بۆ خەڵات عومەر

گۆرانییەک لەم شیعرەدا
تەنیا ڕاستەقینەکان دەیبیستن
گۆرانییەک سەبارەت بە پیاوێک
خولیای ئەستێرەی زمان و
گەواڵەهەوری بیر و
بروسکەی کوردبوون و
هیوای ڕاچەنین.

باڵندەیەکی ڕووناک لەم شیعرەدا
خەڵاتە بە کۆمەڵێک وشەی ڕەنگاوڕەنگی کوردییەوە
تاکو چاوبڕ دەکات مانای سەرشار لە بە خەون.

من دەبێت بۆ هەمیشە بە شوێن ماناوە بم!
من دەبێت بۆ هەمیشە بە شوێن خەونەوە بم!

ئێستاکە پێم بڵێ ئەی باڵندەی ڕووناکی ناو ئەم شیعرە
لە کوێی ئەم ڕۆژگاری بیرچوونەوەیەدا بتدۆزمەوە؟
لە کوێی خەونی ڕەنگینی خۆتدا بەرجەستەی؟
ئەی بەهرەدار/ ئەی بەرزەفڕ.

ئەی باڵندەی ڕووناکی ناو ئەم شیعرە
من بە شوێن کوردییەکەتدا وێڵم
بێگەرد/ بەهێز
من سەرگەردانم بە شوێن بیرکردنەوەتدا
بێباک/ خاکەڕا

ئەی پەیکی شارەزای ناو ئەم زمانی کوردییە
لە کام وشەی سوتماکی شاردا مینەت بکەم؟

من لە خەونمدا تۆ دەبینم
بریسکەی ئەستێرەی بیماری ناو بیری کوردیت
من لە خەونمدا تۆ دەبینم
ئازاری پڕ لە سۆی بە سۆزی کوردبوونیت
من لە خەونمدا تۆ دەبینم
سەرکێشی سەر کەشتی ڕوانینی ناو مێژووی گەلێکیت
درەختێکی لە خەون
خەونسازێکی کارامە
پیت بە پیت خولیای وشەی کوردی دادەتاشیت
تەنیا من دەیبینم لە خەونمدا
پەپولەن وشەکانت!

باڵندە بوویت ئەو دەمانەی خەمێک دەبووە تەمێک لە چاوەکانتدا ڕێژنەبوو/ تەنیا من دەمدیت!
پەڕ بە پەڕی ئاگرینی ناو خەیاڵی ڕەوانت تاریکی ڕووناک دەکردەوە/ تەنیا من دەمدیت!
شاگەشکەبوویت ئەو دەمانەی زارت لە زاری زماندا و تریفەبوویت/ تەنیا من دەمدیت!
شەبەنگێک بوویت گیانی کوردیت لە جۆشدا بوو شەفەقێک لە باڵدا/ تەنیا من دەمدیت!
سەرحاڵێک بوویت دەستت دە نێو دەستی ژاندا و بروسکەبوویت/ تەنیا من دەمدیت!

کوردێک لە کوردبووندا/ خەست
پیاوێک لە خۆبووندا/ مەست
تۆ وشەت دەبردەوە بۆ سەر ڕەسەنی پەتی
تۆ وشەت دەبردەوە بۆ سەر نەشئەی ئەبەدی
وشە دڵی دەکردیتەوە
وشە سەرمەستی دەکردیت
وشە ماڵی ڕووتی تۆبوو
(ئاوبێت ماڵت)

تۆ کوردبوونت لێهاتبوو
پێوەی دەهاتی و دەڕۆیشتی
ڕووناکیت لە چاودا بوو
پێوەی دەهاتی و دەڕۆیشتی
زڕێک بوویت کوردیی
تیشکێک هاتی و ڕۆیشتی
ڕۆیشتی و
من لێرە دانیشتووم
لە چاڵە تاریکەدا
بیر لە زمان/ بیر لە کورد ئەکەمەوە.

داستان بەرزان

بە تونێڵی جەنگەکاندا تێپەڕیم و نە کوژرام
بەنێو بۆردومانی وشەکاندا ڕەت بووم و برینداریش نەبووم
شەڕە تفەنگم بە بیروڕا و بۆچوونە جیاوازەکان کرد و
خۆم دایە بەر دەستڕێژی ڕەخنەی نووک تیژ
خۆم خستە بەر پەلاماری چیرۆکەکانی بێدەنگی
سینگم کردە قەڵغانی هێرشی ڕۆمانی کرچ و کاڵ
چێژم لەو شیعرانە نەدەبینی کە سواری سەری خۆیان بوون
خۆشیم لەو نووسینانە نەدەبینی کە پڕ وێنە و خاڵی خاڵی بوون لە هەڵوێست.
لەو نووسەرانە بێزار بووم کە بەدەمامکەوە دەچوونە جەنگەکانی ژیان
حاڵی حازر ڕۆژ نییە نەبمە قوربانی
قوربانی خەم لە زمان
قوربانی خەم لە پاکێتیی
قوربانی خەم لە هەڵوێست و لایەنگری ئینسان
قوربانی گوێگرتن لەو نووسەرە ترسنۆکانەی کە لافاوی بەرژەوەندی و گیرفان دەیانداتە بەر!
چی بەو مردنانە بڵێم کە زۆرێک بە ژیانی شکۆمەندانەی دەزانن
چی بەو جەنگانە بڵێم کە سەنگەری بەرگریم تیایاندا لێدا و ئاگرم بەسەردا باری و نەمردم
چی بەو تونێڵە پڕ لە پێکدادانە بڵێم لە تاریکی خوێن هەڵی لووشیم و هەر زیندووم
ئەمە ئەو چارەنووسە بوو کە دەبوو پیایدا تێپەڕ بم بێئەوەی چرکەیەک لە ژیان بدۆڕێنم.

دەمویست ببم بە فیشەک، بەڵام خۆشبەختانە دەبووم بە ئارامی
دەمویست بمرم، کەچی لە نەگبەتیدا ژیانم دەگرت
دەمویست ببم بە بوومەلەرزە. لەولاوە هێمنیم لێدەچۆڕا.
چی بکەم لەو شەوانەی هەتاو خۆی لەباوەشی تاریکیدا دەشارێتەوە
چی بکەم لەو مردنانەی خۆیان بەئاوی ژیان دەشووشت
وەرە ئەی جەنگ وەرە با بە تونێلی ژیانا بەپێکەنینەوە ڕەت بین
وەرە با بە ڕووبارەکانی مردندا بپەرینەوە ئەودیو پێدەشت و سەوزاییەکانی گیانبازی
وەرە با چیرۆکەکانمان بگێڕینەوە بۆ یەکتر
با نامەکانی یەکتر بخوێنینەوە
با ببین بە ئەو گۆرانییەی کە مرۆڤایەتی تەنها بۆ خۆی دەمانچڕێ

من خەریکی کۆکردنەوەی پارچەکانی خۆم بووم وەختێ
چەپک چەپک تۆپ و درۆن دەیان هاڕیم،
ئاسمان ببووە تابلۆیەک لە ڕەنگی سوور و ئەرخەوانی
من خەونەکانی منداڵیم دەکردنە بوخچەی ئومێدی دواڕۆژێکی گەش و ڕووناک
کاتێک یەک یەک ڕۆژەکانم لەخوێنی سوور هەڵدەکێشران
کی بیریەتی کاتێک دووشک بووین لەگەڵ یەک
بەرلەوەی بە عاموودەکانی خۆشەویستی هەڵگەڕێین، بیرمان لەچی دەکردەوە؟
کێ بیرییەتی بەر لە دانووسانمان لەگەڵ چارەنووسدا چ کێڵگەیەک بووین لە سەوزی و
چ سۆزێکی گەرووی خەم بووین؟
ئێستا هەموو لەنێو پۆلەکانی جەنگدا، قۆپیە دەکەین لە یەکتر و
بە نهێنی ئەویترمان بە واستەوە دەڕۆینە تاقیکردنەوەی مەرگ و ژیان
بڵێن کەی بووە تۆزقاڵێ بیرەوەری منداڵیمان نەکرێتە چای ژیانەوە
دەی ئێوە بڵێن کەی بووە و کەی گونجاوە و کەی دروستە بە تەزکییەی بێمێشکییەوە
بچین لەگەڵ بێمتمانەیی بە یەکتر؛ لەسەر هەمان تەختە و لەناو هەمان پۆلدا
گوێ لە درۆی گەورەی مێژوویەکی زامدار و فریودەری وەک ئەم مێژووەی خۆمان بگرین
ئاخر بڕیار بوو ئێمە ڕێ بە هەتاو بدەین هەتا هەڵبێ
بڕیار بوو ئێمە ئەستێرەی شەوان بنێرین بۆ بەر پەنجەرەی ماڵان
ئێمە ببین بە پێکەنین، بە زەردەخەنەی سەر لێوان
ببین بە موژدەی بانگەواز بۆ جیهانێک کە شایستە بێت بە ئینسان.

وەرە ئەی ترسە خاسەکەی ژیان وەرە .. مەهێڵە جەنگ بمانکات بە بەشێک لەخۆی
مەهێڵە مەرگ ناسنامەمان بۆ دەربکات
گۆرانییەکان مەگۆڕەوە بە کسپە و خورپە
پێکەنینەکان مەدەرە دەست سەفەرێکی بێکۆتایی
لەو ڕێگایانە زوویر مەبە کە دەچنە بەر دەرگای گۆڤەندێکی غەمبار
من چی بکەم وەرزەکان زوو زوو کۆچ دەکەن
من چی بکەم هەموو شەوێ ئاسمانەکانی خەیاڵم دەبن بە تابلۆی ئەو ماچەی
ساڵەهایە چاوەڕوانم بێت و لە دەرگای لێوم بدات
من چی بکەم هەموو ڕۆژێ گریانەکانی نێو ڕۆژم دەبنە پۆلێک لە هەناسە و
سینگی ژینم دەکەن بە کانگای ئومێد و
چاوەکانم دەکەن بە کانی تەقیوی بەهارانی نێو مەراق و حەسرەتەوە.

بە تونێڵی جەنگەکاندا تێمەپەڕە و مەبە بە تاقیگەی قازانج
بارووت مەکە بە دۆستی خۆت
مردن مەنێرە بەردەم ئەو دەرگایانەی دانەخراون
سڵاو لە گۆڕستانە تەنیاکان مەکە و مەبە بە مارشی کوشتن و بە تابووتی مەرگ
وەرە و هەورێکم داگرتووە پڕە لە خەون
پڕە لە زەردەخەنە و قاقای ماوە بەسەرچوو
پڕە لەو نوکتە کۆنانەی کە کەس پێیان پێناکەنێت.
وەرە ئازیز.. داری ئاشتییەک شک دەبەم بێ جەنگ مەحاڵە بەر بگرێ
دۆزەخی جەنگێک دەناسم ڕەنگە ڕۆژێ قووتمان بدات
ڕێ بە دەنگێک دەبەم ئاشنا بە دڵی باڵندەی خۆزگە
وەرە ئازیز.. با ئەمجارە بەنێو تونێڵی جەنگەکان نەڕۆینە باوەشی ژیان
وەرە ئازیز با ئەمجارە بۆ دووایین جار هەنگاو بنێین
بەسەر پردی بەها و خۆشەویستی ئینسان.

تێبینی: ئەم شیعرە لە گۆڤاری نما ژمارە ٦١ ی ساڵی ٢٠٢٦ بڵاوبۆتەوە.

کۆتایی ئازاری ٢٠٢٦

شەو ئەو گێسووەی نییە کە لە تۆدایە
باوەشی گوڵ ئەو عەترەی نییە کە لە تۆدایە

نێرگس کە بە ناز، دڵ له ڕەندان دەڕفێنێ
ئەو چاوە پڕ لە ڕازەی نییە کە لە تۆدایە

نیلوفەری پاراو، کە زوڵفی بڵاو کرد،
ئەو خەرمەنی پرچەی نییە کە لە تۆدایە

پەپوولە کە هەر دەمێ لە گوڵێک ماچێ دەدزێ،
ئەو خووە دڵبازەی نییە کە لە تۆدایە

جگە لە دڵی جان‌سەختی “ڕەهی” قەت لە تۆ نەڕەنجا
کەس تاقەتی ئەو ڕەفتار و نازەی نییە کە لە تۆدایە!

لەنێو دەریادا گەلێ شەپۆل هەن
باڵایان بەرزە وەك درەختی چنار
دەنگیان ترسناك
تەكانیان خێرا
كەچی دەمرن و ناگەنە كەنار
وەك ئەو باڵندە وێڵ و برسیانەی
بۆ مشتێ گەنم
بەتۆڕ و داوی راوچیان گیر دەبن
وەك خەون و هیوای
ئەو جەنگاوەرانەی
هەرگیز پێی ناگەن
هەتا پیر دەبن.
×××××××××
گەلێ‌ مرۆ هەن هەتاکو ئێستا
خۆیان بەهەڵۆ و پڵنگ دەچوێنن
وەکو باڵندەی نێو قەفەزەکان
کەس تێیان ناگا
داخۆ دەناڵن، یاخۆ دەخوێنن؟
×××××
تا دەست لە هەوا و پێ لە عەرزی بن
هەر لە خوارەوە،
هەنگاوەكانتان دژی بەرزی بن
وەک مەیموونەکانی وڵاتی بالی
منداڵەكانیشیان ناچار دەکەن
فێرە خزین و دواتر دزی بن.

سەلام عومەر

ئەشکەوتی بەرد و سێبەر،
تۆ ئێمەت کۆکردەوە
وەک دایکێک قۆڵەکانی بکاتەوە
لە تاریکترین ساتدا.
جیهانی دەرەوە لەرزی،
زەوی هەناسەی لەدەستدابوو،
بەڵام تۆ کە لە نێو شاخەکاندا شاراوەتەوە،
ئێمەی هێشتەوە
وەک نهێنیەکی کۆن.
بێدەنگیم لەبیرە،
وەک دوعایەک قورس،
و لێدانی دڵەکان
کە هەوڵیدا گوێی لێ نەبێت.
تۆ لەوێ بوویت، بێ جووڵە،
بەڵام وەک بوونەوەرێک زیندووە
کە دەزانێت چۆن مەترسی بناسێتەوە.
دیوارەکانتان هەموو شتێکیان بیستووە:
فرمێسکەکانی ڕاگیراو،
ناوە چرپە چرپەکان،
ئەو ترسەی کە ڕێگەی نەدەدا.
و لەگەڵ ئەوەشدا، لەناو تۆدا،
ژیان بەرەنگاری بووەتەوە
وەکو پریشکێک کە لەناو بەردەکەدا شاراوەتەوە.
تۆ تەنها ئەشکەوت نیت،
تۆ یادەوەری پەناگەیەک،
بەڵگەی ئەوەی کە تەنانەت بەرد
دەتوانێت ببێتە ماڵ.

هەر جارێک با دەگەڕێتەوە
بۆ فڵچەکردنی ئەو شاخانە،
ناوی تۆی لەگەڵ خۆیدا هەڵدەگرێت،
و ئێمەش وەڵام دەدەینەوە
لەگەڵ سوپاس و پێزانینی ئەوانەی دەزانن
کە بەبێ تۆ،
مێژوو جیاواز دەبوو.

بەردەخرەک ئەو ئەشکەوتەبوو کە شیوازێکی خری هەبوو هی مالی باپیرەم بوو لە شارۆچکەی گەلالە لە دەڤەری بالەکایەتی، کە هەمووانی ئەپاراست لە کاتی بۆمبارانکردنی سەدامی گوربگۆر*

وا دیسان نەوای شێتی دەژەنی ئەی تار، ئەمشەو؟
ڕازێکت پێ دەڵێم و لە پەردەدا بیخە حەشار ئەمشەو

ئەو ڕەنجەی لە تاری زوڵفی یار کێشام شەو و ڕۆژ
موو بە موو لای تۆ بەیان دەکەم بە زار ئەمشەو

عەشق، کە هاوسایەی دیوار بە دیواری شێتییە،
حوسنی ڕووی خۆی نواندووە لە دەر و دیوار ئەمشەو.

ڕوو بۆ هەر لایەک دەکەم نەخشی جەماڵی یار دیارە،
خۆزگە ماچێکى دەدامێ لە نێو سەد ڕوخسار ئەمشەو

لە ئاسماندا بۆنی دڵێکی سووتاو دێت، ئاخۆ
کێ بوو دیسان گرفتار لە ئەڵقەی زوڵفی یار ئەمشەو؟

ناڵە و زاری بێهوودە مەکە ئەی دڵی بیمار،
تۆ لەگەڵ شەم بووی بە هاودڵ و هاوکار ئەمشەو

ئەی شەم، گەلێ شەو تا سەحەر، لە کەنارت بووین بێدار
خۆزگە وەک پەروانە دەسووتاین بە یەکجار ئەمشەو

ئەمە ئاگرە نەک گوتن، عیماد! بەس بێ باسی دڵ
دەنا دەسووتێنێ قەڵەمت، دەفتەری ئەشعار ئەمشەو

وەرگێڕانی لە فارسییەوە: شەهلا نوری
شاعیر: عیماد خۆڕاسانی
غەزەل: نەوای شێتی

پێشکەشە بە ٩ شەهیدی کاروانی کوردایەتی

لێرە، لەم غەریبییە تەماوییەدا
کە ئاسمان لە ڕەنگی پۆشاکی دایکانی ئێمە دەچێت
نۆ کەس…
نۆ باڵندەی بریندار،
لەسەر لقێکی داربەڕووی ئەم تاریکستانی دوورە
دانیشتن و چاوەڕوانیی هەورێکیان دەکرد
تینووی ئەوە بوون، تەنیا جارێک
خاکی وڵات ئاویان بدات.
بەبێدەنگی، وەک پشکۆیەک لەناو بەفردا
شۆڕش، لەناو دڵی ئەم نۆ کەسەدا
بوو بە ڕووبارێک و
بەرەو ئاسۆی ڕۆژهەڵات بەڕێکەوت.
بەڵام…
پەنجەیەک، پەنجەیەکی نەگریس
لە ئەشکەوتێکی پشتەوەی مێژوو
نیشانەی بۆ سینەی ئەم نۆ هەتاوە گرت.
ئاخ… خیانەت!

ئێستا لەم غەریبییەدا،
نۆ گۆڕ، نۆ چیرۆکی تەواونەکراون
پێشمەرگە، ئەوەی لە کێوەکاندا فێری فڕین بوو
ئێستا لە خاکێکی بێگانەدا
خەون بە کێوەکانی “کۆیە” و “قەندیل” و “مهاباد”دەبینێت.
شەهید بوون…
نەک هەر لەسەر دەستی دوژمن،
بەڵکو لەسەر دەستی ئەوەی کە دەبوایە
لەناو گەرووی تاریکیی خیانەتدا،
چرا بوایە!
ئەی نۆ گەڵای وەریوی شاخ!
ئێوە نەمردوون
ئێوە لە ناو دەماری ئەم نیشتمانەدا
بونەتە هۆنراوەیەک،
کە هەرگیز خیانەت ناتوانێت
خوێندنەوەی بۆ بکات.
ئێوە، لەو کاتەی کەوتن
نەک هەر لە زەوی،
بەڵکو لە دڵی هەموو دایکێکی چاوەڕواندا
لە دایک بوونەوە!

بە ئارامیی بڵین،
کەی ئیجازەکەی تەوا و ئەبێ و دێتەوە ؟
بە دڵخۆشیی بڵێن کەی
لە خەستەخانە دەرئەچێ و
ئەگەڕێتەوە ؟
بە مناڵیی بڵێن،
کەی لە چاودێریی چڕ ،
دەری ئەکەن و
بە کۆلارە و هەڵماتەوە ،
پەیا ئەبێتەوە ..؟

بە گوڵ بڵێن،
کەی سەربازیی تەواو ئەکا و
بە بێرییەکەوە،
دێتەوە بۆ ناو بیابان ؟
بە دڕک بڵێن
کەی لە خوێنڕشتن تێر ئەخوا و
لووتی ئەشکێ و
وون ئەبێ و سەر ئەنێتەوە ؟

بە دڵ بڵێن،
کەی لە لێدان بێزار ئەبێ و
دەست لە کار ئەکێشێتەوە ؟
بە فرمێسک بڵێن،
ساڵی چەند،
بڕیاری خانەنشین بوونی
تازەی عێراق،
ئەیگرێتەوە؟

بە ئەو بڵێن،
کەی دێتەوە ؟

بە من بڵێن،
کەی واز لە نوسین دێنیت و
لەگەڵ قەڵەمێ
ڕا ئەکەن بۆ تاراوگە ؟
کەی عەسرێکی درەنگ
لە کەناری دەریایەکا،
نەورەسێک
جێی دیوانێ شیعرت بۆ
ئەگرێتەوە ؟

بە فەرمانگەکەم بڵێن،
قەیناکە ..
ماندوو بوونیشت لێ بتکێ ..
چەند مانگێکە و
ئەو سێکشنەیش تەواو ئەبێ ..
نە من ئەو ئەبینمەوە و
نە ئەو من ئەبینێتەوە ..

بە بەفر بڵێن،
قەیناکا ..
با ئاڵای سپی هەڵکات و
خانەکانی
یەک لە دوای یەک بتوێتەوە ..
ئەمە کەی ووڵاتی بەفرە ؟
با لەجێی ئەو،
بیابانێکی نوێ بکڕین ..
خۆڵ بارینێ،
بە موساتەحە وەربگرین ..
کۆمەڵێ جەردەی ناشیرین ..
ڕەوێ کوللە و
ڕەوێ درۆ و زوڵم و تاوان ..
جێگای بەفر بگرێتەوە …

ئازار بە هێواشی دەگات،
وەک ئێوارەیەک
نایەوێت کۆتایی پێبێت،
دەنیوشت لە دڵدا
ئەو شتانەی لەدەستچوون
بە دەنگێکی نەرمەوە
بیرمان دەخاتەوە.
خۆشی
بەرامبەرتیشکەکەی توندە،
وەک دەرگایەک لەناکاو دەکرێتەوە،
زەردەخەنەیەک،
لە ناو تاریکییەوە
سەرهەڵدەدات
تەنانەت کاتێک هیچ هۆکارێک نییە.
هەردووکیان پێکەوە دەژین ،
دوو دەست لە تاریکییەوە
بە دوای یەکدا دەگەڕێن،
دوو ڕێگا دوای گەشتێکی درێژ
لە کۆتایییدا یەکتر دەبینن.
ئازار فێری مانەوەمان دەکات،
خۆشی فێری فڕین.
ئێمەش ئەو خاڵەین
هەردووکیان لە باوەش دەگرن،
ناسکین، بەهێزین،
لە نێوان شکست و دروستبووندا.
هەر فرمێسکێک
پریشکێکی خەفی تێدایە،
هەر زەردەخەنەیەک
یادەوەری برینێک لە دڵدا هەڵدەگرێت.
بەم شێوەیە دەڕۆین،
لە نێوان ئەوەی ئازاری دەدات
ئەوەی ڕزگاری دەکات،
لە نێوان قورسایی ژیاندا و سەرسوڕمانەکەی.

شورش عەزیز سورمێ

بەشێوەم پێ مەكەنە
من خەمێك گیری كردووم
سەری سپیم بەڵگەیە
كە عیشقێك پیری كردووم
* * *
ئەوەی ئێستا دەیبینی
روخسارێكی رووكەشە
ناخم بەرووناكی عیشق
خۆرەتاوێكی گەشە

• * *
  وامەزانە كە پیری
  عیشق لەدڵ لەق دەكا
  هەرچەندە شەودرێژبێت
  چاوەڕێ ی شەفەق دەكا
• * *
  بەشێوەم پێ مەكەنە
  پێویستە ناخمان جوان بێ
  خۆشەویستی بڵاوەی
  خوێن ودەماروگیان بێ
• * *
  تۆش رۆژێك لە قوژبنێك
  وەك من گۆشە گیردەبی
  بـــە دیداری ئاوێنە
  لە شێوەدا پیردەبی

• 28/4/2010

*لەژمارەی (555)لە18/5/2010گۆڤاری هەرێمی كوردستان بڵاوكراوەتەوە

• هونەرمەندی كۆچ كردوو كاك( كامەان عبدالرحمن) ئاوازی بۆدانا و دەیویست تۆماری بكات و تۆمارێكی سەرەتایشی بۆكردبوو بەلام بەداخەوە مەرگ رێگای نەدا كە بەرهەمەكە ببینین

دایک،
زۆر زوو ڕۆیشتیت،
وەک بەیانییەکی پچڕاو
کە کاتێکی نەبوو ببێتە ڕۆژ.
لە بێدەنگیدا ئازارت چەشت،
بەو هێزەی تەنها دایکان دەزانن،
ژیانت بە دەستەوە گرتبوو،
تەنانەت کاتێک ژیان ئازاری هەبوو.
من بچووک بووم،
و تێنەگەیشتم بۆچی جیهان ئەوەندە داوای لێکردوویت.
ئێستا دەزانم:
تۆ ئەو کەسە بوویت کە هەموو کەسێکت پاراست،
تۆ ئەو کەسە بوویت کە ئەو قورسایەت هەڵگرت کە کەس نەیبینی.
هەموو ڕۆژێک بیرت دەکەم،
لەو ئاماژەیەی کە نایکەم،
لەو وشەیەی کە ناڵێم،
لەو زەردەخەنەیەی کە بەدوایدا دەگەڕێم و نایدۆزمەوە.
بەڵام کاتێک چاوەکانم دادەخەم،
هێشتا هەست دەکەم لە تەنیشتمەوە دەڕۆیت،
ڕووناکی وەک نوێژێک،
وەک شاخێک بەهێزە.
تۆ بە گەنجی نەمردی، دایک.
تۆ لەناو مندا گەنج مایتەوە،
لە هەموو کارێکدا کە دەیکەم،
لە هەموو چاکەیەکدا هەوڵی دروستکردنی دەدەم.
وە تا ئەو کاتەی تۆم لەبیرە،
تا ئەو کاتەی ناوت بهێنم،
تا ئەو کاتەی لە دڵمدا تۆ هەڵدەگرم،
تۆ بەردەوام دەبیت لە ژیان.

شورش عەزیز سورمێ

لێم مەگرە ئەی یار، ئەگەر وا بە زار بگریم
لێم گەڕێ با بگریم، هەر بگریم و هەر بگریم!

لێم گەڕێ وەک مەلی گرفتار با بناڵێنم
وەک ساوای نەزار، مات و بیمار بگریم

مەی نۆشینی من بۆ بەزمی سەفا نییە، خودایە
سەودایەکە، بێ تانەی ئەغیار، دڵ بریندار بگریم

تەنیا بۆ خۆم نییە سەرمەستیی شەوانەم
بۆ حاڵی گشت خەڵکی هۆشیار بە هاوار بگریم

بۆ هەر کەسێ لە داوی مەینەتدا بوو ئەسیر
بۆ شا و گەدا، پیر و لاو، بێ‌قەرار بگریم

بۆ لالەی تازە پشکوتووی داوێنی دەشتان،
بۆ خونچەی نەپشکوتووی گوڵزار بگریم

بۆ بێ‌عەهد و وەفای دونیا، بۆ حاڵی هەرکەسێ ئێستا
کە لێوی ناوەتە سەر لێوی ئاڵی دڵدار، بگریم

ئەم کاسە سەرانە سبەی دەبنە خۆڵ و خاکی ڕێ
لێم گەڕێ با ئەمشەو بە چرپەی سۆزی تار بگریم

جێی خۆیەتی، عیماد! هەتا ڕۆژی مەحشەر
بۆ سەرنخوونیی بەختی خۆم، پڕ بە زار بگریم!

غەزەلێک لە شاکارەکانی شاعیر: عیماد خۆراسانی
وەرگێڕانی لە فارسییەوە: شەهلا نوری

بە نامەنێری گشت شەمەندەفەرەکانی تەمەن بڵێ:
ئەمڕۆ نەوەستن لە چاوەڕوانیی هیچ ڕێبوارێکدا
با بێن کۆتایی هێڵەکان و
نەپێچێتەوە سەفەر جانتای هیچ دڵێک
بێئومێدی قەڵەمی ماڵئاوایی خەمخۆرێکی دەگرێتە دەست
ماندووی کۆڵانە پێچاوپێچەکانی عەشق
حورمەتی چاوەکزەکانی دایک
بێدەنگ دەڕێژێ ڕووباڕێک فرمێسک
کڕڕە کڕی کڕنۆشی غەریبیی
دەهاڕێ ئێسک و پروسکی
لەدووری منداڵ
بڵێ بەگەڕەک هێشتا زووە بۆ کۆچ
هێشتا تێر وەسفی تەمەن نەکراوە
ئەم نۆبەرەی ئازارە
مەزاری دڵتەنگیی خۆیی بووەتە ژوان
دانەنیشتوە تێر بەدڵ لە ژێر سێبەری دارتووەکانی سابوونکەران؛
نە بە بیاننووی ماندوێتی ڕێگا،
لەسەر سەکۆی بەر دەرگای ماڵە کۆنەکان،
نەیخواردۆتەوە قوومێک تاسەی ئاو لە دەستی نازداری کوڕە شەرمنەکانی شار
نەیشووشتۆتەوە بارانی پاییز ڕوومەتی
سپاردوویەتی تەنیایی خۆی بە سترانێکی حەسەن زیرەک
لەژێر کڵاوڕۆژنەی خانووەگڵەکانی بێدەنگی.

سلێمانیی
دڵکەش قادر

نە یەک ئاسمان هەیە،
نە یەک زەوی بۆ هەمووان
ئەوەی هەیە دووە دوو
شەقامی زێڕ و شەقامی بەرد
دوو جیهانی لە ناو یەک، بەڵام نا یەک.

بازاڕ زۆر پڕترە لەوەی ئارەزومانە
لەگەڵ ڕیزی درێژی قاپی بەتاڵ.
هەندێک خوان پڕن لە نانی زیادە،
هەندێکی تر نازانن چۆن تێر دەبن.

ئەوەتا سێبەری کۆشکی بانکەکان
بۆتە سێبەری پەناگەی بێ ماڵەکان.
ئەوە نەبێ، زەوی نەبێت یان دارو بەرد
ئەوەی هەیە نادادییە.

کاتێک جەنگ چیرۆکە درۆینەکانی دەهۆنێتەوە
بۆ دزینی سەرەوتی زیاتر
مووشەکەکان بە ئاسماندا دەفڕن،
منداڵان فێر دەبن ئەوەی هەیە
لایەلایەی خەوننییە،
بەڵکو ویزەی گوللـەن،

ڕۆژ بە ڕۆژ کەلێنەکە گەورەتر دەبێت،
دۆڵێکە دەوڵەمەندی هەڵیکەندووە
یەکبوون نەبێت بە هیچ پڕنابێتەوە
منداڵێک،
میراتی تەختی پادشایی دەست دەکەوێت،
یەکێکی تر،
پشتی دەشکێت بۆ پاروویەک.

دیواری شووشە و پۆڵا دەچنین،
وا خۆمان دەنوێنین کە نابینین و هەست ناکەین
بە سێبەری زۆریمان
لەسەر ئەوانەی خەونەکانمان کاڵدەکەنەوە
ئەوانەی بە تەکنیکی جۆراوجۆر
فڕێمان دەدەنە کەناری بێهێزییەوە.

بەڵام هێشتا هیوا لە شەودا دەچرپێنێت،
کە دەتوانین ئەم هەڵانە ڕاست بکەینەوە.
هەموو دەستە ڕەنگاوڕەنگەکانمان
دەتوانن ئەم دۆڵە هەڵکەندراوانە پڕبکەنەوە
ئەم خاکە ببێتەوە خاکی هەمووان

ئەگەر تەنها بزانیین ئێمە کێین
لە ڕووخساری ئەوانی تردا
ئاوێنەی هاوبەشی خۆمان ببینین
شەڕبکەین بۆ بەشکردنێکی یەکسان.

ئەمەی دەیڵێم نە خەونەو نە خەیاڵ
ئەمە خەونێکی خەوتووە
لەناو هێزی یەکبونماندا.

٢٠٢٦
تۆرۆنتۆ

* لە ژمارە ٤١ی بانێژەی ئەدەب و هونەری رۆژنامەی رەوت بڵاوبۆتەوە لاپەڕە ٨٥.

پێش ئەوەی
سەفەر بکەم..
لەگەڵ جانتاکەم
خەریکە ئەچینە دەر ..
کەچی خۆم ئەبینم،
لە تێرمیناڵ دێتەوە و
بە خۆم ئەڵێ : سەفەری چی؟!
بە ڕاستی هەر ماندوو بوون بوو ..!

٭ ٭ ٭

من بێ تۆیش
هەر شاعیرم ..
بەس تۆ بێ من،
چ قورەتە
شیعرێ ناوت تۆمار بکا ..
( هەرچەن تاریکترین جێگا،
کارگەی شیعرە و ..
کەس نایەوێ
لەو کارخانەیه کار بکا ! )

٭ ٭ ٭

کارەساتێکی گەورەیە،
کەسێکت لە کتێبخانە
ناسیبێ،
کەچی نەخوێندەوار دەرچێ..

٭ ٭ ٭

دیسان
پەیوەندیمان نەما،
شیعرێکی ئەویست
هەر ڕۆژەی مواسەفاتێکی
تازەی تیا بێ،
شیعر و BYD
لێ تێکەڵ بوو بوو ..

٭ ٭ ٭

ئێستایش
باران
باری ..
تۆم بیر دێنێتەوە ..
وەک چۆن لاستیکی خەتکوژێن
مناڵیی خۆم بیر دێنێتەوە ..
هەروەک چۆن چاکەتی نیللی،
زانکۆم بیر دێنێتەوە ..

٭ ٭ ٭

هێندە شیعرم بۆ نوسیت،
شیعرت لا سوک بوو ..
پۆشکینت لا پەڕەندێکی
بێ دەنوک بوو ..
گوڵسورخیت لە لا
زەڕنەقوتەیەکی
بێ توک بوو
پاپڵۆ نیرۆدات لا
شیعرنوسێکی
بچوک بوو ..

٭ ٭ ٭

ئەزانی
نەیشڕۆیشتیتایە،
لای من
دەمێک بوو
ڕۆیشتبووی ..؟
چونکە
دە ساڵ و زیاتریش
بە حیساب دێی بۆ لام ..
هەر هاتوویت و
هەر نەگەیشتووی ..!!

نەوزاد بەندی

شەقامێ نەماوە قانگ نەدرابێ بەبۆنی جگەرە
دووبارە دەکرێتەوە وەک زخمێکی کۆن
هەموو ڕۆژێ
گوڵێکمان نەماوە کە بۆنی باروود نەیپڕژاندبێ بەسەریا
گەشەیان کردووە گوڵەکانمان لە باخچەی ئازارا
دەرلەرزن بەدەنگی تەقەمەنی چڵەکان
نەماوە بارانێ نەیباراندبێ بەسەر دڵتەنگییەکانمانا
دەنووسێتەوە هەر دڵۆپەچیرۆکێک
گریانمان شکست
هەوری کام ئاسمان نەبێ ئاشنای ئازارمان
بەدوامانا دەکەون هەوری ڕەش
لێکمان جیاناکاتەوە
تەنیایی
بەباڵامانا هەڵەچێ
باڵندەیەکی ڕەشی قاوغە
لەسەر شانمان
نافڕێ
وەکو سێبەرێ لە تاریکیمانا
بێدەنگ، مردوو
داگیری دەکات هەموو گۆشەیەکی ژیانمان
دوا هەناسەکانی پاییز.
بەخێرایی دادەمرکێتەوە مۆسیقای پەژارە
بۆ شارێکی لەناوچوو سەمفۆنیایەکی زریانە
نغرۆمان دەکا لە غوربەت
نغرۆیەکی بێدەنگ لە دڵی شەوان
لەناو زمانێکدا کە تێیدا نامان نابێت
لەخۆیا گووشیون خۆشییەکانم ئەم شارە
کلیلەکەی لەدەستداوە وەک خەزێنەیەک لە بیرمەتێکی داخراودا
لە فنجانی فاڵی ئەم وەرزە
ڕێگاکان دەبڕن بێوچان پیاوێک و پێڵاوێ
نەیانزانی بۆ کوێ دەڕۆن وەک ڕەوانبێژانێک
دوور دوور دەردەکەون بەدەگمەن
ون دەبێ هەنگاوەکانیان لەسەر بەفر
وەکو یادەوەرییەکانمان
سەرماوەز تا بەفرانبار
بۆ شوێنێکی نادیار ڕێگایەکی درێژ
لە سەرمادا بەرەو سەرمایەکی قووڵتر
خەیاڵێکی ڕووتە
وەکو دارێک لە زستانا
کە چیتر بەهاری چاوەڕێناکات

سنە
ئیلهام موڕادی

لە نێوان دەموچاوە سەرقاڵەکاندا دەڕۆم،
هەریەکەیان لە بێدەنگی خۆیاندا قفڵ بوون،
و پێم سەیرە ئەو پریشکە بۆ کوێ چووە
کە ڕۆژێک دەیزانی چۆن ئازار بناسێتەوە.
مرۆڤایەتی ون بووە
لەو هەنگاوانەی کە خاو نابن
پێش ئەوانەی دەکەون، لەو دەستانەی دەست درێژ ناکەن،
لەو وشانەی کە چیتر ناوێرن
بۆ ئەوەی نادادپەروەری ناوببەین نادادپەروەری.
لە کۆشکەکاندا ون بووە کە دەسەڵاتیان تێدایە
دڵی بەردی هەیە،
و لەو شەقامانەی کە ئازاریان…
بووەتە ژاوەژاوی پاشبنەما
کە کەس نایبیستێت.
و لەگەڵ ئەوەشدا، هەندێک جار،
بە ئاماژەیەکی بچووک دەیدۆزمەوە،
لە نیگایەکدا کە هەڵنایەت،
لەو کەسانەی کە هێشتا وەستاون
بۆ ئەوەی بڵێت: “دەتبینم.”
ڕەنگە مرۆڤایەتی نەمێنێت:
تەنها شاراوەیە
لەو کەسانەی کە وازیان لە هەستکردن نەهێناوە.
لەو کەسانەی کە وەک تۆ،
بەردەوام بە لە گەڕان بەدوایدا
تەنانەت کاتێک جیهان…
وا خۆی نیشان دەدات کە پێویستی پێی نییە.

لە سایەی دیداری
مانگدا، ڕۆحی
دەریا
دەگەشێتەوە، بە
لافاوی شەپۆل
هەڵدەچێت و
بێئارامیی
سەوداسەری
دەچرپێنێت.

کاتێک مانگ
هەڵدێت، دەریا
دەبێتە ڕاپەڕینی
ئەوینێکی شین، و
باخەڵی کەنار
کڕنۆشی بۆ
دەبات.

کە مانگیش ئاوا
دەبێت، دەریا
دەبێتە کشانەوەی
خەم و
هەناسەیەکی
شێتگیر، ڕوو لە
کۆچێکی تاریک
دەکات،
کۆچێک…
کە لە ناخی
شەپۆلەوە دەست
پێدەکات و لە
ئامێزی بێدەنگی و
سۆزی کەناردا
کۆتایی دێت.

شەهلا نوری

شار جانتایەکی کۆنی پڕ لە غەریبییە و
منیش ئەو سەرنشینە ماندووەی
کە لە دوا وێستگەی شەمەندەفەرەکە جێماوە

تۆ ڕۆیشتی و
ئەم شارە وەک قۆپچەیەکی ژەنگاوی لە یەخەی عومرم بویەوە

تۆ کتوپڕ ون بوویت،
وەک عەترێک کە لە باوەشێکدا دەپڕژێت و
ئیتر چاوەکان ناتوانن کۆی بکەنەوە

ئەزیزم…
سۆراغی نەبوونت لەکام بوونی ئەم دونیایە بکەم؟
لەکام پەنجەرەوە بڕوانم کە سێبەری تۆی پێدا نەهاتبێت؟

کۆڵانەکان پڕن لە ژاوەژاوی ڕێبواران،
بەڵام من هێشتا گوێم لە بێدەنگیی هەنگاوەکانی تۆیە،
ئەو دەنگە کپەی کە هەموو هاوارەکانی تری تێپەڕاندووە

ئەزیزم…
سۆراغی نەبوونت لە کام ئوتێلی پەڕپووتی ئەم دنیایە بکەم؟
لە کوێی ئەم مێژووە چڵکنەدا بگەڕێم بۆ دڵسۆزییەکەت؟
ئایا لەناو عارەبانەی جگەرە فرۆشەکاندایت،
یان لەناو گۆرانیی ئەو سەربازە غەمگینەی کە لە سەنگەرەکەیەوە
پێش ئەوەی گوللەیەک سنگی کون کات، ناوی ژنەکەی دەهێنێت؟

مرۆڤ کاتێک کەسێک لەدەست دەدات،
تەنیا یەک کەس لەدەست نادات،
بەڵکو تەواوی ئەو دونیایە لەدەست دەدات کە لە چاوی ئەوەوە دەیبینی

من ناچمە سەر گۆڕستانەکان و ناو تەمومژی چیاکان،
من لێرەم لە ناو دڵەڕاوکێی کاتژمێر چواری بەیانیدا،
لەو چرکەساتە چۆڵەی کە مێشک لە بیرکردنەوە دەوەستێت و
غیابی تۆ وەک لافاوێکی هێواش
خشت بە خشتی ڕۆحم دەڕوخێنێت

مەزنترین تەنیایی، نەمانی مرۆڤەکان نییە لە چواردەورت
بەڵکو نەمانی ئەو تاقە کەسەیە کە پێشتر تەواوی گەردوون بوو بۆت

من ناتوانم وەک پاڵەوانەکانی ناو شانۆگەرییەکان بگریم،
هاوارکردن، زمانی ئەو برینانەیە کە دیارن

بەڵام غەمی من، غەمێکی قورس و بێدەنگە
وەک مەرگی درەختێک لە ناوەڕاستی دارستانێکدا،
کە بێ ئەوەی کەس بزانێت لە ناوەوە زەرد دەبێت

پێم بڵێ لەکام کەناردا ڕاوەستاویت؟
لەکام ئاستی غەیبدا هێلانەت کردووە؟
تۆ بوویت بە نیشتمانێک کە لە هیچ نەخشەیەکدا نییە،
و منیش بووم بە کۆچبەرێک، کە پاسپۆرتەکەی تەنیا یەک ناوی تێدا نووسراوە:
ناوی تۆ

سۆراغی نەبوونت لەکام بوونی دونیا بکەم؟
کاتێک دونیا خۆی
لە دوای ڕۆیشتنی تۆوە،
بووە بە پەڕەیەکی سپی و بەتاڵ،
کە هیچ ڕستەیەکی تێدا ناخوێندرێتەوە

سۆراغی نەبوونت لەکام بوونی دونیا بکەم؟
کاتێک خودی ئەم دونیایە،
کۆمەڵێک تەلەفۆنی بێوەڵام و
نامەی شێدار و
کتێبی تۆزاوییە،
کە لەسەر ڕەفەی تەنیایی ئێمە بەجێماون.

مێژوو،
خوێـن و پێــكه‌نینی پـێدا دێ..
بـاران،
به‌ سه‌مای گه‌رده‌لوول ده‌چێ
كه‌زی تاڤـگان ڕاده‌كێشێ..
زیخ و چه‌وی كانی و جـۆگان،
له‌ گوێماندا گه‌وره‌ بوون..
خه‌باتی دره‌خت،
دژی ئاسمانی بـێده‌نگ به‌رده‌وامه‌..
سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش
په‌لـكه‌گیا
تاك تاك
سه‌ریان له‌ ناو پووشدا
ده‌ردێـنن..
( مێـژوو..
خوێن و پێـكه‌نـین..
سه‌مای گه‌رده‌لوول..
خه‌باتی دره‌خت..)

هه‌میشه‌ به‌ نه‌خۆشیان بیـنیوین
‌ خه‌ریكه‌ ده‌مارمان
به‌ ده‌رمانی ئێــكسپایه‌ر
ده‌ردێـنن..
په‌نجه‌مان،
چاوی بێدارمان
هه‌ڵده‌گـڵووفێ..
ئه‌ستێره‌،
به‌ جل وبه‌رگی دڕاوه‌وه‌
ده‌رده‌كه‌ون
چیرۆكی (دونیای بێ شه‌ڕ) مان
بۆ ده‌گێڕنه‌وه‌..
( بـیـنـیـن..
ده‌مار..
ده‌رمانی ئێـكسپایه‌ر..
چاوی بێدار.. )

شه‌ڕ نه‌یهـێشت
زمانمان بێـته‌ گـۆ..
چـیا چه‌ند په‌نا بوو
نه‌فرین بوو..
كه‌س په‌یدا نه‌بوو بـڵێ :
پـاشا ڕووتـه‌.
( چیا..
شه‌ڕ..
نه‌فرین..
پاشای ڕووت.. )

هه‌ندێ جار
داگیرسانی ده‌نكه‌ شقارته‌كه‌ی ده‌ستم
ملپـێـچی بازنه‌ به‌ناوبانـگه‌كه‌م
به‌بیر دێنێـته‌وه
ئه‌وه‌ی له‌ دێری دێره‌وه‌‌
ده‌مباته‌ ئایینده‌یه‌ك
ته‌نیا له‌خۆی ده‌چێ..
( ده‌نكه‌ شقارته‌..
بازنه‌ی به‌ناوبانگ..
دێری دێر..
ئاییـنده‌.. )

كه‌ مه‌ستم
خۆم له‌ خه‌نه‌به‌ندانی مه‌رگ
ده‌بـینمه‌وه‌
له‌ هشیاریشمدا
چاو له‌و ڕه‌نگانه‌ ده‌گـێڕم
هێز ده‌ده‌نه‌ خۆر
سپێده‌ ڕوون ده‌كه‌نه‌وه‌.
سازی ژێی پساو
به‌ دیوار نا،
به‌ ناخم هه‌ڵپه‌سێردراوه‌
ئاوازه‌ له‌بیركراوه‌كانی،
ئاوازی نۆستالیژیای ناچاریـیه‌..
( خه‌نه‌به‌ندانی مه‌رگ..
هشیاری..
ساز..
نۆستالـیژیا.. )

كاژه‌كان
سه‌ره‌تاتكێ
له‌گه‌ڵ لووتكه‌دا ده‌كه‌ن
كاژه‌كان
چه‌تری گۆڕستانی
داگیركه‌رانن..
گیای هه‌ژار..
ڕۆخانه‌ی زیندانی..
شه‌وقی به‌فر..
پاڵـیان به‌ (با)ی نوستوو داوه‌..
خه‌ون،
به‌ كۆتوشه‌ڵوارێـكی پینه‌كراوه‌وه،‌
به‌ناو جه‌سته‌ی بنیساویاندا
دێ و ده‌چێ..
سه‌عات،
چیدی كات ناپـێوێ
مناڵان باڵداری
گه‌وره‌تر له‌ شه‌ڕ
له‌سه‌ر تۆز و غوباری
كه‌ڵه‌كه‌بووی دیواران
ده‌كێشن..
ته‌وژم،
خۆیان به‌ گێژه‌نا ئه‌ده‌ن..
گوڵی كه‌ناران،
بێ هه‌ست
بێ جووله‌
چروچیلكه‌یان به‌خۆیان
داداوه‌..
( سه‌ره‌تاتكێ..
چه‌تری گۆڕستان..
كۆتوشه‌ڵوار..
جه‌سته‌ی بنیساو.. )

ئاده‌می،
له‌وه‌ته‌ی له‌ ئاوی زیندوو دابڕاون
ئینسانیه‌تیان لێ
داماڵـڕاوه‌
له‌ نه‌شئه‌ی به‌تاڵـی
ئوتێـله‌ بێ ئه‌ستێره‌كان
ده‌ركه‌وتوونه‌ته‌وه‌..
له‌و ساوه‌
له‌گه‌ڵ یه‌كه‌مین چه‌خماخه‌دا
پـێـیان ده‌ڵـێـین:
ته‌نێ ئێواره‌ یا زه‌رده‌په‌ڕمان
بۆ ئازادكه‌ن
پـێده‌كه‌نن..
( ئیـنسانییه‌ت..
داماڵـین..
نه‌شئه‌ی به‌تاڵـی..
پێـكه‌نین.. )

نیشتمانی جه‌سته‌،
گه‌واڵه‌یه‌كی ناوه‌خت بوو
به‌سه‌ر بنمیچی سووتاومان..
ملیاره‌كانی به‌غدا،
كه‌ زلـهێزه‌ (مرۆڤدۆست)ـه‌ نه‌دیتـكه‌كان
بۆ نه‌هه‌نگانییان هه‌ڵـڕشت
لافاویان ڕاماڵـی
گـۆڕستانیان ئاوه‌دان كردنه‌وه‌
له‌و ساوه‌،
له‌وێ
له‌ كه‌ناره‌ ئاولـێـبـڕاوه‌كانی
دیجله‌ و فورات
باڵداری شووم
به‌ ئاسمانی ڕوانینمان
دێن و ده‌چن
تـۆی ڕووتـبوون،
له‌ كێـڵـگه‌ی پۆشته‌مان
ده‌چێـنن..
( نیشتمانی جه‌سته‌..
بنمیچی سووتاو..
باڵداری شووم..
تۆی ڕووتبوون.. )

ده‌بووایه‌
نوخشه‌ی لاسه‌نـگی
ڕه‌هایه‌تی لێ بده‌ین
ده‌بووایه‌
پـێشبینی په‌ژموورده‌یی
لق و چـڵی ده‌ره‌تان بكه‌ین
سه‌ربرده‌ سه‌یر و سه‌مه‌ره‌كانمان
له‌ كه‌لاوه‌ی
گونده‌‌ وێرانه‌كانمان
كه‌ ئاوی زیندوویان تـیا ون بوو
پاك كه‌ینه‌وه‌
ده‌بووایه‌ بزانـین
به‌ری نـزار،
به‌و هه‌موو سڕه‌ و شه‌خته‌به‌ندییه‌ی
بۆ ڕۆژێ گله‌یی
له‌ خۆر نه‌كرد ؟
هه‌ناسه‌مان،
پـڕ به‌ سییه‌كانمان نییه‌ ؟
( نوخشه‌..
ده‌ره‌تان..
كه‌لاوه‌..
به‌ری نـزار.. )

تا چاو تیشكـیان لێ ده‌بووه‌وه‌
ساده‌ بووین .. ساویلكه‌ نا
مامۆستایانی نهێـنی،
ڕۆژانه‌
یادداشتی
تـاو و سێبه‌ریان ده‌نووسییه‌وه‌..
بایی خۆمان بووین..
سنگمان قه‌ڵغانی خه‌ونه‌كانمان بوو
كه‌ هێشتا،
ئاودیوی سنوورانمان نه‌كردبوو
هێشتا پاشگری
مۆڵ و
كۆمه‌ڵی فابریقه‌ی بێ ناسنامه‌ی
پـێوه‌ نه‌كرابوو
له‌ درۆی سپیمان زیاتر نه‌ده‌زانی..
شه‌وان چه‌كمان
له‌ تریفه‌ی مانگ ده‌شارده‌وه‌..
به‌ بۆردوومانی دژمن و
ته‌قـقه‌ی خاییـنان
به‌یانیمان ده‌كرده‌وه‌
حیكایه‌تی
ده‌ست و په‌نجه‌ی شه‌قارمان
بۆ پێده‌شتی به‌فرینی كوێستانان
ده‌گێڕایه‌وه‌
هاتین
به‌ هه‌ڵپه‌ی ده‌ركه‌زایان
له‌ شاره‌ به‌ژاوه‌ژاوه‌كان
هه‌موویمان له‌ده‌ست دا
هاتـین
ئـاوی زیندوومان مراند
به‌ تـاوه‌وه‌
خۆمان له‌ بندیواری چه‌شه‌خوازان و
مه‌یدانی قسه‌فرۆشاندا دیته‌وه‌
هه‌وای سه‌رابێـك لێی داین
نه‌ له‌ خه‌و
نه‌ له‌ بێداری
به‌رمان نادا..
( مامۆستایانی نهێنی..
درۆی سپی..
ته‌قـقه‌ی خایینان..
مه‌یدانی قسه‌فرۆشان.. )

ئه‌و زه‌مینه‌ی
هه‌ر یه‌كه‌مان ناوێـكمان لێ نابوو
ئه‌و زه‌مینه‌ی پشتی ڕاست ده‌كردیـنه‌وه‌
ئه‌و زه‌مینه‌ی
دایكمان بوو ، باوكمان بوو
له‌ خه‌می ئێمه‌ پـیر بوو..
ڤیان و خۆشه‌ویستی
سه‌ریان هه‌ڵگرت
ئێستا له‌ هه‌نده‌ران
به‌ یادگاری و
بۆ یادگاری ئه‌و ده‌ژین ..
( پشت ڕاست كردنه‌وه‌..
سه‌رهه‌ڵـگرتن..
هه‌نده‌ران..
یـادگاری.. )

چوارگۆشه‌ سازگارتـر بوو
یان بۆشایی؟
سه‌فه‌ر فێنكـتر بوو
یا باوه‌ش؟
تاڵیشك شیرینتر بوو
یا ده‌سته‌پاچه‌یی؟
ساوی كاوبا هێمنتر بوو
یا جێوه‌ڕێـیی؟
لاڤایی ڕۆشنتر بوو
یا په‌نگاو؟
چه‌شه‌خوازی كۆمید‌یتر بوو
یا بێـنیازی؟
ئاوی زیندوو به‌ شه‌وقـتر بوو
یا بۆنی ڕه‌نگ؟
( بۆشایی..
سه‌فه‌ر..
كـاوبا..
بێـنیازی.. )

بڵێسه‌ به‌ دره‌ختان هه‌ڵده‌گه‌ڕێ
ئاوی زیندوو
به‌سه‌ر سنگی زه‌نوێران..
ڕێی هه‌وادارانی گوڵـپه‌ڕ،
داری عاشقكوژانی لێ شین بووه‌
بوونه‌وه‌ری ده‌مامكداری گیرفان زل
له‌ هه‌ر كونجێك خه‌ونێــك بـبـیـنن
سه‌ری گۆشاوگۆش ده‌بڕن..
( هه‌ڵگه‌ڕان..
سنگی زه‌نوێران..
ده‌مامكدار..
گۆشاو گۆش.. )

شه‌وڕه‌و بوو
پرسیارێك
ڕوئیای دایساندم
كه‌ڤاڵێك بوو
له‌و كه‌ڤاڵانه‌ی
له‌ پیشانگاكانمدا
زۆر جار نمایشیان ده‌كه‌م
ده‌نگه‌ نووساوه‌كانی ده‌رده‌بڕی
له‌ ناوه‌ڕاستی (هیچ)دا،
له‌ ڕقی (درۆن)ـه‌ كوێره‌كان
وێنه‌ی لامپاییه‌كی شكاو
خۆیان به‌ ته‌نته‌نه‌ی ئاسمان
شۆڕ ده‌كرده‌وه‌
دووكه‌ڵی سه‌رده‌می ئیفلیجیان
هه‌ڵده‌مژی
به‌ چاوی كراوه‌وه‌ ده‌نووستن
سه‌ریان به‌ (با) ڕووت ده‌بووه‌وه‌‌..
( شه‌وڕه‌و..
درۆن..
ته‌نته‌نه‌ی ئاسمان..
سه‌رده‌می ئیفلیج.. )

چیا له‌ با ده‌پرسن
كێ ڕێی نـێوانی
نه‌خشه‌ی ئاگر و
بێده‌نگی ئاوی زیندووی بـزر كرد؟
خانمی هاوار هاوار
له‌ كام قه‌سابخانه‌ هاتبوو‌
به‌و كراوه‌یی‌ و بـێباكییه‌
سه‌ر له‌ لاشه‌
جـیا ده‌كاته‌وه‌
كه‌ خواوه‌ند
ده‌ستووریان نه‌دایه‌ ( نینئه‌ننا )
له‌ دونیای ژێری ژێره‌وه‌ بـیكا؟
( نه‌خشه‌ی ئاگر..
خانمی هاوار هاوار..
قه‌سابخانه‌..
نینئه‌ننا.. )

سیمامان له‌ تووڕه‌یی هه‌ڵـێـنجراوه‌
خاك،
له‌ به‌ره‌به‌یانی مێژووه‌وه‌
كـێشمانه‌ی خۆی ئه‌دا
دره‌ختێـكی لێ نه‌بینرا
(بۆشایی)ـه‌ پڕه‌كان،
هه‌میشه‌
‌له‌(ببووره‌)یان زیاتر
بۆ نه‌مایه‌وه‌..
داهـۆڵه‌كان به‌ ئاوی مردوو
په‌ڕوبـاڵـیان ده‌ركرد
بـێستانه‌كانیان به‌ تاڵان دا
لووتكه‌ له‌ داخی
هه‌ناسه‌بڕكێی دارستانان
ده‌گرین
فرمێسكـیان
به‌ پانتۆڕی یاخه‌ ئوتوكراوه‌كان
دێـته‌ خوارێ
بوونمان،
به‌ تـۆز و گه‌ردی
خه‌تـایه‌ سه‌تـباره‌بووه‌كانمان
ئاڵووده‌یه‌..
ئاوی زیندوو
نه‌گه‌یشتبووه‌ لووتكه‌كان
بۆیه‌ نـابێ
به‌ مه‌رگی خۆمان بمرین
ئینجا بۆ ئه‌وه‌ی
بێ هـۆ نه‌مرین
ده‌چـیـنه‌ شه‌ڕ
دروشم،
به‌ مه‌ره‌كه‌بێـك ده‌نووسین
به‌ چه‌پڵه‌ی گه‌رم ڕه‌ش ده‌بێـته‌وه‌..
ئاوی زیندوو
نه‌گه‌یشتبـووه‌ لووتكه‌كان
بۆیه‌
‌له‌ پرسیاره‌ تێــكشكاوه‌كان
نه‌گه‌یشتین
گوڵه‌گه‌نم
بڕوایان به‌ هه‌ور نه‌ما.

                             نه‌ورۆزی 2026

هەستەکان لە قووڵایی گۆشتێکی ڕزیودا، بۆنی مێژوو دەگرن،
یادەوەرییەکان لە پەنای ئێسکەکاندا دەبنە خۆڵەمێش.
ڕاستییەکان، وەک تابووتێکی بێخاوەن، لەگەڵ ئاودا ڕێ دەکەن.
ورچە سپییەکانی بەستەڵەکی باکوور
خەوتن لێیان دەپاڕێتەوە،
بەڵام خەو، وەک حەبێکی ژەهراوی، لە قوڕگی ئاسماندا قەتیس ماوە.
چاوی کۆندەپۆکان لە ناو گیرفانی قاپوتێکی کۆندا،
بیرەوەریی دەڕشێننەوە.
خۆر، وەک پشکۆیەکی بێزار، لە ناو گوڵدانێکدا دەمرێت و
گوڵەکان بۆنی دووکەڵی ئەستێرەکان دەگرن.
هەورەکان، وەک پەڕۆیەکی چڵکن
تاڵیی دەبارێنن و
لە ناو جەستەی مرۆڤەکاندا، کارگەی بەرهەمهێنانی تەم دروست دەکەن.

لەو ڕووبارەوە، ئەو کەسەی کە قەت نەبینراوە،
چاوەکانی هاوشێوەی گەردوون کراوەن؛
“نەبوون” هەڵدەڕژێتە ناو زمانیەوە.
ئاوێنەکان خەریکە وێنەی ڕاستەقینە دەشارنەوە،
تا تێبگەین کە سێبەرەکان، بەر لە ئێمە خۆیان کوشتووە.
خەونە هاوبەشەکان،
هەموویان پڕۆژەیەکی خۆکوژین.
لەمە بەدواوە،
حەقیقەت وەک سەگێکی بریندار،
بە ناو کۆڵانە تاریکەکانی مێشک
بە دوای ئێسکێکدا دەگەڕێت،
که بۆنی “ئومێد”ی لێ نەیەت.

تۆ كه‌ ئێستاكه‌ لێره‌ نیت
نازانى خه‌م چى پێ كردووم
به‌ گومانم ئاخۆ ماوم
یاخۆ منیش وه‌ك تۆ مردوم
* * *
له‌و رۆژه‌وه‌ كه‌ رۆیشتوى
جارێك نه‌تپرسى هه‌واڵم
وه‌كو وه‌لى له‌ بۆ شه‌ما
دێوانه‌ى نێو ده‌شت و یاڵم
* * *
خۆزگه‌ ده‌به‌م ئابه‌و خاكه‌ى
باوه‌شى له‌ جه‌سته‌ت داوه‌
ئێستا گۆڕت گوڵستانه‌
گوڵستان باغى ژاكاوه‌
* * *
ئاخۆ ئێستا تۆش وه‌كو من
بیرم ده‌كه‌ى وه‌كو جاران
ده‌كه‌ى چاوه‌ڕێ ى نێرگز و
رێژنه‌ و بۆن و نه‌شئه‌ى باران
* * *
تۆش وه‌ك من هه‌موو ساتێ
بیرم ده‌كه‌ى تا دوا نه‌فه‌س
تۆش جیهانت وه‌ك جیهانم
بۆته‌ باڵنده‌ى نێو قه‌فه‌س

7/4/2026

                                                     kawa_kiwiny@yahoo.co.uk

ڕۆحم ئاوازی کۆچەرییەکانی بۆ ئاشنایە؛
بە سازی بێ وەتەر و
شمشاڵی بێ کون
ئازار بڵاو دەکەنەوە.

قافڵەکان لە ناو سییەکانمدا خەریکی کێشانی نەخشەی کۆچن،
جەستەی منیان وەک خاکێکی بێخاوەن دۆزیوەتەوە؛
بۆنی سووتانی ئەو ڕێگایانەیان لێ دێت کە هەرگیز نەیانبڕی،
بۆنی ئەو هیوایەیان لێ دێت کە هێشتا مێژوو ناوی نەناون.

شمشاڵەکان، تەقینەوەی ئەو هاوارانەن کە لە گەرووی زیندانییەکاندا خنکاون،
بۆ ئەوەی بێدەنگی تەنیا جۆرێکی تری قیژە بێت
بەڵام بە ئەلفوبێی کلس و خۆڵ.

لەمە بەدواوە بیابانێکم لە ناو کیسەیەکی نایلۆندا.
کۆچەرییەکان لە ناو دەمارەکانمدا خێوەتیان هەڵداوە و
بە بزماری ژەنگگرتووی یادەوەری،
دڵم لە قووڵایی ئەم زەوییە نامۆیەدا دەچەقێنن.

بۆیە سازی بێ وەتەر دەژەنن؛
دەزانن..
کە ڕێگەکان هەمیشە بەرەو “هیچ” دەچن،
چونکە تەنیا ئەو “نەژەنراوانە” ڕاستین،
تەنیا ئەو برینانە پیرۆزن کە شوێنەواری چەقۆیان پێوە نییە.
خۆزگە دەبوومە ئەو تۆزەی کە لە ژێر پێی “گوێدرێژەکانیاندا” دەبێت بە ونبوون،
نەک ئەم هەموو ئاگاییەی کە وەک بەرد لە گەروومدا جێ ماوە.
من نەوەی ئەو سێبەرانەم کە خۆر نەیدەویستن،
ئاوازی ئەو کۆچەرییانەم کە تەنانەت خاکیش ڕقی لێیانە.

سەرینم قوڵەو یادگەم پێدەشت
مەگەر سەرەتا وشەکە نەبوو؟
ئەی گوناهی دەرکراوم
جێم مەهێڵە
مۆری غەریبی لە سێوەکەم مەدە
داستانی زین و مەمێکی تر لە ملم گرێ مەدە
نە بایەک، نە ووردە لمی ژێر پەرستگایەک
بەسەر نزای چاوی سپیمەوە هاژەی نەکرد
تەوژمێک لە هەوەسی خودام نۆشکردووە
وەک خۆی شەوەکانی ڕووتە و بێ خەون هەناسە دەدا
لارسام، تینووی هەتاوە
درز کەوتۆتە ڕوومەتم
شێوەی لە کۆتا هەنسکت دەکا
سەیرانم نشێوەو خەمم سپیندار
ڕوحم دەڕژێ و تۆش هەواری خاڵی

بۆ جەژنی قوربان…

بەیانییە…
تەمێکی قورس، قژی کێوەکانی ئەم وڵاتەی داهێناوە،
شەونم لەسەر گەڵای هەنارەکان نزا دەکات،
مەلای مزگەوتی گەڕەکیش، بە دەنگێکی ماندوو بەڵام تژی لە ڕۆح،
ناوی خودا بەسەر شەقامی خەواڵوودا دەبارێنێ.
ئەمڕۆ جەژنە…
بەڵام بۆ من، جەژن تەنها گۆڕینی بەرگی کۆن نییە،
جەژن، غەریبایەتییەکی قووڵترە لە ناو ماڵێکی بێ‌دەنگدا.
ئەمڕۆ کۆڵانەکان پڕن لە دابەشکردنی شیرینی و دەنگەدەنگ و خۆشی ڕووکەشانە،
بەڵام لە ماڵی مندا، بێدەنگییەکی پیرۆز و قورس نیشتووە.

چۆن باسی جەژن بکەم، کاتێک بەرماڵەکەی دایکم کۆکراوەتەوە و
سێبەری باوکم، چۆڵ و کڕ ومات ماوەتەوە؟
ئەی خودای وشە و ڕووناکی!
ئەمڕۆ لەم ڕۆژەدا، کێ دەبێتە قوربانی؟
مێژوو دەڵێت: ئێمە مێژوویەکە خۆمان و حەسرەتمان دەکەینە قوربانی!
ئێمە، کە لە جیاتی هەموو شتەکانی تری دنیا،
خوێنی غەریبی، خوێنی یادگاری، و خوێنی تەنیاییمان
بەسەر بەردی ئەم ڕۆژگارە بێ‌بەزەییەدا ڕشتووە.
ئەمڕۆ، من لە جیاتی دەستە کانی دایکم کە بۆنی نانی گەرم و خوانی ڕازاوەی لێدەهات،
بەرماڵی خەیاڵ ڕادەخەم ونوێژی شوکرانە دەکەم.
لە جیاتی تەسبیح وچاویلکەکەی باوکم کە جێماوە ،
دەنکە دەنکەی یادگارییەکانیان دەبژێرم و
لەگەڵ هەر دەنکێکدا، حەسرەتێکی قووڵ بۆ تێپەڕینی زەمەن هەڵدەکێشم.
ئەوان نەماون… بەڵام لە ناو هەموو دێڕێکی ئەم شیعرەدا، هێشتا پیاسە دەکەن.
منیش لێرەم…
تەنیام وەک موسافیرێکی جێماو لە وێستگەیەکی چۆڵدا،
شیعرێک بۆ جەژن دەنوسم.
شیعرێک کە لە جیاتی دیاری و شیرینی،
ماچ و ئاشتی و سەبوری بەسەر دڵە بریندارەکاندا دابەش دەکات.
ئەی ئەو کەسانەی لە پشت پەنجەرەی تەنیایی خۆتانەوە
سەیری ئەم جەژنە دەکەن و چاوتان لە جێ پێی ئازیزانتانە!
ئەی ئەو دڵانەی وەک پەلکە زێڕینە، دوای بارانی غەم، دەرکەوتوون!
جەژنتان پیرۆز…
با ئەم جەژنە، ببێتە جەژنی سەبووری بۆ دڵە تەنیاکان،
جەژنی ئاشتبوونەوەی مرۆڤ بێت لەگەڵ چارەنووسی خۆی.
جەژنتان هەر شاد بێت و
ڕۆحی ئازیزانتان هەمیشە غەرقی ڕووناکی… بێت.

جیهان ئەمرۆ لە چاوی من، کەنارێکی هێندە دوورە
تەنانەت مەرگیش لێرەدا، وەک نزا کز و ملوورە

لە نێوان تەم و ڕەشەبادا، هاژەی باڵی مەلێک دێت
دەڵێی ڕۆحی مرۆڤێکە و لە ناو عەرشدا بەدیلکراوە

ڕوونە وەک زەنگی تەنیایی، لە شوشە و زیوی شکاوم
دەنگی مەل نییە، هاواری مرۆڤێکی جێهێڵدراوە

لە ئاسمانێکی کڕ و مات، لەو پەڕی هۆشیاریی کاتدا
تەقەی شووشەی دڵێک دێت و کەچی کەسیش پێی نەزانیوە

بە تەنیا لەم ئێوارەیە، سوجدە بۆ کزیی تیشک دەبەم
تەمەن وەک مۆم کورت دەبێتەوە و لە ناو دەستما دەتوێتەوە

پاییز لێرە نییە ئازیز، پاییز لە ناو ڕەگی منە
بەم زووانە چراکەی منیش، لە ڕەشەبادا دەکوژێتەوە

ئازیزەکەم خۆزگە ماڵئاوایی فۆرمێکی تری هەبووایە، فۆرمێک کە تێیدا پێویستی نەکردبایە مرۆڤ جەستەی خۆی لێرە بەجێبهێڵێت و ڕۆحی ببات بۆ غەریبی

پاییز کە دێت گەڵاکان ناوەرێن ،ئەوە یادەوەرییەکانن کە لەبەر قورسیی خەمەکانیان چیتر لقی دارەکان ناتوانن بەرگەیان بگرن.

تراژیدیا ئەوە نییە کە دەڕۆیت ئەوەیە کە دەزانیت لە دوای خۆت، ئەو چاوانەی ڕۆژێک نیشتمانی تۆ بوون دەبنە گۆڕستانێکی سارد کە ناوی تۆیان تێدا نێژراوە

مرۆڤ کە دەڕوات، نابێتە تەپوتۆز، دەبێتە بێدەنگییەکی هێندە قورس کە گوێی زەمەن کەڕ دەکات

دەمەو ئێوارەیە و کۆچە، کە تۆ خەریکی ماڵئاوایی
دەمەو ئێوارەیە و کۆچە، کە تۆ دەست بەرداری منیت

هەموو دونیا غەرق بووە، لە نێو زەردەپەڕی تەنیایی
ئەوسایە کە تێدەگەیت، مرۆڤ وەک سێبەرێک وایە
هەموو شتێک بەجێدەهێڵێت و خۆشی لەناو کاتدا ون دەبێت

دەمەو ئێوارەیە، کاتێک تۆ لە من جیادەبیتەوە،
ساتەوەختی نوقمبوونی ڕۆژە لە نێو زەردەپەڕی قەتراندا.

ئەوسا تێدەگەیت کایەی ژیان چەند بێڕەحمە،
مرۆڤ پێش ئەوەی شوێنەکان بەجێبهێڵێت،
خودی خۆی لە ناو چاوی ئەوانەدا دەکوژێت کە جێیان دەهێڵێت.

تۆ دەبیت بە هیچ
منیش دەبم بە سێبەری ئەو هیچەی کە دوورکەوتەوە.

لە چاوشارکێی کۆڵانەکاندا
بۆ یەکەمینجار ونبووم و
نەبینرامەوە
“با” وەک خەزان
بۆ دوور دەیبردم
نەدۆزرامەوە..
نە شەقامەکان منیان ناسیەوە
نە ڕێگاکان دەستیان بۆ ماڵەوە گرتم
لەبیر گەڕەکەکەم چوومەوە
لەبیر هاوڕێکانم چوومەوە
لە بانگکردنەکاندا،
ناوی خۆم نەبیستەوە..

لە بیرەوەرییەکانی ئەم شارەدا
ڕووخسارم کاڵ دەبێتەوە
لە ڕۆژمێری خۆی دامدەماڵێت
منیش وەک بایەکی سارد
تێکەڵ بە هەناسەکانی دونیا دەبم
ماچە دێرینەکان بەلێومەوە بەردەبنەوە
دەستەکانم وەک ترازانی شاخێک
لەدەستەکانی دەترازێن
مەعشووقەکانی نامناسنەوە
پێکەنینەکانی نامناسنەوە
هەناسەکانی یادم ناکەن
کەچی من بە هەناسەکانی دەژیم

بەڵام من هەموویم بیرە
بۆنی حەوشە تەڕەکانی هاوین
دەستە لەرزیوەکانی زستان
کە بەهەناسەی یەکتر گەرم دەبوونەوە
ماچی ئێوارە زەردەکانم بیرە
هێمنایەتی دەشتە بەهارییەکانم بیرە
هەتا فڕینی پەڕەسێلکەکان
بەسەر ئاسمانی خۆزگەماندا

گەورەبووم
بەڵام لەهەموو ساتێک زیاتر
هەست بە ونبوونی خۆم دەکەم
هێشتا وەک درەختێک
بەخاکی یادەوەرییەکانی ئەم جیهانەوە
نووساوم..
شووناسی من
لەگەڵ شوێنپێکاندا تێکەڵبووە
هەر کە هەوای شوێنیکی دیم بەردەکەوێ
هەست بە ونبوون دەکەم
وەک هەور
بەسەر ئاسماندا هامووشۆ دەکەم
دەبینم هەموو جیهان
بۆنی کۆڵانێکی منداڵیمی لێنایەت

نازانم دوایینجار کام ڕەشەبا منی برد
لەکام سووچدا خۆم بینیەوە
بەڵام ئێستا لێرەم
لەهەمان ئەو کۆڵانەی بۆ یەکەمینجار
هەستم بە ونبوونی خۆم کرد تیایدا
بەڵام بێ ئەوەی بزانم بۆ
هێشتا هەست بە ونبوون دەکەم
ڕۆژێک لە وۆڵ ستریت
بە تەنیشت فڕانکلینەوە..
ڕۆژێک لە سۆهۆ،
لەلای برا غەریبەکەمەوە
لە لەندەن..
ڕۆژێک چەپکێک گوڵی گۆڕستانەکانم
بەسەر خاچی سەربازەکانەوە
لە سۆڤییەت
جاروبار هەست بە ونبوون دەکەم
لەناو گەرووی گۆرانیبێژێکی ژن
لە میسر
زۆرجار دەکەومە ناو سروودی ئەی ڕەقیبەوە و
تیایدا ون دەبم
لەوێدا ڕەقیب هێشتا زیندووە و
دەیەوێت بمخنکێنێت

چەند جارێک خۆم لەناو برینی
دەستوپەنجەی کرێکارێکدا بینیوەتەوە
لەقوڵایی برینەکەدا دەمبینی
مارکس فلووتی دەژەند..
کە تێکەڵ بە بۆنی ئافرەتێک دەبم
لەناو گریانی هاوڕێکانمدا ون دەبم
کە بەسەر باڵی کۆترێکەوەم
جێگایەکی دڵنیا بۆ نیشتنەوە نابینمەوە
لەئاسماندا ون دەبم
لەڕاوی چوار وەرزەی مۆدێرنەدا
خۆم لەناو جەستەی کوژراوی دوایین گورگدا بینیەوە
لەناو دێڕەکانی کراسناهۆرکای
کە زیندوو بوومەوە
وەک قالۆنچەیەک گینگڵم دەدا
لەسەر تەختەخەوەکەی گریگۆر سامزا
زۆرجار لەناو ژیانی پادشاکاندا ونبووم
دەستێکم زێڕی قاڕوون بووە و
دەستەکەی تر کەللەسەری خۆم

لەناو هەموو شتێکدا ون دەبم
تێکەڵ بە هەموو شتێک دەبم
بەخودی ژیان نەبێت
لەناو هەموو زەمەنێکدا
هەست بە توانەوە دەکەم
بەکاتی ئێستاوە نەبێت
کە سنوورەکان دەبینم
لەشوێنی خۆم ڕادەوەستم
نازانم پەنا بۆ داهاتووم دەبەم
یان بۆ ڕابردووم
هەر لەوێدا تێدەگەم
من بوونێکی ناوەختم هەیە
زەمەن نامگرێتە خۆی

دەترسم دوایین ونبوونم
لە مێژوودا بێت
دەزانم لەوێدا
مرۆڤێکی غەمگین و ڕووگرژم
گەر لە شارێکی گەورەشدا ون بووم
دەترسم ڕێگای دارستانەکان نەناسمەوە
دەترسم خۆم بۆ نەدۆزرێتەوە
هێشتا هەر وەک منداڵیم؛
لە ونبوون دەترسم

بابان ئیبراهیم

تەنیایی هیچ دەنگە دەنگێک دروست ناکات،
بە نەرمی دەچێتە ژوورەوە،
لە تەنیشتتەوە دادەنیشێت
وەک سێبەرێک کە ناوت بزانێت.
بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ سەیری تۆ دەکات
و حوکم نادات،
ئەو پارچانە هەڵدەگرێت کە دەکەونە خوارەوە
کاتێک کەس سەیری ناکات.
هەندێک جار وەک شاخ کێشی دەبێت،
کاتەکانی تر ژوورێکی چۆڵە
لەو شوێنەی دڵ هەناسە دەدات
بەبێ شایەتحاڵ.
بەڵام لە تەنیایی
هەروەها ڕووناکییەکی بچووکیش هەیە:
ئەو بەشەی تۆ
کە هەرگیز لە بەرەنگاربوونەوە نەوەستاوە.
لێرەوە شیعر لەدایک دەبێت،
ئەوە شوێنی ئازارە
دەبێتە وشە
و وشە
ببێتە هێز.

ناوێک هەیە لە دڵمدا کە دەسوتێت،
وشەیەک کە وەک بەردێکی گەرم لە ناو گیرفانمدا هەڵیدەگرم.
ئەوە دەنگی باپیرمە
کە لە سەر کانییە ساردەکانەوە بەرز دەبێتەوە،
ئەوە بایە
کە هەموو قەبارەی شاخەکان دەزانێت.
چل ساڵە لە شوێنێکی تر دەژیم،
بەڵام هەنگاوەکانم هێشتا
خۆڵی گەڵاڵەیان پێوە چەسپاوە.
ماڵەکان ڕووخاون،
دارەکان پارچە پارچە بوون،
بەڵام ڕەگەکان — ئەوانە نا —
هێشتا ژیان لە خۆیاندا هەڵگرتووە.
دووری پەتێکی توندە
لە نێوان ئەوەی کە بووم
و ئەوەی کە بوومەتە.
هەموو شەوێک
کە بێدەنگی دەخزێتە ناوەوە،
دەنگی خاکەکەم دەگوێزرێتەوە
وەک دەنگی کەسێک
کە هەرگیز لەبیری ناکات.
من بە نەرمی وەڵام دەدەمەوە،
وەک وەڵامی دایکێک
کە مرۆڤ هەرگیز جێی ناھێڵێت:
هەرگیز بەڕاستی جێت نەهێشتم

شورش عزیز سورمێ / ئیتالیا

ئەمن گوندیم
لەوێ ئاودێرێکی کاراو
کەدەچمە شاریش ئەفەندیم
ئەمن گوندیم
تەواوی ئەندامانی جەستەم
بەدرزی دیوارەکاندا هاتوون
پەنجەکانم بۆنی خۆڵ و
پێیەکانم……
لە تێچەقینی شیشۆق و
کەڵبەی دڕندەکان راهاتوون
ئەمن گوندیم
لێرە کۆلکە خوێندەوارو
لەوێش جوتیارێکی کاراو
وەکو بازێکی سەر دووندیم
هەمووان گوندین
دەزانین هەر کەس و حزبێ
بایی چەندین.

کاتێک با،
بە مشتێک لمەوە
لە جەستەی کێوەکان دەدات،
تۆڵەیان لێ ناکاتەوە
تەنیا دەیەوێت
بڵێت، ڕووبەر درۆیەکە و
کات دروستی کردووە!
ئەم تاشینە بەردەوامە،
سەلمێنەری کاتیبوونی
هەبوونە
ئێمە هەموو بەردین،
ڕۆژانە پارچەیەکمان
لێ دەبێتەوە
بەردەکانیش…
چیتر خۆیان ناناسنەوە

شیعری شەهلا نوری

ئاساییە ..
گوێنەگرتن ..
نامە وەڵام نەدانەوە..
قسە بڕین ..
خۆ وونکردن..
لاپەڕەی نوێ هەڵدانەوە ..
دیداری ساختە.. نەهاتن ..
خێرا ڕۆیشتن ..
داواکاریی؛
خستنە زبڵدانەوە ..

ئاساییە ..
هەموو شتێ ئاساییە و
هەرچی ئەشکێنی، بیشکێنە ..
هەرچی ئەدڕێنی، بیدڕێنە ..
هەرچی چۆنێ منت ئەوێ،
وام لێ بکە ..
بمڕوێنە ..
بمژاکێنە ..
نۆژەنم کە
بمسوتێنە ..
بە کۆڵانەکانی شارا،
بە تەنیایی بمگەڕێنە..
لای کافێکان،
بێ چا و قاوە،
ڕاموەستێنە ..
ئاساییە،
هیچم لێ نایەت، وەک خۆمم ..
کەی فوت لێکردم، تاریکم ..
کەی دایشتگیرساندم، مۆمم..
بەڵام ئیتر
لە پارەوە،
کەڵکی زۆر شتم نەماوە ..
بایکۆتی شیعریش ئەکەم و
ناڕۆمە سەرەی ساتێکی
دیدارەوە ..
دوای تۆ هاوڕێیەکی باشم
دۆزییەوە،
هاوتەمەنمە و ..
وەکو خۆم بیر ئەکاتەوە ..
لە شەڕا ناوبژیوانە و ..
خواردن ئەدا
به پشیلە و
کوکوختی
گەڕەک و
هەر کەس بگری،
دڵ پێش چاو ژیر ئەکاتەوە ..
عیدی میلادمان وەک یەکە و
عەشقی بێکەسیی و تەنیایین..
مامانەکەمان یەک کەسە ..
هەردووکیشمان،
بەرامبەر بە تۆ ئاسایین ..
حەزی لە گەشت و گەڕانە ..
ڕقی لە شەڕە جنێو و
بەرد و
دارلاستیک و
بڕنەو و
شەڕی ئەتۆمە ..
چوار مانگی تر
تەقاعود ئەبێ و
ناویشی
سەد لە سەد وەک ناوی خۆمە ..

ئاساییە ..
بەڵام ئیتر
کەناوت هات،
پڕ نابم لە تابلۆی سیزان ..
پڕ نابم له هێڵ و نەخشی
ئەندەلوسیی ..
بەڵام ئیتر حیبرم تیا نییە ،
زیز مەبه گەر نەمنوسی ..

بەڵام ئیتر،
سایاتیکا ناهێڵێ
هەنگاو هەڵبێنم
بۆ ئەو شوێنانەی کە گوایا
لەوێیت و
کەچی لەوێیش نیت ..
عەسرێ لە تولە شەقامێ،
گوایا هاوڕێیت و
هاوڕێیش نیت ..

ئاساییە،
من ڕاهاتووم
لەسەر دڕاندنی لە پڕ ..
لەسەر شکاندنی له پڕ ..
لەسەر سوتاندنی لە پڕ ..
لەسەر نەبوونی
ئەدرێس و
ژماره و
هیچ شتێکی تۆ ..
هەزار ساڵی پێش ئێستایە،
پەیوەندیی و
حەز و
تووڕەیی و
هەموو گیر و گرفتێکی تۆ ..

ئاساییە و
من ڕاهاتووم ..
ڕەنگە تاقە کەس بم
لەسەر گۆی زەمینا،
کە بزانم
لەگەڵ تۆ
چۆنە داهاتووم ..
شارەزات بووم،
وەک بڵێی ساڵەهای ساڵ بێ
خوشک و برا ..
یان جیران و
ئامۆزات بووم ..

بەڵام ئاساییم ..ئاسایی ..
زۆر ئاسایی ..
بە موو باری سەرنجم
سەبارەت بە تۆ نەگۆڕاوە ..
تەنانەت یەک یادگاریشم
لە هەموو یادگارێکانمان،
کە نیمانە،
لە دەست نەدا
هەمووی ماوە ..
ئێستایش بیستنی ناوی تۆ
ئەمکاتەوە
به تەلەبە
لیڤاکس بە دەستەکەی
زانکۆ ..

نەوزاد بەندی

لالەم دی و ڕووی گەشی جوانی تۆم هاتەوە یاد،
شوعلەم دی و نازی سەرکێشیی تۆم هاتەوە یاد

سەوسەن و گوڵ ئاسمانی کۆڕیان دەڕازاندەوە،
ڕوو و زوڵفی مەجلیس‌ئارای نازی تۆم هاتەوە یاد

شەم لە باوەشی شەماڵا بڵێسەی لێ دەلەرزی،
لەرزینی بسکی عەنبەرسای سەر ڕوومەتی تۆم هاتەوە یاد

لە باخا پەپوولەیەک هات نەنیشت، هەڵفڕی و چوو بێباک،
تۆرانی بێهۆ و یاخیبوونی تۆم هاتەوە یاد

مامزی سەرمەست هەڵات، ڕایکرد و ڕووی کردە کۆسار،
خۆدزینەوەی دڵبەرانەی پڕ تابی تۆم هاتەوە یاد

جۆگەیەک لە بن سەرووێ زاری و گریانی بوو،
ئاهـ و ناڵەی گریانم لەبەر پێی تۆم هاتەوە یاد

شار پڕ بوو لە هەرای دێوانەیەک، ئەی ڕەهی!
دێوانەیی سەر و دڵی سەودای تۆم هاتەوە یاد

ڕووناکییەکی پەنهان لە چاوانتدا بوو
کە شوێنی کەوتبووم
من چیتر هیچ ڕووناکییەک نابینم.

بوونت شەپۆلی دەریایەکی بێئارام بوو
کە خۆشەویستیم تێیدا دەبینی
من چیتر هیچ ئارامییەکم بۆ گرنگ نییە.

لەگەڵ بزەی تۆدا خونچەکان دەبوون بە گوڵ
ئەی چەند چێژم لە پشکتوونی گوڵەکان دەبینی
من کە چیتر هیچ گوڵێک پەی پێ نابەم.

تۆ شیعرێکی زیندووبوویت
چاوەکانت وشەکانی بوون
من کە چیتر شیعر و
چاوانی تۆم ناوێن.

نامەوێن هەرچی لە تۆدا بوون.

سوورایی گوڵی هەنار
لەسەر لێوەکانت
کاتێک دەستت نایە گەردنی ئەڤین.

ڕەشایی شەوێکی ئەنووستەچاو
لە چاوەکانتدا
ئەو دەمەی تیری تیژی تژی ژانت لە کەوانی بێمانایی ترازاند.

دابڕام لە سووایی گوڵی هەنار
لە لێوەکانت
لە ڕەشایی شەوێکی ئەنگوستەچاو
لە چاوانت
ئەوکاتەی تیر گەیشتە سنگم و
ناکۆتا زامداری کرد دڵەی بە تین.

بۆ دوایین جار بیرم لێکردیتەوە
دەمزانی بیرکردنەوەیە لە مەحاڵ
بەڵام هەر بیرم لێکردیتەوە
تاکو لێم کردیتەوە نوخنە
جەنگەکان تەواو دەبن
تۆ دڵت بە خونچەکان خۆش بێت
ئاگرەکان خامۆش دەبن
تۆ دڵت بە درەوشانەوەی ئەستێرەکان بکرێتەوە
دووکەڵەکان دەڕەوێنەوە و بەری چاومان ڕوون
کابووسەکان
شپرزەییەکان
ژانە بە سوێکان
هەموو تێدەپەڕن
تۆ ئاگات لە دڵت بێت
لە خونچە و
لە درەوشانەوە نەکەوێت
ئاگات لە دڵ بێت نەکەوێت!

مرۆڤ پێویستی بە کەسێکە بۆی بگەڕێتەوە
وەک ماڵ
مرۆڤ پێویستی بە ماڵێکە بۆی بچێتەوە
وەک کەس
ئێمە دەمانتوانی دووانەیەکی جوان بین
کەسانێک ئەمەیان دەبینی
بەڵام ئێمە دڵمان لەسەر جوانی داخست
بۆ هەمیشە لە دڵماندا پشگوێمانخست
گوێبگرە لە دەنگی لێدانی دڵ
لێدانی جوانییە ترپەکانی
فەرامۆشی بکە
جوانی گوناە
جوانی نەفرەتی
دەرگای لێمەکەرەوە
لە بیرت نەچێت ئێمە بۆ هەمیشە
دڵمان لەسەر جوانی داخستووە.

تۆ بارانی
ئەو دەمانەی من زەوییەکی وشکهەڵهاتووم
تۆ کانیاوی
ئەو دەمانەی پڕ بە گەرووی ژیان تینووم
حەز ناکەم بڕۆیت
تۆ لێرە بە ئەی باران
ئەی کانیاوی ناو دڵ لێرە بە
دەست بە ئارامییتەوە بگرە
بە جوانی هەمیشەییتەوە
لە ناومدا خۆت بنێژە.

زامەکانمان تەنیا شوێنەواری خەنجەر نین
مێژوویەکن و…..
لەسەر جەستەی مرۆڤایەتی نووسراونەتەوە
هەر برینێکمان پڕە لە هاواری بێدەنگی
ئاخ…. لە چ بێدەنگیەکداین؟
هەر ئازارێکمان، چیرۆکێکی لە هەگبەدایە و
بۆ نەوەکانی جێدەهێڵین
خەمی ئەم نیشتمانە هەلا هەلای کردووین
وەک شوشەیەک بە مستی خۆمان شکابێ
یان هێلانەیەک بەدەستی خۆمان سوتابێ
خەمی ئەم نیشتمانە
چۆتە نێو رەگی درەختەکان و
بەنێو دەماری گەشمردەکاندا رەتبووە …..
جارێکی دی زامەکانیان دەکاتەوە،
ئاخ لە چ بێدەنگیەکداین؟
نەخشەی نیشتمانێکی ئەنجنکراو
خوێنی لەبەر دەڕوا و
دڵەکان وشک دەکاتەوە
زامێکە….
بۆ هەمیشە دەرگای ئازارەکانمان بۆ واڵا دەکا
بێدەنگیمان لە خەنجەری جەلادەکان بکوژتر و
لە شمشێری هاوسێکانمان تیژترە
ئاخ…. لە چ بێدەنگیەکداین؟
ئەوە زامی خاکە دەمی کراوەتەوە …..
هەور تیماری دەکا
ناڵەی چیایە خەریکی پارچە بوونە و …..
تەور برینداری دەکا
وەک نەڕەی باڵندە فافۆنەکانی ئاسمان
کەبەسەرماندا دەبارن و
درەختەکانمان بەڕەگەوە دەبەن و
زامەکانی خاک دەکەنەوە،
هەور و با
ئەزموون و دەسکەوتەکانمان بابردە دەکەن
ئاخ…لە چ بێدەنگیەکداین؟.

سەلام عومەر

با دوا شت کە لە یادی ئەکەی ،
من بم ..
دوای من،
هیچی ترت بۆ لە یادکردن، نەمێنێ..
با دوا کەس کە تیرۆری ئەکەی،
من بم ..
دوای من هیچ کەسێ نەتدوێنێ …
من با دوا دەنکە فستق بم ،
کە توێکڵەکانی جیا دەکەیتەوە ..
فڕێی ئەدەی ..
با دوا کەس کە بلۆکی ئەکەی،
من بم ..
واڵەکەت وەک دەشتی کەنعان،چۆڵ بێ ..
دوای من، خاڵیی و تەنیا بی وەک مانگ
با من دوا پرژە عەتر بم ،
کە ئیتر ئەبێ شوشەکە
بشکێنی ..
وەک دوا دڵۆپە فرمێسکی
سەر برژانگ ..
نامەوێ دوای من ،
کەسێ زەنگت بۆ لێدا ..
نوکتەیەکت بۆ بکا و
بتهێنێتە پێکەنین ..
لە پڕۆسەی هەڵبژاردنی عەشقا،
دەنگت پێ بدا و ..
داوەتی پیاسەیەکت بۆ بکا و
لە پێچێکدا،
شانت بەر شانی بکەوێ ..
نامەوێ ..نا ..نامەوێ،
لە دوای من،
شاعیرێ دار و تەختەی
شیعرێکت بۆ ببەستێ و
لە ئەسکەلەیەکەوە،
تەماشات کا و
دنیایەک وێنەت بگرێ..
بیەوێ لە فرسەتێکا،
پێت بڵێ دڵم پێم
ئەڵێ خۆشم ئەوێ ..
نا .. نامەوێ ..
دوای من کەسێکی تر
لە زیندانە نهێنییەکانتا،
بەر هیچ عەفواتێ نەکەوێ ..
ڕازی نەبێ لێت جیا بێتەوە،
بە ئان و زەمان ..
نا .. نامەوێ ..
دوای من، کەسێک
خەوی نیوەڕۆیەکت بزڕێنێ و
وەک قازیقە بتخاتە سەر شانی و
بتبا بۆ ناو درەختە نەمامەکانی پارکێ ..
لە دۆندرمە خانەیەک ،
دوو پسکیتی ڕەنگ و ڕەنگ بکڕێ ..
لە کەبابخانەیەک بڵێ،
چوار شیشی موشەکەل مەحشی ..
نامەوێ . نا دوای من،
هیچ جەردەیەکی ترت لێ هەڵکەوێ ..
ئەمەوێ هەر من،
تیشکی چاوەکانت تاڵان کەم ..
هەر من هەنگاوەکانت بۆ خۆم پاوانکەم ..
نامەوێ دوای من ،
هیچ جەردەیەکی تر،
نەیەڵێ نیوەڕۆ بنووی ..
بە دیارتەوە دانیشێ ،
تۆ باوێشک بەیت و
ئەویش مەوزوعێکی دوور و درێژ بکاتەوە ..
ئەو خەو بیباتەوە و
تۆیش نیوسەعات تەلەفۆن بکەی ..
ئێواره زۆر خێرا بێتە شارەوە و
مانگ پێش وەخت ،
کۆدەتا بکا بەسەر عەسرا ..
کزەبایەک دەستت بتەزێنێ و ..
نامەوێ بێجگە لە خۆم هیچ جەردەیەک،
وەک کۆترە باریکەیەکی بەر شەختە،
دەستێکت بفڕێنێ و
بیخاتە گیرفانێکی ..
بێجگە لە خۆم ، نامەوێ هیچ جەردەیەک،
بێ بەرنامە ،
تۆ بکا بە هاوڕێی سەیرانێکی
بە سەربازی جەنگێکی ..
بە فڵچەی ڕەنگێکی ..
بە هاوبەشی پێکەنین و گریانێکی ..

لە نێوان دوو جەمسەری دژواردا،
سەما لەگەڵ باهۆزی بوون دەکەم،
لە نێو خەیاڵێکدا کە تێیدا سێبەرەکان دەلاوێنمەوە،
و لە ڕاستییەک کە لێی دەترسم
دەترسم ڕاستی، ئەو بتە بشکێنێت کە پەرستوومە،
دەترسم “تۆ”یەک ببینم…
کە لە “تۆ”ی ناو خەیاڵم نەچێت
بەڵام ئیتر ئامادەم،
ئامادەم پەنجەرەی خەیاڵ دابخەم و
باوەش بۆ تەوژمی ساردی ڕاستی بگرمەوە
با تاڵیی ڕاستی لە شیرینیی خەیاڵ پیرۆزتر بێت،
من نامەوێت لە ناو تەمومژدا ون ببم،
با لە ناو جەوهەری ڕاستیدا هەبم
دەی خەیاڵ… کڕنۆشی ماڵئاوایی!
ئەی ڕاستییە تاڵەکە…
سڵاو!

شیعری شەهلا نوری

لەسەر شەقام مۆبایلەکەم لێ بەربۆوە
دەیان وشەی پەپولەیی لە دەوری کچێک کۆبۆوە
لە تاقیگە
پەرستارێک شوشەی خوێنەکەی شکاندم
سەدان گوڵەشیعری سوری
لێ وەراندم
نەوەکەشم
لاپتۆپەکەی بەردامەوە
پەردەی لەسەر هەزاران نهێنی نێو فۆڵدەرە شاراوەکان هەڵدامەوە،
ئەو چاویلکەی ساڵانێک بوو
نیشتمانم پێدەبینی
لێیان ستاندم
هێڵی نێوان من و خاک و
تۆڕی نێو چاویان پساندم.

ئێستایش،
لە دوای تێپەربوونی
دەیەها ساڵ
جار جار
سەردانێکت ئەکەم ..
نە تۆ
کورسیەکی به تاڵت ماوە بۆ من ..
نە من ئەژنۆی
ئەو قادرمەکانی تۆم ماوە بۆ سەرکەوتن ..
ناوێرم نزیک بمەوە لێت،
ئەترسم تەزووی یادگاریی و
عاتیفە بمتوێنێتەوە ..
ببمە مشتێ حەرفی سووتاو
کەس تێم نەگا و
نەتوانێ بمخوێنێتەوە ..

ئێستایش جار جار،
یەک دوو هاوڕێ،
ڕازی ئەکەم بێن لەگەڵم ..
ئەترسم ئەگەر تەنیا بێم،
لەبەرامبەرتا بڕوخێم ..
بسوتێم ..
ببم بە هەڵم ..
ئەڵێم با لەبەر هاوڕێیان،
شەرم بکەم ..
نەهێڵم سۆز داگیرم کا ..
کە سۆز هەر داگیریی کردووم ..
ئەڵێم با لەبەر هاوڕێیان،
نەهێڵم فرمێسکیی دووریی،
گەچکاریم ..
کە ئەو هەر گەچکاریی کردووم ..

ئێستایش جار جار
ساڵانە جارێ
یان دوو جار ..
چوار سەعات ڕێگا و
زیاتریش ..
دە دوانزە بازگەی عەرەب و
کورد و شیعە ..
ئەبڕم و دێم ..
لەگەڵ هەزار دەرد و زاما ..
به پرسگەی زانکۆ ئەڵێم
یابا جێنا زیارە،
ئیحنا خریجی قوداما ..
ئەکەوێتە سەر کەسەکە
یان ئەڵێ ئەهلەن وە سەهلەن،
عەلا ڕاسنا ..
یاخود ئەڵێ،
وەڵاهی ما بیها مەجال،
کامێرا تلتەقت حەتا
نەزەڕاتنا وە حەواسنا ..

ئێستایش جار جار ،
وەک بۆ پاشماوەی جەنگێکی مێژوویی بێم،
بۆ مۆزەخانەیەک، کۆن کۆن ..
بێ جانتای سەفەر ..
بێ خاولی و
مەکینەی ڕیش تاشین و بۆن ..
ئاخر بە نیازم وەک جاران،
قوتابیەکی شیمالی
موخەڕیبین و عوسات بم..
لەناو کۆمەڵێ بەعسیدا،
موستەقیل بم ..
عەرەبێکەم دوکەڵ بکا و
وەکو دیل بم ..
ئەمەوێ وەک تەلەبەیەک،
خۆم نیشاندەم ..
بەڵکو زەمان دڵی پڕبێ و
ئەویش بێتەوە بۆ دواوە ..!
بەڵام کە پرسیار ئەکەم و
لەوەڵامدا ئەڵێن حەجی ..
شانۆگەرییەکە ئەوەستێ و
شانۆ ئەڕمێ و
پیرەمێردێ دەرئەکەوێ
لەگەڵ بەشی بایۆلۆجی

١

ئێرە وێستگەیەکی پیرە…
دیوارەکان، ڕەنگی ژەنگی ماندووبوونیان گرتووە.
هەموو ڕۆژێک، سەدان مرۆڤ دێن و
بە جانتای پڕ لە خەمەوە، لەسەر کورسییەکان دادەنیشن.
کەس ناپرسێت: “ئەم شەمەندەفەرە بۆ کوێمان دەبات؟”
تەنیا چاوەڕوانین…
چاوەڕوانیی ئەو ساتە، کە کاتژمێرە گەورەکەی وێستگە
بە لێدانێکی قورس، پێمان بڵێت:
“ئیتر کاتی ڕۆیشتنە.”

٢

ئەو ئەسپە ئاسنینە، بێ هەرا و هەیبەت دەگات،
وەک سێبەرێکی سپی، بەناو تەمدا دەخلیسکێت.
سەر دەکەوین…
هەندێکمان چاو بە پەنجەرەکانەوە دەبەستینەوە،
تا تەماشای ئەو باخانە بکەین کە تێپەڕین،
وەك ئەو گەنجێتییەی وەک تەمومژ
لە دوای خێرایی تەمەن ون بوو.
هەندێکمان تەنیا سەر دادەخەین و
دوعا دەکەین، کە نزم و بەرزیی ڕێگەکە زۆر نەبێت.

٣

ژیان، ئەو پەنجەرە پچووکەیە…
کە تێیدا دیمەنی دڵخۆشی و ناخۆشی بە خێرایی دەڕۆن.
جارێک کێڵگەیەکی سەوز دەبینین و دڵمان دەکرێتەوە،
جارێکیش چۆڵەوانییەکی وشک و بێ ئاو.
کەچی ناتوانین بە شۆفێرەکە بڵێین: “بوەستە!”
ناتوانین بۆ چرکەیەک دابەزین و
بگەڕێینەوە ناو ئەو باخەی کە تازە تێپەڕی…
ئەم شەمەندەفەرە تەنیا یەک ئاڕاستەی هەیە،
ئەویش بەرەو پێشەوە، بەرەو ئەو شوێنەی کە پێی دەڵێن “کۆتایی”.

٤

پیاوێکی پیر لە تەنیشتم دانیشتووە،
دەستەکانی دەلەرزن و سەیری وێنەیەکی کۆن دەکات.
ئەویش وەک من، وەک تۆ،
لە وێستگەیەکی دووردا، کەسێکی ئازیزی جێهێشتووە.
هەموومان لێرە کۆچەریین،
هەریەکەو خەمێکمان کردووە بە سەرین و
بە دیار ڕێگەکەوە، خەو دەمانباتەوە.
ئازارەکە لە ڕۆیشتندا نییە،
لەوەدایە، نازانین لە کام وێستگەدا بانگمان دەکەن و دەڵێن:
“تکایە… دوا سەرنشین، پێویستە دابەزێت!”

٥

خودایە…
کە گەیشتینە دوا مەنزڵی ئەم گەشتە ماندووە،
کە جانتاکانمان لەبەر دەمماندا کردەوە،
با دەستمان پڕ بێت لە سپێتی و میهرەبانی.
با ئەو کاتەی شەمەندەفەرەکە لە ناو تەمدا ون دەبێت و
ئێمە بە تەنیا دەمێنینەوە،
یادگارییەکی ڕۆشن و
دڵێکی ئاراممان، وەک چرا بۆ مابێتەوە.

ئەم غەزەلە ڕەنگدانەوەی سەردەمی زیندانی و دوورخرانەوەی شاعیرە.

من ناڵێم لێرە لەم قەفەسە ئازادم کەن
قەفەسم بەرنە نێو باخ و دڵم شاد کەن

ڕادەبرێ فەسڵی گوڵ، ئەی هاودەمان دەخیلی خودا
لە باخێ دانیشن و یادی منیش یاد کەن

عەندەلیبان مژدە بێ، گوڵی سوور هاتەوە نێو چەمەن
بۆ شاباشی قەدومی، هەموو چریکە و فەریاد کەن

یادی ئەم مەلە گرفتارە بکەن ئەی مەلان
کاتێ تەماشای گوڵ و گوڵزار و شەمشاد کەن

هەر کەسێ مەلێکی دیلی هەبوو لەنێو قەفەسا
بۆ باخی بەرن و بە یادی من ئازاد کەن

هێلانەی منی بێچارە گەر سووتا، با بسووتێ
بیری وێرانبوونی ماڵی سەییاد کەن

شەم گەر بە بایەک خامۆش بوو مەگرن عەجەب
یادی هەناسەی پەروانەی بەباداچوو شاد کەن

بێستوون لە ڕێمانە، نەکا لای فەرهاد
ناوی شیرین بەرن، دڵەی زاری ناشاد کەن

زوڵم و زۆرداری عومری لاوان کورت دەکەن
ئەی گەورەکانی وەتەن، شیوەن و داد کەن

گەر بە زوڵمی ئێوە ماڵی مێروویەک وێران بوو
مەحاڵە ماڵی خۆتان ئێدی ئاوا و ئاباد کەن

کونجی تاریکی زیندان گەر پشکێ بەهاری بەرکەوت
شوکرانەی ئازادی و دیاریی خوداداد کەن

لە شەش ملیۆن
کۆیلە و .. زیاتر،
سیامەندێ،
مەردێ نەبوو،
تیمارت کا ..
هەموو،
هەر هەموو نامەرد بوون ..
غەزاڵ ..!

لە شەش ملیۆن ،
دەمەوەر و.. زیاتر،
دەستێ نەبوو
خوێنی مەردیی بیجوڵێنێ،
نەجوڵا ، چارەسەرت کا..
هەموویان هەر دار و بەرد بوون ..
غەزاڵ ..!

غیرەت، هۆ غیرەت
سەگ بتخوا ..
لەو هەموو تەنگە ئەستوورەی
قەت تێر نابن لە قسە و
درۆ و
لێدوان و
چەنە بازیی ..
لەو هەموو شاعیرە
لاتەی
کە پێیان جیاناکرێتەوە
شیعر لەگەڵ لوقمەقازی ..
کامیان وێرایان
بە شیعرێ،
تیمارت کەن ..
یان هیچ نەبێ
نەختێ دڵت بدەنەوە ؟
دەرگای ووشە و
دەرگای ماڵ و
پەنجەرەت لێ بکەنەوە؟
شەش ملیۆن مەڕ،
بە ڤایرۆسی ترس و
سەرشۆڕیی و ملکەچیی،
توشی دەرد بوون ..
غەزاڵ ..

لە هەزاران مزگەوتی
گەورە و بچوکا،
کە هەمانە ..
تاتەشۆرێ
ڕازی نەبوو،
لاشەکەتی لەسەر بشۆن ..
لەگەڵ هەبوونی ئیمانێ،
کە نیمانە ..
هەزاران پەرلەمانتاری
غەبغەبە کشاوی
زۆر بڵێ،
حاسیبەیەک
ووردبینێ
یاخود زۆر خۆرێ ..
ڕازی نەبوو،
باست بکا،
بە هیچ جۆرێ ..
شەش ملیۆن
تارمایی نوستوو ..
شەش ملیۆن
ویژدانی بەستوو..
نیوەی تۆبەکاری سەوز و
نیوەی تۆبەکاری زەرد بوون ..
عەزاڵ ….!

باش بوو،
بەو جۆرە کۆچت کرد ..
پێناسەی ئێمەت خستە سەر
ئەو تەختەیە ..
یەک جەڵەب لە دۆنکیشۆتت،
ئاشکرا کرد،
پەردەت لەسەر ڕوو لابردن،
بە چرکەیە ..
هەتا کورد مابێ ،
کۆچی تۆ ،
به تەوێڵییەوە پەڵەیە ..
هەروەک بەکر عەلی وتی،
ئەم سەردەمە
سەردەمی دز و قەحپەیە ..
شەش ملیۆن پەنجەره
شکان ..
تا دوێنێ بوو ،
بە قەولی خۆیان بێگەرد بوون،
غەزاڵ …!

من تەنیا میوانی خەم نیم
قەدی ئەو درەختە پیرەم تەور برینداری کردووە!
تاشەیەکی کوێستانیم و لافاو هەڵیداومەتە بیابان،
زامی غەزالی زاگرۆسیم
کاتێک لەو سەری دونیا دڵی شوشەی کوردێک دەشکێ،
لێرە لەناو خوێنمدا شیشۆق
لە دەمارم دەچەقێ
من چیتر خۆم لە خەم جیا ناکەمەوە؛
من نەڕەی پڵنگێکی بریندارم لە گوێچکەی مێژوودا
دەنگی قڵیشانی درەختێکی زاگرۆسم و
غەزال ئاویدەدا
بێدەنگی ئەو باوکەم نانێکی دەستناکەوێ
لە هەژاریدا پلانەکانی ئاڵۆز بوون و
لەبەردەم ماڵی خودادا
جەمەدانیەکەشی راخستووە.
من، تاریکیی زیندانییەکم کە لەو دیو دیوارەکانەوە
خەم بەسەر زاگرۆسیەکاندا دابەش دەکاو
زامەکانیان تیمار ناکا
تەنیا تەنیایی نییە،
ئەوە چاوەکانمە بوونەتە روبار و خوێنی جەنگاوەڕەکانمان دەڕێژێ
ئەوە منم گەردوون کێش دەکەم
تا هەموو ئازارەکان لە کونە ڕەشەکانەوە ڕاکێشم و
ببمە تەقینەوەی خەم،
خۆرهەڵات و خۆرئاوا
بۆ من تەنیا دوو گوللەی خەمن،
ئاراستەی من کراون و
دەمپێکن
خەمێک بۆ ئەوانیدی لە خەودایە و
کەچی بۆ من هەمیشە بەپێوەیە،
پیرە درەختێکی زاگرۆسم و
هەر کەسێک لە بنارم شکۆی بڕوشێ
لێرە چڵەکانم هەڵدەوەرن،
هەر شارێک لە جەنگدا بسووتێت،
لێرە دووکەڵی خەم دەمخنکێنێ
دەبمە خەڵوز و ناخم رەش دەنوێنێ
من تەنیا مرۆڤ نیم؛
من ئەو جەستە ماندووەم کە هەموو ئەو غەدرانە هەڵدەگرێت
کە خودا نەیبینیون،
من ئەو کێوە تاقانەیەم
کە لە جەستەی هەمووتاندا هەم و نەرمی دەنوێنم
وەلێ لەنێو نوێنی خەمدا هەر بەقەستی خۆم دەنوێنم
من خەمم و خەمیش من
بۆیە نیشتمان بەخۆم و
خۆشم بە نیشتمان دەچوێنم.

لێم ببورە غەزاڵەکەم ..
کچەکوردە چاوگەشەکەم …
هێشتا ژیان ،
لەلای ئێمە ،
هەرسارایە..
هەرنەبونیی خۆشەویستی و ،
مرۆڤ دۆستی لەتارایە…
لێم ببورە ..
کەلای ئێمە…
کوردایەتی و ،
بۆکورد ژیان
لەئەشکەوت و
لەنێو زیندانی ڕەشایه..
دەبم بەخشە ..
هەناسەکەم ..
بەخشندەگی لەتۆجوانەو ..
لای ئێمە..
درۆیەکی بێ مانایە..
چەند دڵتەنگ و شەرمەندەم بۆت ..
کەدەبیستم هاوکارانم …
لەئاست ژانی زامەکانت…
دڵی ڕەشیان …
لەگیرفانی شەرواڵێکی کەمێک کورت و
سینەیەکی چڵکن دایە
…
16/4/20

دەمێک کزۆڵ، دەمێ بابردووی ئەمشەوەم
دەمێک تينووی تريفەی مانگی يەک شەوەم
خەرمانی بەخت بە توونی بابا ڕۆچووە
کە من زامدار و عەوداڵ و شينی ئەوەم
کاتێ ديدەم بە سيمای ڕووت بەختدارە
چاو پڕ ئەوين، غلۆربووی هەوراز و گەوەم
بەهارم لێ ئاوا نەبوو بەبێ پەری
ئێريکا وا لێم ئاڵاوا مينا هەوەم
وا دەستم لە دامێنت گير بوو پەريسا
مناڵ بزێو و قورتاری دەستی شەوەم
ئاسوودە هەست فڕيوی يادی شەوگارم
دڵم پەڕێش و بێ پەرژانی ئەو خەوەم

سەردار جاف
شاعير و ڕەخنەگر، ئەڵمانيا
16 – 4 – 2026

ئيريکا : توخمێکە لە نزيکەی ٨٥٧ جۆری ڕووەکی گوڵدار لە خێزانی ئێريکاسيا

گوڵە ژاکاوەکانی،
ژێر پێی کوێرەوەری ئەبووژێنمەوە
ڕووح ئەکەمەوە بەجستەیاندا
ئەتوانم بەناو تووڕەیی،
هەورە برووسکەدا تێپەڕم
بەڕەنگی پەلکەزێڕینە
فوو لەڕوخسارە پەڕیوەکان بکەم
ڕەنگی مردوویان،
لەسەر لائەبەم
لەگەڵ غەمەکانما بێدار ئەبمەوە
یەک..یەک ئەیاننێژم
پێکەنینە تۆراوەکان،
ئاشت ئەکەمەوە
پەنجە ڕچیوەکان گەرم ئەکەمەوە
پەرچوو ئەخوڵقێنم
گەڵا وشکەکان سەوز ئەکەمەوە
ڕێگا دابڕاوەکان ئەخەمەوە سەریەک
لەدوندی شادیدا
ڕۆژە ڕەشەکان سپی ئەکەمەوە
تارمایی مەرگ ئەڕەوێنمەوە
قۆڵ ئەکەم بەقۆڵی گۆڤەندا
ئەچمەوە ماڵی دیلانێ
تاهەتایە لەیەکتر دەئاڵێینەوە
لەنێو کاولاشدا، خشتئەبڕم
لەماڵی بێ هیوایی..هیوا ئەچێنم
لەژێر ڕەهێڵەی درۆندا..!
چرا دەئەگیرسێنم
لێناگەڕێم باڕەش..،
گوڵەکان هەڵپڕوکێنێ
با، گڵوپەکان نەکوژێنەوە
شار لەتاریکیدا.. ئەمرێ
ئەستێرە چاوی هەڵئەگڵۆفێ
ئاسمان شینایی لەدەست ئەدا
کراسێکی خۆڵەمێشی ئەپۆشێ
زەڕنەقووتەکان،
لەقوڕەلیتەدا نوقم ئەبن
لەشەوەتارەکاندا
بەدوای کاروانکوژەیا ڕاناکەم
زستان زەندەقی لەبەهار چووە
ڕێواس، درزەکاتە سنگی بەفرەوە
مێلاقەو نێرگز،
بەسەمفۆنیای تاڤگەو
هاژەی چەمەوە ئەگەڕێنەوە
مەرکانەکانیان،
دەرماڵن لەئاوی نەمری

ناوونیشانم گۆڕاوە؛ گوڵم ئیتر بەم ئەدرێسە
نامەی پەژارە و دڵتەنگی جیابوونەوەی شیعر و ژنم بۆ مەنێرە
جاران لە چایخانەی ئەڤینی شیعرێکدا،
لەبەردەم خەیاڵی گەورە و جوان جوان وەکو چاوەکانت
بە تەنیشت زمانێکی تا بڵێی پاراو دەمنووسی بۆت
جاران؛ ترسم نەبوو مێخەک، هەتاکو بڵێی بێباک بووم
خەمێکی لاواز و وشک ڕاپۆرتم لەسەر بنووسێ
بڵێ شاعیر خۆشباوەڕە و هیچ ڕۆژ نییە چەخماخەی وشە دانەکا و
بەگژ تاڵی و تاریکی ئەم ژیانەدا نەچێتەوە!
گەواهیم لێبدا و بڵێ ئەم شاعیرەم بەم چاوانەی خۆم بینیوە
شەکری هیوای کردۆتە پیاڵە چای خەم و پەیتا پەیتا نۆشیویەتی
بڵێ شاعیر ئەڤیندارە و دەستی تەمی وشە دەگرێ
زمانی لەڕێحانەیە و
وێنەی فڕین، ئاوازی دڵڕفێن دەچڕێ
بێت و بڵی ئەم شاعیرە زمانی عەشق دەزانێ
بە پەیجی خۆشەویستییەوە یەکەمین شیعری نووسیوە و
دووریش نییە سبەی بەهار ببینێت و ژووان لەگەڵ هەتاو دانێ.
نا قەد بەدووری نازانم بڵێ ئەوەی شیشی زیندانەکانی خەیاڵی لەت و پەت کرد
ئەوەی کۆڕنیشی ئەندێشەی پڕ نەعناع کرد
ئەوەی یەک یەک پێکەنینی گەیاندە سەرجەم گەڕەک و کۆڵانەکان
ئەوەی لەجەرگەی تاریکی ڕۆژی شیعر مۆمی ئاوازی داگیرسان
کڕنۆشی برد بۆ زەریاکان
بڵێ ئەوەی یەکەمین جار گوێی لە هەناسەی وشە بوو
ئەوەی یەکەم بەسەرهاتی خۆشەویستی گێڕایەوە
ئەوەی یەکەم ئینجانەی دڵداری ئاودا
ئەوەی پەیڤی خزاندە نێو بەستەڵەکی جاویدانە
ئەمڕۆ ئیتر بە ئەدریسێکی تازەوە.. لە شەقامێکی پڕ لە دەنگ و یاخیبوون
باخچە بە باخچە دەگەڕێ و
ناوی گوڵە تازەکانی پەژمووردەیی تۆمار دەکا
نەخشەی زمانێکی نوێیە و ڕەچەڵەکی دەچێتەوە سەر هەڵپەڕکێی بەیبوونەکان
سەمایەکی قەرەجییانەی بێ شوناسە و پایتەختەکانی غەریبی دەکا بە سێبەری ڕوحی
زمانێکی نوێ بەس ڕووناکی دەناسێ
تەنها چرا هاوڕێیەتی و ڕووناکی دەکا بە هاوڕێ
بەم ئەدرێسە تازەیەوە، ئیتر من دەبم بە خۆم و
شیعر دەبێ بە هەتاو و
ئەڤین دەبێ بە سەفەر و
خەیاڵیش بە وەرزی فڕین.
بەم ناوونیشانە سەرەوە کەنامەت نارد لەسەر زەرفی دڵنەواییمان بنووسە
لە بەیبوونە شیعرێکی باخچەی جوانییەوە
بگات بە دەستی هەتاوێک کە بەزمانی ڕووناکی دێتە قسە.

سەرەتای تشرینی دووەمی ٢٠٢٣

ئێمە لێرەین..
لە بەرزەخی نێوان دوو کەناری بێدەنگدا ڕاوەستاوین:
کەنارێک، ناونیشانی ئەو ڕێگایانەی پێیاندا تێنەپەڕین،
کەنارێکیش، شوێنپێی ئەو هەڵانەی تێیاندا چەماینەوە.
ژیان..
مەودایەکە دەبێ بە پێی ڕووت ببڕدرێت،
نەک بە کۆڵەپشتێک پڕ لە خۆزگە و
کۆچبارییەک لە ئەفسوس.
دەبێ وەک باران ببارێین؛
کاتێک دەبارێت،
نە یادی ئەو هەورە دەکات کە جێیهێشت،
نە خەیاڵی لای ئەو زەوییەیە کە تینووە..
ئەو تەنیا دەبارێت.
مەبە بە کێلی مەزاری ئەو خەونانەی نەتکردن،
مەبە بە پاسەوانی ئەو وێرانەیەی تێیدا هەڵەی؛
ئەو کەسەی لە پەنای پەشیمانیدا دەخەوێت،
بەیانیان بە ڕوخسارێکی ژاکاوەوە لەدایک دەبێتەوە.
با وا بژین:
وەک دەنگێکی ڕەسەن لە ناخی دۆڵێکی قووڵدا،
نەک وەک دەنگدانەوەیەک، وێڵ بە دوای کێودا.
با دەستەکانمان لە جیاتی یەخەی ڕابردوو،
شانەی پەرچەمی ئێستا بکات.
سەفەری ڕاستەقینە، ناسینی هەموو ڕێگاکان نییە،
ئەوەیە کاتێک لە ڕێگایەکدا هەڵدەخلیسکێین،
نەبین بە بەرد و لەوێدا ڕەق هەڵبێین..
بەڵکو ببین بە ئاو و
لە ناخی درزەکاندا، ڕێچکەیەکی نوێ هەڵبکۆڵین.

رۆخی ئەستێرەکە
بێشەيەکی بێشەڵان بوو
کە خزا
هەپروون بە هەپروون
پياسەکانی ڕۆژانەی ئاوڕشێن دەکرد
بێشەمای سيگارەکە
مينا قاوەکەی ڕۆژانە تاڵ تاڵ
بە نێو ئاوڕشێنی بانێژەيەک
ڕەق هەڵاتوو
گێژەڵوکەيەکی گێژبوون لێی ئاڵاوە
بە گژما دێ
دێيەکانی تەنهایی
هەڵدەزنێ بە نزاکانما
جێ نزار و سەيوانی پشووەکانی
بێ دەرەتانيمە
لێوە زەردەکانی ڕێی خاکە لێوە
زەرد زەرد دەچنەوە
بێ قاميت
حەسرەتێکە
بە چرای بانێژەکەوە
کپ کپ و مەحوو مەحوو
ئيدی پەنجە
بۆ دەروازەی شەراب نابەم
من بۆ خۆم مەستم
هێندە مەستم و
هێندە مەستبووم
تا هەتايە بەرم نادا
گێژ و حۆل حۆل

سەردار جاف
شاعير و ڕەخنەگر، ئەڵمانيا

ئەگەر
گیانی شەهلا نەما…
ڕۆحم
بێدەنگ
دەچێتە ناو خاک،
بە نەمام و گیا
دەبێتەوە بە ژیانێکی تر…
دەریا
ناوم دەهێنێت
و هەور
بەسەرمدا دەبارێ…
تۆ—
ئەی یاری قارەمان—
لە نێوان ئاسمان و یادگاریدا
دەمێنیتەوە…
و من
هێشتا
لە ناو خاکدا
بە شوێنتدا دەگەڕێم…

شیعری شەهلا نوری

منی ڕێبوار،
منی سه‌ره‌ڕۆی دوور له‌ شار،
له‌نێو خه‌ره‌ندی لای دێتان،
هی خۆم نه‌بێت، سیمای هه‌مووتانم ده‌دیی،
گوێم له‌ ده‌نگی هه‌مووتان بوو؛
که‌ تۆ ڕۆیشتی ‌و خۆت له‌ گونده‌که‌ ته‌را کرد،
ئیدی من نه‌ که‌سی دیم دیی ‌و
نه‌ هه‌ستم به‌ که‌سی دی کرد…
منی ڕێبوار،
منێکی هه‌ڵهاتوو له‌ شار،
هاوارم به‌ دووتدا وێڵ کرد؛
که‌چیی هاوار،
ته‌نگه‌تاویی کردییه‌ مار و
له‌نێو کونی گوێچکه‌یه‌کی ده‌خه‌ڵدا، په‌پکه‌ی خوارد؛
بیستنم نارد خۆی مات بدات،
گه‌ر هاوارێک، نا.. سرپەیەک، له‌ تۆوه‌ بێت، داڵده‌ی بدات؛
بیستنی بێ نه‌وا و نامۆ، بیستنی له‌وێ هه‌ڵتووتاو،
بووه‌ قوربانی قه‌پاڵی زارێکی پاشتر هه‌ڵدووراو…
منی ڕێبوار،
منی جاڕز له‌ ژاری شار،
ڕێی دارستانم گرته‌به‌ر؛
له‌وێش نه‌بوویت،
دارستان بێ به‌رامه‌ بوو،
هیچ شتێکت له‌وێ نه‌بوو؛
دیاربوو دوور بوویت،
چونکه‌ له‌وێ،
له‌نێو بازنه‌ی هه‌ستمدا،
تینی شه‌به‌نگت لای نه‌دا…
منی تاوگیر، منی ڕێبوار،
منی تووڕه‌ له‌ گوند و شار،
چوومه‌ سه‌ر ترۆپکی دره‌خت،
دوندی چیام کرده‌ مه‌به‌ست؛
هه‌ردوو دییده‌م، بوونه‌ دوو‌ باڵ بۆ بینایی ‌و
به‌ره‌و لوتکه به‌ڕێم کردن،
تا له‌وێوه‌ سۆراخێکی تۆم بۆ بکه‌ن،
په‌ی به‌ په‌یامێکت ببه‌ن؛
به‌ڵام جه‌خار،
به‌رله‌وه‌ی سۆراخت بکه‌ن،
دوو گلێنه‌م،
له‌ترسی داڵه‌که‌رخۆره‌،
پەیام به‌کۆڵ،
هه‌ر به‌ دیار چاوی شاخه‌وه‌،
گلۆربوونه‌وه‌ به‌ره‌و دۆڵ…
ئیدی ئێستا منی ڕێبوار، منی بیمار،
به‌خۆم نه‌بێت، زه‌نام به‌ هیچ که‌سێك ناگات؛
هی خۆم نه‌بێت، ده‌نگی هیچ که‌سێك نابیستم؛
بیناییشم، سه‌ری بێ چاوی خۆم نه‌بێت، سه‌ر نابینێت…
منی ڕێبوار،
منی سه‌ربزێو و تاراو،
نه‌فره‌تکردوو له‌ شاخ، له‌ گوند، له‌ شار،
هه‌ر خه‌ریکی چنگه‌کڕێم؛
ڕه‌هێڵ ده‌بم، ئێسکم ده‌شکێت،
که‌چیی هێشتا،
لێناگه‌ڕێم، جرج پاشماوه‌که‌م به‌رێت؛
هێشتا له‌ توانامدا ماوه‌،
گه‌ر تیرۆژێکت گه‌یشته‌ لام،
تێرتێر له‌نێو سنگی بنێم؛
هێشتا له‌ توانامدا ماوه‌،
له‌ زۆزانی خه‌یاڵمدا،
بتکه‌مه‌ گوڵی‌ مێخه‌ك ‌و
ته‌نها به‌ بۆن بۆت بگه‌ڕێم!

سیروان بابه‌عه‌لی

‌

شەرم بە قەد داڵانی تەريک کردنەوە هەڵواسراوە
بەرگەی ئەو بارانە ناگرم
جەستەم لە تەڕبووندا
هيشک هيشک هەڵگەڕاوە
پەڕەکانی باڵی ڕەهام
يەک يەک هەڵدەوەرێن
زمانی کوکوختييەکە لێم تێ ناگا
کۆتر عەوداڵی سەربانەکەمانە
خەنجەرێکن هەموو دەمە ئێوارانێک
بەردەرگای خەمەکان دەگرێ
لە تەک بولێڵی
هەموو دوا عەسرانێکی ژوورەکەم
بۆنی زەردە
بە تەمتومانی تاريکیدا هەڵدەزنێ
زەردەيەکی تاريک
مينا داڵێ
دەنووکی لە کەلی ژێی ئاوەزم گيرکردووە
هێشتان
لەوديو کوخی پەنجەرەکەوە
بۆنی دەشتاييە چۆڵەکە دێ
هێشتان
ئەشک بە سەر ڕوومەتەکانەوە ديارن
لەو ديو دەرگای ژووری تەنياييمەوە
جێ پەنجە بە دارە ڕووتەکەوە دەبينم
ژووانە يادگەکان
بۆنی گەمەی شەوانی لێ دێ
خەون بۆتە مۆتەکەيەک و
هەراسانيمی جويوەتەوە
نيگای کاڵ بوونەوە نابينم

سەردار جاف
ئەڵمانيا

1
بە بیرمدێت لە نێوان ژیان و مردن
فاریزەیەک هەبوو
2
گوێم لە دەنگی شکانی
پشتی زەوییە
ئاخر قورسە تەنیایی من
3
دڵۆپێک ئاوی پاکم
ئەوەی لە درزی زەوی دەترسێت
من نیم
4
شانت نا،
ئەوەی دەبێت باران بیناسێت
دڵە
5
بەناو قوڵپی پێکەنیندا هات
دەستی گەیشتە نەرمایی ڕۆحم
ئاگرێکی چڵکن.
6
بە یاخەی شەقامەکانەوە،
مەدالیای شەرمەزارین
تەرمی پشیلەکان!
7
لەناو تەمومژی مەنفا
پێکەوە ون بووین
من و نیشتمان.
8
هێشتا ڕووخساری خۆڵ دەناسمەوە
هێشتا ئاسمانم چۆڵ نییە
کەواتە من هەم
9
کە ئاوڕم لە تەنیایی خۆم دایەوە
بوو بە کۆمیدیا
فیلمە تراژیدییەکە.
10
ئەوەی لە کەلێنی پەنجەکانمدا
دەدرەوشێتەوە
هەتاوی خۆمە
11
بازنەی بەتاڵ،
پڕە لە خۆڵەمێشی خەون ـ
پریاسکەی مرۆڤ.
12
باران بێهوودە دەبارێ
( بەخوێن ئاو نەدرێ بەر ناگرێ
داری ئازادی )!
13
لە باخچەکە
بۆ پیتێک لە گوڵی ڕووخسارت گەڕام
لە ڕەشەبا تووڕەتر
خۆی بە نەرمایی دڵمدا کێشا
نائومێدی!
14
خاڵێک دانێن
ئەم سەفەری بێدەنگییە
تاریکترە لە تاریکی
15
لەسەر شانی تاریکییەوە هەڵدێران،
هەر دەنکێکیان
کەوتە قوڵایی خەرەندێ
خەونەکانمان!
16
دابەشی تەنیایی بکەیت،
هەزار مردن و کەسرێک دەردەچێت
ژیــان .
17
دەڵێی ساردیی
لە تەنیایی من خواستووە
زستان.
18
بۆ شوێنپێی کۆترەکان دەگەڕێم
ڕۆژگارێک
نێولەپی دڵم هێلانەیان بوو
19
ئەستێرەکەی سەر شانم کشا
سەری کەوتە نێو کۆشی ئاسمان
باوکم
20
حەز دەکەم بە ژیان بڵێم، سوپاس
وەک ئەوەی
شەوێکم هەبێت سپی بێت
وەک ئەوەی
ڕۆژێکم هەبێت ڕەش نەبێت

لەو ڕۆژەوەی فێربووم ناونیشانی خۆم وەک
ناسنامەیەکی ساختە فڕێ بدەم
بووم بە کۆڵبەرێکی هەمیشەیی لە بیابانی ئەم ژیانەدا.
جانتاکەم پڕە لەو پرسیارە قورسانەی
کە هیچ کەس نەبوو وەڵامیان بداتەوە.

بارەکەم زۆر قورسە
نەک لەبەر ئەوەی شتێکم پێیە
بەڵکو لەبەر ئەوەی «هیچ»
کێشی لە هەموو گەردوون زیاترە.

تا نەترسم
دایکم دوعایەکی لە یەخەی کراسەکەم بەست
بەڵام کاتێک گەیشتمە ناو جەنگی شەقامەکان
دوعاکان لەبەر بارانی واقیع شۆرانەوە
لەوێ فێربووم کە لەم سەردەمەدا
«خودا» تەنها مانا بوو لەسەر زمان
بەڵام «نان» بوو بەو چەقۆیە تیژەی کە هەموو ڕۆژێک لە گەروومان دەدرێت.

من ئەو مرۆڤەم کە لە شکستەکانی خۆی دروست بووە
پەیکەرێکم لە نائومێدی و تۆزی سەر شەقامەکان.
سەد و یەک خەونم هەبوو
وەک پەپوولەی کێوی لە ناو سەرمدا دەفڕین
بەڵام ئەم شارە، ئەم جەنجاڵستانە بێدەنگە،
تەنها یەک زمانی هەیە: «کڕین و فرۆشتن».

یەکەم خەونم هەراج کرد بۆ کڕینی کاتژمێرێک
نەک بۆ ئەوەی بزانم کات چەندە
بەڵکو تەنیا بۆ ئەوەی بزانم کەی ئەم تەمەنە کۆتایی دێت.
دووەم خەونم دا بە پارەی کارەبا
تا شەوان سێبەری تەنیایی خۆم
لەسەر دیوارەکە ببینم
تا کار گەیشتە ئەوەی
کۆتا خەونم بکەمە قوربانیی سەقفێک
کە هەرگیز نەبوو بە «ماڵ» و
هەر وەک «خانوو» مایەوە.

لەم مەزادخانەیەدا
تەنانەت دڵەکانمان بوون بە «مۆدێلی کۆن».
من سەیری ناو چاوی هاوڕێکانم دەکەم
کەچی تەنها «نرخ»ـیان تێدا دەخوێنمەوە.
ئێمە چیتر یەکترمان خۆشناوێت
بەڵکو تەنها یەکتر «بەکاردەهێنین»
بۆ پڕکردنەوەی ئەو کونە ڕەشەی کە جیهان
لە ناوەڕاستی سنگی هەمووماندا هەڵیکۆڵیوە.

ئەو کەسەی پێم وابوو نیشتمانمە
ئەویش لە سوچێکی ئەم شارەدا،
خەریکی گۆڕینەوەی سۆز بوو بۆ ساتێک «دڵنیایی».
لێرە عیشق، مۆمێک نییە ڕێگە ڕۆشن بکاتەوە
بەڵکو تەنها شقارتەیەکی تەڕە، کە بۆنە سووتاوەکەی بۆ ئێمە ماوەتەوە.
ئێمە هەموومان بووین بە کڕیاری برینەکانی یەکتر، بەڵام کەس ئامادە نییە بەهای «ساڕێژبوون» بدات.

ئێستا سەیری خۆم دەکەم؛
گیرفانەکانم دڕاون، نەک تەنیا لەبەر هەژاری
بەڵکو لەبەر ئەوەی «مانا» زۆر قورس بوو و تێیاندا نەدەوەستا.
مرۆڤ کاتێک هەموو خەونەکانی دەفرۆشێت
دەبێت بە ئاوێنەیەکی سارد
کە تەنها خەڵکی تێدا دەبینرێت و
هیچی تری لێ زیاد نایە.
شار وەک جەلادێکی دەستکێش سپی
بە هێمنی پێستمان دەماڵێت و
ناومان دەنێت «پێشکەوتن».
من ئێستا تەنها لە «گرێبەستە شکاوەکان» و
«بەڵێنە ژەهراوییەکان» دروست بووم.

ئێمە لێرەین
لەسەر شۆستە ساردەکانی ئەم جیهانە
نەک وەک ڕێبوار
بەڵکو وەک کاڵایەکی بەسەرچوو.
هەموومان خەریکی گەورەترین خیانەتین:
گۆڕینەوەی «ڕۆحمان» تەنها لەپێناو کەمێک «مانەوە». مانەوە لەناو ژیانێکدا، کە خۆی لە ئەسڵدا
تەنها مەزادخانەیەکی گەورەیە بۆ فرۆشتنی مرۆڤ بە مرۆڤ.

ئەسرین نهێنییەکە
زەردەخۆ نهێنییەکە
ئەڤین نهێنییەکە
ئەسرینی ئەو شەوە زەردەخۆی ئەڤینم بوو
چیرۆک نیم تا باسم بکەیت
سروود نیم تا بمخوێنی
دەنگ نیم تا گوێت لێم بێت
یان شتێکی وا کە بیبینیت
یان شتێکی وا
کە بیزانیت
من ژانی هاوبەشم بانگم بکە
درەخت لەگەڵ دارستان قسە دەکات
گیا لەگەڵ بیابان
ئەستێرە لەگەڵ کاکێشان و
منیش لەگەڵ تۆ قسە دەکەم
ناوتم پێ بڵێ
دەستت بخەرە ناو دەستم
دەردەدڵم لەگەڵ بکە
دڵتم پێ بسپێرە
من بنەچەکانی تۆم دۆزیوەتەوە
بە لێوەکانت بۆ هەموو لێوەکان قسەم کردووە و
دەستەکانیشت ئاشنای دەستەکانمن
من لە خەڵوەتی دڵدا بۆ خاتری زیندووەکان
لەگەڵ تۆدا گریاوم و
لە گۆڕستانی تاریکیشدا جوانترین سرودەکانم
لەگەڵ تۆدا وتۆتەوە
چونکە مردووەکانی ئەمساڵ
عاشقترینی زیندووەکان بوون !
دەست بخەرە دەستمەوە
دەستەکانی تۆ ئاشنای دەستەکانی منن
ئەی درەنگ وەدەست هاتوو قسە لەگەڵ تۆدا دەکەم
هەر وەک هەور کە لەگەڵ تۆفان
هەروەک گیا کە لەگەڵ بیابان
هەروەک باران لەگەڵ دەریا
هەر وەک مەل لەگەڵ بەهار
هەروەک درەخت کە لەگەڵ دارستان
قسە دەکات
چونکە من
بنەچەکانی تۆم دۆزیوەتەوە
چونکە دەنگی من ئاشنای دەنگی تۆیە.

شوان عەباس بەدری

خودایە، مەگەر بە
میهرەبانیی خۆت
بێداریی شەوانی
قەدرم لێ وەربگریت،
چونکە هەموو
شەوەکانی ساڵ، خەو بێ
منە و من بێ خەوم ..
..ئەو بێ منە و من بێ ئەوم ..

ئەوەی لە نێوان من و تۆدایە ،
عەشق نییە، ئازیز ..
من ئینجانەیەکی بەتاڵم ئەوێ بۆ مشتێ نوسین،
تۆیش مشتێ ئاوت ئەوێ بۆ پشکۆی
دڵێکی ڕەشی پڕ له قین ..
چونکە هێشتا عەشق پێی نەخستۆتە ئەم نیشتمانە ..
ئاخر بۆیه ژیانکردن لێرە تاوانە
بێ شەرەفییه ..
سوکایەتییە..
زیندانە ..

بڕوانە ، ئەو هەموو خەڵکە خواناسه ،
هەموو ژیانیان
لە جوت سایدی دینار و دۆلارا
کاوێژ کردنە ..
نوێژکردنە ..
ئەمانە کوڕی دینار و
کوڕەزای درهەم و فلسن ..
به زڕەی پاره نەبێ ،
به هەموو دەنگێ قەڵسن ..

خودایه،
ئەمرت بە چییە لەگەڵ ئەم ڕەشە میللەتە ؟
هەر هەموویان نوێژ ئەکەن و
هیچیشیان بەهەشتیان ناوێ ؟
شەو و ڕۆژ ناوت ئەبەن و ..
بە هیچ جۆرێکیش بۆ لای تۆ
گەشتیان ناوێ ؟..
دەمییان ناوی تۆی لەسەرە و
دڵ و گیانیان پڕ پڕە لە کڕنوش
بۆ بتی دینار و دنیا ..
پێڵاو بخەرە ناو دەمیان، ئاساییه
بەڵام ئەوەی ناوی جیهاد و
شەهادەت بێنێ لایان،
لە هەزارلاوە ئەکێشن بە دەمیا..
سەر شۆڕکردن لەلایان لوتکەی ئیمانە ..
ئەمرت بە چییە ئیلاهی !،
لەگەڵ ئەم جانەوەرانە ؟؟

سپێدەی ئادار،
ڕوناک، ڕوناک
خۆر وەک باڵندەی بەر باران
خۆی بەسەر چڵی درەخت و
دارتێلەکانی دنیادا هەڵخستبوو
هەر لە هەمان سپێدەدا
لە کۆڵانە خۆڵاوییەکانی هەڵەبجە
خۆرم بینی،
وەک مەستێکی دوای نیوەشەو
دەڕۆیشت و قاچەکانی تێکدەئاڵان
سەری گەرمی
بەدیوار و بەردە ماتەمبارەکانی کۆڵانەکاندا دەکێشا
وەک پیرێکی سەر لێواری مان و مردن
بە گۆچانەوە ڕێی دەکرد
دەڕۆیشت و لەتری دەدا
دەڕۆیشت و ساتمەی دەکرد
لە لاشەی هەڵوەریوی کورد

سمکۆ ئەحمەد ڕەشید

ئێوارەیەکی چۆڵ…
بووم بە گەردەلوولی سەما و
بە دەوری خۆمدا دەخولامەوە،
گەردوون وەک سێبەرێک،
لەگەڵ هەر لەرینەوەیەکی جەستەمدا دەجووڵا
هەستەکانم ببوون بە گڕ و سۆز،
هەندێکیان وەک هەڵۆ بەرەو ئاسمان هەڵدەفڕین و
هەندێکی تریش لای من…
دەبوون بە ئاوازی جەستەم بۆ ڕازی هەنسک و سەمایەکی بێدەنگ!
تەنم دەلەرایەوە،
قەدی ماندووم دەچەمایەوە
لەگەڵ سۆزی ئەو برینانەی
لە ناخمدا دەتلانەوە…
لە پشت پەنجەرەکەمەوە، کۆترێکی ڕێبوار ڕاوەستا،
ئەو بێدەنگ لێی دەڕوانیم و تێدەگەیشت…
دەیزانی ئەمە سەمای شادی نییە،
خولانەوەی ڕۆحێکی ماندووە
لە جەستەیەکی سەربڕاودا،
سەمای سەرەمەرگی کۆترێکی بێ‌ئاسمانە!

شیعری شەهلا نوری

دەمەوێت خۆم کۆبکەمەوە
بەڵام تۆ لێرەنیت
وەک بەشێک لەمن،
دابڕاویت
هەروەک ڕووناکی لەشەودا.

وەک پەرتبوویەک
لەهەموو شوێنێک جێماوم
ناگەمەوە بە منداڵیم
لەژێر سێبەری درەختەکاندا
چیلکەی خۆڵپڕژێنەکانم جێماون
هەناسەکانم لەکۆڵانەکاندا قەتیس ماون
وەک هەوا، وەک تیشکی بەیانیەک
مۆری من لەهەموو سوچێکدایە.

لەبەردەم ئاوێنەکاندا
دەبم بە دەیان بەش
دانە دانە
ڕوخساری چیرۆکەکانم دەردەکەون
سەیری ڕابردووم دەکەم و
ڕادەوەستم..

هێمنیەکانم لەو جێگایەن
کە خۆم لێی نیم
پێکەنینەکانم هێشتا لەگەروومدا ماون
لەخۆمدا و لەهەموو شوێنێکدا
گلبوومەتەوە
بەدیار خۆمەوە،
ڕادەوەستم..

دەمەوێت خۆم کۆبکەمەوە
بەڵام تۆ لێرەنیت
وەک خەیاڵەکانم،
لەژێر ئاسمانێکی تردا
کەخۆم لێی نیم.

زۆر لەمێژە لەخۆم دەرچووم
هەموو شتێک لەدەرەوەمدا بانگم دەکات
وەک تارماییەک، لەشەوێکی شپرزەدا
تاریکی دایپۆشیوم
تاریکی لەهەموو شوێنێکە.

تۆ لێرەنیت
وەک ئەوەی هیچ شتێک لێرە نەبێت
وەک ئەوەیە من لێرە نەبم
هیچ شتێک ئامادەنیە بۆ سەفەر.

من وەک شاعیرێک
هاوڵاتی جیهانم
وەک شاعیرێک
بەجیهاندا بڵاوبوومەتەوە
بەشبەشم، سەراپام ڕەنگە ونبوەکانی دونیایە
وشەیەکی پەرتم.

کەبیر لەتۆ دەکەمەوە
بیر لەهەموو شوێنێک و
بیر لە هەموو پارچەکانم دەکەمەوە
ڕادەوەستم
سەیری تەواوی ئەم شارە دەکەم
خۆمان لەهەموو جێگایەکیدا دەبینم.

ماوەیەکی زۆرە
خۆم بۆ سەفەرێکی درێژ ئامادە کردووە
بەڵام بیرەوەریەکانم
شوێنپەنجەکانم
چرکەکانی تەمەنم
لەجانتای ئەم سەفەرەدا بۆ کۆناکرێتەوە
لەبەردەم بڵێسەی جانتاکەدا
ڕادەوەستم..

هەموو شتێک لەمندا
بەرلەخۆم کۆچیان کرد
هیچ شتێک لێرە بۆ کۆکردنەوە نەماوەتەوە
بەدیار خۆمەوە کەلێرە نیە
وەک هەناسەیەک
وەک میلی کاتژمێرێک
ڕادەوەستم..

بابان ئیبڕاهیم

ئەو چیرۆكەم بیرنەماوە
شەوانە هۆشی دەبردم
وەلێ ئەو نوقرچانەم لە بیرن
كە ڕانی كون كون دەكردم‌

رۆژانە سێبەری ترس
لە شەقامدا دێن و دەچن
وەكو بزماری ژەنگاوین
بەژێر پێماندا رادەچن

سەدەیەكە بەچیرۆكی
ئازادی دەمان هەژێنن
كەچی لەنێو ئازادیدا
وەك منداڵ راماندەژێنن

ئەوچیرۆكەم بیرنەماوە
كە شەوانە پێیدەخەوتم
وەك ئەو راپەڕینە ناكاوەی
لەپڕ بەسەریدا كەوتم

گوناهم چی بوو، وا شەیدای نیگای خومارت بووم
وا وێڵ و وێران، مات و حەیرانی ڕێگات بووم

گوناهم چی بوو لە فەنای بێ‌دەنگی و تەنیایی
زاهیدی گۆشەی میحرابی لێوانت بووم

ئاخر ئەی ئەستێرەی گەشی داوێنی ئاسمان
گوناهم چی بوو کە نێوزڕانی زەمانت بووم

هاتی و بێ‌پەروا لەسەر گڵێمی
دڵم نیشتی
منیش بە نازی ڕووی شەنگت فیدای دڵی نازت بووم

ئەی ئەوەی بە جۆش و تینی جوانی خۆتەوە مەستی،
پیاڵەیەک بنۆشە ساقی مەستی شەڕابت بووم

هاتی و تاوێ نیشتی، وەکوو تۆفان ڕۆیشتی
هیچ تەماشات نەکرد کە هێندە نیگەرانت بووم

ڕۆیشتی و بێ‌ئاگا بووی لە دڵی شێت و زارم
نەتڕوانی چەندە کز و پەشێو و پەرێشانت بووم

ئەی کە لە حاڵی دڵی شەیدا ئاوا بێ‌خەبەری
بە خەبەر بە، منی پەرێشان، هەر چاو لە ڕێگات بووم

وەرگێڕانی لە فارسییەوە شەهلا نوری
شاعیر گمنام
غەزەل گوناهم چی بوو

هەولێر…
تۆ ئەو دەستنووسە دێرینەی
کە مێژوو بە پەنجەکانی “نوور” نووسیویەتییەوە؛
هەر لاپەڕەیەکت، بۆنێکی لێ دێ:
بۆنی بارانی سەر بەردی “قەڵا”،
بۆنی نانی گەرمی ناو دەستی دایک،
بۆنی هەناسەیەک کە ماندوێتیی هەزار ساڵە
لە ڕۆحی مرۆڤ ڕادەماڵێ.

قەڵاکەت…
کەشتییەکی سەرکەشە لە دەریای کاتدا،
کە لێی دەڕوانی،
هەراوھۆریای بازاڕ و چرپەی مێژوو دەبنە یەک؛
کات دەوەستێ…
ڕۆح وەک کۆترێکی سپی
لەسەر شانی دیوارەکانت دەنیشێتەوە و
تاسەی ئارامیی دەشکێنێ.

منارەکەت…
پەنجەیەکی ڕاست و بڵندە،
ڕووەو ئاسمان، شایەتی لەسەر “مانەوە” دەدات؛
بروسکەیەکە لە خشتی سوور،
کە سەدان ساڵە بە تەنیا،
بەرەنگاری با و تۆفانی کات دەبێتەوە.
دەشتە پان و بەرینەکەت…
باوەشی کراوەی زەوییە بۆ خۆر،
لەوێندەرێ، گەنم و خوێن دەبنە یەک؛
هەر تەمومژێکی سەر “دەشتی هەولێر”،
هەناسەی ئەسپسوارەکانە
کە بەرەو لوتکەی نەمری غار دەدەن.

تۆ تەنیا خاک نیت،
تۆ کیشوەرێکی لە کەرامەت،
تۆ مەملەکەتێکی پڕ لە “هاواری مێژوو”یت؛
کە تێیدا مرۆڤ
لە بەرزیی شکۆتدا دەلەرزێ،
چونکە هەناوت،
هەمیشە بۆنی گەڕانەوە و لێدانی دڵی “نیشتمان”ی لێ دێ.

وریا مەعروف

1
دڵتان ڕاخەن،
خۆشەویستی ئەستێرەیەکی دوورە دەست نییە
ڕاستگۆیی باڵندەیەکی ماڵییە
حەز ناکەم دڵتان بە تاریکی بمێنێتەوە
حەز ناکەم نێو لەپتان چۆڵ بێت
ئاخر کێ تۆوی پلاستیکی چاندووە و سێبەری چنیوەتەوە
کێ دڕکی لاواندۆتەوە و
لاولاو بە بەژنی ژیانیدا هەڵگەڕاوە
کێ چەند ڕوخسارێکی پۆشیووە و
هەیوانی جوانیی ناسیووە!

2
هەندێک نهێنییم هەیە
دەمەوێت، لە باخەڵی چەند ڕستەیەکدا بیانشارمەوە
نامەوێ کەس بزانێت چەند کۆترم هەیە
ئۆتومبێلەکەم لە دایکبووی ساڵی چەندە
منداڵەکانم ناویان چییە
ڕۆژی چەند جار دەچمە بەر ئاوێنە
نامەوێ کەس بزانێ تەنیاییم چەند گیرفانی هەیە
لە هەر گیرفانێکیدا چەند دەنک شادی هەیە
شوێنە بڵندەکان باش نین
من شادییەکانی خۆم نابەمە شوێنە بڵندەکان
سادەیی ڕێگەیەکە دەتباتەوە سەر پیسایی گوفەکەکان
ناهێڵم هیچ دەنکە شادییەکم بکەوێتە تەڵەی چاوە نەخۆشەکان
سادەیی کراسێکە بەبەر ئەم زەمەنە ناکات
سادەیی بۆ ڕۆژگارێک باش بوو
درەختەکان یەک ڕوویان هەبوو
مرۆڤەکان لە دوورەوە
دڵیان وەک پارچەیەک کریستاڵ دەبریسکایەوە

3
پێم ناخۆشە مێروولەیەک درەنگ بگاتە ماڵەوە و
تاریکیی بەسەردابێت
پێم خۆش نییە حەماڵێک
دڵی وەک عەرەبانەکەی وەرگەڕێت و
خەونەکانی بەگۆڕێ وەربن
بۆچی باشم
ئەگەر پەنجەکانم وەک چرا دانەگیرسێنم
ئەگەر بەردەکان فڕێ نەدەمە
ئەوبەری ئاوەدانی

4
بەم پەڵە ڕەشانەوە
نوێژەکانت ناگەنە ئاسمان
خۆت بدەرە بەر بارانی پەیڤەکانم
دڵت بەهەڵمی هەناسە سپییەکانی بەفر بشۆ
ئەوین دەستێکی خاوێنە
گوێ لە هیچ ترپەیەکی ڕەش ناگرێ

ئەو ڕۆژەی وەک هەموو ڕۆژێ ،
بە چاکەتی تۆخی نیلی و
کراسی سپی و پانتۆڵی
خۆڵەمێشیی،
چووینە هۆڵی وانەخوێندن..
نەمانزانی ئەو جارە دواهەمین جارە ..
ئیتر قەت وانە ناخوێنین ..!

٭ ٭ ٭

ئەو بەهارەی
کوڕی گەڕەک کۆبووینەوە و
چووین بۆ مەزرای فەریکە نۆک
لە دەباشان ..
بۆ لای دارتوو ..کانیاوەکان ..
نەمانزانی ئەو بەهارە،
دوا بەهارە ..
ئیتر نە مەزرا ئەمێنێ و
نە نۆک لەو دۆڵانە ئەڕوێ ..
هەمووی ئەکرێ،
بە باڵەخانەی چیمەنتۆ ..
بە کۆشک و بە حەرەمسەرا ..
بە چەکدار و لاندکرۆزەر ..
بە چڕە دوکەڵی کەباب ..
کانی و دارتوو،
لیست لهما محل في الاعراب

٭ ٭ ٭

لە خەزانی مناڵیدا،
ئەو ئێوارەیەی کە وەکو
هەموو ئێوارەکانی تر
یارییەکەمان ڕێکخستەوە..
نەمانزانی ئەو یارییە ،
دوا یارییە ..
ئیدی مناڵیی ئەژاکێ و ..
کۆتایی دێ ..
ئیتر بۆ هەتاهەتایە،
تەنها دێڕێ یادگارییە ..

٭ ٭ ٭

ئەو بەیانییەی
هەروەکو
سەدان بەیانی پێشووتر،
لە ماڵی باوکمان نانمان خوارد ..
دایکمان بەرچایی دانابوو
باوکمان سەمونی کڕیبوو ..
نەمانزانی ئەوە دوایین بەیانییە ..
قەت دووبارە نابێتەوە ..
ئەکەوێتە ژێرزەمینی بیرەوەریی و ..
قەت دەرگای بۆ ناکرێتەوە ..

٭ ٭ ٭

ئای! کاتێ مامۆستای کوردی
دواهەمین وانەی
ئەلف و بێی
ئەمین باڵداری پێ ووتین ..
ووشە بە ووشەی ئەوت و
ئێمەیش وەک کۆرس
بە هەموو دەنگمان، لە دوای ئەو
ووشەکانمان ئەووتەوە ..
نەمانزانی،
ئەوە دوا کۆرسی ووشەیە و
ئەوە دوا پێشانگای ڕەنگە و
ئیتر دارا ئەبێ بە خەو ..
لەگەڵ دوو دار ..
ئیتر کتێبێکمان نابێ
لێی نوسرابێ
ئیبراهیمی ئەمین باڵدار ..

٭ ٭ ٭
ئەی تۆیش ئەی یار ..
ئەو عەسرەی
وەک زۆربەی عەسران
بە ماکسییەکی گوڵ وورد و
کتێبێک هاتیتە سەربان ..
نەمانزانی
ئەوە دوا عەسرە .. دواجارە
کتێب و دووریی و من و تۆ ،
کۆکاتەوە..
جارێکی تر ئەو تابلۆیە،
هیچ عەسرێ نیشانی نادا ..
تۆ تۆپی ئێران ئەتکوژێ و..
کەسێ نییە
لەو خەمە پەنهانەم بگا
سەرخۆشییەکم لێ بکا ..
یان تۆزێ دڵم باتەوە ..

٭ ٭ ٭

ئەو مانگەی بە کش و ماتیی ،
بێ هاش وهوشی هەواڵ و ..
دەهۆڵ و زوڕنای میدیاکان ..
فەرمانبەر موچەیان وەرگرت ..
نەیانزانی ،
ئەوە دوا موچەی بێدەنگە ..
ئەوە دوا مانگە سی ڕۆژ بێ..
ئیتر موچە،
ئەبێ به سیل و شێرپەنجە،
هەزار و یەک ووتەبێژ و
سەرۆک و وزیر و
گزیر ..باسی ئەکەن ..
مانگ ئەبێتە پەنجا و حەفتا ..
هەواڵ ئەبێ بە باسی مافیاو
گەندەڵیی و ..تێکەڵ ئەکرێ
لەگەڵ نەوتا ..
ڕۆژی هەزار جار جاڕ ئەدڕێ؛
میللەت فەوتا ..

ناچین ..
ئێمە لەمەودوا
بۆ هیچ جێگایەک ناچین ..
گەر جێگایەکیش خۆی هات
ئەڵێین زەحمەتت کێشا،
هەنگاوێک هەڵناهێنین
ئێمە بێ دەست و قاچین

٭ ٭ ٭

ناڵێین ..
ئیتر هیچ ناڵێین ..
ئەگەر ووشەیەکی حەق
بایەک هێنای بۆ لامان ،
پێی ئەڵێین ئێمە لاڵین ،
لە حەوشەی فەرماندەدا،
سەگ و تانجی و گەماڵین
بەلای قسەدا ناچین ..
بەڵام بە هۆ و بە بێ هۆ
یەکتری دائەپاچین ..

٭ ٭ ٭

نافڕین ..
ئیتر هەڵنافڕین ..
نایشزانین لە کوێ هاتین ..
باڵەکانمان دیکۆرن ..
مریشکی ئومەهاتین ..
سێ چارەکمان بە حیساب،
چلەکێشی خەلیفە و ..
چارەکێکیشمان هێشتا ،
چەکوش و داس و پاچین ..
کەچی لە لای فەرماندە،
وەکو پێڕی فیلەکەی
خاوەن شکۆ، گۆج ئەبین ..
وەک پوش وەختە بە با چین ..

٭ ٭ ٭

خەونمان نەما ..
لەمەو دوا ،
ئیتر خەونیش نابینین ..
پێچی مێزەرە دنیا،
چی بکەین لە سەید قوتب و
چیڤارا و عومەر موختار ..
گوڵسورخی و گۆرکی و لینین ؟
حیساب کە سەر لەبەرمان
چوارمێخەمان کێشراوە و
داکوتراوی سەر خاچین ..
بە هەزار و یەک دانتی
بە تەما نین بستێکیش
لەم سەر ڕێبازە لاچین ..

٭ ٭ ٭

ناخوێنینەوە .. ئێمە ..
ئیتر ناخوێنینەوە ..
هەرچییەکمان لێ بکەن،
هەروا ئەمێنینەوە..
هیچ لێکدانەوەی ناوێ ..
یاسایه، تاجی سەرە
هیچ تێکدانەوەی ناوێ ..
گەر دوپشک و ماریش بێ،
دەنگدان، ئەیچێنینەوە ..
گەر شەق لێمان زویر بێ،
خۆمان ئەیهێنینەوە ..
قەینا با بە قوڕا چین ..

ئەمڕۆ چەندە جوان و شۆخ و شەنگ و دڵ ئارا بووی
ونبووی دڵی ئێمە بووی، وەک مانگی شەو پەیدا بووی

شمشادێکی لاو، نیلۆفەرێ تەڕ و گەشی باخ
تەواو جۆش و خرۆش و شەوقی تەمەننا بووی

سێحری بەیان و نەشئەی مەی و عەتری گوڵ؟ نا..
شتێکی تر، تۆ لەوان زۆر خۆشتر و بێ‌هاوتا بووی

بەو دەنگە بەسۆزە و بە کەراسی سوور و ئاڵ
بۆ دەردی دڵ و ساڕێژی برینم، دەوا بووی

بەو نیگا گەرمە و بەو دوو چاوە مەست و ڕەشانە
مەیخانەی سەد شەیدای وەک منی ڕیسوا بووی

خەیامت بۆ دەخوێندم، غافڵ لەوەی کە خۆت
لە لوتفی شیعر و غەزەل، حافز و مەلا بووی

هەمیشە ڕووی تۆ قیبلەی ڕاز و نیگای من بوو
ئەمڕۆ سەروویەک و سەد باخی تەماشا بووی

گوتم، دڵ دەپارێزم لەو چاوە بازانە بەڵام بێ سوود
بۆ تاڵانی دڵم، وەک کاروانێ ڕەها بووی
سەراپای بوونت داوی ڕاوکردنی دڵ بوو،
هەرچەندە بە ڕاز و ڕوخسار هەر خەریکی حاشا بووی

ئەوەی بۆم نووسیوی بەسە، یان دیسان بڵێمەوە؟
کە تۆ شیعر و گوڵ و هەرا و غەوغا بووی

سەرەتا ڕێگری دڵ بووی و دواتر بە شێت و مەستی
بۆ دەردی دڵان، هەم حەکیم و زانا بووی

ئەی مانگ. گەر مەرامت لە بردنی دڵی ڕەندان نەبوو!
ئەی بۆچی ئەمڕۆ ئاوا بێوێنە و دڵڕەبا بووی؟

وەک شیعری “عیماد” لە خەمی تەنیایی و بێبەشی
بۆ جەرگی سووتاوم هەم سەفا و هەم جەفا بووی

وەرگێڕانی لە فارسییەوە شەهلا نوری
شاعیر عیماد خۆراسانی
غەزەل ئەمڕۆ

دوای زیاتر لە نەوە و پێنج ڕۆژ،
بە تەمان کەی پەنجەمۆری
خەرجکردنی
موچەی فەرمانبەران بکەن؟
لە مانگ و وەرزیش ترازا ..
ناڵێم ئیمزا ..
چونکە ئێوە ،
زۆر نەخوێنەوارن بە کورد،
ناڵێم ئیمزا ..

٭ ٭ ٭

لە فڕۆکە بۆ فڕۆکە
پێشوازی لەم و لەو ئەکەی ؟
فەرشی سوور بۆ خۆت ڕائەخەی ؟
لە پشت چەند پیتێکی گەورەی
ئینگڵیزییەوە ، ووتار ئەدەی ؟
ئەی بۆ ناچی لەسەر خوانی
کەمئەندامێ ئیستێک بکەی ؟
لە دیوارە شێدارەکەی
لە ژێر وێنەی
باوکی بۆ ئێوە کوژراوی،
نوسراوە : وا وەرزێ ڕۆیشت و
سەد و پەنجا هەزارەکەم
هەر نادیارە ..
شەرم ناکەی ؟
ووتار ئەدەی ؟
لەناو ملیاران دۆلاری ناشەرعیدا،
بۆگەنت لێ دێ، ترشاوی ..
هێندە دەستیان پیا هێناوی،
هێندە موچەی
کەمئەندامیان تیا خەرجکردووی ،
کەس نازانێ لە چی ئەچی ..
ئەی ئەندازیاری ملکچەیی ..
ئەی پزیشکی کوردایەتیی ، ئەڵێی مردووی ..

٭ ٭ ٭
لەو سەری شەقامی پیریی ،
ئەتبینم ،بەس
تازە دوای چی ؟
تەمەن تەواو ،
توایەوە ..
تازە دەرمان و دەوای چی ؟

٭ ٭ ٭

هەندێ جۆری دوور کەوتنەوە ،
چاو شارکێیە ..
بۆ زیاتر دۆزینەوەیه نەک لە دەستدان ..
هەندێکی تری ، وون بوونە ..
دابڕانە ، تا سەر ئێسقان ..
هەردووکیشیان گۆڕانکاریین..
گۆڕانکاریی باج ی ئەوێ ..
ئەو میللەتانەی ناتوانن باج بدەن.. باج..
هەتا ماون، کەوتوونەتە
ژێرپێی یەک جۆر تەخت و تاراج
وەک ئاژەڵ نان و ئاو ئەخۆن
لەگەڵ پەڕین ..
لەگەڵ بۆڕه و
لەگەڵ قۆڕە و
گیڤە و زەڕین ..
ئەیشڵێن بەڵکو ڕزگارمان کا
ڕەبونا ، ڕەبو لعالەمین ..

٭ ٭ ٭

بارانی داهاتوو ، ناچمە دەرێ ،
سەرخۆشیی له گوڵ و درەخت ناکەم،
کاتێ گەڵایان هەڵوەرێ ..
هیچ نییە ، پەڵە هەورێکە
دێت و دەڕوا ..
هەروەکو تۆ ..
وەکو زانکۆ ..
ناهێڵم دەست
بۆ زەنگی شیعرێکم بەرێ ..
چاک ئەزانم
گەر بروسکە و تۆف و لافاو
سەرتاسەری بسوتێنێ و
بخنکێنێ و
بفەوتێنێ ..
هێشتایش تیایا پەیا نابێ
تاقە یەک پیاو ..

٭ ٭ ٭
دیسان هەڵیانکێشانەوە له دروشمی
ڕەنگا و ڕەنگاڵەی ڕۆژئاڤا ؟
دیسان هەڵیانپەڕاندنەوە ؟
دیسان هەڵیانتڕاندنەوە ؟
ئەی کوا دروشمی شەکاوەی
مانگی یانزە و
مافی دوانزه و
مانگی یەک و
مافی سەدان هەزار لاوی
خاوەن بڕوانامەی بێ ئیش ؟
بۆ چی ڕۆیشتن ،
وا داتان نا
قژ و
برۆ و
سمێڵ و
ڕیش ؟

٭ ٭ ٭

باران لە کوێی ؟
بەفریش تاوێ دانیشت و ڕۆی ..
کۆچ لە پڕا خێمەی هەڵدا ..
تا تەواو ڕیشی سپی بوو ..
جانتاکانی دا به تیکتۆک و
دەستی دوو ..
پاسپۆرتی ئێکسپایەر بوو ..
ئیتر ئەبێ
هەر لێرە بمێنینەوە ..
بەڵکو مژدەی موچەیەک
لە دەم و چاوی
سەرۆکا بخوێنینەوە ..

٭ ٭ ٭

هەندێ جاریش،
لەناکاو بیرت ئەکەم و
بە هەر چوار لادا ئەگەڕێم
شوێن پێیەکت نادۆزمەوە ..
نە ژمارەکەت ..
نە ناوی قوتابخانەکەت ..
نە میوە فرۆشی دارۆغا ،
ئەیانووت هەندێ سێ شەممان،
عەسرێکی درەنگ لەوێ بوو ..
هیچم پێ نادۆزرێتەوە،
تەنها ئەوەندە ئەزانم
کرۆلایەکی مارۆنیی
مۆدێل دوو هەزار و بیست و دوو
یان یەکت پێ بوو ..

بەبیرم دێ،
کە منداڵ بووم
دایکم دەیگوت
هەر خودا بۆ خۆی دەزانێ
سبەی، دووەی
چی ڕوودەدا

بەبیرم دێ،
کە زارۆ بووم
مەلای مزگەفتی گەڕەکێ
دەیقیژاند و
پێی دەگوتین
هەر ئەو بەخۆی
کەسی تر نا
دەزانێتن کۆرپەلەی نێو
سکی دایکێ
چلۆن دەبێ
چاوا دەکا سەر و سەودا

لە فێرگەشا
مامۆستاکەم
پێی دەگوتم
جگە لە خۆی
کەسێکی تر پەی پێنابا
جارێکی تر
باران لەکێندەر دادەکا

ئێستاش گەورەم،
باش دەزانم،
نە دایکم ڕاستی دەکرد و
نە مەلاکەی گەڕەکی مە و
نە مامۆستا

ئێمە کوردین،
چاک دەزانین
نەک هەر سبەی
ساڵێکی تر
چی ڕوو دەدا

عارەبێکی پێپەتییە
تورکێکی ئالی عوسمانە
فارسێکی پەهلەوییە
یا داعشێکی جۆلانە

ئەمڕۆ و سبەی
ساڵێک دووان
یەک لەدوای یەک
دێنە سەرمان
ئەمیان لالش وێران دەکا
ئەویان سەرمان دەپەڕێنێ
ئەمیان کەزییەک قوت دەکا
ئەویان منداڵ لە گۆڕ دەنێ

هەر چی کوردە
ورد و درشت
دەزانێتن هەموو ڕۆژێ
لە ئاسمانی وەلاتێ مە
«لەجێی باران
خوێن دەبارێ»

نەک هەر زانا،
منداڵی کوردیش دەزانێ،
سکی هەموو دایکێکی کورد،
منداڵێکی بەشخوراو و
تامەزرۆی ئازادی
دێنێ

 ‌                      

برایەکم هەیە لە بۆکان،
قۆڵێکی قرتاوە و قاچێکی دەستکردە
بە نیو دەستنوێژ دەچێتە سەر بەرماڵ و
فریشتەکانی خوداش ورد ورد گوێی بۆ ڕادەدێرن
برایەکی دیکەم هەیە لە ئامەد،
دەستی ڕاستی پلاستیکە
بە دەستی چەپ سڵاوی خەڵک وەردەگرێتەوە و
تەوقەش دەکات
کەچی فریشتەی سەر شانی چەپی
هیچ گوناهێکی بۆ نانووسێت
برایەکی تریشم هەیە لە هەڵەبجە
سیی و حەوت ساڵە
هەردوو چاوەکانی شووشەن
بۆ پەڕینەوە لە شەقام و گۆماوەکان
خودا خۆی فریشتەیەکی بۆ دەنێرێت
بۆ ئەوەی بن باڵی بگرێت
خوشکێکیشم هەیە لە کۆبانێ
دوژمن هەموو کاتەکانی لێ بردووە
کاتی خەوتن
کاتی خواردن
کاتی پیاسە
كاتی چوونە بەر ئاوێنە
کاتی سەر هەڵبڕین بۆ ئاسمان و
لاواندنەوەی دێڕێک ئەستێرە
کاتی زینکردنی ئەسپی خەیاڵێک و
فڕین بۆ ناو ئاسۆی ئەوین
کاتی خواردنەوەی دوو قوم گۆرانی
کاتی دانیشتن و گەرمکردنەوەی یادێکی بەستوو
خوشکێکم هەیە لە کۆبانێ
دوژمن هەموو کاتەکانی لێ زەوتکردووە
بەکاتەکانی نوێژیشەوە
کەچی فریشتەکانی خودا هەتا ئێستا
لەگوڵ کاڵتریان پێ نەگوتووە
سوپاس بۆ میهرەبانیت
خودای کورد

سمکۆ ئەحمەد ڕەشید

وەک جلی جەژن وابوویت، نیشتمان ..
ئەبوو چەند ڕۆژێ بتپۆشم و
دوای ئەوە جلە ناشیرینەکانم لەبەر بکەمەوە ..
وەک جێگایەکی بێ ناونیشان ..
ئەو هەموو ساڵە بەدواتا گەڕام و
نەمدۆزیتەوە ..
نازانم به چ ڕوویەکەوە ، نەخشەیەکم بۆ کێشاوی و
ئاڵایەکم لەسەر داکوتاوی ؟
وەک ئاسمانێکی بێ ئەستێرە،
تۆز و خۆڵم لێ بوو بە خۆر و مانگ ..
وەک مناڵێکی هەتیوخانە،
پۆلیسی بەردەرگام لێ بوو بە باوک ..
باجی چێشتلێنەرم لێ بوو بە دایک ..
وەک جوجەڵەیەکی کێڵگەی مریشک،
هەزاران دایک و باوکم هەبوو ،
به بێ هیچ دایک و باوکێکیش ..
وەک وێنەکێش ،
بە ڕەنگەکان سکێچی نیشتمانم دروست ئەکرد و
کەس لێی نەئەکڕیم ..
هەر کەسێکیش هەڵئەسا بۆی ئەدڕیم ..
وەک ناوساجی خێر وابوویت، نیشتمان ..
قەت تێر نەبووم لێت ..
وەک گورگێک وابوویت ، نیشتمان
قەت ماڵیی نەبوویت پێم ..
وەک لە ئاسماندا بژیم ،
خاکێک نەبوو تیایدا پاڵدەمەوە ..
وەک پاشماوەی باراناو ..
وەک پەرداخێکی شکاو ..
چەندین جار گسکیان لێدام بۆ سنوورەکان ..
چەندین جار سەرم هەڵگرت بۆ ووڵاتە دوورەکان ..
لە قۆڵی کۆمۆنیستەوە ..
لە باڵی ئیسلامییەوە ..
لە کڵاوڕۆژنەی دیموکراسییەوە ..
لە سەر مێزی دانوستانەوە ..
لە هەموو ڕێبازەکانی
زەوی و ئاسمانەوە ..
هەوڵمدا و .. پێک نەگەیشتین ..
خوێنم چۆڕا ..
بە هەر چوار لادا تەقەم کرد ..
تا دەهات دوورتر ئەکەوتینەوە و
لێک نەگەیشتین ..
ئێستا نازانم تۆ لە کوێیت و
من هی کێم ..
نازانم تۆ ڕائەکەی لە دەستم
یان من بۆ لای تۆ دێم ..

لە تەنیشت ( پەیکەرە کاژێری) زانکۆدا، چاوەڕێتم
وەک کۆنە دەزگیرانی- خوێندکاری –
پەنجا ساڵی بەر لە ئێستات
قۆڵ لە قۆڵ سرک و زیت
بە کۆڵانە تەسک و تروسکەکانی
شاری کۆنا
جارانانە لێژ بینەوە
ماچێ لە تۆ و دە و بیست لە من
میلی تەمەن بەرەو دواوە و
دواتر..
بگەڕێنینەوە
ئەی دڵدارە دێرینەکەم
ئاخۆ ئەزانی ئەم ساتە چاوەڕوانیانەی
پێت بەخشیوم
لە دۆخی یەکەم ژووان شڵەژاوترە؟
ئەڵێی؛
چی هاموشۆکەرە
گوێی لە ترپەی دڵمە
چاولێکەرانم هەر بە ئارەقەی
سەر توێڵمەوە نەوەستاون
ڕەنگ و ڕووخسارم زەرد هەڵگەڕاوە
گوڵە سپییەکانی دەستم جا شەکەریی و
جا لیمویی دێنە چاوم
یا وەک بڵێی
هیچم بە دەستەوە نەبێ و
جار جاریش تۆی
بە دوو دەستم بەرزت دەکەمەوە
باڵەفڕێ بگری و
بە زەویا قەت نەنشێیتەوە

دڵم ئاڵۆزە، مایەی نازە هێشتا
مەلی باڵسووتاو، لە چنگی بازە هێشتا
گیان گەیشتە سەر لێو، بە لێوی یار نەگەیشت
دڵ وەڕەز بوو، ئەو هەر خەریکی نازە هێشتا
گەرچی لە خۆم بێگانە بووم و، شێتی عیشق
یار عاشق کوژ و بێگانەنەوازە هێشتا
بووم بە خۆڵ و ئاوی نەکرد بە بڵێسەی دڵم
بێخەبەر لە حەسرەتی خاوەن نیازە هێشتا
گەرچی هەر ساتێ فرمێسکی چاوم بە دادم دەگات
دڵی شەیدام لە نێو سۆز و گدازە هێشتا
شار خەوتووە، من و پەروانە و شەم بێدار
چیرۆکی ئێمە و دوو سێ دێوانە نوقمی ڕازە هێشتا
گەرچی ڕۆیشتی، حەسرەتی ڕووت لە دڵ نەڕۆیشت
دەرگای ئەم ماڵە بە هیوای تۆ وازە هێشتا
ئەمە چ سەودایەکە “عیماد” لە سەردایە؟
ئەمە چ سۆزێکە لە پەردەی سازە هێشتا؟

وەرگێڕانی لە فارسییەوە شەهلا نوری
غەزەلی بێگانەنەواز
شاعیر عیماد خۆراسانی

(ئەم شیعرە لەزمانی (دەنیز عەفرین)ەوە ڕوو بەو داعشانەیە کە دڵی مرۆڤ دەردەهێنن و ژیان لە تاریکی دەخنکێنن)

کە بەهار دێ چاوی پێت دەکەوێ و دەڕوا
دەڵێ خۆزگە نەهاتمایە و
هەرگیز ژینم نەبینیایە پاڵتۆی تاریکی لەبەرکا
کە ڕووبارێک نیگات دەکا
چاوەکانی پڕ دەبن لە تەم و ئاونگ
بەو ڕێگایەی دێتە سەر ڕێی، دەڵێ شەرم لەخۆم دەکەم
ئاسمان شین بێ و
چۆلەکەی ژین؛ کڵاوی مەرگ لەسەر کا!

ئەی ئەو دڕندە بێ دڵەی بووی بە موجاهیدی ئەودیو سنوورەکانی بێعەقڵی
ئەتۆی ئاژەڵ جگە لە کوشتنی جوانی و جگە لە تاریکی هێنان
جگە لە وێرانکاری و خەم، چاوی بڕوات هیچ نابینێ
ئەوجا ئیتر نەک چاوی خۆت،
چاوی ئەو دەبەنگییەت کوێر بێت کە فرچکت پێگرتووە
نەک تەنها خۆت؛ ڕووی ئەو ئەمیرەشت ڕەش بێ
کە تۆ و هەزاران وەکو تۆی لەخشتەی عەقڵ بردووە.

تۆ سڵ لەچی دەکەیتەوە؟
لەئاگری ئەو باوەڕەی هەر بە تەنها دیاری دەستی
هەڵقرچانی خەونەکان و کوشتنی بینایی ژینە
تۆسڵ لەچی دەکەیتەوە ؟ لە سزای ئەو عەقیدەیەی
ترسی داوە بەشان تاکو دڵی ئینسان دەربهێنی و کەللەی سەری کۆیلەکانی بۆ پەرژینە
یاخود تەرمی ئەستێرەکان بنێژیت و پێکەنین بکەی بە دارا؟
کۆرپە بدەیتە بەر قەممە و
چەتری هەوری بۆمب و بارووت بدەیت بەسەر ژین و شارا؟
بەس پێم بڵێ تۆ سڵ لە چی دەکەیتەوە هەی ترسنۆک
هەی ئەو کەسە بێ مۆڕاڵەی
کەرامەتت دەتکێتە نێو جامی بێ شەرمی و ڕیسوایی تنۆک تنۆک.

تۆ ڕۆژانە گوڵی بۆمب و گوللەی خومپارەی زوڵم و زۆر
لەسەر ڕێگاکانی ئینسان،
لەسەر ڕێگاکانی عەقڵ و زانست و جوانی ئەچێنی
سەری منداڵ لەناو چاڵی هەتیویدا نغرۆ دەکەی
کە دەکەویتە ژێر پێڵاوی جەنگاوەری ئازادیش
نەک هەر تەنها پاڕانەوە و ڵاڵانەوە
دژ بە خۆت و بە باوەڕ و ئیمانەکەت بێشەرمانە و پەیتا پەیتا درۆ دەکەی!
کێ مێشکی تۆی شووشتۆتەوە، وا ئاوا بووی بەپاڵەوانی کوشتنی نیگاکان و بە تیغی مەرگ؟
کێ لە مرۆڤبوونی خستی، وا ئاوا بووی بە بڵێسەی ئاگری جەنگ؟
ئەوەی تۆی کرد بەم دڕندە بێ دڵەی هەتاو بکوژی؛ ئیمانێکە تەواو تاریک
ئەوەی تۆی بەم چارەنووسە ڕەشە گەیاند،
ڕێگایەکە تەواو باریک.
تازە ژیان گرەوێکە یان ئازادی دەبێتە هەتاوێکی گەش
یاخود مەرگ شاڵاو دێنێ و
هەموو دەبینە پنتکێک لە دڵی چارەنووس ڕەش.

عەبدوڵا سڵێمان(مەشخەڵ)
١١ ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦

هۆهۆ ئەحفادی بەنی ئومەیە
بەنی شمشێر و شەهوەت
هۆهۆ ئەحفادی ئەنفال و داعش
بەنی قەتل و ئیرهاب
ئێوە لە چ مەعدەنێکی جنسی بەشەرن؟
ئێوە چ شلەیەک بە دەمارو مێشک و
گەڵ و گونتانا دەڕوات؟

هۆهۆ بەنی سەعد و جۆلانی و
نازانم کێ و کێی بەنی ئیرهاب
ئێوە بۆ هێندە لە کەزیەی کچانی ووڵاتی بەفرم تۆقیون؟
بۆ لەجۆگەلە و لوتکەی قەندیل ترساون؟
ئێوە وا قەرنێکە میزۆپۆتامیا تیرۆر دەکەن
وا قەرنێکە دوژمنایەتی شاخ و رووبارو
باڵی کەو دەکەن

هۆهۆ بەنی نازانم کێ و کێ
ئێوە چ فاملیەکی جنسی بەشەرن؟
ئێوە چ جانەوەرێکی هاوردەن؟
چ دڵێکی بێ خوێنن؟
چ پیاوێکی نا پیاون؟

ئێوە کەی تێ دەگەن فێری ئیملای وشەی ئازادی بن؟
کەی تێ دەگەن تەقویمی سەدەی بیست یەک بخوێننەوە؟
سەدان ساڵە شمشیرو چەقۆتان تەڕو سوورە
دەیان ساڵە دەستتان لە بینی دیجلەو فوراتا گیرە

هۆهۆ بەنی خەلیفەکان
بەنی سوڵتان و عوسمانەکان
ئێوە چ جانەوەرێکی سەحران
بۆ هێندە لە کەزیەی گولانی زاگرۆز تۆقیون؟
بۆ هێندە لە ئاگری نەورۆز ترساون؟

ئێوە لە چ مەعدەنێکی بەشەرن؟

نەفرەت لەوەی بە کەلامتان بڕوا دەکا
نەفرەت لەوەی بە زەلامتان حساب ئەکا

ئێوە ئەی بەنی شەهوەت خوێن
دەرگای مێژوو بە رووتانا خۆی دادەخا

ئێوە کەی دەتوانن وەکو کەوی زاگرۆز دوور هەڵفڕن؟
کەی دەتوانن وەکو بازی تۆرۆس دوور ببینن؟
ئێوە مانگایەکی خەسیون
بەچکەی خۆتان چارەی ناوێن
ئێوە قەوانێکی سواون
سەدان ساڵە هەمان ئایەت دەبزڕکێنن!
دارو بەردی ئەنادۆڵ رقێ لێتە
چەم و کێوی تۆرۆس چەمۆڵەی لێتە

ئیوە ئەی بەنی نازانم کێ و کێ
لەمیلی سەعاتا جێماو
لە دێڕی مێژوودا خنکاو
بڕۆن و بەرۆکمان بەردەن
سەد ساڵی تریش ئەنفالمان کەن
خۆشمان ناوێن

سمکۆ / لەندەن ٢٠٢٦

کە گەورە بووین،
جۆلانێیەک هەتیو کەوت ..
بێشکەیەک کەمئەندام بوو ..

٭ ٭ ٭

مزراحێ لە گۆشەیەکدا،
کەڕوو تێی دا…

٭ ٭ ٭

دارلارستیکێ لە ژێر خانەکەدا،
پرۆتکا ..

٭ ٭ ٭

پەنجا/ سەد ڕەسمی
ترنتی و جۆلیانۆجیما،
لە کەلاوەکانا شی بوونەوە ..

٭ ٭ ٭

پاسکیلێکی سێ تایی،
ژەنگ گرتی..
ژەنگ کوشتی ..

٭ ٭ ٭

کۆلارەیەک،
دەزووەکەی ئاڵۆسکا
لەنگەرەکانی پچڕان ..
کلکەکەیان بڕی ..

٭ ٭ ٭
جانتایەکی چاوە پشیلە،
لە ژێرخانەکەدا ڕەق بۆوە .

٭ ٭ ٭

یەک باوەش دەفتەری وەزیفەی
دارا دوو داری دی ..
یەک دنیا ستونی ڕاهێنانی پیتی
د
د
د
د
د
ا
ا
ا
ا
ا
ر
ر
ر
ر
ر
خوسانەوە و ئیفلیج بوون ..

٭ ٭ ٭
نوقوڵی مینۆ و
حەلاوە تەیب و
عەمبەر وەرێت و
ڕیشۆڵە و
حاجی لەقەق و
خاڵخاڵۆکە،
دڵیان شکا ..
سەری خۆیان هەڵگرت..

٭ ٭ ٭

کە گەوره بووین،
تەلەفزیۆنی ڕەش و سپی
سڵاوی کۆماریی
بەرنامەکانی ئەمشەو
وەرزش لە هەفتەیەکدا
گۆرانی داوا کراو
پارچە سەمایەکی سوهێر زەکیی
یارییەکانی تلیماج
ڕاڤە جوتیاری دیموقرات تەها
ئەی شەوەکەی بێ تروسکەی دڵ تەنگیی، عەلی عەزیز..
یار وەرەوەی تۆفیق عەلی ..
توشی غودەی دەرەقیی بوون،
دەنگیان نەما ..

٭ ٭ ٭

کە گەورە بووین،
ئیدی تەمسیلی شەوی چوار شەممان، تەواو ..

٭ ٭ ٭

مامە خەمە
بەهاری دزراو
پێنج پیاو لە ئوتێلێکدا
پژمین
مەرەزە
چەخماخە
دزی زۆرزان،
ڕۆحیان دەرچوو..
تەنها هەڵەی دکتۆر و
فیلەکەت ئەی خاوەن شکۆ،
بەردەوامن ..

٭ ٭ ٭
سەعید زەنگەنە ..
موئەیەد بەدری
کامیل دەباغ
نەسرین جۆرج
پەروین مەحمود
نەسرین مەحمود
هاشم جەباریی …
کوژانەوە ..

٭ ٭ ٭

عەرەبانەیەکی تریشقە و
عەرەبانەیەکی دوو ئەسپی،
لە ئاوی ئیجەدا خنکان ..

٭ ٭ ٭
کە گەوره بووین،
چوار دەنک تەمەر هند
بە لیمەندۆزییەوە،
لەسەر پارچە کاغەزێ،
داخیلی هروب بوو ..

٭ ٭ ٭

مەرکانەیەک،
لە هەیوانەکە کەوتە خوارەوە ..
گۆزەیەک قوڵفەکانی شکان ..
پڕ تورەکەیەک هەڵمات،
لەگەڵ دار هەلوکێکا،
چوون بۆ یۆنان ..

٭ ٭ ٭

دەست بە دیوار
فڕیوە
یەکە و گۆتەکە ،
دەست بە عەمود
میچ میچێن
پێنج بەردیی
هەڵماقۆ
تۆپی پەڕۆ
خەتخەتێن ..
چوونە لیستی تیرۆرەوە ..

٭ ٭ ٭

کە گەورە بووین ، مردین ..
ئەم کاسەی سەرە پڕ شەیتانە
ئەم چوار پەلە توکاوییە ،
ئەو گوڵدانە پڕ نوقوڵ و
ئەو چوار چڵە ڕەیحانەیە نین ..

٭ ٭ ٭

کە گەورە بووین،
بە پاڵ کردیانینە دەرەوە و
دەرگای قوتابخانەکانیان بە ڕوودا داخستین ..
یەک دنیا ڕەحلە و
تەختە ڕەش و
دەستەسڕی پەڕۆ و
تەختە کوژێن و
تەباشیر و
لاستیک و
قەڵەم دادەر …
ڕەوانەی خانەی پیریی کران ..

تۆوێکم ناشت
دار زەیتوونێک
سەری ئازادی دەرهێنا
گەڵاکانی بوونە کەزی
خۆر بۆ جوانی
هەموو ڕۆژێک دادەبەزی
دەستی سەحرا
بەشمشێری پیسی ستەم
لەڕەگەوە
چرۆی جوانیی و
سەوزیی بڕی
کۆترێکی شاباڵ بەفرین
بەرەو دەرگەی خودا فڕی
فریشتەکان کەوتنە گریان
بەئاسمانی رۆژئاوادا
تیشکی نووریان
بەسەر چیادا داباران
هەور فرمێسکی هەڵرشت و
کەوتە گریان
شەماڵ بۆنی پەرچەمی گرت
ئاو ڕەش گەڕا
لەکانی و چەم
هەرچی گەڵای دارستانە
بوونە پەرچەم
هەنار رەنگی سووریی تۆران
سێو هەناوی بووە بریان
نووح گەڕاوە
بۆ چیای زاگرۆس
بۆ یەکەم بەهەشتی پێشووی
هەشتا کوردی بەچەکەوە
کردە مێژووی
بیابانی وێرانکردو
ئاوی زەمزەمی داپۆشی
حاشای لەگڕی سەحرا کرد
شۆڕشێک نوێی بۆ پیروزیی
لەسەر زەویدا بەرپا کرد
خودا شکۆی ئەم میللەتەی
بەخشیە سەلمانی کوردی
هەتا ستەمکار نەتوانێ
کورد بکاتە پەیژەو پردی

بێجگە له کورد
هەموو گەلێ
بۆی هەیە سورەتی ئەنفال،
بە زەوقی خۆی
جێبەجێ کا ..
بۆی هەیە مافی مرۆڤ و
میساقی یو ئێن له پێ کا ..
تەپلە لەسەر بێ یان خوزە ..
بۆینباخ لە مل یان ملپێچ ..
عەمامە بەسەر یان مێزەر ..
ڕیش گەز و نیویی یان کۆسە ..
سیکیولاربێ،
یان کیسرا و لویس وقەیسەر ..
بەڵشەفیک و
شێخ و سوڵتان ..
نەتەوەیی بێ .. خێڵەکیی و
گڵۆباڵیست و
کۆماریی و شاهەنشا و
میر و میانڕەو ،
یان تیرۆریست ..
یان عائیدون لە تیرۆر و
زانا و گەمژەی بێ ناونیشان ..

٭ ٭ ٭

هەر کەسێ بی، ڕێپێدراوە
بۆ هەڵکێشانی شمشێر و
ئاوەڵا کردنی قورئان ..
گەیشتنە سورەتی ئەنفال و
کار بە ئایەت به ئایەتیی،
دژی ئەوەی به ئەستەمیش
لێی بێ بۆنی کوردایەتیی

٭ ٭ ٭
عەگاڵ بەسەر بی ،
یان شەپقە ..
کافر بیت یان سۆشیالیستیی ،
مونافیق بی ،
حافیز قورئان بی .. یان چەتە و
تەکنۆکرات بی یان قەلەندەر ..
ئەهلی مزگەوت بی ،
یان نادیی ..
هاوڕەگەز خواز بی،
یان ڕەبەن ..
وەک دالی سەر بە قوتابخانەی
سوریالیی بی ..
یان وەک پیکاسۆ، تەکعیبیی ..
دادائیی بی،
یان کلاسیک ..
ئایدیالیست بی،
یان ڕۆمانتیک ..
سەر بە فیزیای کۆنی ئیسحاق نیوتن بی،
یان تۆبەکاری ڕێژەیی ئانیشتاین و
تێسلا و ئەوان ..
دڵخوازی ڕیاڵ مەدرید بی،
یان هی بارشا..
زانا بی یان نەخوێندەوار ..
بێ شەرەف بی ،
لەشفرۆش بی ..
ئاڵودەی مادەی هۆشبەر بی،
یان پیاوێکی ساغ و سالار ..
دەمت بۆنی سیواک بدا
یان بۆنی شامپانیا و ویکسی ..
هاڵاوی ڤۆدگات لێ هەستێ
یان شەرابی سووری پاریس ..
بۆنی حەشیشە و هێرۆیین
یان ڤایپ و نێرگەلە و سیگار
یاخود بۆنی سەگی تۆپیو ..
گرنگ نییە،
بۆت هەیە کار بە سورەتی ئەنفال بکەی
لە دژی کوردی خێر نەدیو ..
٭ ٭ ٭
سوور بی وەک سەگی ئەمریکیی ..
سپی بی وەک گورگی ڕوسیی ..
ڕەش بی وەکو وشتراڵۆک ..
یان وەکو کێکی هەڵئاوساو ..
یان ڕەش و چرچ بی
وەک پێڵاو ..
گرنگ نییە ..
ئەتوانی هەر کات بتەوێ،
ئەنفالەکە بکەیتەوە و
چاڵەکانیش هەڵدەیتەوە و
بە کۆمەڵ هاووڵاتی کورد
بدەیتە دەستی زیندەچاڵ..
بێ گوێدانە
خوا و پێغەمبەر ..
یو ئێن و خۆپیشاندان و
هاش و هوشی پایتەختە تێر و پڕەکان ..
چونکە کورد دروستکراوە،
بۆ نیشانەی تاپڕەکان ..
٭ ٭ ٭
گرنگ نییە لە بیابان مارمێلکە بخۆی،
یان لە مانهاتن کافیار و شەراب هەڵدەی ..
لە دەریادا بی یان لە شاخ ..
یان لە دارستان، ڕاو بکەی ..
گرنگ نییە ..
گرنگ ئەوەیە هەر کاتێ بێتاقەت بووی،
بۆت هەیە سورەتی ئەنفال،
جێ بە جێکەی، پیت بە پیتی ..
لە دژی کورد ..
چونکە نەوەی
سەڵاحەدینن ئەوانە،
ترسناکن لەسەر گێتی ..

٭ ٭ ٭

گرنگ نییە هەر چۆنێ بی،
هەر چییەک بی ..
گرنگ ئەوەیه بۆت هەیە
بە دەسنوێژ و
بێ دەسنوێژیش ..
ئەنفالەکە هەڵدەیتەوە و
دەستکەی بە ئیش ..

لەشت پیس بێ ،
یان بە ئیحرام،
بۆت هەیە دەست بەیتە قورئان،
بچیتە سورەتی ئەنفال،
دێڕ – دێڕ
ئایەت بە ئایەتیی،
لەسەر کورد جێ بە جێ بکەی..
ئەوەیە لوتکەی ئیمان و
مۆدێرنە و مرۆڤایەتیی..

٭ ٭ ٭

هەرچی کەناڵیی ئازاد و
ڕاگەیاندنی جیهانە،
کە بۆ زامدار بوونی سەگێ،
لە چەندین شار عەوداڵ ئەبن ..
لە ئاست کۆمەڵکوژیی کوردا،
کەڕ ئەبن ..
کوێر و لاڵ ئەبن
الجزیرة
CNN
FOX NEWS
BBC
RT
F24
….. هتد ..

خۆمم کردە باخچەی هەزار و یەک شەوا
هەر گوڵە مەمک بوو
گوڵە سمت
گوڵە ناوگەڵ بوو، گوڵە ناوگەڵ
نەقشە لاپەڕەی مێژو و
کەلەپوور..
ئەو ڕواڵەتە
ئەو هەمو گەڵاڕێزانە
کەللە سەرە لە لەش جیاکراوە بەردەوامانە
ڕۆژیان بە ڕۆژەوە دەهۆنی
نەبا ناوبڕ لە ناکاو
هێرش
بەسەر بەرەبەیانی شەهریارا بەرێ و
شەهرەزاد
تەشریف بێنێ

وا ئەم داستانە
لەژێر پەردە و ناونیشانی یەک لە یەک
قیزەوەن و زەقترا
لێرە و لەوێ
لە هەر سوچ و پارچەیەکی
دڵە بە چوار دابەشکراوەکەمدا
سەرهەڵدێنێ

ئیتر چۆن ئەو پەلکەڕەنگینە هەڵواسراوەی
بە ناو دیاریی ئاسمان
ختۆکەم با و
پێی خەنی ببمەوە

کەنعان مدحەت

بوو به‌ هه‌ڵم له‌گه‌ڵ گیزه‌ی ئاوی سه‌ر ئاگری ده‌روونم
چووه‌ ئاسمان له‌گه‌ڵ نوزه‌ی
قوڵپه‌ قوڵپی رووحم …..
تووایه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ده‌نگی دوا هاواری
سوتانم …..
بوو به‌ هه‌ڵم و دوا بزماری خۆی داكوتی
له‌ تابووتی خه‌ونه‌كانم
بوو به‌ هه‌ڵم .. چیتر نه‌گه‌ڕایه‌وه‌ سه‌ر ره‌چه‌ڵه‌كی خۆی
كه‌ ئاوه‌ ..
بوو به‌ هه‌ڵم و نه‌گه‌ڕایه‌وه‌ سه‌ر ئه‌و كانییه‌ی
دوای رۆیشتنی تاساوه‌ ……
بووبه‌ هه‌ڵم و نه‌هاته‌وه‌ ماڵی كانی
هه‌ڵماو رۆیی و ئێمه‌ی سپارده‌ بێكه‌سی و
دونیای ئێشی چاوه‌ڕوانی
بگه‌ڕێوه‌
چیت داوه‌ له‌ حیكایه‌تی باخچه‌ بێ بۆنه‌كانی
غوربه‌ت
بگه‌ڕێوه‌
دامه‌نیشه‌ به‌ دیار چیرۆکی نەبڕاوەی زه‌ریا
كه‌ خۆت له‌توخمی كانیله‌ی
وه‌ڕس نه‌بووی به‌ دیار
ئاژه‌ڵه‌ ده‌سته‌مۆكانی دارستان ؟
كه‌ خۆت له‌ جنسی كاریله‌ی
ده‌ بگه‌ڕێوه‌ ….
بوخچه‌یه‌كم له‌ شه‌ونمه‌ مه‌یوه‌كانی
سه‌ر رێحانان كۆ كردووه‌ته‌وه‌ …. تا لێوی ئاینده‌ی
پێ ته‌ڕبكه‌ی ……. بگه‌ڕێوه‌
ئه‌وێ جگه‌ له‌ بۆنی زستانی تووش و
شه‌وی درێژ ته‌نیایی چیتر نییه‌
به‌رامه‌ی پیره‌ خه‌ڵه‌فاوه‌كانی ئه‌وێ
نه‌داد ده‌دات .. نه‌ ئارامی و سه‌بوورییه‌…
ئاخر تۆ تژیت له‌ئیشق و ئاوه‌دانی
پڕیت له‌ ژیان ، له‌ سه‌وزایی و زنه‌ و كانی
خۆ تۆ لێوان لێویت له‌هه‌نجیره‌ وشكه‌ی
شه‌وانی نیشتمان
چیت داوه‌ له‌ گه‌ڕه‌كی سڕ و بێ ناونیشان ؟
بگه‌ڕێوه‌
به‌م هه‌موو سوێ و ژانه‌مه‌وه‌
به‌ڕیشی سپی و قامه‌تی وه‌ك گۆچانمه‌وه‌
ده‌بمه‌ حه‌وشه‌ی ئاسوده‌ییت
ده‌بمه‌ هیوای بێ ئومێدیت
ده‌بمه‌ كانی وه‌ك ئاوێنه‌ خۆت ببینیت
ده‌بمه‌ رێگا …. ده‌بمه‌ راز و بوخچه‌ و
حه‌شارگه‌ و نهێنیت
ئاخر گوڵم گوێسه‌بانه‌ی ماڵی چۆڵم به‌ ستوویه‌تی
دره‌ختی حه‌وشه‌ی ده‌روونم له‌ سه‌رمانا تاڵ تاڵی ریشی رچیوه‌
بگه‌ڕێوه‌ ئه‌و مەندە مه‌ودای دوورییه‌
هه‌رچی ژین وهەرچی بوونمه‌ كوشتوویه‌تی
وه‌ره‌ ….. باوان
وه‌ره‌ یارۆ …. وه‌ره‌وه‌ حه‌یران
رووكارم شێوه‌ی دووكه‌ڵی بخوری گرتووه‌و
ماتیم له‌ خامۆشی گۆڕستان ده‌چێ
چه‌قاوه‌سوویه‌كی كپم ….
بگه‌ڕێوه‌و رێگام بده‌ .. دوا گۆرانی بڵێمه‌وه‌
به‌سه‌ر گه‌ڵای ته‌مه‌نی بابردووم
به‌سه‌ر جه‌سته‌ی كفت و ماندووم
گۆرانیه‌ك هه‌رچی ئاهی نێوانمانه‌
هه‌رچی ئێشی زامی قووڵه‌ بێنێته‌ گۆ
گۆرانیه‌ك به‌سه‌ر شه‌وانی درێژی لێو بووی سوتان
به‌سه‌ر دوورایی نێوانمان
ئاخر یارۆ
ئاخر حه‌یران … ئاخر باوان
من ده‌ترسم
له‌ گشت تەرمیناڵه‌كانی دنیا
له‌وێستگه‌ی شه‌مه‌نه‌فه‌ر ولە ئوتوبانه‌ پانه‌كان
له‌وێستگه‌ی فڕۆكه‌ و له‌ گشت هێمای رۆیشتنێ
له‌ گڵۆپی سه‌وزی ترافیكه‌كان
ده‌ترسم
داده‌چڵه‌كێم
داده‌خورپێم
داده‌گیرسێم
كه‌ رێبوارێك به‌ جانتاكه‌یه‌وه‌ ده‌بینم
تك تك ده‌تكێم
دوكانی جانتا فرۆشه‌كانیشم خۆش ناوێ
به‌رامه‌ی جیایان لێدێ
ئاخر یارۆ ئاخر باوان ئاخر حه‌یران
ئه‌وانه‌ یانی رۆیشتن یانی سه‌فه‌ر یانی جیایی
یانی رۆژانی ته‌نیایی
یانی ئیتر ناتبینمه‌وه‌
بگه‌ڕێوه‌ ……
ئاگردانێ له‌ ناخمدا داگیرساوه‌
به‌ تنۆكه‌ شه‌ونمێكی چاوه‌كانت
سارد ده‌بتەوە
كۆشێ حه‌سره‌تی وشكه‌ڵاتووی ساڵانێكی شه‌قارم پێیه‌
به‌ بارانی فرمێسكه‌كانت ته‌ڕ ده‌بنه‌وه‌
ده‌ببارێ به‌سه‌ر رۆحما …. ده‌ بڕژێ
به‌سه‌ر شەکەتیی دڵ و گیانما
كه‌ تۆ پڕیت له‌سه‌خاوه‌تی جوانی
له‌ سه‌خاوه‌تی ئیشق
له‌ سه‌خاوه‌تی ماچ …. ده‌ببارێ
وه‌ره‌وه‌
چیت داوه‌ له‌ ئیشقی غه‌واره‌یه‌ك
پۆلوی ئه‌وین نه‌یسوتاندووه‌
كه‌ به‌فری كێوی ته‌زین نه‌یبه‌ستووه‌
كه‌ ئێشی له‌ته‌ شیعرێك نه‌ یڕچیوه‌
ئیتر چۆن كوانگێكی پڕ ژیله‌ مۆت
له‌ شه‌وی زستانی ئه‌وێ بۆ رێكده‌خا
چۆن ده‌توانی كۆشێ نۆته‌ی سۆزی
ئه‌وینت بداتێ
چۆن ده‌تكاته‌ بوكی جوانی
چۆن ده‌تكاته‌ گه‌ردانه‌ی كامه‌رانی
چۆن ده‌تكاته‌ ئه‌ستێره‌یه‌ك بۆ شه‌وانی تریفەمەند
چۆن ده‌بیته‌ داستانێكی جاویدانی
ئاخر یارۆ ئاخر باوان
كچێ حه‌یران
هه‌ر تۆ ده‌تگوت به‌یانی باشێ له‌ تۆوه‌ نه‌بیستم
من نیم
رۆژێ له‌ نێو نامه‌كاندا نه‌تبینم …. من نیم
نه‌فره‌تت له‌ دیكارت ده‌كرد كه‌ ده‌یگوت
( بیرده‌كه‌مه‌وه‌ كه‌واته‌ هه‌م )
تۆ ده‌تگوت من هه‌م كه‌ تۆ هه‌ی
كه‌ تۆ نه‌بی بە دڵنیایی منیش نیم
هه‌میشه‌ ئه‌و لاوكه‌ت ده‌گوته‌وه‌
تۆ بوون و ژیان و حاڵمی
تۆ سات و رۆژ و ساڵمی
تۆ خۆشی و ژینی تاڵمی
كه‌چی حه‌یران
نیوه‌ شه‌وێ سه‌ربازێكی غه‌واره‌ی پیر
له‌ ده‌رگای دایت و باوه‌شی ئه‌وینت كرده‌وه‌
گوتت ئێستا ئه‌تۆ گه‌وره‌و خاون ماڵی
ئاخر یارۆ ئاخر باوان
كچی حه‌یران
خۆت ده‌تزانی … من خاكی تۆم
ره‌گه‌كانت له‌ زه‌وی رۆحی مندا نه‌بێ ناڕوێ
من ده‌نگی تۆم ئازاره‌كانت له‌ هه‌ناسه‌ی مندا نه‌بێ نادوێ
من ئه‌ستێره‌ی شه‌وانی تۆم
من ئاڵووده‌و ئارمبه‌خش و حه‌رفی ساده‌ی لێوانی تۆم
ئیتر حه‌یران ….
باوه‌شی هیچ غه‌واره‌یه‌ك
وه‌ك دڵی من پڕ سوکنایی و ئەوین نییە
ئامێزی هیچ رێبوارێك وه‌ك سینه‌ی من
له‌ ئارامی تژی نییه‌
چوون من نۆته‌ی ئاوازی تۆم ..
من تۆم …
بگه‌ڕێوه‌
دنیا ته‌مه‌ و چاوه‌كانم هه‌نگاوه‌كانم نابینن
هه‌ر ده‌ڕۆم و به‌رو مه‌جهول
ئاینده‌یه‌ك … هیچ دوارۆژێك بوونی نییه‌
شه‌وه‌و نوزه‌یه‌كم تیا نه‌ماوه‌
سه‌یوانێ بۆ سه‌بوری شك نابه‌م
زامێكی چه‌ندین ساڵه‌م و
خۆم به‌ كۆڵی خۆمدا داوه‌
ساكێكم له‌ پشت كردووه‌ له‌ ئه‌زه‌له‌وه‌ بۆ كۆتایی
ساكێك تێشووی رێگای دووری هه‌تاییمه‌و
پڕاو پڕه‌ له‌ ته‌نیایی
هه‌ڵماو رۆیی ….. شه‌ونمێ
نه‌هاته‌وه‌ ماڵی خۆی
كه‌ ئاوه‌
هه‌ڵماو رۆیی شه‌ونمێ ….
نه‌گه‌ڕایه‌وه‌ سه‌ر ئه‌سڵی خۆی
كه‌ كانییه‌
ساكێكم له‌ كۆڵ كردوه‌ له‌ ئه‌زه‌له‌وه‌ بۆ كۆتایی
ساكێك تێشووی رێگای هه‌تاییمه‌و
پڕاو پڕه‌ له‌ته‌نیایی
بوو به‌ هه‌ڵم و
ئێمه‌ی سپارد بێكه‌سی و دونیای ئێشی چاوه‌ڕوانی
هه‌ڵماو رۆیی …. شه‌ونمێ
هه‌ڵماو رۆیی …..
هه‌ڵماو رۆیی
شه‌ونمێ

سیروان ناشاد

خوێن با تێکەڵ بە شەپۆڵی دەنگی یاخیبووی شەقام بێ
دەبا هاوار زریانێک بێ و ژێر دەستەیی ڕابماڵێ
با بانگەواز بۆ ڕزگاربوون لە کۆیلەتی
سەر بکا بە گشت کارگەکان، بچێتە نێو هەموو ماڵێ
دەبا گرمەی هەوری تێکۆشانی کارگەر و زەحمەتکێش
گوێی منارەی جەهل و ستەم بلەرزێنێ
دەبا گۆرانی سەرکەوتن گوللەیەک بێ و
بۆرژوازی و چەوسێنەران لە خوێنی خۆی بگەوزێنێ.
**
هۆ کارگەرانی ئێرانی برینداری لەخوێن گەوزاو
هۆ کارگەرانی ژێر پەتی سێدارەی کۆماری جەهل؛ دەی ڕۆژیەتی
ئەم کاروانە پڕ شکۆیەت بەڕێوەیە و دەی هەستەوە
وەک زنجیری دەست و پێی شەکەتدراوی زیندانییەکان
ڕێگای ڕووناکی و ئامانجی سۆشیالیزم، بەیەکەوە ببەستەوە
**
تۆ ئەمڕۆکە پشت لە ڕۆژە تاریکەکانی خۆت دەکەیت، ڕێگای دوور بۆ هەتاو دەبڕی
مێژوویەکەت بەکۆڵەوە، پڕە لە قوربانی و خەبات
پڕە لە کوشتن و برین،پڕە لە مەرگ
دەی ئەمجارە جیا لەجاران هەنگاوەکان پتەوتر کە
دژ بە حوکمی دەسەڵاتی نا ئینسانی سێدارە و جەنگ.
**
گەر ئەمجارە کەسێک ویستی سواری پشتی خەمی تۆ بێ، بیگلێنە.
گەر ئەمجارە دەنگێکت بیست
گۆرانی بۆ پچرانی کۆتی کۆیلەتی تۆ دەچڕێ، تووند بیگرە خۆ و
بیپارێزە وەک گلێنە
گەر ئەمجارە هەرکەسێ هات وتی ئازادیم خۆش دەوێ
دوای مەکەوە و ورد بەرەوە
گەر ئەمجارە هەرکەس ویستی ببێت بە ئاستەنگی خەبات بۆ ڕزگاری یەکجارەکی
خۆت لابدە و تەکان بدە بۆ سەرەوە.
**
ڕۆژێکی زێڕێنە ئەمڕۆ؛ شۆڕش لە سەدەی بیست و یەک
گەر دەتەوێ هەتاو ببێ بەشوناسی ژیانی خێرلەخۆ نەدیو
گەر دەتەوێ بەختەوەری ببێ بە پەنجەرەی دواڕۆژی ئاواتی بەشمەینەتان
بڕۆ بۆ نێو شەقامەکان
بڕۆ بۆ نێو گوند و مەزرا و کارخانەکان
بڕۆ بۆ نێو دڵ و هەناسەی شارەکان
ببە بە خۆت، ببە بە دەنگی سووری خۆت
ببە بە چاوی گەش و ڕوون بۆ پچرانی زنجیر و کۆت.
**
هۆ هەناسە تاساو و کەنەفتەکانی نێو سینەی زەحمەتکێشانی تارانی بڕست لێبراو
هۆ باڵندە خەونەکانی ئاسمانی سەر عەبادان و ئازرباینجانی خۆرئاوا
هۆ برینی سارێژنەبووی دڵی هیوای بلوجستان
هۆ بڵێسەی تێکۆشانی شەقامەکانی کوردستان
با گوڵی ئەمجارەی شۆڕش نەژاکێت و
نەخرێتە نێو ئینجانەی کۆنەپەرستان
با گوڵی ئەمجارەی شۆڕش گەش گەش گەش بێ و
بدرێ لە یەخەی لەشکری ستەمدیدە و
بەرۆکی گشت خۆشەویستان.

عەبدوڵا سڵێمان(مەشخەڵ)
١٤ ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦

مانەوەم لێره،
وەک کەوتنە خوارەوەی قەڵەمێک بوو ، بۆ پشت کەوانتەرەکە ..

• + +

بە تەنیشت ڕۆژەکاندا،
ژیانم بەسەر برد ..
تۆ بڵێی خوا محاسەبەم بکا ؟

• + +

منداڵیی زۆربەمان،
بە ڕیش و سمێڵەوەیە..
باوکی زۆرینەمان،
باڵاندۆری هەبوو،
لە شەق تێهەڵدانمان..

• + +

عەسرێکی باراناویی،
هەستمکرد هەناسه ساردم..
ئەو لەرزەی چووە دڵمەوە،
بە پەنجا ساڵ نەهاتە دەر ..
ئێرە جێگای ڕیسایکلینی شاعیر و هونەرمەندانە ..

• + +

کە تۆ به ئوتومبیلەکەت تێپەڕیت،
من لەسەر تەنەکەی خۆڵەکە دانیشتبووم ..
کە سەدام ڕوخا و ئوتومبیلێکی علوجم کڕی،
تۆ لە هۆڵندا، لە بازاڕی گوڵ بووی..

• + +

هەموو شەوێ،
کەناڵی بازرگانە موڕتاحەکان،
نێرینەکان ئەخەسێننەوە و
مێینەکان لاقە ئەکەنەوە ..

• + +

نازانم ئەو خەڵکە بە دیار چییەوە دانیشتوون ؟
وەک ئاردە داری دارتاشخانە،
لە بەر پێی چەند عەیبدارێکا،
کەڵەکە بوون ..

• + +

جاران لە دژی نادادیی،
کورد ئەچوونە شاخ ..
ئێستا لە دژی نادادیی،
کورد ئەڕۆن بۆ عەمرە ..

• + +

تەمەن تەواو ئەبێ و
هێشتا
لە فرۆشگایەکی دەستی دوو
ڕێکەوتم نەکردی ..
ووڵات پڕ بووە لە لەگزس و عەرەبانە ..

• + +

تێرمیناڵێکی خۆڵاویی ..
کۆمەڵێ گەشتیاری بێتاقەت ..
هەندێکیان
بۆ کەبابخواردن هاتوون و .
هەندێکیان بۆ کەباب فرۆشتن ..
هەندێکیان بۆ دۆلار دیار نەمان ..
هەندێکیان بۆ قەل خواردن ڕۆشتن ..

• + +

زەوی ڕوکن بۆیه گرانە،
لە دراوسێیەک قوتارت ئەکا ..

• + +

ئەو خەڵکە چەند حەزیان له دابڕانە،
دوو ئەوەندە حەزیان لە قەڵەباڵغییە ..

• + +

ژیان ئەوەندە بێ قیمەت بووە،
لەوە ئەچێ دنیا
تەنها دۆناڵد تڕەمپی تیا بژی.

• + +

تازه ناتوانم پیاسه بکەم ..
بە شیعر شەقامێکت بۆ ئەنێرم ..
لەگەڵ کۆمەڵێ هەنگاو ..
بۆ خۆت شتێکیان لێ دروستکە ..

• + +

ژیان تارماییە ،
هەر بۆیە جوانترین شت،
ئەو شتانەن کە دەستمان نەکەوتوون ..
ئازیزترین کەس ئەوانەن
قەت هەنگاوێکمان لەگەڵدا نەناون ..
قەت نانێکمان لەگەڵدا نەخواردوون ..

دەمێک بوو…
بەفرێکی وا نەباریبوو،
بەردەرگای لێ نەگرتبووم.
بەفرێکی تازە، بەسەر گەرمیی بوونمدا وا دەبارێ؛
گاهێ بەفرەکە نەرم و ڕوونە،
مشتێکم لێ هەڵگرت و
چێژم کرد بە لێوم!
گاهێ شەختەیە…
گاهێک منداڵان شەڕەبەفریانە و
لێم دەوەشێنن،
دەڵێن: دوورکەوە!
پەیکەری بەفر دیسانەوە مەخوڵقێنە،
بەرگی خۆتی لەبەر مەکە و
لێوی بە لێوت سوور مەکە!
گەمەی ئێمەش مەشێوێنە،
ئێوە بەرگەی تەزووی سەرما و بەفر ناگرن

شیعری شەهلا نوری

بۆ / سۆز

ئێمە ئەوانەین
تاکو نان کەڕوو لێی نەدا،
نایدەین بە مەڕ ..
تا گەنم ژەنگ نەکا،
نایدەین بە کۆتر ..
چەڵتوک بۆخاک بوو ..
کە ماش کون کون بوو ..
برنج ئەسپێی کرد..
کە هەنجیر ترشا ..
کرم بەناو ئاردا،
وەک سوپا ڕێی کرد ،
جا بەزەییمان دێتە کوڵ و جۆش،
ئەیدەین بە گەدا

٭ ٭ ٭

تازە دوو ژمارە،
نابن بە تۆ و من ..
هەرگیزا و هەرگیز ..
هیچ ئامرازێکی پەیوەندی، ئیتر ،
لە نێوانمانا، نابێ بە قەفیز ..

٭ ٭ ٭

ئەزانم لە پاڵ تۆپەڵێ وشەی
تێپەڕ و .. ناوی
ساختە و دیواری
خەریتەی چاو و
مۆری ئەنگوست و ..
پەیجی پریڤەیت،
خۆت مەڵاس داوە و
بۆ من ئەڕوانی ..
بەس مافی خۆتە ،
کە تۆیش بزانی ..
ویستم پێت بڵێم :
خانەنشین بووم !

٭ ٭ ٭

لە دیار هیچ شتێ قەت دانەماوم،
ئەوەندەی لە دیار تۆ دامام، ئازیز ..
دواجار هیچیشم نەکەوتە بەرچاو ..
تەنها چاوشارکێ و
هەندێ چاو و ڕاو ..

٭ ٭ ٭

وێنەکەت کێشام ..
ئاگام لێ نەبوو ..
بەو هەموو ڕەنگە تۆخ و
کۆنەدا،
ڕۆحت هەڵکێشام ..

٭ ٭ ٭
گەر پێکیشەوە بووینایە، ئازیز ..
یان لەسەر پردێ، هاژەی ڕووبارێ بۆی ئەڕوانین و شەوگار دادەهات ..
یان لەسەر گردێ، چەپکێ تریفەی مانگ لێی ئەداین و
جا خۆر هەڵئەهات ..

٭ ٭ ٭

تەنیایی لە هەموومانا،
کوتلەیەکی گەورەی هەیە ..
زۆربەی کورسێکان هی ئەون ..

٭ ٭ ٭

لە بیرتە نەخشەمان دانا،
بۆ ئەوەی یەکتر نەبینین..؟
دنیایەک قسەمان ئەکرد،
بۆ ئەوەی یەکتر بێدەنگ کەین..!
لەسەر یەک ڕێ بووین ،
ئەیشمانووت :
تۆ به ڕێی خۆت
من بە ڕێی خۆم …

٭ ٭ ٭

جاران دوو مناڵی قەبارە گەورە ..
بۆنی بنێشتی بۆبی و دارچینیی ..
ئێستا دوو پیری قەبارە بچووک ..
لەناو زریانی دین و بێ دینیی ..

٭ ٭ ٭

قەت لە بیرم ناچێتەوە،
عەسرێک ، کام جلە تازە بوو،
لەبەرم کرد ..
هاتم بۆ کۆڵانەکەتان ،
بۆ ئەوەی نەتبینم، ..ئازیز !

٭ ٭ ٭

تۆ لە ماڵ مەیەرە دەرێ ..
منیش ڕوو ناکەمەوە ماڵ ..
بەو جۆرە ئیتر
کورسی و مێز و کوپ و قاوە و گەشت و سەفەر
با بۆ خۆیان سیر بخۆن و
زۆڕنا لێدەن ..

٭ ٭ ٭

هاتم بۆ کۆڵانەکەتان ،
تا سەیری بەرپێی خۆم بکەم ..!
لە بیرت دێ،
ووتت وەرە بۆ کۆڵانە شێدارەکەی بابەگەورە ..
لە نزیکی ڕەیحانەیە ..؟
کە ویستم بێم، ووتت مەیە..!!
ووتم نایەم بۆ غەزەلنوس،
ووتت سەعاتێ زیاترە،
دوو قاوەم داواکردووە و ..
سارد بوونەوە، جێیان دێڵم
هەزار ئەفسوس ..!!
٭ ٭ ٭

غەزەلنوس و .. ڕەیحانە و ..
کافێیەک نەما،
یەکتری تیا تیرۆر نەکەین ..
چەندێ سەلەفیی بووین، ئازیز !
وەک دێڕ پڕبووین لە خاڵ و نیشانەی پرسیار ..
لە هەڵەی چاپ و فاریزە ..
ووتت با بچین بۆ موسڵ،
بەڵام من باوکم ئەهێنم ..
تۆیش بیهێنە..!
ئەمە گەشتە یان کۆبوونەوەی باوکان ..
یان ئەشکەنجەدان بوو ..؟ ئازیز ..

٭ ٭ ٭
بە دەست خۆم نییە ،
بەفر تۆم بیر ئەخاتەوە ..ئەمساڵیش ..
دەرگای هەموو ئەو شارانە ئەکاتەوە ،
بە تەمابووم تیایانا بژیم و
نەژیام ..
نازانم بۆ وا ئەزانم
تەنها بەفر نێوانمان چاک ئەکاتەوە ؟؟!

٭ ٭ ٭

هەر ووتمان ئەوا ئەگەین و
هەر نەگەیشتین ..
گوایا ئیتر تێ ئەگەین و
تێیش نەگەیشتین ..

٭ ٭ ٭

نازانم من درەنگ کەوتم ،
تۆ زوو هاتی ؟
من پێش وەخت گەیشتم ،
یاوەخود تۆ نەهاتی .. ؟
تۆ هاتیت و ..
من ڕووداوێ بەستمیەوە ؟
نازانم .. نا
شتێ تۆی لە من وون کرد و
منیشی لە تۆ شاردەوە ؟
نازانم ..نا
بەڵام ئیتر ئەوەبوو ئەو قاوەیەمان به یەکەوە نەخواردەوە ..!!

پێشکەشە بە کچە شەڕڤانی عەفرینی..

دەنیز خان
خەوێکی بێ بەراورد ترسناک و دژوار بوو
لە جێی هەڵدانی دەسکە گوڵ
لاک هەڵدەیت و
خەون بە کەژاوەی بە ڕێ و
لە پێشوازی،
حورییە هەناردەکانی خوا شایی بگێڕی.
چۆن پەیکەری بێ گیان، لەگەڵ زیندووی
بە گیان
لە یەک و هەمان تابلۆدا
بەرجەستە و نمایش دەکەی؟
بۆ خودی جۆگە لەگەڵ ئەو ئاوەی پیایا
دەچێ
هەمان دڵ و
هەر هەمان جووڵەی پشوو نەزانە؟
وەک چۆن مردوو بە زیندوو بەراورد ناکرێ
شەو بە ڕۆژ و تاریکی بە ڕۆشنا و
خەم بە خۆشی..
ئاوا، ئاو، بە لایانەوە
بە ئاوە زەمزەم بەراورد ناکرێ!
لە چەرخە ژمارەییەکەتدا
چاوم بە یەک نایە
نەبا خەوی دوبارە کراوەی دەنیز ببینم
تۆیش خۆت بخەرە جێی دەنیز
لە چینەکانی ئاسمانتەوە خۆت هەڵدەرە خوار
مرۆڤایەتی هەر ئەوەندەت بۆ فرمێسک دەڕژێ و
پرچ دەڕنێ و لە سنگی دەدات

تۆیش خۆت.. تۆیش خۆت
هەڵدەرە خوار

لەناو کڕێوەی ئەم بێدەنگییە چڕەدا،
بەفر.. وەک سرووتێکی سپی
دێتەخوار و
هەموو ڕەنگەکانی زەوی لەناو خۆیدا دەتوێنێتەوە.
تۆش لەم هەراو زەنایەی غەریبیدا،
ئەو کەنارە کپەیت
کە پەرتەوازەیی منی تێدا کۆبووەتەوە.

تۆ نیشتمانێکی هێندە لەسەرخۆیت،
من.. وەک گەردیلەیەکی سەرگەردانی بەفر
لەسەر شانی دڵنیاییت دەنیشمەوە؛
ئارامییەکەت، تەنها بێدەنگی نییە،
ترپەیەکی هێمنی ڕووحە..
درزەکانی نێوان من و ژیان پڕ دەکاتەوە،
وەک ئەوەی لە پەنای ئەم سپێتییەدا
تازە.. بەفر فێری گۆرانی گوتن بووبێت.

تۆ وەک تەمێکی سپی
تک تک دەچێتە ناو کونجە تاریکەکانی یادگەم،
تینوێتیی ساڵانێکی تەمەن دەشکێنێت و
تەمومژی ماندوێتیم دەشواتەوە.
تۆ ئەو هەورەیت کە ناگریت،
بەڵکوو بەسەر وشکانیی ڕۆحمدا..
نەرمەبارانی میهرەبانی دەبارێنیت.

ئێستا.. کە شار بووەتە پەڕەیەکی سپی و نەنووسراو،
دەزانم خۆشەویستیت، ئەو ڕیتمەیە کە هەناسەم پێ دەگرێتەوە.
وەک چۆن بەفر زەوی لە باوەش دەگرێت و
ڕازەکانی ژێر باڵی خۆی دەشارێتەوە،
منیش ئاوا لە پەنای تۆدا..
لەو پەڕی سەرمادا، شکۆفەی گەرمییەکی ئەبەدی دەبەم.

ئێمە پێکەوە..
وەک یەکەمین تیشکی خۆر دوای بارینی بەفر،
مانایەک دەبەخشین بەو بێدەنگییە چڕەی
کە ناوی “پێکەوەبوون”ـە.

لەو رۆژەوە كە تۆ رۆیشتوی
ژیانی من مەرگەساتە
دڵم بلبول تێ ی ناخوێنێ
جیهانێكی كش و ماتە

• * *
  نە خەندەو نە پێكەنینی
  نە دەنگ و رەنگی ئاوازێ
  نە نەغمەی بولبولی عاشق
  نە سەدای تاڤگەو سازێ
• * *
  لەو رۆژەوە لە پاكەوتووم
  كە دڵ مەحكومی هیجرانە
  خەمان پاڵ بە خەمان دەنێنن
  بەهارم گەڵا رێزانە
• * *
  لەو رۆژەوە نیە رۆژی
  سپێدەی تیا بێتەوە
  كە تۆ رۆژان و شەوان بیت
  چۆن تۆی لەبیر دەچێتەوە
• * *
  جاران خەندەی سەرلێوم بوم
  ئێستا خەمی سەر روخساری
  ساڵان دەڕوا و تۆ لە رۆحم
  گولستان نیت خۆت بەهاری

  6/12/2022

• kawa_kiwiny@yahoo.co.uk

پەلوپۆ تەشەنە پێکراوەکانی زنجیرە
پێچراوەکەی وە پێم
گیرۆدەی ئەو ترسەن
کە من لەمەر سەنگ پاراستن
لە مێژە لە خۆمم
تەکاندووە و
چوون چڵک و چەوری پێستی دەست
دەڕوانمە ستەم و ئاکارە
نازیەکانی..

ئەمانە هەر هەمان ئەو سوارانەن
بە ئەسپ و حوشتر دەیاندایە سەر تەڕ و وشکا
ئێستا بە تەکنەلۆجیای پێشکەوتوتر و
شێوە خوێنمژینی تێکەڵ
لە مەزهەبی و
میللی و
خوارزمیی..
لە دەرگایەکەوە بۆ دەرگایە
لە سەنگەرێکەوە بۆ سەنگەرێ..
بۆیە لەو سەری کەلاوە و جێ کارەوە
بە نیازی لاسایی کاوە
پێشدەکەوم
شان ئەخەمە ژێر بارەوە
دومکەون
دو

کێ دەزانێ..
من چیم دیووە،
شەیتانم..
بەسەر منارەی پێغەمبەرانەوە..
بینیووە.
گۆشتی گورگم..
لە مەنجەڵی مەڕەکاندا..
بەرچاو کەوتووە.
ئاوم دیووە..
لە ئاگردا..
مەلەی کردووە.
برینم دیووە،
لە دەرماندا..
زامدار بووە.
..
حەزدەکەم
زەنگ لێنەدا،
مەرگی ناو پۆلێک..
باوەشی قوتابییەکانمم
بۆ واڵاکات.
..
دەزانم
بێهودەتر..
نیە،
لە بینینەوەی..
ستالین.
لە بەهەشت.
..
ھێندە نامێنمەوە ،
ھەر ھێندەی دەركردنی غە ریبەیەك..
ھەر ھێندەی سەربـڕینی كـۆتـرێـك.
..
ئەم جارەیان..
پەنجەرەکان دادەخەم و
گلەییی..
لە ڕەشەبا ناکەم.
..
لە دەمی خەیاڵێک
ترازام.
لە لێوانی دڵخۆشییەک
کەوتمەخوار.
بەسەر تەرمی پۆلێک،
قازیلە کێویدا کەوتم..
ساچمەزەنیی چاوتەنگی..
کۆچکوژی کردبوون.
..
هیچ ژەنەڕاڵێک،
بۆ باخێک هەناری گەنیوو..
هێز ناجوڵێنێت.
..
بەستەڵەک و
گەرمیانی..
دڵی تۆ،
تەمەنێکی،
بە با برد.

• بە بیرم نیە ڕێک کەینێ ئەو فراگمێنتانە نوسراون.

بە بەهاران باوەڕ بکە

پەنجەرەکان بکەرەوە…
وا نەسیم
جەژنی لەدایکبوونی هەڵاڵان
دەگێڕێت،
بەهاریش
لەسەر هەر چڵێک،
لە کەناری هەر گەڵایەک
مۆمێکی هەڵکردووە!
پەڕەسێلکەکان
گەڕانەوە دەچریکێنن
بۆ سەوزەڵانی،
کۆڵان پڕ بووە
لە چریکە و دیلانێ،
درەختی گێلاس
بۆ دیاریی جەژنی هەڵاڵان
گوڵی لە ئامێز گرتووە

پەنجەرەکان بکەرەوە
ئەی یار
لە بیرت دێ؟
کە تینوێتی کێوی زەوی سووتاند
گەڵاکان ژاکان،
لە ناخی خاکدا چی کرد!
لە بیرت دێ؟
لە تاریکیی شەوە درێژەکاندا
تەزووی سەرما
چی بە ڕەز کرد ؟
لە بیرت دێ؟
نیوەشەو
بە سەرو و سینەی
گوڵە سپییەکاندا،
بای تووڕە چی کرد؟
لە بیرت دێ؟

ئێستا
باوەڕ بە موعجیزەی
باران بکە،
دڵاوایی..
لە چاوی چەمەنزاردا ببینە و
میهرەبانی لە ڕووحی نەسیمدا؛
کە لەم کۆڵانە تەنگەدا
بەو دەستە بەتاڵەوە
جەژنی لەدایکبوونی هەڵاڵان
دەگێڕێت

خاک بێدار بووەوە
تۆ بۆچ بووی بە بەرد؟
تۆ بۆچ وا دڵتەنگ بوویت؟
پەنجەرەکان بکەرەوە
بە بەهاران باوەڕ بکە

لە خەلە و خەرمانێ دەچم

کوللەی خۆماڵی لە شاڵاو هێنەر

زیاتر

تێم بەربووبێ

ئەمە درمە

یا شەڕفرۆشی ڕیشەیی

حەسرەت بە وردە هاڕاوی

دەمی مەکینەی هاڕین بخوازم؟

ئەڵێی تاوە بارانی بەهارە

لە پڕ و بە پەلە

بە پێپلکەی سەرەولێژما

شاڵاو دێنێ و

وادەزانی منی هەمو

ئێمەی ژەنگی پاشەکەوت و

بڕینی دو و سێ مانگەی هەرس کردوو

تەنیای دەست بە یەخەوەیم

هیچ فەرقم نەکردووە، ئازیز ..!
باشت کرد کە بەجێت هێشتم ..
هەر قەفەزە بێ دڵەکەم
هەر ئینجانە بێ گوڵەکەم ..
باش بوو دەستی خۆتت وەشاند،
لە پڕ بەجێت هێشتم، ئازیز!

٭ ٭ ٭

هیچ فەرقێکم نەکردووە ..
کاتێ ئەگەمە ناو بازاڕ،
جا بیرم ئەکەوێتەوە،
مۆبایلەکەم لەسەر قۆڵی
قەنەفەکە له بیر چووە ..
نیوەی شەو دێتەوە بیرم،
حەبی چەوریم نەخواردووە ..
هیچ فەرقێکم نەکردووە،
هێشتا به تەنیا گەشت ئەکەم،
لە تێرمیناڵ،
قەت لە گەشتیار نەچووم ، ئازیز ..
ئەڵێن سەرت هەڵگرتووە ؟
هەر ئینجانە بێ گوڵەکەم
هەر قەفەزە بێ دڵەکەم ..

• * *

نوسینیەکانم وەک جاران،
بێ خوێنەرن
یان خوێنەرێ
یان دوو خوێنەر ..
لەگەڵ کۆمەڵێ جنێودەر ..
پێش کەشتییەکە،
کەشتییەوانەکە کون بووە ..
نوقوم بووە یان وون بووە ..
باشت کرد زوو بەجێت هێشتم،
هەر ئینجانە بێ گڵەکەم ..
هەر قەفەزه بێ گوڵەکەم ،
گەر بڵێی فەرقت کردووە،
هیچ فەرقێکم نەکردووە ..

٭ ٭ ٭

لەناو ئاپۆڕەی خەڵکیدا،
وەک تارمایی، لە کەس ناچم ..
هەر وەک جاران،
لە کۆڵانێکی کۆنە دێ ..
تازه شارا ، دێم و ئەچم ..
پەشیمانم لەوەی چوومەتە فڵان شوێن ..
پەشیمانم فڵانە کەسم بینیوە ..
پەشیمان لەوەی شتێکم کڕیوە ..
حەز ئەکەم هەر لە ڕێ دەستم
بخەمە گیرفانم ، هەستکەم
ئەو شتەی کڕیم ، وون بووە ..
کەشتیەوان لە پێش کەشتێکە،
کون کون بووە ..
دەلیل پێش وونبوو ، وون بووە ..
باش بوو ڕۆیشتیت ..
هیچ فەرقێکم نەکردووە ..

نەوزاد بەندی

​ستار ئەحمەد

شەوە باراناوییەکانی کانون سارد نین
بەفرە ئەستوورەکان سارد نین
گوێم لە پیاوێک بوو
کە سەرما ئێسکەکانی گەستبوو دەیگوت
شەختە هیچ گوناهێکی نییە
مرۆڤ کە لە شەقامە سووتاوەکاندا
شەوی بەسەر دادێ و
ماڵێکی نییە بۆی بگەڕێتەوە
سەرمای دەبێ
مرۆڤ کە سێوێکی کرماند و
نەیکرد بە دوو کەرتەوە
سەرمای دەبێ
مرۆڤ کە لە گۆڕێکی یەک نەفەریدا
ڕۆژ و شەوەکانی ژمارد
سەرمای دەبێ
مرۆڤ کە سەرمای دەبێ
گوناهی هیچ وەرزێک نییە
ئەوەی ئێسک و
ڕۆحی مرۆڤ دەتەزێنێ وەرزەکان نین
تەنیاییە،
تەنیایی

(١)
تولە سەگێ
ڕوو لە گەماڵێ دەکا و دەپرسێ
گەر تۆ دایکمی،
باوکم کێیە و چ ڕەگەیە
سەر بە چ بنەماڵە و تایەفە و لقە زمانێکە.. دایە؟
گەماڵە سەگ،
بۆ وەڵامێکی باوەڕ پێکراو
چاو بە حەشاماتە خوێڕیی دەورووبەرا دێنێ و
لە بێ دڵنیایی
شەرمەزار و سەرشۆڕ
بە حەپەیەکی لە چپە چوو، کۆتا بە
شانۆگەریی سەددە
دێنێ

(٢)
چی ڕیش سپی شارە؛ پەمو لە گوێ
دەسەڵاتدار؛ تینو و
برسیی،
ئاونگی سەر لێو و
نەرمە سەرموهری دوو توێیە.
منی نیگەرانیش؛
لە کونی کلیلی دەرگاوە
پیتی هۆنراوە سەروقنگ هەڵواسراوەکانی
بە تەڵە و داوەوەم
لە ئەلفوبێی،
پێ بە کۆت و زنجیرەوە
بۆسەر زمانێکی کێویی دەستکاری نەکراو
دەگۆڕمەوە
ڕاتەکانێ
لە ڕێی شیعری ئازادەوە
لادێ بە شارەوە
گرێ بدات

پایز…
تەنیا وەرزێک نییە،
ئاوێنەیەکە بۆ بینینی جەوهەری بوون.
پەنجەرەیەکە بەرەو “ڕوتبوونەوە”،
وانەیەکە کە دەڵێت:
شکۆ، تەنها لە سەوزبوونی هەمیشەییدا نییە.
سەیرکە…
دارەکان چەند بە یەقینەوە،
بەرگی جەنجاڵی لەبەر خۆیان دادەکەنن.
بێ ترس، بێ دڵەخورپێ…
دەزانن مانای ڕاستەقینە لە گەشانەوەی دەرەوەدا نییە؛
ژیان خەونێکی قووڵە لە ژێر خاکدا،
بە دەستی “ڕەگ”ەکان دەنووسرێتەوە و
نەخشەی بەهارێکی چڕتر، لە بێدەنگیدا دەڕوێ.
وەرینی هەر گەڵایەک،
کڕنۆشێکە بۆ دەستبەرداربوون؛
ئازایەتییەکە بۆ سپاردنی ئەو ڕابردووە زەردبووەی
کە بووەتە باری گران بەسەر شانمانەوە.
لەم کەناری کڕنۆشەدا،
دارەکان لە هەرا و زەنای “بوون” دێنە دەرێ،
تا گوێ لە دەنگی ڕەگەکانیان بگرن؛
بەرەو تەنهاییەکی پیرۆز،
بۆ ئەوەی لە پەنا کڕێوەی زستاندا،
بەهێزتر، باڵا بکەنەوە.
ئێمەش وەک پایز…
ئەگەر ئەمڕۆ ڕووت و تەنیاین،
ئەگەر خەونەکانمان وەک گەڵا هەڵوەریون،
ئەمە مەرگ نییە؛
گەڕانەوەیەکی ئەفسوناوییە بۆ ناو “ڕەگ”.
ئێمە لێرەین…
نەک بۆ تێپەڕینی کات،
بۆ ئەوەی لە ناو وەرینەکاندا،
مانایەک لە خۆمان بخوڵقێنین.
پایز کۆتایی نییە…
وەستانێکی پیرۆزە،
بۆ ئەوەی بە هەناسەیەکی قووڵتر
بەرەو ئاسۆیەکی نوێ هەنگاو بنێین.

بمهەژێنە ئەی کۆتا ساتەکانی ساڵ
بمهەژێنە
وەک ڕەشەبای دواین ساتەکانی پایز
کە درەختان دەهەژێنی
بمهەژێنە
دام تەکێنە
لە هەموو
ئومێدە وشکەوەبووەکانی
زەمەنێکە بوونەتە چەپەری چڵکنی بەردەم ڕووبارەکانی شادمانیم
بمهەژێنە و
دامتەکێنە لەگشت خەونە هەڵبزڕکاوە کابووسیەکانی
مانگە شەوەکانیان
لێ کردمە شەوی تار

ئەی دەمە کورتەکانی کۆتایی ساڵ
شەنەبامکە
شەنە بامکە
شەنا با
جیامکەرەوە
لە پووش و
پەڵاش و
زیوان و زەردەواڵە زیان بەخشەکان
شەنە بامکە
شەنەبا
بە شەنە پەنجە زیوینیەکانی سەر جۆخینی منداڵیم
تا وەکوو قوبەی
یاقووتی
گەنمە ئەسمەریەکانی
بەرهەتاوی تەمووزی تەمەن
دەبریسکێمەوە
هەر شەنەبامکە و
مەوەستە
تاوەکوو هەموو
ئومێدە وشکەوەبووکان و
خەونە کا بووسیەکان و
پووش و پەڵاش و
زیوانە زیان بەخشەکانم لێ جیا دەکەیتەوە
هەر شەنە بامکە و
مەوەستە
منیش
ڕووناکی هەموو گلۆپە داگیرساوەکانی سەری ساڵ
لەسەر شەقام و
لە ماڵەکان و
لە نێو کلێساکان و
بازاڕەکان هەیە
دەیانگوازمەوە نێو شادەمارەکانی بوونم و
دابەشیان دەکەم بەسەر
ناخ و دڵ و
دەروونی هەر هەمووتان
تا سبەینێ و
ساڵی تازە و
هەموو سات و
کات و ڕۆژ و مانگ و ساڵەکانی داهاتوومان
بکەینە چراخانی هەمیشەیی و
ئاوازی پێکەنینمان بگاتە ئەستێرەکان و
خەندەی خۆری بەیانیانیش بگوازینەوە سەر لێوە خەندە لێ دزراوەکانمان

یەکێک لە ترسناکترین شتەکانی مرۆڤ،
عەقڵە ..
کاتێ خوێندنەوەت ئەبێ
بۆ دنیایەکی ترسناک ..
بۆ داهاتووە ترسناکەکان ..
بۆ پرسیارە ترسناکەکان ..
٭ ٭ ٭

عەقڵ واتلێئەکا، خەم بخۆی ..
لە جێی خواردن،
ماف بخۆی ..
خوێن بخۆی ..
درۆ بکەی ..
جنێو بەیت و ..
سوێن بخۆی ..
پیرۆزیی بخوڵقێنی و
پیرۆزییەکان هەڕاج کەی ..
هەزار دەرد دروست کەیت و
ئینجا نزای عیلاج کەی..
عەقڵ پێت ئەڵێ بگری
یان قاقا پێ بکەنە ..
عەقڵ ئاوارەت ئەکا،
لە کەمپ و ژێر ڕەشماڵا،
بە پێنج خێزان، یەک سەرئاو،
شاد و شوکر و ڕازی بن ..
یان بە هەزاران ڤێلا وتاوەر و مۆڵ و کارگە،
هێشتاکە هەر برسی بن ..
عەقڵ ئەتکا بە جەلاد ..
بە پیاو کوژ و سۆزانیی ..
بە ژێر دەست و داگیرکەر ..
بە مۆڵگەی پەشیمانیی ..
قەرزار بیت ،یان دەوڵەمەند ..
ڕێزدار یان ببی بە پەند ..
جەنگێکی وا بەرپا کەی،
چوار ملیۆن کەس بکوژی ..
تەپلەیەک لەسەر کەیت و
بە خەیاڵی ئازادی و
نیشتمان و خاکەوە،
ماڵ و مناڵ هەتیوکەی ..
فرمێسکی هەموویان و
خوێنی خۆیشت بڕژی ..
عەقڵ ڕێنماییت ئەکا،
بۆ ڕێگای خیانەت و
بۆ قومار و بۆ نادی ..
فرۆشتنی قەڵەم و
لە گوێکردنی ئەڵقە و
زوڕنا ژەنیی و گەوادیی ..
عەقڵ ڕاپێچت ئەکا
بۆ دەریای نائومێدیی ..
بۆ ڕاکردن لە خۆت و ..
هێرۆیین و
خۆ کوشتن ،
ئەسپایی .. هێدی هێدی ..
هەموو تەمەنت ئەبا
لە ڕێی ماڵ و پارەدا ..
لە دوکانێ بەند ئەبی ..
یان له فەرمانگەیەکا ،
سندم ئەکاتە قاچت،
چل پەنجا ساڵ شانازیی،
ڕۆژەکانت دووبارە و
سەد بارە ئەکەیتەوە،
بە بێ ئەوەی پارە و ماڵ،
خەفەتێکت چاره کا..
عەقڵ ئەتخەڵەتێنێ،
بە دوای تارماییەکانا
ڕا ئەکەی، وەک ڕەشەبا ..
شتێ لێت ئەبێ بە خوا ..
لە خۆیشت ناپرسی کوا ..
عەقڵ سواڵت پێ ئەکا ..
عەقڵ هەر چۆنی بوێ ،
بەو شێوەیەت لێ ئەکا ..
هێشتا شێرێکتان دیوە،
بڵێ من ملیۆنێرم؟
یان بەرخێکتان بینیوە،
واز له بەرغەل بهێنێ و
توشی گۆشەگیریی بێ و
بۆ خۆی شیعر بنوسێ ؟
تیمساحێکتان بینیوە،
لە پڕ جەنگی جیهانیی
تیمساحان هەڵگیرسێنێ ؟
مارێکتان دیوە،
سجنی نهێنی خۆی هەبێت و
سەدان مار بفەوتێنێ ؟
چۆلەکەیەکتان دیوە،
بۆ دانێ درۆ بکا ؟
کەرکەدەنێکتان دیوە،
بە ناز و مەکر و عیشوە،
هەزارەها کەرکەدەن
گەمژە و دەستەمۆ بکا ؟
قەت سەگێکتان بینیوە
یاسای برسیکردنی
سەد ملیۆن سەگ ئیمزا کا؟
گوێدرێژێکتان دیوە ،
شەوان هەتا بەیانی،
لە داخی زوڵم نەخەوێ و
بیر لە شۆڕش کاتەوە و
بانگەشەی کۆدەتا کا ؟
داڵێکتان قەت بینیوە
نان و قوتی ملیۆنان
داڵی هاوڕێی ڕابگرێ ؟
بەکتریایەکتان دیوە،
توشی خەمۆکیی بوو بێ و
هەر کوچە و پەنابگرێ؟
سەقاقوشێکتان دیوە،
خۆی لە سەقاقوشەکان
بکا بە نوێنەری خوا؟
مێگەلێکتان بینیو،
گیا و لەوەڕی لێ بدزن
نەباعێنن ؟ نەڵێن : کوا ؟
٭ ٭ ٭
( قەت یەکێک مەکە بە هەموویان، قەت خۆیشت مەکە بە یەکێکیان..
بۆ ئەوەی نە هەمووانت لە کیس بچێ و .. نە بیشبیتە یەکێک لەوان ..)
٭ ٭ ٭
تەنها ئەو کاتانە خۆتیت،
کە تەنها لەگەڵ خۆتیت ..
تێکەڵاوی ئەوان بووی،
پارچە پارچەت ئەکەن و
لەت لەت ئەتکەن بە خۆیان ..

٭ ٭ ٭
تا زۆر دڵنیا نەبیت،
قەت هەنگاو هەڵمەهێنە ..
ئەوانەی کە پاڵ ئەنرێن
بۆ کەوتن و بۆ دواوە ،
ئەوانەن خوا وەکیلیی
هەنگاویان هەڵهێناوە ..

٭ ٭ ٭

عەقڵ،
ڕێگای قاچاخ و
زیندان و
کۆمەڵکوژیی و
سێدارە و
ئەشکەنجەدان ..
سیخوڕیی و
کورتەی هەواڵ ..
بڕیاری جەنگ و
کورسی و
چەکی کۆکوژ و
زوڵم و
ئابڵوقە و
حیزب و
چاوەڕوانیی، دروست کرد ..
عەقڵ ،
حەیای عەقڵی برد

                                                     *  * 

پێشكه‌شه‌ به‌ گیانى پاكى هاوسه‌رى كۆچ كردوم كه‌ له‌ 18/6/2020 به‌ نه‌خۆشى كۆچىى دوایى كرد

هێندەی يەکەمین دیدارمان
موشتاقی دیداری تۆمە
ساڵانی دوری وغوربەتیت
ئازارى نێو روحی خۆمە

تۆ نازانی ئەم سەفەرە
چەندە بۆ رۆحم ئازارە
تۆ نازانی هەڵوەرینی
یەکەمین وەرزی بەهارە

لە دوایی تۆوە جەستەیێکی
بێ ناونیشان و بێ گلکۆم
رۆژان دەڕوا و پێکە خەمی
دووریت لە نێو رۆحم دەخۆم

بەبێ تۆ نیشتمانی دڵ
ئەشک وهەنسک وماتەمە
وەڵاتێکی بەبێ ئاڵاو
سەرتاپای تاریکی و خەمە

واتێ نەگەی چرکە ساتێک
عيشقت لە نێو دڵم وونە
ئەو رۆژەی کە دێمەوە لات
خۆشترین ئاهەنگى منه

2023/6/17

                                                     kawa_kiwiny@yahoo.co.uk

ئەی سەبا بە تۆ چییان گۆت کە وا
خامۆش بووی
چ شەرابێکیان بە تۆ دا کە وا بێهۆش بووی

تۆ پەرستگای ئاگرینی عیشق و سۆز بووی
چ ڕوویدا کە وەک خۆڵەمێش خامۆش بووی

بە چ دەستێ ژەنیت ئەو سازە ، سۆزی شەوانە
کە خۆت لە نەرمە نەغمەی بێخود و بێهۆش بووی

تۆ دەنگی سەدان ئاواز بوویت ، دڵان سەراپا گوێ
چ ژنەفتی کە وا بێدەنگ وە گۆش بووی

گەرچی لە نێو خەڵقا وەفا نیە
بەڵام ،گوڵم
باوەڕ مەکە کە تۆ چوویت و فەرامۆش بووی

نازی دەکرد بە کراسی ناسکت لەش و لاری تۆ
نازەنینم چ بوو کەوا کفن پۆش بووی

شەمعی شەوانی تاریک بوویت و لێوخەندەی ژنان
لەگەڵ شنەی بەرەبەیان هاودەم و باوەش بووی

دەڵێی شەو حۆری بەهشتی بۆ باڵینت هاتووە
کە تۆ شەیدای زوڵف و بناگۆشی ئەو بووی

ئەی ئارامگا کە سەبا خەوتووە لەژێر سەنگت
بە چ گەنجینەی نهێنییەوە کەوا
سەرپۆش بووی

شەهریارا ! چزەی تینوێتیم لە جگەرمی هەڵقرچاند
بۆچ وا دوور لە چاووی پڕنۆش بووی

غەزەلی ژمارە ١٣٣
لەگەڵ ڕۆحی سەبا
شاعیر محەمەد حوسێن (شەهریار)
وەرگێڕانی لە فارسییەوە شەهلا نوری

تەنیا
ماچێکم بدەرێ ،
ئەی سورەگوڵ،
تەنیا …ماچێک
گەلێ ماندووم ،
ماندووی ڕێگایەکی دوور . لێم مەپرسە ،
ڕێبواری کوێم ،
لەکوێ هاتوم ،
بۆ کوێ ،دەچم ،
من ڕێگەی، عەشقم
لێ وونە ،
دەرگای دڵم
نادۆزمەو ،
تۆ نازانی ،
کە من لەکوێم ؟
منم وونم….
یادنیایە ، لەمن وونە …….. تەنیا ،
ماچێکم بدەیە ،
ئەی سورەگوڵ…
تەنیا ماچێک و هیچی دی .. زۆر شەکەتم …
تینو و برسی ،
شاعیرێکم سەرلێ شێواو بەدوای ناوی خۆما وێڵم ،
تۆ نازانی ، چیەناوم؟
تۆ نازانی کە یەکەم جار ،
بەچ زمانێ ،
بانگ کراوم ؟ ………..
تەنیا ماچێکم پێ بدە ،
ئەی سورەگۆڵ
تەنیا…یەک مـــــــاچ
بەڵێن بێ ، کەناوت نابەم ،
لای هیج کەسێ باسی ناکەم عاشقێکم بێ ناونیشان بەدوای تیشکی خۆرا وێڵم ، ئەی تۆ ..جێی خۆر پێ نازانی بەڵێن بێ کە دۆزیمەوە ، ڕازەکانت نادرکێنم … بۆساڵیادی یەکەم ماچت پڕشنگی خۆرت بۆدێنم
…………
تەنیا ماچێک ،
ئەی سورەگوڵ ،
تەنیا ماچێک و هیچی تر… دێوانەیەکی سەرشێتم بەدوای شەمی خێڵا وێڵم ، لەم لاڕێیە ،
تۆ کۆچی یارت نەدیوە؟
لەکوێ دەواریان هەڵداوە؟ چاوی سەرنج ..
لەکوێ بدەم ،
لەکام لاوە.
…..
تەنیا ماچێک ،
ئەی سورگوڵ ،
تەنیا ماچێک و
هیچی تر تەنیا ،
م
ا
چ
ێ
ک
………….
نەوشیروان ئازاد
كوردستان

دەمەوێ پێش کات کەوم
پێم لە نمونەی شەوە نەکەوێ
دوو دنیای جیاواز
سەر بە دوو فەرهەنگ
ئایدیا و
هەڵسوکەوتی لە یەک نامۆتر
ڕازی بە قەدەر
بۆ ئەوەی جێ پێ هەڵگر نەبم و بەشێ
لە بڕینی قوتی دارا و نازدار

حەزم دەکرد پاش کات کەوتبام
لە شارە ئەسێرەیەکی بێ نەوت و غازا
لە دایک ببام
لە قەراغە جۆگەی باخێکا
ڕەشە ڕەیحانە
لە سنگە هەورازی شاخێکا
سەنگەری ئاشتی
لەگەڵ هەڵاتنی ڕۆژیشا
دەسکە گوڵە کێویم بۆ قازی و
شێخ سەعید و شیخ مەحمو بناردبا

ببورن
پەلەمە!
کەسانێ، لە دەرگای حەوشەما
بۆ پاروویە نان
چوونەتە تکا..
پیرە پێاوێ، هێز، پشتی لێکردووە و
ناگا بە گۆچان
بۆ مژە هەوایە دەر و دەشت بکا
مناڵێ
بووکەشوشە شڕەکەی
لێی دەخوڕێ؛ ژیر و بێخەم بە
سێ مانگی دی کە موچە
لە هەوارا بار دەخا
خۆم، شیر و دایبی و لانکەت بۆ دەکڕم و
هەر بە خۆیشم پاشماوەی قنگی هەرێم دەسڕمەوە

ئەم شیعرە بە بۆنەی كۆچی دوایی زانا و ئەدیب و نوسەری گەورەی كورد مامۆستا مەلا حوسامەددینی مەلا عەبدوڵلا قەڵاتیە، كە لە شەوی یەكشەممە لە سەر دووشەممەی 1ی دیسێمبەری 2025 كۆچی دوایی كرد. مردنی ناوادەی مامۆستا مەلا حوسامەددین خەسارەتێكی هەرە گەورەی كورد و كوردستان و زانست و ئەدەبە. كۆستێكی بێ پایانی خاكی بێ نازی حەریریی و خانی و نورسی و مەولانا و شێخی بیارە و جەزیریی و نالی و سالم و مەحویە.

دامێنی تاریكی دایگرت ئەم شەو كۆچی ڕۆژێكی تر
لە قەیلولەی بێ ئاگایی ڕەتی كرد بە سەرما مەلێكی تر
لە غەفڵەتی گوناهی دووریم مەحروم بووم لە شەوقێكی تر
لە ناكاوی جەمعی بێ ئاگا خامۆش بوو شەوچراغێكی تر
ڕەشەبای بێ بەختیی ڕاپێچی كرد گوڵستانێكی تر
حەسرەتم بۆ كورد باری كرد نالی و خانی و هەژارێكی تر
بە دڵشكاویی ماڵئاوایی كرد لە كورد شۆڕەسوارێكی تر
كە دیم سیس بوو باغستان زانیم وشك بوو ڕوبارێكی تر
لەپی ڕەشی مردن بردی سەر و مێزەری زانست و ئەدەب
كاروانی مەینەتە ڕوو لە كورد بۆ كۆست و خەمانێكی تر
ڕێژنەی حوزنی ئەزەلە بە سەر میللەت جارێكی تر
بێ بەختی كوردە وا شكا لە دەستی حوسامێكی* تر
لە گرانی خەم و حەسرەت وێرانەیە ڕۆح و دەروون
سوتانی خەرمانە و ڕەشپۆشینی بەهارێكی تر
بێ هودەیە بە گریە هانای بڵێسەی دڵ كەوی
سوتان كەوتە بارێكی تر كۆچی نازدارێكی تر
پێ ڕا ناگا چاوانی حوزن و گریان بە هاواری دڵ
دەسەوسانە هزری غەمگین بە دەست ناڵانێكی تر
برینی كۆچت ئازیز هەمیشە سەوزە تا ئەبەد
بە بێ مردن لە بیرمانی نا باتەوە زەمانێكی تر

• حوسام ناوی مامۆستای كۆچ كردووە، مانای حوسام بە كوردی واتە شمشێر.

هه‌ڵكه‌ به‌سه‌ر زامی جه‌رگما ..
كه‌ خوێن ره‌نگی كۆچبار ده‌گرێ‌ “
تۆ ئه‌و چاوه‌ی پێی ده‌ڕوانم .
ئیتر بارین له‌باران ناپرسێ‌ ..
بۆ هه‌ناسه‌م دوات ده‌كه‌وم ..
دڵۆپێك با به‌قه‌رز ده‌كڕم “
چاره‌سه‌ر بێت بۆ خنكانم .
له‌وه‌ته‌ی شه‌ماڵ بێزاره‌ ..
له‌خه‌ونی زه‌ردی خۆره‌تاو “
دەفڕم بەرەو نیگای شەوگار .
په‌له‌قاژه‌ی دیده‌نی تۆم ..
له‌پشت ده‌رگای چاوه‌ڕوانی “
له‌نێو تەلبەندی چوار دیوار .
مه‌له‌ ماسی لێیده‌گات و
ئاو فرمێسكی گوڵ ده‌ژمێرێ‌ .
ترپه‌ی ده‌روونم بانگ ده‌دا ..
له‌په‌رستگای تاسه‌كاندا “
جاڕی مردنم بۆ ده‌درێ‌ .
كه‌تۆم ناسی ..
عه‌شق ناخمی وردو خاش كرد.
هه‌رچه‌ند گه‌ڕام ..
پارچه‌كانم كۆكه‌مەوه‌ ” ..
خوێناو به‌ر دیده‌می ده‌گرت .
ساتێك ده‌بم بە رووبارێ‌
ده‌مێك ده‌بم به‌كه‌رته‌ شاخ .
نه‌شیعرم چرۆ ده‌رده‌كات “
نه‌هه‌ناوم ده‌بێت به‌باخ .
ئیتر نازانم بابرده‌ ..
له‌كوێ‌ جێگه‌ی ده‌بێته‌وه‌ .
ئه‌م زریانه‌ ته‌واو نابێت ..
هه‌ستم وشه‌ی هه‌ڵڕژاوه‌ “
بەپێنووس كۆناكرێتەوە .
له‌كوێی ..؟
نسرمی شه‌و هه‌ڵگرم و
رستێك ئه‌ستێره‌ت بۆ بچنم .
خۆ من له‌تۆدا هه‌ڵوه‌ریم ..
هه‌تاكو كه‌ی ـ ؟
ده‌ست هه‌ڵناگری له‌كوشتنم .

ستار ئەحمەد

ئێستاش چاوم له‌و ده‌رگایه‌
بۆیه‌كه‌م جار
كه‌ تۆى لێ هاتیه‌ ژووره‌وه‌…
چاوێكیشم له‌و رێگایه‌
تۆى وون كردو
منى خسته‌ شه‌وه‌زه‌نگى بێ نووره‌وه‌…
له‌و رۆژه‌وه‌ كه‌سێ نه‌ما
هه‌واڵى تۆى لێ نه‌پرسم
خه‌مێك نه‌ما به‌یادى تۆ نه‌یخۆمه‌وه‌…
ئه‌شكێك نه‌ما بۆتۆ نه‌ڕژىّ
له‌ شه‌وانى بێ تۆى دا
ئه‌ستێره‌یێك نه‌ماوه‌ كه‌
نه‌یكه‌مه‌ هاوڕێ خۆمه‌وه‌…
دڵم ئێستا نزا ده‌كات
ئه‌ى چاوه‌كان
گه‌ردنتان قه‌ت ئازاد نه‌بێت
به‌بێ تۆئێستا چۆن بژیم
كاتێك رۆحم به‌دیدارى تۆشادنه‌بێت

4/2/2010

kawa_kiwiny@yahoo.co.uk

سەیری سەعاتەکەی مەچەکتم بۆ بکە ئەی برادەر
تا بای غەم هەڵینەکردووە و نەبووینەتە گەردوتۆزی
نێو سامناکیی ئەم گەردوونە تاریکەی بوون
تا نەبووینەتە تیشکێکی ڕاوەستاوی نێو زەمەنێکی چەماوە
سەیری سەعاتەکەی دەستت بکە هاوڕێ
با چاوەڕوانی درێژ بێتەوە هەتا گەردوون بۆشاییەکان لەخۆ دەگرێ
با هەتاوەکان بێن و بمانبەن بۆ لێواری ئەو ڕووناکییەی کەچاوی ئێمە نایبینێت.
چی لەو قەدەرە تاڵە بکەین هاوڕێ کە بە فەنا مەحکووم کراوین
ئێمە لەنێو تنۆکێکدا لەتاریکیی لەدایک دەبین و دەمرین
دەزانین و دەست بۆ چڵە هەتاوێک و
پەلی داری زانستێک و
دۆزینەوەیەکی تازە دریژ دەکەین هەتاوەکو
هەنگاوێک بچینە ئەودیو سنوورەکانی ڕووناکی
بچینە ئەودیو هێلەکانی بینین و دیوی ئەودیوی نهێنییە شاراوەکان
هاوڕی زەمەن خێرا دەڕوا..ڕەنگە فریای پێکەنینێک
فریای ماچێک
فریای سەرما و گەرمای وەرزێکی تر نەکەوین
تۆ تەماشای سەعاتەکەی دەستت بکە، بزانە چەند ساڵی تیشکیی لە هەقیقەتەوە دوورین
بزانە چەند هەسارەی درۆمان بڕی و
چەندجار بە دەوری نەزانیی و بێئاگایی خولمان خوارد و نەمانتوانی خێرایی خۆمان تۆمار کەین
بارستەی خۆمان ون کرد و لەنێو زەمەن بووینە هاوکێشە سادەکەی فیزیای ژیان
هێزێک هەیە بەرەو ناوەند بەرەو خۆمان کێشمان دەکات
ئێمە لەنێو سەرسوڕمانی هاوکێشەکەی ئەم ژیانە ورد ورد بووین و ئەنجن ئەنجن کراوین بەکات
جارێک بە گۆشەی تەوژم و جارێکیش بە جووڵەی جێگۆڕ
ئای لە فیزیای ئەم ژیانە پڕ لە مردنە بێمانایە
چۆن وەکو کات، ژیانی چەماندینەوە
سەیری سەعاتەی دەستت بکە هاوڕێ
زۆر درەنگە ..با لەوە زیاتر نەبینە جێی مشتومڕی نۆڤاکان
لەوە زیاتر نەبینە جێی قسە و چیرۆکی نێو داتاکان و هاوکێشەکان
با لەوە زیاتر نەبینە کوژراوی نێو جووڵە و گۆشە دەم تیژەکان
با لەوە زیاتر نەبینە گەردی نێو گەردوونی وشکی و تاریک و سارد
با تۆزێ کات بگرینەوە و دەست بە زەمەنەوە بگرین
تۆش سەعاتی مەچەکت وەک دڵی بێئۆقرەت قورمیش کە
با بەردەوام چرکە چرکە لێبدات و قەت نەوەستێت
هەتا دەگەین بە نهێنی ئەودیو ڕەنگە ڕەشەکان و
هەڵهێنانی ئەو مەتەڵەی تەڵەزگاوییەی ناومان ناوە بوون و ژیان.

عەبدوڵا سڵێمان(مەشخەڵ)
ئەیلوول – تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤

ئەزانم ئاگات لێمە و منیش لە تۆ بێ ئاگا
ئەزانم چاوت لێمە و بۆ من نییە یەک نیگا ..
کەی بتەوێ ئەمبینی ، پێت ناگەم نە بە ڕێگا ..
نە به پەنجەرە و دەرگا..
یەکەمجار کە تۆم ناسی ،
هەڵمگرتی لە جێدا ..
کە زانیت ئاڵودەت بووم ،
بۆ دوور منت فڕێدا ..

٭ ٭ ٭

هەر بە هەمان کۆڵانا ..
ساڵی جارێ یان دووجار ،
ڕەت ئەبم بێ خواستی خۆم ..
چل ساڵ زیاتر بوو ئێرە ،
بوو بوو بە ڕێی کانی بۆم ..
کانی بووە بە پەڵاس ..
هاوڕێکانم هەڵوەرین ..
ئەویش چووە دوو توێی خاک،
تۆپێکی نەمساویی جەنگ،
کردی بە کێڵگەی برین ..

٭ ٭ ٭

نەک هەر مرۆڤەکانی،
خانۆکانیش گۆڕاون ..
زۆربەی زۆریان نەماون ..
کۆشک و تەلاری بەرز و ..
تەنیاییان تێدایە ..
بێجگە لە مرۆڤ ، هەرچی
شت هەیە لەوێدایه ..

٭ ٭ ٭

جار جار بێ جانتا و
خاولی و
دەرمانی دان و گوێزان ..
ئەڕۆم بۆ زانکۆی موسڵ ..
وەک سەردانی گۆڕستان،
بەرامبەری ئەوەستم ..
ئەمەوێ یەک شت مابێ،
وەک پێش چل ساڵ و زیاتر ،
هیچ شتێ نادۆزمەوە ..
ئەچمە کافیتریایەک،
بەڵکو ڕێکەوت یەک پیاڵەی
ئەو سەردەمەی لا مابێ ..
ئەڵێ زەحمەتە بە خوا ..!
ئەڕۆمە گۆشە و کوچەی
دوورە دەستی ناو زانکۆ ..
ئەڵێم بەڵکو لێی مابێ،
شوێنپێیەکی من و تۆ ..!

٭ ٭ ٭

ڕیزێ مۆمی کوژاوە،
لە کۆڵانێکی کۆنی
یادگاریدا ئەبینم ..
بڕیار ئەدەم لەمەودوا،
ئەو چەند مانگەی کە ماومە،
بۆینباخێ ببەستم ..
نا .. نەک بە یادی تۆوە ..
زەحمەتە تەقاعود بی
بە تیشێرت و کاوبۆوە ..!

نەوزاد بەندی

دامێنی تاریكی دایگرت ئەم شەو كۆچی ڕۆژێكی تر
لە قەیلولەی بێ ئاگایی ڕەتی كرد بە سەرما مەلێكی تر
لە غەفڵەتی گوناهی دووریم مەحروم بووم لە ديدارێکی تر
لە ناكاوی جەمعی بێ ئاگا خامۆش بوو شەوچراغێكی تر
ڕەشەبای بێ بەختیی ڕاپێچی كرد گوڵستانێكی تر
حەسرەتم بۆ كورد باری كرد نالی و خانی و هەژارێكی تر
بە دڵشكاویی ماڵئاوایی كرد لە كورد شۆڕەسوارێكی تر
كە دیم سیس بوو باغستان زانیم وشك بوو ڕوبارێكی تر
لەپی ڕەشی مردن بردی سەر و مێزەری زانست و ئەدەب
كاروانی مەینەتە ڕوو لە كورد بۆ كۆست و خەمانێكی تر
ڕێژنەی حوزنی ئەزەلە بە سەر میللەت جارێكی تر

لە گرانی خەم و حەسرەت وێرانەیە ڕۆح و دەروون
سوتانی خەرمانە و ڕەشپۆشینی بەهارێكی تر
بێ هودەیە بە گریە هانای بڵێسەی دڵ كەوی
سوتان كەوتە بارێكی تر كۆچی نازدارێكی تر
پێ ڕا ناگا چاوانی حوزن و گریان بە هاواری دڵ
دەسەوسانە هزری غەمگین بە دەست ناڵانێكی تر
بێ بەختی كوردە وا شكا لە دەستی حوسامێكی تر
برینی كۆچت ئازیز هەمیشە سەوزە تا ئەبەد
بە بێ مردن لە بیرمانی نا باتەوە زەمانێكی تر.

عەلی سیرینی

هاتم (ده‌وڵه‌تی خۆشه‌ویستی)م دامه‌زراند
ئه‌وجا بیرم له‌ دروشمێك
بۆ ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ كرده‌وه‌ :
ئه‌ویش،
ده‌ستت له‌ ده‌ستمدا
پرچت،
ئه‌و كه‌وانه‌یه‌ی
سێبه‌رمان لێ ده‌كا..

بۆ ده‌وڵه‌ته‌كه‌م،
بیرم له‌ سروودێك كرده‌وه‌ :
ئه‌و سرووده‌،
ئه‌ڵمانیا نییه‌ له‌ سه‌رووی هه‌مووان
داغستانیش نییه‌..
ئه‌و سرووده‌
خۆشه‌ویستییه‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ی هه‌مووان
ئا ئا ، خۆشه‌ویستی له‌ سه‌ره‌وه‌ی هه‌مووان..

ئه‌و جار،
بیرم له‌ ئاڵایه‌ك بۆ ده‌وڵه‌ته‌كه‌ كرده‌وه‌ :
سوور.. خه‌باته‌
سپی.. ئاشتی
زه‌رد.. جیابوونه‌وه‌..

پاشان ده‌سته‌چیله‌یه‌كم چنی و
ڕه‌نگێكم له‌
په‌لكه‌زێڕینه‌ پێكهێنا و
نووسیم:
عاشقانی دونیا یه‌كگرن!
ئه‌وه‌نده‌ی نه‌برد په‌شۆكام
نه‌مده‌زانی ده‌وڵه‌ته‌كه‌م
ئه‌و هێزه‌ له‌بننه‌هاتووه‌ی هه‌بێ،
ملیۆنان ڕوویان تێكرد
داوای په‌نابه‌ری سیاسییان تێدا كرد.‌

() ڕه‌سوول هه‌مزاتۆڤ، شاعیری ناسراوی داغستان نووسه‌ری (داغستانی من). (*) له‌ ڕۆژنامه‌ی (الصباح)ی به‌غدایی ژماره‌ 118 ی16ی11ی2003 وه‌
كراوه‌ به‌ كوردی.

لەهەڕەتی لاویدای
لێ ناتوانی بوخچەی،
تەمەنت هەڵگریت
لەدرەختی سەرەڕێ دەچی
هەر ڕێبوارێ تێ دەپەڕێ
گەڵایەکت لێ دەکاتەوە
بۆیە، ڕووت.. ڕووتی..!
ئەو بایە..!
یاری بەڕوحت ئەکات
پێویستیت،
بەئامێزێکی گەرمە
ئامێزێک..،
سیسی تەمەنت،
سەوز بهێڵێتەوە
هەرچەند هەڵدەکشێت
ترس لەدەرگا ئەدا
ئازار‌ جەستەت،
سوژن ڕێژ ئەکات
داهەزاوە..داهەزاو
لەدوای ماندووبوونەکان
بەدوای کوانوویەکدا دەگڕێیت،
خەونە شەختەییەکان
گەرم بکاتەوە
چونکە لایەکت، لەبۆشاییدایە
لەسەر نیو بەڕە دەنویت
لادیوارێ نیە؟
پشتی پێوە بدەیت
کۆمڕی ژوورەکەش،
قڵشتێکی گەورەی تێکەوتووە
هەرەس دێنێ.. هەرەس
ئاگردانەکە دەکوژێتەوە
چەند دارەڕایەکی خراپە
دادەتەپێ.. هۆدەکە!
بنۆڕە ئەو دیو تەلارەکان
دێوێک..،
لەنێو مێرگێکدا
باغێک..،
لەپەپوولە ئاو پرژێن دەکات
کوختیەکان..،
لەگمەگم کەوتوون
باڵی ئاسمان،
بەبڵاچەی شمشێر قرتاوە.

عارف کوردە

وە سەفایە
خار پێدەخەنێ لە باخی بەهار
وە گوڵی مێخەک ھەناسەی چیمەن و
گوڵی ھەنار
خار لە دەووری مێخەک
وەک ڕۆمانێکە مێخەک بەرێک ڕەش
لە شێداریا نەرم و نیانی
لەتەک دارزیا ھەردووک دەئاڵێن

مێخک سەرسامە بە بۆ و بەرامی
دەھۆنرێمەوە بۆ ڕەنگ و جوانی
نەخۆش سوودمەندە دەبمە دەرمانی

خار دەلاوێنی
گوڵی بۆ وجوان
بزمار وەرگری تیژڕەوی بانی
کە تۆ لە سەفای
من تیژی بزمار ڕوو، بەرەو ناو شانی

مێخەک دێتە جواو
وە کەلوپەلی پەشت وە بەنی خوریت
بۆ ماوەیەکیش بۆنم هەڵدەگریت

خار ئێژێ
تۆ وشک دەکرێیت وە چەشنی جۆراو جۆر
دەهاڕێیت سەر تا خوار هەر وە ژێر خۆر

مێخەک ھات وتی
بومەسیاقەت
دەکرێمە چێشت ،و شرینی و شەرەبەت کەڵکم زۆر ئەوێ
شەوانەی حەسرەت
ھێشتا ھەر خونچەم لێدەکرێمەوە
گەڵا سەوزم و
درەختی گەرمیان
خشڵ و پۆشاکی ژنی شێخان

شەهلا نوری

ئەوانەی ڕابوردوویەکی ناخۆشیان هەبوو ،بەختەوەرن ..
یادگارییەکی جوانیان نییە ،
دڵیان بۆی توند بێ ،
بۆی بگرین ..

جاران شەقام بانگی ئەکردین،
بۆ پیاسه و
خواردنەوەی چایەک و
بینینی ئەو ..
کڕینی ڕۆژنامەیەکی هاوکاری ..
گۆڤارێکی کاروان .. بەیان ..
ڕۆشنبیری نوێ ..
نووسەری کورد ….
بزمارڕێژکردنی پێڵاو،
بۆ بەرەنگاربوونەوەی لێزمە بارانی پاییز،
کەڵەکە بەفری زستان ..
بۆ بینینی ئوتومبیلێکی ڤۆڵگسن واگۆنی تاقانە، پێمان ئەوت بۆقیی،
کە دەرمانسازێکی سوورفل،
بە دوو چاویلکەی خڕەوە بە هێواشیی پارکی ئەکرد..وا بزانم ناوی سورکێو بوو..
بۆ بینینی سێ چوار مامۆستای بۆینباخ لە مل،
لەبەردەم چایخانەی شەعب،
باسی ڕاپۆرتێکی ڕادیۆی مۆنتیکارلۆیان ئەکرد،
سەبارەت بە دۆزی کورد ..
ئەمڕۆ، شەقام ڕاوم ئەنێ ..
لە تێکڕژانی ئوتومبیل ..ماتۆڕ سکیل ..
لە گەواڵە دوکەڵی تاریک ..
لە حەشاماتی گەنجی بێ ئیش ..
لە ڕشانەوەی نێرگەلە ..
لە پرسەی هەمیشەیی باران..
لە کۆچی دوایی گۆڤار ..
لە تیرۆرکردنی ڕۆژنامە ..
لە ئاڵودە بوونی ووشە و
کۆپلە و
ئیلهام، بە حەبی میبرۆبامێت..
لە ئایفۆن بە دەستی خەواڵوو ..
لە سوپای لوتبڕاو و.. لێو ئاوساو و ..دێراوی قژی وەک کڵاو ..
لە فرۆشیاریی نائومێد ..
لە کڕیاری هەڵخەڵەتاو ..
لە نادادیی ..
لە وێنەی گەورەی ئەوانەی
نانیان سەرنگون کرد ..
ئاویان ڕەدوو خست ..
پێکەنینیان بە یاساکانی تیرۆر، ڕاپێچ کرد ..
مەمکەکانی نیشتمانیان فرۆشت ..
خوێنی مێژوویان پڕ کرد لە جەڵتە ..
جنێویان لەسەر فیشەک موتوربە کرڕ
فیشەک و تفیان لە یەکتری پێوەن کرد..
کۆڕەو و تاراوگەیان لە یەکتر مارە کرد ..
جوانکارییان بۆ جاش و مستەشار کرد ..
سەنتەری توێژینەوەیان بۆ جڕت دامەزراند ..
درەختیان خستە ژێر ئابڵوقەی ئاوەوە ..
پۆستی باڵایان دا بە مشار و ..
ڕێزلێنانیان بۆ، سن و کیسەڵە و کولە و
دوو پشک و ئەژدیها کرد ..
هەنگ و گوڵ و تریفەی مانگ و
کانییان بێ بەها کرد ..

ئەوەی کورد نەبێ، بەختەوەرە..
چەندین کۆڕەو، بە بێ ڤیزه،
بە بێ فڕۆکە و ئوتومبیل،
به پێی پەتی و لە نیوەشەوا،
لەبەر باران،
ڕاپێچی سنوورەکانی نەکردووە ..
براکوژیی چەندین خولی پاڵەوانێتیی بۆ نەکردۆتەوە ..
ڕق و دووبەرەکیی،
لێ نەبۆتە بیر و باوەڕی سەرەکی..
لە شەیتانی نەبردۆتەوە..
لوتبەرزیی و تەمەڵیی و حەرامخواردن ..
قڕە قڕ و یەکتر شکاندن ..
وڵاتی بێ موچە و
بێ ئامانە و
بێ تراموای و
بێ میترۆ و
بێ کارەبا و
بێ ئاو و
بێ بارانی نەدیوە ..
به مێژوویەکا تێنەپەڕیوە،
کرێکارەکانی برسی بن و
بێکارەکانی ملیاردێر ..
گەمژەکانی بەرپرسی باڵا بن و
زاناکانی لە زیندان و
لە چایخانە کۆنەکانا،
ببنە گاڵتەجاڕی خەڵک و
پڕ کردنەوەی بۆشاییەکانی پەیج و
پرسیارە بێ تامەکانی
ڕۆژنامەنوس و پەیامنێر ..
لە پاریس سەرکردەکانی تیرۆر نەکراوە ..
فەرماندەکانی له زیندانا دانەڕزاوە ..
لە ڕابوردووی پەشیمان نییە..
بۆ داهاتووی بێ ئاوات و دەستەوسان نییە..
دەیان جار نەیوتووە ئەم پەنجەیەم ئەبڕم و گەر جارێکی تر
بیخەمە ناو مرەکەبە شینەکەوە..
ئەوەی کورد نەبێ، بەختەوەره،
هەر هیچ نەبێ لە خۆیەوە
ڕقی دنیای لە دراوسێکەی نییە ..
ئێرەیی به براکەی نابا..
چاودێری ژمارەی دینارەکانی
گیرفانی هاوڕێکەی ناکا..
هەوڵ نادا نوسەرێکی بەناوبانگی خۆیان سوک و ڕیسوا کا ..
جنێو به ناودارەکانی نادا ..
هەوڵ نادا داستانێکی لەشفرۆشیی
لەسەر کچە بێژەرێ بنوسێ ..
بە ئەکتەرەکانی ناڵێ هیچ و پوچ..
هەوڵ نادا وێنەی سێڵفی
لەگەڵ خوێن ڕێژێ بگرێ ..
حەزی لە بوختان و
لە غەیبەت و
لە درۆ و
لە ترس و
لە ئوتومبیلی کیلۆمەتر سفر و
لە موچەی بندیوار نییە..
نازانێ خوله چەخماخە و کەمال و مارف کێن ..
وشەی پاراڵێل و قبول خاس و سیمیپڕایڤەیتی نەبیستووە ..
کۆڵانە تازەکانی
بەناوی شار و وڵاتانی ئەوروپاوە نییە ..
سەد جۆر کۆمۆنیست و
سەد جۆر ئیسلامی تیا نییە ..
پەتپەتێن و سەنگەر گواستنەوە ..
شەڕی نێوان شاعیرەکان
شەڕی نێوان بێژەرەکان ..
شەڕی نێوان ماستفرۆشەکان ..
شەڕی نێوان ئەوانەی باڵی برژاوی مریشک ئەفرۆشن ..
شەڕی شیعردز و شیعردزراو
ڕۆماندز و ڕۆماندزراو ..
تابلۆ دز و تابلۆ دزراو ..
شەڕی قۆڵبڕ و قۆڵبڕراو ..ی نەدیوە ..
ئەوەی کورد نەبێ، بەختەوەرە ..
هەر هیچ نەبێ لە وڵاتە یەکگرتووەکان، ئاڵایەکی هەیه ..
هەر هیچ نەبێ لە مافیاکانی ،
مافی سکاڵایەکی هەیە ..

ئەوەی بە ساوایی بێ کەس بوو،
بەختەوەره ..
لەگەڵ تەنیاییدا ڕادێ و
دایک و باوکێ وەک دوو بەردی دەستاڕ نایهاڕن ..
نایکەن بە کۆپییەک له خۆیان ..
له بێژنگ نادرێ هەزار جار ..
نابێ به بوونەوەرێکی خاڵیی لە خۆی ..
دوای ئەوە بۆ مەرگی جەلادەکانی ،
قوڕ ناپێوێ ..
بە مەرگی جەلادەکانی ،
ژیانی ناشێوێ ..
ئەتوانێ گۆڕانکاریی بکا، چونکە خۆیەتی ..
عەقڵ عەقڵی خۆی ..
چاو ، چاوی خۆی ..
خوێن خوێنی خۆیەتی، ئەیڕژێنێ ..
لە ترسی جەلادەکانی،
خۆی ناخەسێنێ ..
….. هەتا دوایی .. هتد …

جگه‌ له‌ گۆڕه‌پانی پڕ له‌ ئاگر و دووكه‌ڵ
بێجگه‌ ‌ لافاوی نه‌خۆشی و كوشتار و خوێن
به‌ده‌ر له‌ ناڵه‌ی تـژی نه‌فره‌ت ، تـووڕه‌یی
جگه‌ دۆزه‌خی سه‌رنگوون و وه‌رگه‌ڕاو
بێجگه‌ ڕه‌شه‌با
كه‌ له‌سه‌رخۆ
سروودی خه‌می
به‌ گوێی بـیاباندا ده‌خوێنێ
به‌ده‌ر له‌ تۆڵه‌ی تاڵ و كاڵ
پێم بڵێ ئه‌ی دڵ
چی به‌ پـیاو ماوه‌؟

ئێوه‌ ئه‌ی میره‌كان!
گه‌وره‌كان!
ئه‌ی ئه‌وانه‌ی له‌ بڵیندییان دانیشتوون!
ئێوه‌
خاوه‌ن كۆشك و بێ خه‌مه‌كان!
ئێوه‌
جه‌نگاوه‌ره‌ داناكان!
نازی چی به‌سه‌ر
داستانه‌كانی مێژووه‌وه‌ ده‌كه‌ن؟
پشتی چی
به‌ زۆردارانی سبه‌ی ده‌به‌ستن؟
بمرن!
ئێوه‌ سزاتان مردنه‌
بمرن!
چونكه‌ ئێوه‌ن ده‌رد و ئافات.

له‌وه‌ ده‌ترسم ئاگرپـژێـنه‌كان
ڕۆژێ زاری خوێنینی خۆیان بكه‌نه‌وه‌..
ترسم له‌وه‌یه‌،
ده‌ریای سه‌رشێت
نه‌ریت و ڕه‌وشت
به‌ جارێ سه‌رنگوون كات
شار و ماڵ و كۆساران
تێك و پێك دا و
له‌ مه‌شخه‌ڵی كینه‌دا بیانسووتێنێ..
ئاسمانه‌ شینه‌كان،
له‌ یه‌كدی بـپچڕێنێ و
ئه‌و گومبه‌زه‌ تریفه‌ییه‌ به‌ربێته‌وه‌ ..

سه‌یره‌
له‌و تاریكه‌شه‌وه‌ به‌سامه‌دا
خوا ده‌رگایه‌كی لێ كردمه‌وه‌
له‌و ده‌رگایه‌وه‌،
له‌سه‌رخۆ ته‌ماشام كرد:
له‌ هه‌ر گۆشه‌یێ
لاشه‌یه‌كی بێ سه‌رم بـینی..
تۆ ئه‌ی هه‌موو سه‌رزه‌مینی گـێـتی!
ئه‌وه‌ چ ئازادییه‌كه‌
به‌ ناڕه‌سه‌نانت داوه‌!

دایخه‌!
چۆنی به‌چاكی ده‌زانی ڕێی لێ بگره‌
جیهان له‌ گوناهه‌كانی بشۆره‌وه‌
زه‌مین
له‌ قینی نهێنیدا ده‌توێته‌وه‌
كینه‌یه‌ك له‌ وێنه‌ی تاریكه‌شه‌ودا..

خۆشن ئه‌و ساته‌ تاڵ و
ئه‌وڕۆژه‌ شیرینانه‌
كینه‌ی ئه‌و
به‌ گوناهان سزا ده‌دا..
وه‌ڕس بووم
له‌و هه‌موو خۆخواردنه‌وه‌یه‌ ، وه‌ڕس بووم..
ئای ژیان له‌گه‌ڵ ڕه‌شایێدا چه‌ند خۆشه‌.

كه‌ سرووشت نوقمی خاك و خوێن بوو
شارستانییه‌ت گه‌ر ئه‌مه‌ بێ
ده‌بێ دڕ‌نده‌یی چی بێ؟
() نادرپوور له‌ تاران له‌ دایك بووه‌ ،خوێندنی سه‌ره‌تایی و ناوه‌ندی له‌وێ ته‌واو كردووه‌ .سێ ساڵان له‌ پاریس و ساڵ و نیوێكیش له‌ ئیتاڵیا ماوه‌ته‌وه‌ و هه‌ردوو زمانیش ده‌زانێ. (*) له‌ (برگذیده‌ شعرهای نـادر نـادرپور)ل. 43 كراوه‌ به‌ كوردی.

خۆم هەڵدەواسم
بەنیشانەیەکی پرسیارا
کەوانەیەک دەکەمە تەلبەند
لەخوارووی هیچەوە
بەرەو کۆتایی ڕستەیەک
خاڵ بارانت دەکەم
لەنێوەندی هێشووە شیعرێکدا
ترێی پەیڤێک هەڵدەمژم
هەڵاوی پیت
لەبادەی تینوێتیا کۆدەکەمەوە
گوڵاوی مەبەست
بەسەر پەڕەیا دەپرژێنم
گەیشتن بەتۆ
لەداردانی هەنگاوە
دابەزینی لوتکەی چیایە
سەربڕینی زاری پێدەشت و ڕێگایە
شوێن هەیە باسکت دەشکێنێ
هەشە چرۆی عەشق
لەڕێگەی کۆچتا دەڕوێنێ
چەند پەرۆشم
لەنسێی پرچتا ڕۆنیشم
خوازیارم
لەسێبەری باڵای شەنگتا
سەرخەوێک بیخۆم بشکێنم
ببم بەتۆو
لەخۆمی ونبوودا بمرم
بەگێلاسی پەنجەکانت
وردە سەمای حەز بدوێنم
لەگۆشەی دیواری ماڵتان
بەگژ هەستی هەڵڕژاوما
سەرکەوم بۆ سنووری ژان
نەتۆ ئەشکت
دیدەی وشەیەکمی ناسی
نەتوانیشم
بزانم بۆ گیانی تینووم
بەنیشانەی پرسیارێکا
نیوە شەوێک خۆی هەڵواسی

ستار ئەحمەد

جیهان لە پێش خۆتدا

لەسەر سفرە دابنێ و

پارچە پارچە

قوماری پێ بکە..!

قومار لەسەر خۆر و مانگ بکە !

ئەگەر دۆڕاندت ،

ڕوناهی ئەستێرانت بۆ دەمێنێـتەوە.

قومار لەسەر درەختی دارستان و باخچان بکە !

ئەگەر دۆڕاندت ،

قومار لەسەر بیابان و دەریا بکە

قومار لەسەر شار و گوند و شەقامان بکە.

هەمیشە ئەشکەوت و بنـتاوێـرم خۆشویستوون.

قومار لەسەر زێڕ و زیو بکە !

دەتوانی گەنجینەکانت پڕ لە خۆڵیش بکەی ..

قومار لەسەر خواوەند بکە !

ئەگەر دۆڕاندت لانی کەم شەیتانت بۆ دەمێنێـتەوە..

لە بەرابەر ژووری پڕ لە دووکەڵتدا

ئارام لێبڕاو دادەنیشێ چاوەڕێت دەکا..

ئینجا بەیەکجاری قومار لەسەر هەموو شتێک بکە

چ باکتە ببەیەوە یا بدۆڕێنی ؟

مادەم دەزانی جارێکی دی.. تا کۆتایی

یارییەکە دەکەیـتەوە.

(*) له‌ كۆشیعری شاعیر(فراشة فی طریقها الی النار) بڵاوكردنه‌وه‌ی ده‌زگای (المدی)- 1998 كراوه‌ به‌ كوردی.

له‌ پشت دیواری مه‌رگ
وه‌ك مناڵێكی هاری چه‌توون
بانگت ده‌كه‌م
ژیان چه‌ند خۆشه‌ ئاوا!
له‌وێ ده‌چینه‌ باخی نه‌مری خواوه‌نده‌كان
وه‌ك دوو باڵنده‌ش
ئاسمان ده‌كه‌ینه‌‌ ماڵمان
ژیان بروسكه‌ی گۆرانییه‌كه
له‌ نێوان عه‌شقی زه‌وی و ئاسماندا
له‌وێ،
چه‌پكێك گوڵه‌ نێرگزی ئه‌ستێره‌ت
پێشكه‌ش ده‌كه‌م
ئێستا ئێمه‌‌ ماڵمان له‌ پشت دیواری مه‌رگه‌
ئه‌رێ دێی بۆ ئه‌وێ؟
ئه‌گه‌ر هاتی
با جێژوانیشمان له‌ باخچه‌كه‌ی
خواوه‌ند بێ!
هه‌ردووكیشمان به‌یانی
له‌ ماڵی عه‌شتار ده‌عوه‌تین
به‌ڵام ئه‌وه‌ش له‌بیر نه‌كه‌ی
كه‌ هاتی، بۆنی خۆشی ئازادی له‌ خۆت بده‌ی!
عه‌شتار به‌ڵێنی داوه‌
كه‌ خۆشترین گۆرانیی
عه‌شقمان بۆ بڵێ
ئێمه‌ش دڵخۆش، پێی ده‌ڵێین:
سوپاس ئه‌ی خواوه‌ندی عه‌شق!
سوپاس.
سوپاس
بۆ ئه‌و خه‌ونه خۆشه‌‌‌ جاویدانییه‌‌ت.

به‌ختیار محه‌مه‌د

خۆم و هەزاران هاوڵاتی
دەچینە بەرامبەر پەرلەمان
یاداشتێكی توند دەنووسم
نایخوێنمەوە،
بەردێك بەدەستەوە دەگرم و…
نایهاوێم
درووشمەكانیش قوتدەدەم
چونكە ئەوان
هێشتا لەسووڕی متبوونان.
———

بۆ مانگرتن
یان خەبات و خۆپیشاندان
ئیدی ناچمەوە پەرلەمان
دەچمە سەر سندوقەكانی دەنگدان
پێش ئەوەی پەنجەكەم مۆر بێ‌
هەر رێك لەوێ‌
پاشەكەوت و….
موچە دزراوەكان و
لێبڕین و
جیاوازیە چیانایەتیەكان
بەبیر خەڵك دەهێنمەوە.

سەلام عومەر

1
دەچم دڵی درەختێک دەدەمەوە
لەو نزیکانە
ڕۆژێک هەیە سپی نییە

2
شێرپەنجەیەک
لە خوێنمایە
ئەوینی تۆ

3
لە پەنجەرەکەیەوە
گوێ لە سەمای بەفرە ڕەشەکە دەگرێت
پیاوێکی نابینا

4
دەستێکم لەرزی
سێبەریان کەوتە کۆشی تاریکی
هاوڕێکانم

5
شۆستە تەزیوەکانم خۆشدەوێن
کە دەکەوم
ئەوان هەڵمدەگرنەوە

6
گوزەرێک بە دڵما بکە
تا نەفخی سوور هەڵیاندەگرم
شوێنپێکانت
7
لە بری دڕک
خۆزگە‌ پڕ دەبوون لە چڵە نێرگز
درزی نێوان پەنجەکانم

8
لە بەرانبەر سوپای پاییز
پۆل پۆل خۆیان بە دەستەوە دەدەن
گەڵاکان.

9
ڕۆحم سەرڕێژە
تا دوا وێستگەی گەشتەکەم بەشم دەکات
توێشووی ئازار .

10
لەسەرەمەرگیا ،
فریا نەکەوتم گەرووی تەڕکەم
گیانی سپارد چۆلەکەکە

11
پەنجەرەیەکی یاخی
بە پەنجەی دڵ ناکرێتەوە
گرێ کوێرەی بەختەوەری.

12
نمایشی مەرگ
هۆڵی تەنگیی ئینفرادی ـ
هاتن بۆ هەمووانە.

13
پەنجەرەیەکی نابینا،
بێ ئاگایە لە تامی هەتاو
شەمشەمەکوێرە.

14
گۆشت و خوێن نییە،
تۆپەڵێک قوڕی دەستکردە
کۆیلە.

15
قەفەسەکەم شکاند
لێ دەریام بۆ ماڵیی نەکرا
دانپێدانانی چڵێک

16
سەری مەنهۆڵەکان هەڵمەدەنەوە
بە بۆنی مرۆڤ دەبوورێنەوە _
سیسرکەکان.

17
پەڵەیەک هەور
بەسەر پانتایی مرۆڤبوونەوە
؟؟؟؟؟؟

18
لە ڕۆژگاری کۆرۆناوە.
وازی لە نوێژەکانی هێناوە ـ
دایکم!

19
تابلۆیەکی سوریالی،
لەسەر پشتی ڕۆژەکانم بۆتە تاتۆ
چڕنووکی با
20

لەنێو دەستە قڵیشاوەکانی باوکم
سەما دەکات
پەرداخی ئاو.

21
ڕۆژگارێکی سپی،
تۆخترین دێڕی یادەوەریمە ـ
سیمای منداڵیی.
22

سوپاسگوزارم
قەرزداری هیچ درەختێک نییە
‌پشتم.

نازەنین هات و لە دەرگای دڵی دام و، چوو
پەردەی خەڵوەتی خەمخانەمی هەڵدایەوە و، چوو

کونجی تەنیایی مە، بە خەیاڵی شاد کرد
خەوی خورشیدی خستە چاوی یەڵدا و، چوو

دەردی بێ عیشقیمانی دی و نیگەران بوو
ئاگری ئارەزووی لە گیانی بە ئارام بەردا و، چوو

خەرمەنی سووتاوی من، کوا بە کاری ئەو دەهات
کە وەک برووسکە هات و لە باغی وشک و سەوزمانی دا و، چوو

چوو و، بیری لە تۆفانی دیدەم نەکرد
چ دڵێکی هەبوو خودایە کە لە دەریای دا و، چوو

ئاخۆ بیرێ لە دێوانەیی خۆی دەکاتەوە؟
ئەو کە زنجیری لە پای دڵی شەیدا بەست و، چوو

(سایە) ئەو چاوە ڕەشە چی دەگوت بە تۆ کە دوێ
ئەقڵ هاواری کرد و، بەرە و سارا چوو.

غەزەلی خەون و خەیاڵ
امیر هوشنگ ابتهاج (سایە)
وەرگێڕانی لە فارسییەوە شەهلا نوری

کاتێ دەڕۆم
برينی قەتماغەکراو جێ دەهێڵم
هەر لە ڕێگا
توێشوی نانم خوێنی هيشکە
مردوويەکی بە ترپەم و
چی جێبێڵم
خەونم بينی
لە سارايەکی چۆڵ و حۆڵ
سێوم دەچنی
ڕووبارێ بەرۆکی گرتم
خووڕەی چەمێ زنجيری لە پێ دەکردم
دەستەکانم بوونە تابلۆ
بە بن چەکمەی جەللادەوە
چاوەکانم هەر چاوەنواڕ
ئاوڕی دوا دەدەنەوە
ميداڵی سۆز و بەزەیی
تيشکی خۆری پێ دەگات و
خەڵاتێ بێت بمدەنەوە

کاتێ دەڕۆم
بولێڵی چاو حەرفی دوێنێم لێ ون دەکا
چاويلکەکەم دەچێتەوە بۆ ڕۆژی بەر لە فڕێدان
دەفتەری ئاکاری غوربەت سەرەڕۆيە
قەڵەم ڕستەی پەرش و بڵاو دەگرێتەوە
واق وڕما و حەپەساو نيم
وڕێنەی کۆن بلێمەوە
ژانەکانم شلوێ شلوێ
بۆنی ڕێگای کانی دەگرن
بيری خەمێ لووشم دەدا
دايک دەبێتە کانييەک
ئەشک و قوڵپ هەردوو ميلۆدی شيعرێکن
دەيڵێمەوە
کراسی عوسمانە بەختم
تيشکی ڕۆژێ پەرش و کەرت کەرت
سەفەر سەفەری ژێوانی
بە کام توولە ڕێی ڕۆيشتن بتلێمەوە
گەر پەنجەرە دەروازەم بێ
وەلێ سبەی لە دەرگاوە
بەرەو دەرێ و تەنيایی خۆ هەر دێمەوە

کاتێ دەڕۆم
گۆرانی کۆن و نوێم ناوێ
يادەکانم دەسوتێنم
با پەند و وانە ئەتک بێ
بە سەر ريتمی پشکۆ دەڕۆم
سەما لە سەر گەڵای زەرد و
باخچەی بوکێنيتا دەکەم
خۆرئاوابوونێکی جوانە
ناهێڵێ شەو داگەڕێت و
ڕاز و نهێنی و پرياسکە
بە کەناری خەو بسپێرم
لەم سەفەرە، گەر بێمەوە
ئيتر ئەبەد ڕێی دوور نابڕم
شەوچەرە کوێر ناکەمەوە
گەرمەتەنوور نامەيەکە بە کۆترا بۆی دەنێرم

کاتێ دەڕۆم شانەی هەنگوينی دەدزم
لە درزی دەرگای هەڵاتن
لێت دەڕوانم
گوڵی مێخەکی بەرۆکێ
بە وێنای دييە دەلکێنم
شەرابێکی ڤۆلتاريسيش
بە سەر مێزی ئەم قومارە دەپرژێنم
بير هەڵەشەیی گرتووە و
بۆ هاتنەوەت چاوەنواڕم

سەردار جاف
شاعير و ڕەخنەگر، ئەڵمانيا

1
تەمەن دەڕوات و
کفن دوورە ڕەشپۆشەکان
خەونە سپییەکانمان کفن دەکەن و
لەسەر شانی حەسرەت و
لەناو تابووتی ئارەزووە بەباچووەکان
لە قووڵترین مەنزڵگەی پیری
دەیاننێژن !
2
لەناو کتێبە پیرۆزەکان و
لە سەر دڵی زەمین و
لە دوورترین خاڵی گەردوون و
لەسەر باڵی باڵندەکان
وا نووسرابوو کە
ژیان واتە چێژ و ئارامی
بەڵام ئێمە
نە لەناو کتێبە پیرۆزەکانی ناو خاکەکەمان و
نە لە دوورترین خاڵی گەردوون و
نە لەسەر باڵی باڵندە بریندارەکانی ئاسمانی وڵاتەکەمان
نە چێژمان بینی و نە ئارامی
ئەوەی هەبوو تەنها
جەنگ و ئاوارەیی و خوێن و دابڕان و دووبەرەکی بوو!
3
دەڵێن هەناسە بۆ بەردەوامی ژیانە
بەڵام من ئاشنای سەرزەمینێکم
خەڵکەکەی بە هەناسەدانیان
بەردەوامی بە مەرگی خۆیان دەدەن
نەک ژیانیان !
4
ئارەزوو واتە
بینینی مەمکەکانت لەناو رووبارێکی بەخووڕی ئازاد
لەکاتی مەلەدا بە ڕووتی
حەسرەت واتە
تەلبەند کردنی خاک و دەشت و شاخ و دۆڵ و رووبارەکانی وڵات و
کووشتنی شکاندنی تاسەی ئەو بینینە!
5
باڵندەکانی جیهان هەموویان ئازادن و
لە دارستان و شاخ و دۆڵ و دەشت و شارەکان ئازادانە دەفڕن و باڵ دەگرن
بەڵام باڵندەکانی وڵاتی من
پێش فڕینیان
لەترسی کووشتن و سەربڕین
بەرگێکی سەوز یان خود زەرد یان خود ئایینی
لەبەر دەکەن و جا دەفڕن!
6
من لێرەوە
لەناو دڵی ئەم تاریکستانە
ماتەمێک ئەبینم
کە هەر چەند درێژەوەخت و سامناکیش بێت
هەر کۆتایی دێ !
7
مشتی گرێدراو خوێن ڕادەکێشێت و
دەمی بەستراویش هاوار
مەچەکی کەلەبچە کراویش چەک و خەنجەر
دیکتاتۆرەکان چەند سادەن
مێژوو پێمان دەڵێت:
گەل تاهەتایە بەبارمتە ناگیرێت و
خاکیش بۆهەمیشە تاپۆی ئایدۆلۆژیای حاکم نابێت !
8
لەو سەرزەمینە دوورە ئەسیرە
دواجار مانگەشەو بەڕووی ئازادیدا
زەردەخەنەی کرد !
9
گەوهەرێکم هەبوو
ناوازە و گرانبەها
لە غەفڵەتێکا لێیان دزیم
لە غەفڵەتێکا لێیان دزین
ئەو گەوهەرە نیشتمانەکەم بوو
ئەو گەوهەرە نیشتمانەکەمان بوو !
10
دڵم بۆ گرتنی چادرە ڕەشەکەی دایکم تەنگ بووە
دایکم نیشتمانی یەکەممەو
خاکەکەشم نیشتمانی دووەم
دایکم ئارامی بەخش و خەمڕەوێنمە و
خاکەکەشم بست بە بستی وەیشوومەیە و
فیرعەونستان !

کیشوەری پیر / ئەیلولی 2025
شوان عەباس بەدری

پێش ئەوەی عاشقی تۆبم
شیعرەكانم زۆرلاساربوون ،عاشق نەبوون
دوای عیشقی تۆ
ئەوان زیاتربۆت دەستەمۆن…
دوای عیشقی تۆئەوان لەمن عاشقترو
زیاترلەمن هۆگری راموسانی تۆن…
پێش عیشقی تۆهەرچی هەبوولەیەك دەچوون
رۆژوشەوم هەتابڵیّ ی ئاسایی بوو…
نەخەولەچاوان دەتۆراو نەهەنسك یەخەی دەگرتم
فلیمێكی سینەمایی دووبارەبوو،لاسایی بوو…
پێش عیشقی تۆهیچ دیمەنێك
سەرنجی رانەدەكێشام
هەرچواروەرزم تەنیاتەواوكەری ساڵ بوون …
تەمەنم وەك لاپەڕەكانی پەرتوكێك هەڵدەداوە
بەڵام هەمووی لاپەڕەی سپی و بەتاڵ بوون…
ئێستا لە دوای عیشقی تۆوە
هەموو شتێك لەشێوەی جارانی ناچێت
واهەست دەكەم سەرتاپای جیهان گۆڕاوە…
دوای عیشقی تۆهەرچی هەیە و
هەرچی سەرنجی لێ دەدەم
بەس تەنیابەتۆوە ناوە…..

1تا 5/2/2009

kawa_kiwiny@yahoo.co.uk

خەڵک هەیە
خەڵکی جۆراوجۆر
کە من مێشکم قبووڵیان ناکات
ئەوان پێدەکەنن و
قوبڵی ساوەر و برنج و بریانی دەخۆن و
ئەسپ و سەیارە و تەیارە دەکڕن
خەیار و قەیسی و ترێ و تەمەرهند و
مۆڵ و مۆم و هۆم و چۆم دەپێچنەوە!
من هیچم نییە لەو سەرمایەیەی ئەوان کردوویانە بە قەڵا بۆ خۆیان
ئەوەی هەمە جیهانی خۆمە
نایدەم بە تاج و ساج و باج و گەراجی ئەوان
خەڵک هەیە
باڵۆنی هەیە
من هەم
باڵۆنم نییە!

خەڵک هەیە
ساڵۆنی هەیە
من هەم
ساڵۆنم نییە!
من نیمە زۆرینەی ئەو شتانەی ئەوان کردوویانن بە قەڵا بۆ خۆیان.

ڕاستی بڵێم؟
من قەڵاکەم دەمێکە ڕووخاوە
پاڵم داوە بە تەنیایی شینی خۆمەوە!

من بەبێ پادشای چوارئینجی ڕۆم
من بەبێ گشت خاکی پانی عەجەم
من بەبێ عومری بازنەیی نوح
من بەبێ هێزی بەرینی نەمروود
من بەبێ چیای تیژی تەڵا
من بەبێ جەماڵی خڕی یووسف
من بەبێ دانایی ئاسۆیی لوقمان
من بەبێ گەنجی ستوونی سەلمان
تەنیام.. من زۆر.. زۆر تەنیام
تەنیام و جیهانی خۆمم گرتووە
من جیهانی خۆمم خۆشدەوێت
من جیهانی خۆمم!

من بەبێ گەنجی قاروون
بەبێ ڕەنجی فەرهاد
بەبێ تاقی کیسرا
بەبێ سەبری ئەیوب
بەبێ هەرەم
بەبێ حەرەم
بەبێ کەرەم
بەبێ دەوڵەت
بەبێ سەروەت
بەبێ، بەپێ
بەپێوەم، بێ چارە
بەپێوەم، بێ پارە
تەنیا خاوەنی جیهانی خۆمم.

سامانی سولەیمانم نییە
پەڕجووی موسا و
لێبوردەیی عیسا و
هەسپی بوڕاقم نییە.
زەینەفۆن و
دیاکۆ
هۆلاکۆ و
ئەسکەندەر نیم.
تەنیا خاوەنی جیهانی خۆمم
من جیهانی خۆمم خۆشدەوێت
من جیهانی خۆمم!

کێ خوێنی پاکی خۆی دەکێشێت؟
من نەبێت!
کێ کێشاویە بە بەرددا گیانی خۆی؟
من نەبێت!
کێ دەبینێت چ ڕووناکە؟
من نەبێت!
کێ خودا دەناسێت، بۆی دەگری؟
من نەبێت!

من دەنگدەداتەوە سینەم
چۆڵە بێ تۆ!
من دەشتێکم وادەخنکێم
دەمرم بێ تۆ!

من بارگەیەکی جێماوم
زامم بێ تۆ!
من قارەمانێکی دۆڕام
ژارم بێ تۆ!

تۆ دەمکێشیت بە چیا و دەشتەکاندا
کوێرانە!
تۆ دەمکێشیت بە مانگ و ئەستێراندا
عاشقانە!

تۆ لە گەروودایت
تۆ لە باخەکاندایت
تۆ لە سروەدایت
تۆ لە کڕێوەدایت
تۆ درەختی منی
تۆ گوڵزاری منی
تۆ ئاسمانی
تۆ هەردی
تۆ زەریای
تۆ فڕینی
هەر تۆش تەنیا
ژانی منی!

ڕۆژێک دادێت دەچیتە گەردوونی خۆتەوە
جیهانی خۆت دەناسیتەوە
من خەیاڵاویی بە ناو ئەو ڕۆژەدا دەڕۆم
بۆ ژیانێک واقیع نەخۆشی نەخستبێت.

شوێنک شوێن نییە
کاتێک کات نییە
تێیدا بمرم!

دەردی من ئەوەیە
دەردەکانمم پێوە دیارن
دیارن بە ڕۆژەکانمەوە
بە هەنگاوەکانمەوە
بە ئاگرەکەمەوە
لەسەر شوێن پێیەکانم جێماون
ئەو دەردانەی کەس نایانخوێنێتەوە.

من واقیع ئازارم دەدات
برینێکە لەسەر بوونم
تەمێکی قوورسە دەمخنکێنێت
لە هەموو شوێنێکم گیربووە
لە هەموو کاتێکم ڕۆچووە
من واقیعم ژانی هەیە!

فریا ناکەوم ئەوەی دەمەوێت بژیم
فریا ناکەوم ئەوەی دەمەوێت بمرم.

من پێویستم بە ژیانێکی دیکەیە
ئەمە ژیانە ڕاستەقینەکە نییە.

لەنێوان خۆر هەڵاتن و خۆر ئاوابووندا
هەر ساتێک و کڵاوێک دەخەمە سەرم
کڵاوی دایک ، ئارامی و
بەرپرسیارێتی و
تا ئەوپەڕی عەشق و شێتی و خۆشەویستی دایکایەتیم بەسەر کۆرپەکانمدا دابەش دەکەم
دڵم لەگەڵ هەموو خورپەکانی
دڵیان، خورپە دەکا
دەزانم ئەوان ئیتر نە کۆرپەن
نە منداڵ و نە هەرزە
بەڵام ڕوونە هیچ کەسێک نازانێت و ناتوانێ وەکوو خۆم خۆشیانی بوێ

کاتێک کڵاوی خوشکایەتی دەخەمە سەر
لە دوورەوە بە ئارامییان ئارامم ،
بە خەمیان خەم دەخۆمەوە.
کڵاوی فریشتە و فریا کەوتنی ئەوانەی لەو ساتانەدا لە من زیاتر کەسیان نیە
ئەو کڵاوەیان لەهەموو کڵاوەکانیتر
پڕ ڕەنگ ترە
دڵی تاریان ڕەنگڕێژ دەکا
کە کڵاوی ڕاوێژکار ی دەخەمە سەر
دەبمە ڕابەری بێکەسان تنۆک تنۆک فرمێسکەکانیان چک دەکەم بە
بەخشینی ئومێد ، هیوا
لەکاتێکدا هیوا و ئومێد لە ناخیاندا
گیانیان داوە
ئێوارانیش
کڵاوی ژنێتیم ، کڵاوی سەروەریم ،
کڵاوی خۆدی خۆم
دەخەمەوە سەرم و
دەپرسم
ئێرە تاراوگەیە یان نیشتیمان
من لە وێدا لە خۆم ون بووم
ئەلێرانە خۆم دۆزیە
لەوێ هیچ کڵاوێکم نەبوو
لێرە دەیانی سەروەریم خستۆتە سەر

لە نیوەی ڕێ
لە ژێر درەختێکا منت بینی،
وای دانێ نەتدیوم، بڕۆ ..
بڕۆ بێ ئاوڕدانەوە ..
کوشندەیه گەڕانەوە بۆ ڕابوردوو..
یان گەڕانەوە بۆ ناو جەنگ
کوشندەیە ژەهری گەڕانەوە ..

٭ ٭ ٭

خۆمت پێ ناناسێنم
چونکە وەک ئەوە وایه ئازیزێکت
داوەتی پاشماوەکانی جەنگ و
بۆردومانکەی ..
وەک ئەوە وایه لەناو گۆڕێکا
دەعوەتی ژیانکەی ..
خۆمت پێ ناناسێنم ..
نامەوێ ..نا، بەهۆی منەوە زیانکەی

٭ ٭ ٭

قەت ئەوەندەی من ،
پێویستت بەو دیدارە نییە ..
قەت هێندەی شاخێکی بەستەڵەک
پێویستت بەو بەهارە نییە ..
ئاوڕ مەدەرەوە و ..بڕۆ ..
وەک چۆن ڕاستی
چاو دادەخا و
ناچێتە ناو ماڵی درۆ ..
قەت ئەوەندەی من پێویستت
بە ئیقامەی ئەو شاره نییە ..
قەت هێندەی گەڵایەکی زەرد
پێویستت بە لقی ئەو دارە نییە ..
بە جێم بێڵە ، بێ ئاوڕدانەوە ..
سوودی نییە دەستپێکردن
لە سەری ساڵانەوە ..
هەرچەندە بەفر ڕاویشی نێی،
هەر دێتە هەیوان و
داڵانەوە …!

٭ ٭ ٭

شوێنێ شک نابەم ،
به کاری هەڵواسینی تابلۆی نوێ بێ ..
قەت لە خۆت مەپرسە ،
ئەبێ ئەم شێوەکارە کێ بێ ..
هەر کەسێ بێ،
تازه شوێنێکی نەماوەتەوە بۆ جێگیربوون
تازە ڕێیەکی نەماوەتەوە بۆ ڕاکردن
تازه کاتێکی نەماوەتەوە بۆ بەسەر بردن ..
ڕۆژی سەد جار
ڕوو بە ڕوو ئەبێتەوە
لەگەڵ
مردن ..
تازە تێپەڕی چیرۆکی گەشتی کازیوە ..
گەشتی ژێر بارانی
تۆ و من ..
وشک بووینەوە وەک دوو مێروو ..
بووین بە دوو لاپەڕەی
لەیادکراوی مێژوو ..

٭ ٭ ٭

مەڵێ زوو ڕۆی ..
زوو تەواو بوو ئەو چاپتەرەی
باسی دوو تەلەبەی زانکۆ بوو
یەکێکیان گەرم و گوڕ
یەکێکیان سارد و سڕ
یەکێکیان تێر و پڕ
یەکێکیان شڕ و ووڕ ..
زۆر بە قورسیی لە من تێپەڕی ..
هەزار ساڵ زیاتری خایاند ..
بە خۆمەوە ،
هەزاران خوێنەری گریاند ..
قەت مەڵێ بۆچی وا خێرا تێپەڕی ..
بە خۆمەوە ،
ماڵی خوێنەرەکانیشمی ڕوخاند ..
یەکێکیان سەربازێ بوو ، نائومێد ..
بەر ڕێژنەی گولەیان دا ،
هەرچەند ئاڵای سپی هەڵکرد ..
هەرچەند وەک باوکی موحەمەد دوڕڕە،
دەستی ڕاوەشاند ..
قەت مەڵێ ئەو عەشقەی من و تۆ
بۆچی زۆری نەخایاند ..

نەوزاد بەندی

ئەوەی بینیم..،
خۆزگە هەرگیز نەم دیبایە
ئاگر گڕ لەخۆی بەرئەدا
کانی چاوگەکەی کوێر ئەکا
ئاسمان کوڵی دانامرکێ و
لافاوی فرمێسک هەڵسا
شەپۆل لەناوەند دەریایا
سەر شۆڕ ئەکا
لووتکە لەچیا ئەبێتەوە
بەدەوری خۆیدا سووڕ ئەخوا
ماچە، لەجێی ئەسپەشێیەک،
قۆشمە ئەکا
کۆنە برین یەکناگرێ،
هەر خۆی ئەخوا
دوێنێ،
ڕووبارێکی خوڕ بوو
ئەوڕۆژ هیچی لێ تێناگەم
نازانم بەرەو کوێ ئەڕوا
ئەوەی بینیم،
خۆزگە هەرگیز نەم دیبایە
ڕۆژگارێکی زۆر خوێن ساردە
چەقۆ لەدوای مل ئەگەڕێ
چوار وەرزەکە
گەڵا بەدیار درەختەوە
پرسە ئەگەرێ
دایک مەلۆتکەکەی ئەکوژن
قاقا ئەیگرێ
چ ئاوازێکی نامۆیە
تەختەی شانۆ،
خەو دای ئەگرێ
خۆر،
لەشەوی ئەنگوستەچاو
ئەتک ئەکرێ
برسێتی و نان
لەناو کورەی چاوچنۆکی،
ئەسووتێنرێ
لەم دەڤەرە سووتماکەدا
خەم دەست ئەنێ بەدەرگاوەو
دەرگا ئەکوتێ
نیشتیمان چەندە داماوە
بێ دەستو پێ کراوە
کەسێک نیە،
بۆی بێ بەباڵ..،
بۆی بێ بەپێ..ڕێگا ببڕێ.

شیعری- عارف کوردە

خۆت وون کرد ..ئازیز!
من هێشتا وا ئەزانم چاوشارکێیە..
ئەڵێم له پڕ دەرئەکەوێتەوە،
ئەڵێ بۆچی بۆم نەگەڕای؟
بۆچی نەتپرسی لە کوێیە؟

ئەمووت : لە پڕا دێت و
ئەڵێ کامێرای شاراوە بوو ..
ئەو هەموو ڕۆژ و شەو و مانگە ،
لە کۆتایی کۆڵانەکان ..
لە پەڕاوێزی لاپەڕەکان ..
لە قاوەخانەیەکی چۆڵی مەسنجەر،
وەک ئەوەی ڕەیحانە،
چاوم کراوە بوو ..
ئەمووت هەر ئێستا نا ،
تاوێکی تر دێت و
لە پشتەوە چاوم ئەگرێ ..
ئەڵێ چۆنە زیندوویت؟
ئەمووت بە بێ من ئەمرێ ..
هەر نەهاتی .. نە ..

دڵخۆش بووم، ووتم :
ئێستا لە کەناراوێکی ئەوروپا
لەگەڵ نەورەسێکا
مشت و مڕیانە ..
ووتم : قەینا .. کە هاتەوە،
هەموو شتێکی بۆ باس ئەکەم ..
باسی میللەتێ،
هەموو کاتێ مەوسیمی
کوشت و بڕیانە ..
نەهاتیتەوە .. نە ..
بەڵام من واز لە نیازپاکیی ناهێنم ،
ئەڵێم ئێستا لەگەڵ زنجیرەیەکی فارسی
لەگەڵ موحسین چاوەشی
سەرقاڵی گریانە

من قەیناکا ..
بەڵام کە تۆ ڕۆیشتی،
کوپێ قاوە تەنیایی ڕشتی ..
من قەیناکا ..
بەڵام کە تۆ وون بووی،
کزەبای وەشت،
خێڵێک لە گەرما، کوشتی ..
من قەیناکا ،
هەر چۆنێ بێ خۆم ئەخڵەتێنم ،
ئەڵێم دێتەوە ..
بەڵام کە دیار نەمای ،
یەکێک لە دوو کورسی مێزەکە،
شکا پشتی ..
من قەیناکا ….

جەنگ دێتەوە و ..
وەک شێرپەنجە،
هەموو شوێنێ ئەگرێتەوە ..
هەرچی میمۆریمان هەیە ئەیسڕێتەوە ..
ئەو چەند کۆپلەیە ئەنوسم،
بۆ ئەوەی ئەگەر جەردەکان نەیانکوشتی ، ڕۆژێ به ڕێکەوت بێنە لات ..
چیرۆکێکت بیر بێتەوە ..
مەڵێ ئەی تۆ …!

من لەیەکەم خولی یاری برا کوژیی،
ناوبژیوان به کارتی سوور ،
وا کوشتمی،
یەک پارچەم کۆنەکرێتەوە ..
مەڵێ ئەی تۆ …
مەڵێ .. ئازیز ..

کاتژمێر و مۆبایلەکانتان بخەنە سەر کاتی جەنگ ..
من لەناو جۆرەها هێزی
ئاڵودە به بۆنی نەوت و گاز و دۆلار ..
هەناسەیەکی سارد هەڵئەمژم ..
سارد وەکو تۆ ..
ئەڵێم ئەبێ ،
لە چ پەنایەکا خۆتت حەشار دابێ ئەمڕۆ ..
وەک مناڵێ لەناو بازاڕ،
له دایک و باوکی وون بووبێ..
هەواڵت له پۆستاڵیش ئەپرسم ..
زەوی لە ئێمە نائومێد ..
سەیرێکی ئاسمان ئەکات و ..
داوای بارانێکی ڕەحمەت،
ئەخاتە سەر مێزەکەی و ..
ئەڵێ تکایه .. بە پەللە ..
کوللە و گوللە و خۆڵ ئەبارن ..
لە دار و پەردوویەکەوە،
گوێم لە هۆمایۆنە ئەڵێ :
(چرا رفتی چرا، من بی قرارم )
وەکو ئەویش
بە دواتا بگەڕێ، ئازیز‌ ..

گرنگ نییە بتبینمەوە ،
یان نا ..هەرگیز ..
گرنگ ئەوەیە فیشەک
ووشەی نهێنی دەروازەی
دڵی تۆ نەدۆزێتەوە ..
گرنگ ئەوەیه تۆ نەمریت ..
مەڵێ ئەی تۆ ..
مەڵێ ئازیز‌..
من له مێژە …..

ئەی بای سەحەری
ئارامگای یار لەکوێیە؟
مەنزڵی ئەو مانگە عاشق کوژه عەییارە لە کوێیە؟
شەو تاریکە و
وادی ئەیمەن ڕێگەمە
ئاگری توور کوا ، وادەی دیدار لەکوێیە؟
هەر کەسێک هاتە دونیاوە
نەخشی وێرانی هەیە
لە خەرابات بپرسە
کە هوشیار لەکوێیە؟
ئەو کەسە ئەهلی موژدەیە
بە ئاماژە دزانێ ،
ڕاز زۆرە و مەحرەمی نەهێنی لەکوێیە؟
هەر چڵی موویەکم بۆ داوت هەزاران کارە
ئێمە لە کوێین و
مەلامەتگەری بێکار لەکوێیە؟
دووبارە بپرسە لە
زوڵفی گرێگرێ
کە ئەم دڵی غەمزەدە ، سەرگەشتە و گرفتارە لەکوێیە؟
ئەقڵ دێوانە بوو
ئەو زنجیرەی مشکینە کوا؟
دڵ تۆراوە ، گۆشەی گرتوە
ئەبرۆی دڵدار لەکوێیە؟
ساقی و موتریب و مەی
هەموو ئامادەن
بەڵام ژین بێ یار جێگر نابێ یار لەکوێیە؟
حافز بە بای خەزان لەنێو باخی ڕۆژگار مەرنجێ
بیرێ ماقووڵ بفەرموو
گوڵێ بێ خار لەکوێیە ؟

غەزەلی ژمارە ١٩
لە دیوانی حافزی شیرازی
وەرگێڕانی لەفارسییەوە شەهلا نوری

گۆمیلکە گۆمیلکە هەناسەم سوورە
خەونم توانەوەی تاریکی
گەڵا گەڵا باڵام بەڵێنی……
لە لاڵی دەڵاڵی هەڵەسوونەدا
ڕاڤەمکەن
بە ڕاوێژی شێعرێکم ….. نا
بە سرتەی سەرابێک
لە هەناسەم دا …….. سێڵاوە
سەیرمکەن
بە چاوی ئەوینەوە ….. مەستانە
لە سەرەی هەڵوێستم
هەر مەستم …… لە بەستێنی چرا دا
ڕاڤەمکەن
بە ڕاوێژی بێژینگی هێژایی
ئەدەمەی کە با سەرخۆشە
…………………….
ڕۆڵەکانم
هەستمکەن
کە ماندووی ……. ئازاری زریانم
کە ماندووی ……. هەناسە و سەرهەڵدان
کە ماندووی ……. سڕینەوەی بارانم
کە ماندووی …….،،،،،…… ڕەگاژۆی گریانیش
شارەمدەن
کە شپڕێوی هێرشی شەوەدەنگ
لە بێدەنگی چرا دا
………….
ئێستا کە من
لە مەیدان مەداری بێهەودام …… بێهەدام
لە ڕمانی ڕمێنی ڕیا دا
……….
نەوەکانم
گرینگم…….. لەو دەنگەی دا
کە لە جەنگەی جاڕزبوونە
گزینگم…….. لەو زەنگەی دا
کە لە ڕەنگی ڕازیبوونە
شارەمدەن
شاهیدانی فڕینم
لە هەڵمەتی هەوێنی با دایە …….. هێلانەم
هەستمکەن
خەست خەستە هەناسەم
لەو سەرە و سڕەی ئەجەل دا
……
هاواری گڕێکم
لە گەرووی خەڵووز و دووکەڵ دا
تووڕەیی من ….. تەوری سەردەمی سەروادە
ئەو دەمەی …. دەمئەنگێون
ئەو سەنگانەی
لە سلسلەی تەسلیمی دا …… سەرتۆپن
دەمئەنگێون .
..ئەو تیرانەی لە تیرەی توانەوەدا …. سەرچۆپن
………..
من هەر دەیبیسم
ئەو چرایەی لە چیمەن دا ……… چەواشەیە
من هەر دەینووسم
ئەو چریکەی لە چوارچێوەی سەغرەجن دا ….. کڕاوەیە
من هەر دەیناسم
ئەو هەستەی
لە پێخووستی خاوەن ماڵ ……بڕاوەیە
……..
بژمێرن براکانم
ئەو قینانەی ….. لە هەوێنی ئەوین …… ڕواون
ئەو چرکانەی لە چێوەی خولەک دا … چڕژاون
ئەو خوشکانەی ……. لە گەمەی گومان دا ….. جەرگبرژاون
…..
بەفرەکان بە فریوی با ….. یەکان …… دەفڕن
بۆ ڕەگەزی زریان
دەرگاکان
بە گاڵەی دزەکان
لە هەڕەشەی پەرتەوازەیی دا …. لە سەر باڵن
فرشتەکان
بەرگی غەریبیان پۆشیوە و
تووڕەن ….. لە شەقەی ماچی ئەوین
ئێستا دەم دەمی داوەرینە
لە چرکە چرکی ….. سۆمایەکی چڕژاو……..دا
جەنگە جەنگەی رۆحفڕینە
جەنگە جەنگی رۆحوەرینە
یارانم ….. ژانێک لە ژەنگی بێژینگ دا
دامدەپۆشێ….. دامدەبێژێ ….. دەمنێژێ
ژانێک خەریکە خەریتەی خللۆربوونەوەم …. دەکێشێ
ڕۆژێک دێ
دەفی سۆمام ….. گۆڕەپانی ئەوینە
ڕۆژێک کە من
ڕەنگڕێژی …… ڕێگای فڕینم
……
بمبیسن … سریوەی کاسەی سەری تەنیاییم
نزگرەیەک لە زمانم دا ….. لە هەڵبوونە
مەستمکەن
شێعرەکانی شەڕابی….. لە شەڕی بوون و نەبوون دا
لە کتێبی [شەوێک میوانی گڵکۆی دایە گەورەم]

تاهیر مەهابادی

من له‌بێكه‌سی
سه‌گێكم هێنا
كردم به‌هاوڕێم
چونكه‌ ده‌مزانی
رۆژگارێ دادێ‌
به‌شێوه‌ی مه‌سیح
ئەشکەنجە دەدرێم
ئه‌وه‌تا ئیستاش
كه‌پره‌كه‌ی ئه‌وه‌
جێگه‌ی شه‌وانم
له‌نێو یاوه‌رو
دۆستانی كۆنما
خۆم به‌بێكه‌س و
نامۆ ده‌ زانم
چه‌رخی زه‌مانه‌
چه‌نده‌ چه‌پ گه‌ڕی
لاپه‌ڕه‌ی راستی و
سنگی ماف ئه‌دڕی
ئاژه‌ڵ ده‌خه‌یته‌
پێستی مرۆڤۆ
تاوان ده‌كه‌یته‌
ده‌سرازه‌ی درۆ
ئیتر بۆ نه‌مرم
له‌سای سێبه‌رێ‌
منه‌تی زوڵم و
ناكه‌س هه‌ڵنه‌گرێ‌
سه‌گێك هاوڕێت بێت
له‌وه‌ چاكتره‌
زۆردار پێت بڵێ‌
سه‌رت داگره‌
له‌ئاستی جه‌ورو
ناله‌باریی من
ناخی خۆت له‌گه‌ڵ
ده‌روون و هه‌ستا
بكات به‌دوژمن

ستار ئەحمەد

سیحری سۆمای چاوەكانت
پاش ساڵانی دووری و غوربەت
هەمان هێزی ئەفسووناوی
ئەو ساتانەی گرتۆتەخۆ…
كە گڕی ساكارە عیشقی
سەرەرێگای نێوانمانی
دەگەیاندە بەرزی ئاسۆ…
چاوەكانت هەمان نهێنی جارانیان
كردۆتە ئامێزی سۆزی …
ئەو وشانەی لەسەرلێومان
چرۆیان كرد
ئەوانەش كە بڕیاریان بووگوڵ دەربكەن
پاراستوونت بە پیرۆزی …
سیحری سۆمات
ئاوێتەیە بەورۆژانەی
تازە دەزانین خۆشترین
ساتی تەمەنی ژینمان بوون …
تازە دەزانین ئەو وشە سادانەمان
نموونەی پاكی و بێ گەردی ئەوینمان بوون …
تەمەن هێشتا زۆری ماوە
باتاریكی بە رووناكی عیشق لادەین …
بائەو خەمانەی خەریكە
دەڕژێنە نێو هەموو هەست وجودێكمان
بە خۆشەویستی بەبادەین …

3/1تا20/1/2008
kawa_kiwiny@yahoo.co.uk

هێشتا ماوی پیرەژنەکەم؟!
هێشتا؟
سڵاوت لێ بێ، سڵاو!
خۆری تاقانەی ئێوارانت
بەسەر ماڵێدا ببارێ…!

بۆم دەنووسن:
تۆ نیگەرانیی و خۆت دەخۆیتەوە و
زۆرم لە خەم دای ..
زۆر جار بە بـاڵـتۆ دڕاوەکەتەوە
دەچیتە سەر ڕێگا..
بۆم دەنووسن،
بە تەنیا خەونێکی
تاریکایی ئێوارەیەکی ڕەش
وات لێ دەکا دڵنیا و سووربی ،
وەک بڵێی
کەسێک لە دەمەقاڵییەکی مەیخانەدا
خەنجەر لە دڵمدا دەچەقێنێ ..!
شتی وا نییە قەدەرگرانێ من !
دڵنیابە !
ئەوە لە وڕێنەیەکی دزێو
بەدەر نییە..
من ئەو بەدمەستە ڕەزاقوورسه‌ نیم
بەرلەوەی بتبینمەوە بمرم..
هەر لەسەر پەیمانی جارانم
بەسۆز..
تەنیا خەون بە شتێکەوە دەبینم
زووتر بەرەو ماڵە بچکۆلەکەمان
بگەڕێمەوە و
لەو خەمۆکییە ڕاماڵە هەڵبـێم..
دەگەڕێمەوە
کە چڵ و پۆپ
لە باخچەی سپی بەهاریماندا
هەڵدەکشێن..
بەڵام نابێ دایە
لەگەڵ کازیوەدا
خەبەرم بکەیتەوە
وەک پێش هەشت ساڵان دەتکرد..
لە خەونە ون بووەکانم
بە ئاگام مەهێنە!
ئەوانەم لەلادا مەورووژێنە
بەدی نەهاتوون..
من هەر زوو ،
زۆر زوو
دەبووایە ،
ماندوویەتی و ون بوون
تاقی بکەمەوە..
فێری نوێژیشم مەکە دایە
پێویست ناکا
گەڕانەوە بۆ دواوە نییە..
تـۆ ،
تەنیا تۆی یارمەتیدەر و
شادی بۆ من..
تەنیا تۆی
ڕوناهی ئەفسووناویم.
کەواتە نیگەرانیی خۆت
لەبیرکە دایە !
خەمم زۆر بۆ مەخۆ
تکایە ئیدی
نەیەیتە سەر ڕێ
بە بـاڵتۆ شڕە کۆنەکەته‌وه‌…

() شاعیری ناسراوی ڕووس (1895 – 1925) . (*) له‌ ماڵپه‌ڕێكی تایبه‌ت به‌ شاعیر، به‌ وه‌رگێڕانی – ثائر زین الدین – بۆ عه‌ره‌بی
كراوه‌ به‌ كوردی.

لەو سەری دنیاوە
هەتا ئەمسەری دنیا،
شتێک نییە وام لێ بکا سەرسام بم .

جاران حەزم ئەکرد،
شەوانی باران،
کەسێک لای پەنجەرەکەوە ،
بە بێ موقابیل گوێم بۆ ڕادێرێ ..

من بەیانیان ،
وەک سزا تەماشا ئەکەم،
چونکە لە خەو هەڵمانئەسێنێ،
بۆ ئەوەی زەمین وێرانتر بکەین ..
ملیۆنەها گیانداری بێتاوان سەربڕینەوە ،
بۆ ئەوەی ئاودەستخانەکان پیستر کەین ..

کرێکارێ لەسەر داخوازی ئاغایەک، سەرقاڵی ڕوخاندنی شاخێکە..
شاخێ ملیارێک ساڵ زیاترە،
هیچ دڕندەیەک له گوڵ کاڵتری پێنەوتووە ..

گەیشتوومەتە بڕوایەک
هەمووان درۆ ئەکەن ..
هەموومان تاوانبارین ..
زەوی لەوە زیاتر بە کەڵکی شیعر نایەت ..
مەگەر بە زیرەکی دەسکرد ..
چیدی دەریا نەهەنگ ناگرێتە خۆی ..
سانتیاگۆیەکی تر ،
جارێکی تر ناچێ بۆ ڕاو …

بە کراسێکی نیو قۆڵەوە،
بڕیار ئەدەم هەر لە ماڵ بمێنمەوە ..
ماڵ کراسەکەم ئەخوازێ و ..
بۆ خۆی ئەڕواتە دەرەوە ..

تەنانەت کتێبەکانیش
خەریکن ئەچنە خولی شۆفێریی ..
ئەوەی ئوتومبیل لێ نەخوڕێ، شەرەفی نییە ..

ئاو هەر بەشی شۆردنی ئوتومبیل ئەکا ..
ڕۆن هەر بەشی کەوەری ئوتومبیل ئەکا ..
نەوت هەر بەشی دووگیانگردنی ئوتومبیل ئەکا ..
کورد بێ ئوتومبیل یەکسانە بە هیچ ..

هەر بۆیە کە کورد ئەبێتە پەرلەمانتار،
پێش هەموو شتێ ،
لاندکرۆزەرێکی کیلۆمەتر سفری ئەدەنێ ..
ئەوە نرخی عەقڵ و بیرکردنەوە و زمانێتی ..
ئەوە نرخی دین و ئیمان و کەرامەت و ویژدانێتی ..
ئەوە لەشفرۆشییە + ڕۆحفرۆشیی .

لە حەوشەیەکی پڕ لە هیچ،
گرانترین شت ئەکوژم، کە کاتە ..
هیچ کۆناکەمەوە،
چونکە هیچی لێ نییە

ڕەفەی کتێبخانەکەم،
پڕن لەو دەعوەتنامانەی لە هیچیاندا حازر نەبووم ..
نازانم بۆچی پاراستومن؟
یەک دەقیقە مۆڵەتم بەنێ،
با بچم بیاندڕم ..

دڕیمن ..
فڕێم دانە سەتڵی خۆڵەکەوە ..

حەفتا ساڵ تەمەن بەچی تەواو ئەبێ ؟
بۆچی بە یەکتر ئەڵێن
تەمەن درێژ بی..؟
ساڵی 364 جار هەمان شت دووبارە بکەیتەوە ..
فڵچەکە بێنیت بە ددانتا و
لەبەردەم برنج و شلەکەدا دانیشی ..
لەبەردەم دەستگێڕێکی ماندوو ڕاوەستی و .. بڵێی :
دوو کیلۆ بە پێنج هەزار ئەبێ ؟
ئەویش بڵێ : نابێ ..
دوایی دەست بکەیت بە قوتدانی حەبە شینەکە ..

چ عەزابێکە ئەم دنیایە؟
بە سەد گوریس بەستراویتەتەوە و
ئەبێ بیشڕۆی ..
لە هەزار شوێنەوە تەقەت لێئەکرێ و
ئەبێ بیشژیت ..

کچە جوانەکان دووگیان ئەکەن و
سەد شیعریان بۆ ئەخوێننەوە ..
کچە ناشیرین و کەمئەندامەکان،
ئەخەنە ناو زبڵی قەیرەیی و
ئاوڕیان لێ نادەنەوە ..

بە لەچک و ڕیش خوا هەڵناخڵەتێ ..
کوا کامەتان شمشێرەکەی خالیدی ڕاوەشاندووە ؟
کامەتان چوار ساڵی گواویی خۆی،
لە پێناوی خوادا سووتاندووە؟
هەمووتان چۆک دائەدەن و پاڵئەکەون، لە بەردەم بەرازخۆرێکی سەرخۆش ..
لە ژێر ڕیش و لەچکەوە ،
وا باوەشتان بە دنیادا کردووە،
مەگەر مردن بە پاچ و خاکەناز
لێکتان کاتەوە ..
ئیتر درۆی شاخدارم بۆ مەکەن،
خوا پێتان ڕائەبوێرێ ..
لە خۆپەرستی زیاتر هیچتان پێناکرێ ..
هێشتا لە ژێر لێوەوە ئەڵێن
حسبي الله و نعم الوكیل ..
جا ئەڕۆنەوە بە لای ئیشی حەرام و پەڕین و گەدە و ڕیخۆڵە پڕکردن تا قڕقێنە ..

ئیتر لە دەرگام مەدەن ..
من هیچ موناسەبەیەکم نییە بۆ لام بێن ..
چاوەڕێ ئەکەم کۆتایی بێ،
ئەم حەسیر مەیانە ..
باران ئەکەین بە میز و
لە قەراغ شار ،
سەوزەکانی پێ ئاو ئەدەین..
ئاژەڵ و پەلەوەر و دار و بەرد ئەکەین بە پیسایی و ..
بە دزییەوە، هەڵی ئەدەینە ژێر زەوی ..
ئەرێ لەم خوێڕێتییە بێزار نەبوون ؟!

سێ گوڵه‌ هۆنراوه‌

شیعرێك گوڵ نه‌گرێته‌ ئامێز
زاری ره‌ش‌و رووتان نه‌بێ
خۆزگه‌ی شاعیر نایه‌ته‌دی
شیعر چی یه‌؟ نه‌بێته‌ سه‌نگه‌ری چیاو
ئاڵای عه‌شقێكی ئه‌به‌دی
من ده‌مویست هۆنراوه‌یه‌كی روو گه‌شبم
بۆ پاشه‌ڕۆژ بیرێكی نوێ بنیات بنێم
بڕیارێكه‌ ئه‌م هه‌نگاوه‌ پاشگه‌زیش نیم
ئه‌مڕۆش نه‌بێ.. رۆژێك هه‌ردێ
وه‌كو گزنگی سه‌ربه‌رزی
له‌ ئاسۆی ته‌ماوی هه‌ڵبێم
شاعیر تووڕه‌ بوون نازانێ
شه‌و له‌ ته‌می هه‌ور وه‌ڕس بێ
رووی ئه‌ستێره‌كان ماچده‌كا
شاعیر ئه‌گه‌ر ده‌ستێكی شووم رایبژه‌نێ
وه‌ك ئه‌رخه‌وان چڵه‌كانی چرۆی هۆنراوه‌ ده‌رده‌كا

نه‌وره‌سێكی زامدار

بارگه‌ی خه‌می من پیرۆزه‌و
پیرۆزی تۆ له‌ كۆڵمایه‌
من به‌م باره‌وه‌ سه‌نگینم
له‌ توێی خه‌ونی كه‌سك‌و سوورا
نیگای ئاڵی تۆ ده‌بینم
من نه‌وره‌سێكی زامدارم
باران خوێنی زامه‌كانمه‌
خۆر هێلانه‌ی هیواكانم
ته‌ریوی لوتكه‌ی خه‌مێكم
خاك‌و خۆڵی ئه‌م زه‌مینه‌
ده‌خه‌مه‌ سه‌ر چرۆی گیانم
ئای كه‌ له‌ ئه‌شكی خۆما ده‌خنكێم
نازانم بۆ هه‌ر تینووم‌و
ده‌سته‌و دامێنی چیایه‌كم بۆ ووچانم
كانی سووتاو گه‌رووی حه‌زێتی‌و
په‌لكی وه‌ریوی دار هه‌نار برۆكانی
ئه‌ی پێم نه‌وتی!
له‌ زاری خۆزگه‌و عه‌شقی تاڵ تێ ناگه‌یت‌و
به‌ ژانی سه‌ختم نازانی
تۆ ته‌ماشاكه‌ كه‌ ئه‌ستێره‌یه‌ك ده‌كوژێته‌وه‌
تاریكی.. ده‌بێته‌ به‌رگی برسیه‌كان
مانگ.. وورشه‌ی گواره‌ی نه‌وبووكێكه‌
لوتكه‌.. ئه‌سپی حه‌زو تاسه‌ی
خۆر.. ده‌بێته‌ نانێكی وون
كه‌ بارگه‌ی خه‌م ده‌كه‌مه‌وه‌
وه‌كو نه‌وره‌سێكی ته‌ریو
دیسانه‌وه‌ ده‌بیت به‌ من
من‌و تۆ‌و خه‌م‌و هۆنراوه‌
په‌راوێزی مێژوویه‌كین
له‌سه‌ر سنگی ئه‌م زه‌مینه‌
وه‌كو چیایه‌كی به‌ ته‌مین
رۆژو مانگمان لێگیراوه‌
پڕ له‌ كانی ئه‌شك رێژین
خه‌ڵوه‌تگای بڕواو شه‌و نوێژین
به‌ڵام خۆمان خه‌زانێكین
ته‌می هیوامان بارێژه‌یه‌
زامی ناخمان جۆگه‌ی ژانه‌
دورگه‌یه‌كی پڕ كێشه‌یه‌

ستار ئەحمەد
•

ئەو هەموو وتارە سیاسی و کۆمەڵایەتیەمان گوێ لێ بوو ..
یەک ووشەمان سەیڤ نەکرد ..
کەچی
هەموومان
چالاک و
هەچەکە و
بەچکەی هەچەکەمان لە یادە ..
هەموومان
زەینەب و
بەبەکەیمان لە یادە ..
مام زۆراب و سینیە مێوژەکەی و بارانەکە ..
گڤە گڤەی با ..
خاڵۆی شمشاڵ ژەن گیان ..
مام بزن کە لەسەر سەربانی مام گورگ
تەپە تەپی ئەکرد
کاسە و کەوچکی پڕ لە خۆڵ ئەکرد ..
دۆی دادە
کە دوو ڕۆژ بوو ئەڕژا ..
ئەو تۆپانەی نەسرین لە باوکی وەرگرت ..
تامی نانی ساج ..
ترس لە سێ سەگ ..
غاردان ڤان سواران ،
کە شیر و مەتاڵیان پێ بوو ..
وازی و دار و دارا و داو ..
مام ورچ کە لەسەر یەک قاچ وەستا بوو ،
دەوری بە کوڕ و کچ گیرا بوو ..
زریزەی زیو ،
کە وەک داهاتی نەوت ، وون بوو بوو ..
عەلە شیش ..کە ڕۆژی جومعە بوو ،
نەیشچوینایە بۆ مەکتەب ،
مامۆستا عەزیز عاجز نەدەبوو ..
کەف ..کە دایکی دارا هەزار جاری پێ وتبوو ،
تف نەکاتە سەر زەوی ..
خستنە خوارەوەی سێ سێو ..
هێک ..هێلکەکانت بۆ بهاوێژم ؟

( سڵاو لە گیانی پاکی ئیبراهیم ئەمین باڵدار

سڵاو لە ئەلف و بێی نوێ …)

ببە شاعیرێکی یاخی
مەبە نۆستالیژیی
مەبە مەنەلۆژیی
یاخی بە… یاخی
یاخی.. لەهەموو شت
هیچ لە مرۆڤەکان مەچۆ
وەك پەرییەك دابەزیبێ
بە گەشتێکی کورت
غەریزەی مرۆ نەزانێ چییە،
وانیش لە ژیانی ئەو نەزانن.
یاخی بە، تەنانەت
لە شێوازی خواردنی فراڤین
وەك وان مەبە
لە خواردن، خواردنەوە، پۆشاك و نووستن
لە دانیشتن.
جیاواز لەوان،
چاولێکەریی مەکە، تەنانەت لە
گرتنی پێنووس و لەچاوکردنی چاویلکە
لە ڕۆشتن و پرسیارکردن
لە گێڕانەوەی جیرۆك و سەرهاتەکانت
یاخی بە…. یاخی
تەنانەت لە شیعرو پابەندبوون بە سەروا و ڕێسای
یاخی لە کێش و کۆپلە
یاخی بە.. یاخی بە.. یاخی
تەنانەت گوڵ مەدە مەحبوبەکەت
نەبیە کلاسیکیی و چاولێکەری وان
شاعیر بە
یاخی لە وشە..
یاخیبوون تاقیکەوە
یاخی لە میریی
با کرێگرتەکانی چاودێریت کەن
با سەگەکان پێت بوەڕن و دوات بکەون
یاخی بە
با لە کۆبوونەوەکانیان باست بکەن
ڕزگار بە لە دەنگی ناخت
ببە شاعیرێکی مرۆڤ

1
ئەو ئاوەت بۆ ڕشت
ئەو کارەساتەت بۆچی نایەوە
باوکە؟
2
هێڵە سوورەکان دەبەزێنم،
لە چەقی شار هاوار دەکەم ـ
خۆۆۆۆشم دەوێی.
3
کە سەیری چاوەکانت دەکەم
لەبەر خۆمەوە دەڵێم
ئاسمان دوو ئەستێرەی بەس بوو
4
ڕۆژ نییە خەڵاتم نەکات
ئاخر من بووم
تەنیاییم بە دنیا ناساند
5
لەبەر منداڵە پێخواسەکانی گوندەکەم
ناوێرم بە زستان بڵێم
خۆشمدەوێی
6
بە دراوسێکەم گوتووە
خەفەت نەخوات
من برسیترم
7
بە تەنیایی بڵێن
پشتێندەکەی بکاتەوە
من هێشتا لە ژیاندام
8
قاسەم پڕە
بۆ مردن
هەزار و یەک بیانووم هەیە
9
لە دەشتە دوورەکان
باران ختووکەی کێڵگەکان دەدا
لە ماڵەوە بزە دەکا
پیرە پیاوێک
10
خەیاڵم لای ڕۆژە تاریکەکانە
لە شەوە ڕووناکەکاندا
11
لە چایخانەکە
کەسێک بە تەنیشتمەوەیە
هەست دەکەم لەوسەری دنیا
دانیشتووە
12
درەختێکیان بڕییەوە
وەک هاوخەمێک دەستی لەکار کێشایەوە
سێبەرەکەی.
13
مردن ئەوەی باشە
کە دەتبات
تەنیاییت لێ وەرناگرێتەوە.
14
ڕەش یان سپی
تۆ پێمبڵێ
مرۆڤ کام ڕووی ترشترە؟
15
کە زەلکاوێک وشک دەکات
چەند لۆچ دەکەوێتە نێوچەوانی
بۆق
16
کە ڕاوچییەک دەمرێ
لە پرسەکەیدا
چەند ڕۆژ ئاهەنگ دەگێڕێ
ئاسکەکێوی
17
لە خەیاڵدانی باڵندەیەکی نێو قەفەس
چەند میللیمەتر چوار گۆشەیە
ڕووبەری ئاسمان
18
تەزبێحێکی بەژن درێژ ،
فریای ژماردنی درزەکانی دڵ ناکەون
دەنکەکانی!
19
ئێواران بە عەللاگەیەک توورەوە
دەگەڕێتەوە ماڵەوە
مووچەخۆر
20
لە نێوان دوو بەرداشدا
ڕۆژێک مەرگ و ڕۆژێک مردن
مووچەخۆر

سمکۆ ئەحمەد ڕەشید

حەز دەکەم
لام بمێنیەوە
تاکوو شەوان پێشی نووستنێ
لە جیاتی چایەکی بەیبوون
بۆ ئارامی بتخۆمەوە
بەیانیانیش بۆنت بکەم
پێش بۆنکردنی بەرامەی قاوە تازە هاڕاوەکەم
تا بتوانم بەرەنگاری دڵشکانەکی ئەمڕۆم ببمەوە

حەز دەکەم
لێرە بیت
بەیەکەوە تەماشای ماسیەکان بکەین
کە وازی دەکەن
لەبەر تیشکی هەتاوی بەهار و
حەوزەکە پڕ دەکەن لە بلقی ژیان
با خۆری جێشتەنگاویش
هەردووکمان بگرێتە باوەشی خۆی و
لە پشوەکانی حەفتەدا
دوای ڕۆژە درێژەکانی کار و
سەرقاڵیەکانی بوون
شەکەتیەکانی یەکتر بحەسێنینەوە

گەر لێرە بیت
بەیەکەوە پشیلەکان دەلاوێنینەوە
مەرکانەکانی ژووری دانیشتن
ئاو دە دەین و
نەباتەکان لەگەڵ چلە قەمێشێک دەبەستینەوە
تا سەریان بەرەوە ئاسمان ڕاست کەنەوە وەک خۆم
وەک خۆت
بەسەربەرزی باڵا بکەن
بێ هەتاویش بەرگە بگرن
زستانی سەختی ژیانیش قەدیان نەچەمێنێتەوە

تۆش دەزانی
ئەم وێستگەیە
وێستگەی
کۆتایی تەمەنە
دەبێت هەموو چرکە ساتەکانی بژمێرین
تا بزانین
بەشی چەند فڕینی تر و
بەشی چەند سەمای تر و
بەشی چەند خەندە و
چەند پێکەنین و
بەشی چەند گریان و
چەند شکان و
چەند چەمانەوەی تر و
چەند هەستانەوە و
بەشی چەند جاری تر دەکات
پڕ بە گەرووت بانگم بکەی
ئازیزەکەم
منیش بڵێم :
گیانی ئازیز، بمێنەوە
لەودیو قەتماخەی برینەکان
لە نێو ڕۆحم
جێیەکت بۆ دەکەمەوە
هەر کاتێکیش ویستت بڕۆی
دەرگای گیانم بەرەو هەنگاوەکانی تۆ دەکەمەوە

ئێستاش هەر ئارەزوو دەکەم
بمێنیەوە
بەیەکەوە خواردنێکی خۆماڵی خۆش دروست دەکەین
مێزیش دەڕازێنینەوە
بە دوو قاپ و
دوو مڵاک و
دوو چەنگاڵ و
دوو پەرداخیش بۆ شەربەتە
مزرەکەی ئەو هەنارانەی لە وڵاتە گەرمە دوورەکان هاتوون و
تۆش بە دیاری بۆ من
لەگەڵ خۆت هێناوە
ئاخر دەزانی شەربەتی هەناری مزرم لە شەرابە سوورەکانیش پێ خۆشترە