ هیچ کەسێک به تاوانی کەسێکی تر سزا بدرێت .. ( کل نفس بما کسبت رهینة ) هەموو کەسێک بە پێی کار و کردەوەکانی خۆی مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت، واتا هەر کەسێک ڕەهنی کارەکانی دەستی خۆیەتی.
پێشتر نازێکان و فاشێکان و نەتەوەپەرستەکانی عەرەب و بەعسی عەفلەقیی ئەم یاسایه ئاسمانیی و زەوییەیان شکاند، هەموومان ئاگامان لێ بوو کە حیزبی بەعسی عەفلەقیی چ لە عێراق و چ لە سوریا، داخی پێشمەرگەکانی بە هاووڵاتیان ئەڕشت ..چەندین گەڕەکیان وێران و کۆمەڵکوژ ئەکرد لەبەر ئەوەی پێشمەرگەیەک لەو نزیکانە چالاکییەکی تۆمار کردبوو .. ڕژێمی هیتلەر چەندین شار و شارۆچکەیان لە وڵاتانی قەڵەمڕەوی خۆیدا تەختی زەوی کرد، بۆ نمونە سێ جەنگاوەری چیکۆسلۆڤاکیا، لە ساڵی 1942 چالاکییەکی پارتیزانییان لە شاری لیدیتسی چیکۆسلۆڤاکیا ئەنجام دا و بەرپرسی نازیی ئەو شارەیان کوشت کە ڕاینهارد هایدریج بوو، نازییەکان لە تۆڵەی هایدریچدا، تەواوی شاری لیدیتسیان وێران و تەختی زەوی کرد .. وەک چۆن سەدام حسێنیش ساڵی 1982 شاری دوجەیل و باخەکانی وێران و تەختی زەوی کرد و 148 کەسی بە بێ تاوان لە سێدارەدا، لە تۆڵەی هەندێ فیشەک کە لەو شارۆچکەیەوە تەقێنرابوون کاتێ جەنابی و حیمایەکانی بەو نزیکانەدا ڕەت بووبوون ..هەروەها هەمان ساڵ، حافز ئەسەد زۆرینەی شاری حەمای لە سوریا وێران کرد..
ئەمانە نمونەی ئەو تۆڵە ترسنۆکانەن کە ئەو دڕندانەی مێژووی مرۆڤایەتیی دژی خەڵکی بێتاوان ئەنجامیانداون، کاتێ بە کەرەکەیان نەوێراوە و بەربوونەتە گیانی کورتانەکە.
لەوە ئەچێ سەرۆک وەزیرانی تازەی عێراق ئاگای لە یاساکانی ناو قورئان نەبێ، چونکە پێشتر سەرقاڵی بازرگانیی و بانکداریی و هاوردە و هەناردەی شت بووە، بەڵام وەک ئەوەی خۆی بە کوڕی ڕەوتێکی ئاینیی ئەزانێ، حەق وابوو لانی کەم ئاگای لە یاساکانی سزا و پاداشتی ناو کتێبی خودا بووایە، نەک وەک سەدام خوا وەکیلیی ببێتە سەرۆکی چل پەنجا ملیۆن، بە بێ ئەوەی لە هیچ جۆرە لۆژیکێکی ئیدارە و بەڕێوەبردن بزانێ..
بۆ نمونە لەم ڕۆژانەدا پڕی داوەتە یاسایەکی ئابووریی کە لە گیرفانی خۆی دەری هێنابوو، یاسایەک کە نەنکم پیادەی دەکرد و برا هارەکەم لە هەورەبانەکە تۆزی دەکرد و منیش لە هەیوانەکەدا کەوتبوومە ژێر ڕەحمەتی دارعەساکەیەوە..
عەلی زەیدی بە پەرلەمانەکەی ئەڵێ، خێرا یاسایەکم بۆ هەڵکوڵێنن تاکو پارەی خاڵە سنوورییەکانی هەرێم کە بۆمانی نانێرن له موچەی فەرمانبەرانی هەرێم ببڕین!!
تۆ سەیری ئەو بێ ئیمانیی و بێ ویژدانیی و بەربەریەتەی ئەم پیاوەی کە ئەیانوت گەنج و حەقبێژ و تێکنۆکراتە!! ..بەلام من کە زانیم کێ مامۆستاغایەتی، هەر زوو لێی نائومێد بووم ..
باشە حەمە عەلی، کەمئەندامێکی هەرێمی کوردستان کە مانگانە سەد و پەنجا هەزار دیناری هەیه، بە چ یاسایەک پارەی خاڵە سنوورییەکانی یەکێتی و پارتیت بۆ بژمێرێت؟ بە یەکێتی و پارتی ناوێریت و .. ئەچیت پەلاماری موچەی مامۆستایەک ئەدەیت کە بەو حاڵە موچەکەی ئەیگەیەنێتە چل و پێنجی مانگ؟ ئاخر توخوا شەرمەزار نابیت کە مانگ لە شیمالی حەبیب چل و پێنج و پەنجا ڕۆژە، هێشتاکە دوای لێبڕیی 120 ملیارەکەی مانگانە لە موچە خۆران کە یەکێتی و پارتی هەر بە گوندەیی بۆتی نانێرن، ئێستا بێ بیر کردنەوە لە داب و نەریت و بنەماکانی ڕەوشت و ئیتیک، داوا لە پەرلەمانۆتکەکەت ئەکەیت یاسایەکت بۆ هەڵکوڵێنن تا بتوانیت پارەی گومرکی یاسایی و نایاسایی خاڵە سنوورییەکانی هەرێمی کوردستان، لە فەرمانبەرانی هەرێم ببڕیت ؟ بە ڕاستی جێگای شەرمە و .. حەق وایە دڵۆپ دڵۆپ عەرەقی شەرمەزاریی بڕێژیت کە بەو خەمساردییە گاڵتە بە ژیان و گوزەرانی زیاتر لە یەک ملیۆن خێزانی کورد ئەکەیت، زۆربەیان لایان وابوو تۆ مەرد و جوامێریت و .. ڕاوە دز و مافیا ئەکەیت و .. دادوەریی و یاسا بۆ عێراق ئەگەڕێنیتەوە .. بەڵام من ، نا .. من هەر لەسەرەتاوە کە سەیری سەرچاوەکەتم کرد، بۆم دەرکەوت لێڵە و لەو سەرە نە دەنگی ساز دێ و نە دەنگی خۆش ئاواز..
ئەو یاسایەی نەنکم هەزار ڕەحمەت لە گۆڕی، کە تیایدا منی ئەکردە بەردەبازی برا هار و هاجەکەم، لە ژێر کاریگەریی هەزار و یەک نەخۆشی پشت و ئەژنۆ و خوێندا، لە ژێر کاریگەریی کۆمەڵگا و پەروەردەیەکی نەخوێندەواری ساڵەهای ساڵدا بوو، لەگەڵ ئەوەیشدا، لێدانێکی بێ ئازار و هێواشی لێدەدام و دوایی هەر زوو پەشیمان دەبۆوە و داوای لێبوردنی لێدەکردم، واتا نەنکم گوناهبار ناکەم و هەزار جار گەردنی ئازاد بێ و گۆڕی پڕ نوور بێ، بەڵام تۆی سەرۆک وەزیرانی گەنج و خوێندەوار و خاوەنی ملیارەها دۆلار لەو تەمەنەدا، هەتا سەر ئێسقان گەردنت ئازا نەبێ و خوای گەورە ڕۆژێکت نیشان بدات، نە ڕۆژبێ خۆری تێدا بێ و .. نە شەویش بێ، مانگ ..کاڵەک به ئەژنۆ بشکێنیت و .. بتلێیتەوە بە دەردێکەوە سەد حەکیم سەری لێ دەرنەکەن.. چونکە چاوت لە ئاستی تاوانباران و هۆکارەکان دادەخەیت و .. چاو دەبڕیتە قوربانییەکان .. لە جیاتی قوربانییەکان ڕزگار بکەیت، ملی تاوانبار و سەبەبکاران ئەستووتر ئەکەیت و .. ژیانی قوربانییەکان قورستر و تاقەتپڕوکێنەرتر ..
ئەوە کاتی خۆی کە ئەتاتورک بەناوی ڕۆحی ئایین و چاکسازیی لە ئاینی شێوێنراوی عوسمانێکان، شۆڕشەکەی ڕاگەیاند و موسوڵمانانی تورک و کورد و عەرەب و فارسی ناوخۆ و درەوەی تورکیای دوای خۆی خست و فریویدان، تەنانەت شای شاعیران ئەحمەد شەوقی پێی هەڵخەڵەتا و دەستی دایە قەڵەم و شیعرێکی درێژی بۆ ئەتاتورک نوسی تیایدا بە ئەمیر و ڕزگارکەری گەلانی تورک و ناوچەکە ناوی دەبات .. بەڵام کاتێ تەپ و تۆزی درۆکانی کپ بوونەوە و .. سیستمێکی بەتاڵ لە بەهاکانی ئایین و دادپەروەریی دروست کرد، کاتێ ووڵاتەکە بوو بە لانکەی بەدڕەوشتیی و بێکاریی و .. توێکڵێکی درۆزنانەی ئەوروپای کرد بە بەریاندا و .. مزگەوتەکانی کرد بە مۆزەخانە و تەویلەی گیانداران و ..هەموو بەهاکانی باوباپیرانی یاساغ کرد، ئەوانەی کە دکتۆر عەلی شەریعەتیی دەربارەیان ئەڵێ کەل و پەل و هەل و مەرجەکانی ڕێنیسانسی ووڵاتانی ڕۆژهەڵات ..
ئێ ئەحمەد شەوقی دوای بڵاو بوونەوەی شیعرەکەی کە پشتگیریی ئەتاتورکی کردبوو، چی بکات باشە ؟ تازه شیعرەکە بە جیهاندا بڵاو بۆتەوە، جارێکی تر ناتوانێ کۆیان بکاتەوە و ووشە بە ووشە و دێڕ بە دێڕی زیندەچاڵ بکا، ناچار شیعرێکی تری نوسی تیایدا نائومێدیی خۆی بەرامبەر ئەو کابرا ناچیز و بێ ویژدانە دەربڕی..
لینکی هەردوو شیعرەکەی شای شاعیران ئەحمەد شەوقی لە خوارەوە دادەنێم بۆ ئەوانەی کە خولیای خوێندنەوەی ئەو دوو دەقەی ئەمیری شوعەرائی عەرەبن، کە لە ڕاستیدا کوردیشە و لە خۆمانە.
بەڵام من نا .. من هەر لە سەرەتای دەستبەکاربوونی سەرۆک وەزیرانی تازە، کە عەلی و غالب و ئەوان زۆر پێی سەرسام بوون، من لێی نائومێد بووم، چونکە سەرچاوەکەی لێڵ و لێخن بوو، سەرچاوەی لێڵیش نە قەدری هەژار و سنعەتکاری تێدایه و ..نە عەکسی قەمەری تیا دەردەکەوێ و .. نە دادپەروەریی ..
کاک عەلیش بەرە بەرە تەم و مژەکەی چواردەوری ئەڕەوێتەوە و .. ڕوخسارە ڕاستەقینەکەی دەردەکەوێت، ئامادەیی تەواویی تێدایە لەگەڵ دەسەڵاتدارانی هەرێمدا بچێتە ناو یارییەکەوە، بۆ فڕاندانی نانە وشکەی دەستی کەمئەندامان و .. فڕاندن و دادۆشینی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان ..
( و ما تشاؤن الا ان یشاء الله )
هەر نەخشە و ویستێکتان هەبێ، دواجار نەخشە و ویستی خوا دێتە دی.
