ناڕه‌زایی له‌ دژی ئه‌وانه‌ی هه‌ڕه‌شه‌ له‌ زه‌رده‌شتییه‌کان ده‌که‌ن

به‌ ڕوونی ده‌رکه‌وتووه‌ ئه‌و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی گوزه‌رانی باش بۆ تاکه‌کانیان دابین ناکه‌ن، هه‌ر ئه‌وانه‌ به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ک ده‌که‌ونه‌ داپڵۆسینی ئه‌و ده‌نگه‌ ناڕازییانه‌ی، که‌ له‌ ئاستیاندا به‌ر زده‌بنه‌وه‌. له‌ هه‌ر شوێنێکدا مرۆڤ له‌ پێداویستییه‌کانی ژیانی بێبه‌ش کرا، ئه‌وا هه‌ر له‌وێدا ئازادییه‌کانیشی لێ ده‌سه‌نرێنه‌وه‌ و ده‌کرێته‌ کۆیله‌، تاکوو نه‌توانێت داوای مافه‌کانی بکات. یه‌ک چاره‌که‌ سه‌ده‌یه‌ کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌ له‌و به‌شه‌ی ناوی هه‌رێمی کوردستانه،‌ به‌ ده‌ست کۆمه‌ڵێک کێشه‌ی وه‌ک برسێتی، هه‌ژاری، بێکاری، بێئاوی، بێکاره‌بایی و ده‌یانی دیکه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت و ڕۆژبه‌ڕۆژیش ئه‌و دۆخه‌ ناله‌باره‌ زیاتر بۆ سه‌ره‌وه‌ هه‌ڵده‌کشێت‌. که‌واته‌ مێژووی مرۆڤی ئێمه‌ نه‌ک هه‌ر پڕیه‌تی‌ له‌ برسێتی و هه‌ژاری‌، به‌ڵکوو له‌ پاڵ ئه‌وه‌دا به‌رده‌وام ئازادییشی لێ زه‌وت کراوه‌‌. هیچ ساڵێک تێناپه‌ڕێت ئه‌گه‌ر ڕووبه‌ڕووی ده‌یان ڕووداوی تیرۆر و تۆقاندن نه‌بینه‌وه‌.
له‌م ڕۆژانه‌دا زه‌رده‌شتییه‌کان، که‌ ماوه‌یه‌که‌ وه‌ک بزووتنه‌وه‌یه‌کی ئایینی‌‌ په‌ره‌یان سه‌ندووه‌ته‌وه‌‌‌ و جموجۆڵیان په‌یدا کردوو، زیاتر له‌ پێشوو که‌وتوونه‌ته‌ به‌ر په‌لاماری ئیسلامییه‌کان. کار له‌وه‌ ده‌رچووه‌ ته‌نیا له‌ مزگه‌وته‌کاندا نه‌فره‌تیان بۆ بنێردرێت و خه‌ڵکیان له‌ دژ هان بدرێت، به‌ڵکوو گه‌یشتووه‌ته‌ ئه‌وه‌ی هه‌ڕه‌شه‌ی کوشتن له‌ ئه‌ندامانیشیان بکرێت، بێ ئه‌وه‌ی ئه‌و ده‌سته‌ڵاته‌ی هه‌رێمی کوردستان هیچ بایه‌خێکی به‌و کێشه‌یه‌ دابێت. ئه‌م ده‌سته‌ڵاته‌ له‌ ماوه‌ی ئه‌و چاره‌که‌ سه‌ده‌یه‌دا ده‌ستی تیرۆریستانی ئاوه‌ڵا کردووه‌ به‌ ئا‌ره‌زووی خۆیان هه‌ڕه‌شه‌ له‌ ئازادیی تاک و گرووپه‌کان بکه‌ن، به‌ مه‌رجێ نه‌بنه‌ مایه‌ی بێزاری بۆ خۆی. واته‌ ده‌سته‌ڵات‌ ته‌نیا کاتێ ڕووبه‌ڕووی تیرۆریستان‌ ده‌بێته‌وه‌، که‌ بزانێت هه‌ڕه‌شه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی خۆی ده‌که‌ن. هه‌ڵوێستی هه‌ندێک له‌ ڕۆشنبیرانیش که‌موزۆر له‌ هیی ده‌سته‌ڵات جیاواز نییه‌، که‌ ئه‌وانیش ته‌نیا به‌رگری له گرووپێکی دیارکراو ده‌که‌ن. به‌کورتی ئه‌وانه‌ هه‌ر کاتێ ئیسلامییه‌کان ببنه‌ جه‌مسه‌ری کێشه‌یه‌ک، ده‌نگی خۆیان هه‌ڵده‌بڕن و پشتیان ده‌گرن، گوایه‌ لایه‌نگری ئازادین، به‌ڵام کاتێ تاک و گرووپه‌کانی دیکه‌ له‌ لایه‌ن ئیسلامییه‌کانه‌وه‌ هه‌ڕه‌شه‌یان لێ ده‌کرێت، نته‌ق له‌ خۆیان ده‌بڕن، بگره‌ جاری وا هه‌یه‌ له‌ دژی ئه‌وانه‌یش ده‌وه‌ستنه‌وه‌، که‌ په‌لامار دراون.

ئێمه‌ پێمان وایه‌ هه‌ڕه‌شه‌کردن له‌ زه‌رده‌شتییه‌کان هه‌ڕه‌شه‌یه‌ له‌ هه‌ر ده‌نگێکی جیاواز، که‌ بیه‌وێت ده‌ربکه‌وێت. پێمان وایه‌ تا ئه‌و کاته‌ی زه‌رده‌شتییه‌کان له‌ په‌رستگه‌کانیاندا خه‌ڵک بۆ کوشتن هان ناده‌ن، تا ئه‌و کاته‌ی باوه‌ڕه‌کانی دیکه‌ ناسڕنه‌وه‌، تا ئه‌و کاته‌ی چه‌کیان هه‌ڵ نه‌گرتووه‌ و په‌لاماری وڵاتانیان نه‌داوه‌، تا ئه‌و کاته‌ی لاوان بۆ شه‌ڕ و کوشتار نانێرن، تا ئه‌و کاته‌ی باس له‌وه‌ ناکه‌ن به‌های ژن له‌ هیی پیاو که‌متره‌، تا ئه‌و کاته‌ی که‌س ناچار ناکه‌ن بێته‌ سه‌ر ئایینه‌که‌یان، تا ئه‌و کاته‌ی ئه‌وانه‌ ناکوژن و هه‌ڕه‌شه‌یان لێ ناکه‌ن، ئه‌گه‌ر‌ واز له‌ ئایینه‌که‌یان بهێنن، تا ئه‌و کاته‌ی له‌ منداڵ ناده‌ن ئه‌گه‌ر نوێژ نه‌کات، جێگه‌ی مه‌ترسی نین و مافی خۆیانه‌ ئازادانه‌ ته‌عبیر له‌ باوه‌ڕیان بکه‌ن. خۆ هه‌ر کاتێ وایان کرد، ئه‌وده‌م ئێمه‌یش قسه‌ی دیکه‌مان ده‌بێت.
(ده‌نگه‌کان) نه‌ له‌ دوور و له‌ نه‌ نزیکه‌وه‌ پێوه‌ندیی به‌ ئایینی زه‌رده‌شتییه‌وه‌ هه‌یه‌، بگره‌ ئه‌ندامه‌کانیشی ناناسێت، به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ناێكی ئازاده و له‌ ماوه‌ی مێژووی خۆیدا به‌رگریی له‌ مافی ئازادیی تاک و گرووپه‌کان کردووه‌، بۆیه‌ له‌ ئاستی ئه‌م په‌لاماره‌یشدا بێده‌نگ نابێت و داوا له‌ هه‌موو ئازادیخوازان ده‌کات پشتگیریی بکه‌ن، وه‌ک چۆن پێشتریش هیچ کاتێ درێغییان نه‌کردووه. ئێمه‌ ئه‌وه‌یشمان لا ڕوونه‌، که‌ ئه‌وه‌ی ڕوو ده‌دات ته‌نیا ئه‌نجامی ئه‌و تێكه‌ڵییه‌ی ئایین و ده‌وڵه‌ته‌. هه‌ر کاتێ ئایین ده‌ست به‌سه‌ر جومگه‌کانی ده‌وڵه‌تدا ده‌گرێت و بڕیار له‌ سه‌ر ژیانی مرۆڤ ده‌دات، ئه‌وا کونجێک بۆ ئازادی نامێنێته‌وه و هه‌موو به‌هاکان ده‌که‌ونه‌ به‌ر هه‌ڕه‌شه‌‌. (ده‌نگه‌کان)‌ پێشتریش کاری بۆ جووداکردنه‌وه‌ی ئایین له‌ تێکڕای داموده‌ستگه‌ کۆمه‌ڵایه‌تی، سیاسی، ئابووری و که‌لتوورییه‌کاندا کردووه‌ و پێی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ داگرتووه‌، که‌ ئایین بکرێته‌ مافی تاک، بێ ئه‌وه‌ی هیچ که‌سێک بۆی هه‌بێت به‌سه‌ر ئه‌وانه‌ی تریدا بسه‌پینێت، به‌ڵام چونکه‌ ئه‌مه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی هیچ حزبێکی سیاسیدا نییه‌، به‌ چاوپۆشین له‌وه‌ی ئه‌و حزبه‌ چ ناوێکی هه‌یه‌ و بانگه‌شه‌ی چی ده‌کات، بۆیه‌ دژایه‌تیی ئه‌و هه‌وڵه‌ کراوه‌، به‌ڵام ئه‌مه‌ تاکوو ئه‌مڕۆیش داخوازیی (ده‌نگه‌کان) و هه‌موو ئه‌و ئازادیخوازانه‌ی تره‌، که‌ له‌ مه‌ترسیی بوونی ئایین، به‌تایبه‌تی له‌ مه‌ترسیی بوونی تاکه‌ئایین له‌ ده‌وڵه‌تدا تێده‌گه‌ن.
له‌ خواره‌وه‌دا ناوی هه‌موو ئه‌وانه‌ به‌ شێوه‌ی ئه‌لفابێتیکه‌ڵ ده‌نووسرێن، که‌ ده‌نگیان خستووه‌ته‌ پاڵ ده‌نگی (ده‌نگه‌کان)ـه‌وه‌ و به‌وه‌ ڕازی نین هه‌ڕه‌شه‌ له‌ مافی زه‌رده‌شتییه‌کان بکرێت. هه‌ر ئازادیخوازێکی دیکه‌یش، که‌ ده‌یه‌وێت پشتگیریی ئه‌م ناڕه‌زایه‌تییه‌که‌ بکات، ئه‌وا ده‌توانێت له‌ ڕێگه‌ی ئیمه‌یڵی (ده‌نگه‌کان)ـه‌وه‌ ناوی خۆی بنووسێت:

1. ئاراس وه‌هاب، نووسه‌ر، دانمارک
2. ئاراس ڕه‌شاد، شێوه‌کار، فره‌نسا
3. ئارام جەلال – نووسەر – فینلاند
4. ئارام نه‌بیل، خوێندکاری زانکۆ، هه‌ولێر
5. ئاسیا مەجید- چالاکوانی مەدەنی – تۆرۆنتۆ – کەنەدا
6. ئاشنا به‌دره‌دین، خوێندکاری زانکۆ، هه‌ولێر
7. ئاشتی مەجید- هۆڵەندا
8. ئاڤان ڕه‌شید، کارمه‌ندی ته‌ندروستی، سلێمانی
9. ئازاد بەرزنجی – نووسەر و وەرگێڕ – سلێمانی
10. ئازاد که‌ریم، شێوه‌کار و مامۆستای زانکۆ، بریتانیا
11. ئازاد جاسم، فه‌رمانبه‌ر، هه‌ولێر
12. ئازاد ئارمان، چالاک له‌ بواری سیاسه‌تدا، ئوسترالیا
13. ئازا جه‌مال، خوێندکار، سوێد
14. ئازاد سه‌عید محه‌مه‌د، به‌رپرسی کارگێڕیی ڕێکخراوی یه‌سنا بۆ گه‌شه‌ی فه‌لسه‌فه‌ی زه‌رده‌شتی
15. ئازاد ئه‌حمه‌د، پزیشک، ئۆکرانیا
16. ئازاد ئه‌حمه‌د، نووسه‌ر، بریتانیا
17. ئازاد جاف – چالاک لە بواری کەلتوردا – دانیمارک
18. ئارێز سه‌لام، خوێندکاری دکتۆرا، ڕووسیا
19. ئاسۆ که‌ریم، نووسه‌ر، په‌رله‌مانتاری پێشووی کوردستان
20. ئاسۆ نه‌وزاد، شاعیر، هۆڵاند
21. ئاراس که‌مال (سالار)، شێوه‌کار، دانمارک
22. ئاراس حه‌سه‌ن، کاره‌مه‌ند، سلێمانی
23. ئاورنگ باراوی، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، دانمارک
24. ئاواز وه‌لی شێخه‌، هونه‌رمه‌ندی شیوه‌کار، هه‌ولێر
25. ئاکۆ جەمال – خوێندکار – کەنەدا
26. ئالان په‌ری، شاعیر و وه‌رگێڕ، دانمارک
27. ئالان که‌ریم، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، دانمارک
28. ئامانج ئاراس وه‌هاب (ئامانج کادر)، هونه‌رمه‌ند له‌ بواری سینه‌مادا، دانمارک
29. ئامانج ڕه‌فیق، پزیشکی ددان، دانمارک
30. ئامانج زه‌ره‌فیان، موزیکژه‌ن، دانمارک
31. ئایار سه‌مه‌د، هونه‌رمه‌ند، پۆڵاند
32. ئاواز خدر ڕه‌جه‌ب، مامۆستای خانه‌نشین، هه‌ولێر
33. مامۆستا ئاشتی – فینلاند
34. ئەیوب فایق – ڤانکۆڤەر
35. ئه‌ستێره‌ که‌مال، کارمه‌ند، هه‌ولێر
36. ئه‌کره‌م حسێن غه‌ریب، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، دانمارک
37. ئه‌ڤین فه‌خره‌دین، خوێندکاری زانکۆ، هه‌ولێر
38. ئەکرەم نادر- چالاکوانی سیاسی – ڤانکۆڤەر – کەنەدا
39. ئەردەڵان حەکیم – ئەندازیار- کوردستان
40. ئه‌نیتا ئێسپانده‌ر، هونه‌رمه‌ند و نووسه‌ر، دانمارک
41. ئه‌دیب محه‌مه‌د بۆتانی، ڕوسیا
42. ئەوین محەمەد – تۆرۆنتۆ – کەنەدا
43. ئه‌حمه‌د ڕه‌زا، نووسه‌ر و شاعیر، سلێمانی
44. ئەحمەد ئەنوەر – مامۆستا – کوردستان
45. ئه‌سعه‌د شاره‌زووری، وه‌رگێڕ، ئه‌ڵمانیا
46. ئەسرین پەری موحەمەدی – ئەمریکا
47. ئاسۆ کاکەیی – چالاکوانی سیاسی – دانیمارک
48. ئاسۆ ناکام، کارمه‌ند، ئه‌ڵمانیا
49. ئارام حەمەسەعید – چالاکوانی مەدەنی
50. ئارام عه‌لی عومه‌ر، کرێکاری ڕێگه‌وبان، ئه‌ڵمانیا
51. ئاسۆ بیارەیی – نووسەر و چالاکوانی سیاسی – ستۆکهۆڵم
52. ئاسۆ نه‌شئه‌ت، پزیشک، ئه‌ڵمانیا
53. ئاسۆ حامدی – نووسەر – هۆڵاند
54. ئاسۆ ڕه‌مه‌زان، شێوه‌کار، نه‌مسا
55. ئاسۆ کەمال – نووسەر – لەندەن
56. ئاسۆ جەبار – نووسەر و میدیاکار – ئەمریکا
57. ئارۆ نه‌به‌ز، پزیشک، سلێمانی
58. ئازاد عەلی – چالاکوانی مەدەنی – تۆرۆنتۆ
59. ئازاد کاوێس، مامۆستای ئامده‌یی، هه‌ولێر
60. ئیبراهیم مەلازادە – نووسەر و مامۆستای زانکۆ – کوردستان
61. ئیدریس مستەفا – نووسەر – کەنەدا
62. ئیسماعیل حەمەئەمین – نووسەر – ئەڵمانیا
63. ئیسماعیل شه‌رفه‌دین، خانه‌نشین، سوێد
64. ئیسماعیل حەمە – سلێمانی
65. عادل جه‌وده‌ت کۆیی، مامۆستا، هه‌ولێر
66. عه‌باس بۆسکانی، نووسه‌ر و مامۆستای زانکۆ، ئوسترالیا
67. عالیه‌ جه‌بار، ژنی ماڵه‌وه‌، هه‌ولێر
68. عەبدوڵڵا سلێمان (مەشخەڵ) – نووسەر و شاعیر – ڤانکۆڤەر – کەنەدا
69. عەبدول عەلی ئەوڕەحمان – کرێکار – بەریتانیا
70. عەدنان کەریم – نووسەر و چالاکوانی سیاسی – ئوسترالیا
71. نه‌به‌ز ڕه‌سووڵ، خوێندکاری زانکۆ، ڕانیه‌
72. عەلی مەحموود – نووسەر و چالاکوانی مەدەنی – هەولێر
73. عه‌لی ڕه‌شید، کارمه‌ندی بانک، سلێمانی
74. عەزیز ڕەئوف – نووسەر – سلێمانی
75. عه‌زیز حه‌سه‌ن، مامۆستا، سلێمانی
76. عەزەدین مەجید- هەڵسوڕاوی سیاسی – سوئێد
77. عه‌لی ڕه‌حمان، مامۆستا، پردێ
78. دکتۆر عەبدولرەحمان مەولوود یونس – زانکۆی ئەلگۆنکوین – ئۆتاوا – کەنەدا
79. عه‌بدولمه‌جید عه‌بدولحه‌مید، کارمه‌ند، ڕانیه‌
80. عەبدولرەحمان رەسوڵ – ڕۆژنامەنووس – هۆڵاند
81. عسام سەبری – چالاکوانی مەدەنی
82. عوسمان کامل، مامۆستا، سلێمانی
83. عوسمان ئەحمەد – هەڵسوڕاوی سیاسی – دانیمارک
84. به‌ناز مه‌ستی، شاعیر، سوێد
85. به‌ناز سه‌ردار، خوێندکاری زانکۆ، سلێمانی
86. بڕوا عه‌لائه‌دین، نووسه‌ر، سوێد
87. باوه‌ڕ ئه‌مجه‌د، ئه‌ندازیار، سوێد
88. بێگه‌رد عوسمان، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، دانمارک
89. بێگه‌رد ئه‌حمه‌د، خانه‌نشین، ئه‌ڵمانیا
90. بەختیار غەفور – ئەندامی ناوەندی سیکیولار – دانیمارک
91. بەختیار محەمەد – نووسەر – هەولێر
92. به‌ختیار ئه‌مین، ئه‌ندازیار، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، دانمارک
93. به‌ختیار ئیحسان، مامۆستا، چه‌مچه‌ماڵ
94. به‌ختیار خدر، مامۆستا، هه‌ولێر
95. بەختیار فارس – چالاک لە بواری میدیادا- دانیمارک
96. به‌یار جه‌میل، پێشمه‌رگه‌، هه‌ولێر
97. بەیان ناسیح – چالاکوان لە بواری مافەکانی ژنان – ستۆکهۆڵم
98. بەهرۆز مەدحەت – چالاکوانی مەدەنی – ستۆکهۆڵم
99. به‌هزاد ئه‌نوه‌ر بارام، مامۆستا، که‌رکووک
100. بەندی عەلی – شاعیر
101. بەناز ساڵح – نەرویج
102. بەیان کەریم – چالاک لە بواری مافەکانی ژناندا – دانیمارک
103. به‌فراو حه‌مه‌د خۆشناو، مامۆستای خانه‌نشین، هه‌ولێر
104. بێریڤان جەمال حەمەسەعید – نووسەر – هۆڵاند
105. بێریڤان جه‌لال ڕۆسته‌م، کارمه‌ند، سلێمانی
106. پێشڕەو گەڵاڵی – ئەندامی ناوەندی سیکیولار – دانیمارک
107. تاهیر حاجی حەسەن نووسەر – هۆڵاند
108. تاریق حەمەعەزیز – بەریتانیا
109. سەلام عەبدوڵڵا – نووسەر و چالاکوانی مەدەنی – خانەقین
110. سه‌ردار قاسم، نه‌رویج
111. ساکار جه‌مال، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، دانمارک
112. ساکار شه‌مسه‌دین، شاره‌زا له‌ بواری په‌روه‌رده‌دا، هۆڵاند
113. سۆران ئازاد، نووسه‌ر، دانمارک
114. سۆزان ئیدریس، به‌لجیکا
115. سۆلاڤ شه‌یدا، هونه‌رمه‌ند له‌ بواری سینه‌مادا، کوردستان
116. سۆزی‌ یونس، نێرس، سوێد
117. سه‌روه‌ر عوسمان ساڵح، موزیکژه‌ن، ئه‌ندامی سه‌ندیکای هونه‌رمه‌ندانی کوردستان، فینلاند
118. سه‌روه‌ر سه‌لام، کرێکار، ئه‌ڵمانیا
119. سەروەر کەریم – نووسەر – هۆڵەند
120. سه‌ردار جاف / نوسه‌ر و رۆزنامه‌نوس / ئه‌لمانیا
121. سه‌وزه‌ مه‌هدی، کارمه‌ندی په‌روه‌رده‌، هه‌ولێر
122. ستیڤان شه‌مزینی، نووسه‌ر، ئه‌ڵمانیا
123. سه‌یفه‌دین خورشید، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، بریتانیا
124. سه‌باح قه‌دوری، توێژه‌ری ئه‌کادیمی له‌ بواری زانستی ده‌وڵه‌تیدا
125. سه‌باح هاشم ڕه‌مه‌زان، شوفێری باس، ئه‌ڵمانیا
126. سۆلاڤ شه‌یدا، هونه‌رمه‌ند له‌ بواری سینه‌مادا، کوردستان
127. سوندس به‌کر سه‌لیم، به‌رگدروو، نه‌رویج
128. سابیر سدیق – شاعیر – سوێد
129. سارا عومەر، نووسەر و لێکۆڵەری زانستە سیاسییەکان، دانیمارک
130. ساکار بێگه‌رد، مامۆستای زمانی ئینگلیزی، سلێمانی
131. سازان فه‌تاح کورده‌، مامۆستای ئامده‌یی، کوردستان
132. سالار ڕەشید – نووسەرو وەرگێڕ – سویسرا
133. سالار عه‌لی، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، پۆڵاند
134. سایتی هاوپشتی – www.hawpshti.com
135. سەلام محەمەد – چالاکوانی سیاسی – دانیمارک
136. سه‌لام قادر، پێسمه‌رگه‌ی دێرین، سوید
137. سیاوەش گۆدەرزی – میدیاکار – سوێد
138. سه‌روین مه‌ولوود، کارمه‌ند، کۆیه‌
139. سمکۆ محەمەد – نووسەر – هەولێر
140. سمکۆ جه‌بار، کارمه‌ند، کوردستان
141. سمکۆ ئەحمەد – ئارتیست – تۆکیۆ – یابان
142. سوداد جه‌لیل، مامۆستای خانه‌نشین، کوردستان
143. سەباح ئیسماعیل – وەرگێڕ – کەرکووک
144. سارا مسته‌فا، کارمه‌ند، خانه‌قین
145. سامان سەعید – چالاکوانی مەدەنی – تۆرۆنتۆ
146. سامان جەعفەر – مامۆستا – کوردستان
147. سەلام قادری – شاعیر و میدیاکار – تۆرۆنتۆ
148. سه‌کینه‌ نادر، مامۆستای خانه‌نشین، هه‌ولێر
149. سەمیرە ئەمین – دانیمارک
150. سه‌میر ئه‌رشه‌د، موزیکژه‌ن، دهۆک
151. سەرتیپ کاکەیی – چالاکوانی مەدەنی – تۆرۆنتۆ
152. سه‌رتیپ عه‌لی، کارمه‌ند، هه‌ڵه‌بجه‌
153. سەعید کەرامەت – نووسەر و چالاکوانی سیاسی – تۆرۆنتۆ
154. سەردار عەبدوڵڵا حەمە – نووسەر و چالاکوانی سیاسی – تۆرۆنتۆ
155. سه‌رمه‌د عه‌باس، خوێندکاری زانکۆ، هه‌ولێر
156. سروه‌ ڕه‌شید، مامۆستای ئاماده‌یی، سوێد
157. سروه‌ ته‌ها، په‌ناهه‌نده‌، دانمارک
158. سوارە محەمەد – نووسەر – ئەڵمانیا
159. سیروان عوسمان عه‌لۆ، نووسه‌ر، ئیتاڵیا
160. سیروان عەلی – چالاکوانی ئازاد خواز – ئەمریکا
161. سانا جه‌مال، خوێندکاری ماسته‌ر، سلێمانی
162. سعاد مەدحەت – مامۆستای زانکۆ – کوردستان
163. چالاک ئاغجەلەری – نووسەر – تۆرۆنتۆ
164. چالاک ئه‌حمه‌د، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، ئه‌ڵمانیا
165. چالاک محه‌مه‌د، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، سوێد
166. چرۆ ئازاد جونه‌ید، سوێد
167. چەتۆ وانێ – چالاکوانی مەدەنی – تۆرۆنتۆ
168. چاپووک محه‌مه‌د، فه‌رمانبه‌ری پۆست، سوێد
169. چنار عه‌بدولقادر، نه‌رویج
170. چراخان بێستون – کوردستان
171. دێده‌وان قادر، چالاکوانی سیاسی، ئه‌ڵمانیا
172. دیدار مه‌سیفی، نووسه‌ر، که‌نه‌دا
173. دیده‌ن کۆیی، چالاک له‌ بواری مافه‌کانی ژندا، ئه‌ڵمانیا
174. دڵشاد مه‌جید، نووسه‌ر، سوێد
175. دڵشاد نه‌جمه‌دین، شاعیر، سوێد
176. دڵشاد خدر، نه‌رویج
177. دلێر کۆڵنه‌ده‌ر، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، دانمارک
178. دلێر که‌ریم، شیوه‌کار، سوێد
179. دلێر ئیبراهیم سه‌لیم، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، کوردستان
180. دلێر عوسمان فه‌قێ، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، کوردستان
181. دلێر پەروێز – نووسەر – فینلاند
182. دلێر حه‌سه‌ن عومه‌ر، کارمه‌د، کوردستان
183. دەرسیم دیبەگەیی – نووسەر – دانمارک
184. دارا ئارام – ئارتیست – تۆرۆنتۆ
185. دارا عوسمان محه‌مه‌د، مامۆستا، کوردستان
186. دارا عەلی – شاعیر
187. دابان ئه‌کره‌م، ئه‌ڵمانیا
188. داستان ئەحمەد – سوێد
189. دلاوه‌ر کانه‌بی، مامۆستا، هه‌ولێر
190. دڵشاد مەجید – نووسەر – سوێد
191. دیلان زاهیر رەسوڵ – تۆرۆنتۆ
192. فاروق هۆمەر – نووسەر و وەرگێڕ – تۆرۆنتۆ – کەنەدا
193. فازیل مه‌جید، کرێکاری پۆست، سوێد
194. فه‌رهه‌نگ گۆمه‌شینی، ڕۆژنامه‌نووس، سوێد
195. فه‌رمان فایز، هه‌ڵسوڕاوی سیاسی، هۆڵاند
196. فه‌رهاد فه‌ره‌ج عه‌بدولره‌حمان، نه‌رویج
197. فه‌رید نازم، هۆڵاند
198. فه‌تاح خه‌تاب، نووسه‌ر و شانۆکار
199. فاتیح محه‌مه‌د، مامۆستا، کوردستان
200. فەتاح مەمەند – ئەڵمانیا
201. فەهمی کاکەیی – مامۆستا و نووسەر – سوێد
202. فه‌ره‌یدوون سه‌لیم، کارمه‌ند، کوردستان
203. فه‌وزیه‌ خورشید محه‌مه‌د، کوردستان
204. فرسەت ڕۆژبەیانی – مامۆستای زانکۆ – ئەڵمانیا
205. فرمێسک خەلیل- کوردستان
206. فریاد حه‌سه‌ن مه‌عرووف، کوردستان
207. گەرمیان ڕەباتی – ئەندامی ناوەندی سیکیولار – دانیمارک
208. گۆران عەبدوڵڵا- بەڕێوەبەری ماڵپەڕی دەنگەکان – تۆرۆنتۆ – کەنەدا
209. گۆران ئالانی، هونه‌رمه‌ند، کوردستان
210. گۆران بابه‌عه‌لی، نووسه‌ر، بریتانیا
211. گۆران وه‌لی محه‌مه‌د، که‌نه‌دا
212. گۆران هه‌ڵه‌بجه‌یی، ڕۆژنامه‌نووس، دانمارک
213. گۆنا دلاوه‌ر جه‌بار، ئه‌ڵمانیا
214. گۆنا سەعید – چالاکوان لە بواری مافەکانی ژنان – لەندەن
215. گوڵزار به‌کر، کارمه‌ند، کوردستان
216. گوڵزار عەلی – چالاک لە بواری یەکسانی ژن و پیاو – دانیمارک
217. گوڵه‌باخ خه‌سره‌و، چالاک له‌ بواری مافی ژندا، ئه‌ڵمانیا
218. گوڵاله‌ بارام، مامۆستا، که‌رکووک
219. هاوده‌م ساڵح، هونه‌رمه‌ند و وه‌رگێڕ، نه‌رویج
220. ‌هاوتا ڕه‌حیم، ڕۆژنامه‌نووس، دانمارک
221. هاوڕێ ڕه‌ش، شاعیر، بریتانیا
222. هاوکاری مه‌لا سه‌عد، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، ڕوسیا
223. هێمن عومه‌ر، ئه‌ندازیار، به‌ڕێوه‌به‌ری ماڵپه‌ڕی (ماڵێک له‌ ئاسمان)دا، دانمارک
224. هێمن شاره‌زووری، مامۆستا، کوردستان
225. هێمن ڕەئوف – نووسەر – تۆرۆنتۆ
226. هێمن خەلیل – سوێد
227. هیوا که‌ریم، کارمه‌ند، کوردستان
228. هیمه‌ت بابان، مامۆستا، دانمارک
229. هێژا ئه‌نوه‌ر، خوێندکاری زانکۆ، هه‌ولێر
230. هەندرێن – نووسەر و مامۆستای زانکۆ – کوردستان
231. هه‌ندرێن خۆشناو، مامۆستا، کوردستان
232. هەڵگورد خەلیل – بەریتانیا
233. هه‌تاو عه‌زیز، ئه‌ندازیار، سوێد
234. هه‌تاو جه‌لال، کارمه‌ند، کوردستان
235. هەتاو فەقێهی – تۆرۆنتۆ – کەنەدا
236. هه‌ژار محه‌مه‌د، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، کوردستان
237. هه‌ریاد که‌ریم، ڕۆژنامه‌نووس، په‌یامنێری گه‌لی کوردستان، سوێد
238. هەردی مەهدی – ئەندازیار – کوردستان
239. هەرێم محەمەد عەبدوڵڵا – کەنەدا
240. هه‌یاز عه‌لی، سوێد
241. هەرێم هادی – وەرگێڕ – تۆرۆنتۆ – کەنەدا
242. هەرێز محەمەد عەبدوڵڵا – کوردستان
243. هه‌ورین ئه‌مجه‌د، خوێندکاری زانکۆ، کوردستان
244. هه‌وار قه‌ره‌داغی، نووسه‌ر، بریتانیا
245. هەڵگورد سەمەد – ڕۆژنامەوان – پاریس
246. هه‌ڵگورد خه‌سره‌و، کارمه‌ند، سوێد
247. هیوا ڕه‌ش، پێشمه‌رگه‌ی دێرین و زیندانی سیاسی، کوردستان
248. هیوا قادر – نووسەر – سلێمانی
249. هادی خدر، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، کوردستان
250. هانا قادر – نووسەرو خوێندکاری بواری جێندەر و ڕاوێژکاری بۆ ژن ومنداڵ-کەنەدا
251. هاوژین جوتیار – ئەندازیار – کوردستان
252. هۆزان مەحموود- شارەزا لە بواری جێندەر و فیمینیزم – بەریتانیا
253. هه‌ورامان جه‌مال، کارمه‌ند، کوردستان
254. حەسەن جودی – نووسەر و ڕۆژنامەوان – کوردستان
255. حسێن ڕه‌شید، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، ئه‌ڵمانیا
256. حسێن ڕه‌سووڵ، کارمه‌ند، کوردستان
257. جەبار حەمەد- شانۆکار – کەنەدا
258. جه‌بار محه‌مه‌د، چالاکوانی سیاسی، ئه‌ڵمانیا
259. جەلال فەقێهی – تۆرۆنتۆ – کەنەدا
260. جه‌لال حه‌سه‌ن مورتکه‌، کارمه‌ند، کوردستان
261. جەلال عەلی – پێشمەرگەی دێرین – دانیمارک
262. جیهاد موحەمەد – نووسەرو وەرگێڕ – نەرویج
263. جیهان ڕه‌زا، کارمه‌ند، کوردستان
264. جەلال بەرزنجی – شاعیر – کەنەدا
265. جەلال عەبدوڵڵا ساڵح – شاعیر – کەنەدا
266. جه‌لیل وه‌ردانی، فه‌رمانبه‌ر، کۆیه‌
267. جەمال پیرە – نووسەر – هەولێر
268. جه‌مال عومه‌ر ئاسنگه‌ر، مامۆستا، هه‌ولێر
269. جەمال محسن – چالاکوانی سیاسی – نەرویج
270. جه‌مال جه‌بار، مامۆستا، کوردستان
271. جەمال حەمەد – نووسەر – ئەمریکا
272. جه‌زا ئه‌حمه‌د فارس، موعید له‌ زانکۆی سلێمانی
273. جه‌زا نوره‌دین، مامۆستا، کوردستان
274. جەزا غەریب – تۆرۆنتۆ
275. جاسم محه‌مه‌د، کارمه‌ندی ته‌ندروستی، کوردستان
276. جه‌مال کرێکار، چالاک له‌ بواری سیاسه‌تدا، فینلاند
277. جه‌مال مه‌حموود حا‌مید، چالاکوانی مه‌ده‌نی، که‌نه‌دا
278. جەلال قادر – چیرۆکنووس – ئۆتاوا
279. جووتیار جه‌لال، مامۆستا، کوردستان
280. جوان خدر، ئه‌ڵمانیا
281. جوان هه‌ڵه‌بجه‌یی، وه‌رگێڕ، ئه‌ڵمانیا
282. خەندە حەمید – توێژەر – سلێمانی
283. خەندە زاهیر ڕەسوڵ – خوێندکاری زانکۆ – تۆرۆنتۆ
284. خالید ڕەشید – هونەرمەند – سوێد
285. قادر ئەلیاسی – نۆروێژ
286. کاردۆ فه‌رهاد فه‌ره‌ج، کارمه‌ندی ته‌ندروستی، نه‌رویج
287. کارزان نادر، خێدنکاری زانکۆ، کوردستان
288. کاروان کاکه‌سوور، ڕۆماننووس، دانمارک
289. کاروان ئیسماعیل، کارمه‌ند، کوردستان
290. کاروان که‌ریم ئه‌حمه‌د، هونه‌رمه‌ند، ئه‌ڵمانیا
291. کاروان نه‌بیل، خوێندکاری زانکۆ، کوردستان
292. کاروان عه‌بدولڵا، نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووس، کوردستان
293. کاروان سه‌لام، شیوه‌کار، ئه‌ڵمانیا
294. کامیار سابیر – نووسەر – ئوسترالیا
295. کاکل ڕه‌شید، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، کوردستان
296. کامه‌ران جه‌بار، مامۆستا، کوردستان
297. کامەران چروستانی – نووسەر – سلێمانی – کوردستان
298. کامه‌ران محه‌مه‌د، ئه‌ڵمانیا
299. کارا فاتیح – خوێندکار و نووسەر – سلێمانی
300. کازم نه‌بی، مامۆستا، کوردستان
301. دکتۆر کەمال سەید قادر – نووسەر – نەمسا
302. که‌مال ئه‌حمه‌د، مامۆستای وه‌رزش، کوردستان
303. کەژاڵ عەلی، شاعر و نووسه‌ر، سه‌رپه‌رشتیاری ڕێکخراوه‌ دیمۆکراتییه‌کان، سويسرا
304. که‌یوان مسته‌فا، مامۆستا، کوردستان
305. کەژاڵ حەمەڕەشید – نووسەر – تۆرۆنتۆ
306. که‌ریم حه‌مه‌ڕه‌شید، مامۆستای خانه‌نشین، کوردستان
307. کەریم کاکە – چیرۆکنووس – هەولێر
308. که‌وسه‌ر عه‌لی، مامۆستا، سوێد
309. کامەران ئیسحاق پەری – نووسەر و چالاکوانی مەدەنی
310. کامه‌ران بێسارانی، سوێد
311. کاوە جەباری – چالاکوانی مەدەنی – تۆرۆنتۆ
312. کاوه‌ ڕه‌حمان، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، کوردستان
313. کاوە عومەر – هەڵسوراوی سیاسی – کەنەدا
314. کاوه‌ بێسارانی، ئه‌ندازیاری ڕاویژکاری و چالاک له‌ بواری مافی مرۆڤدا، بریتانیا
315. کاوە محەمەد عارف – سلێمانی
316. کوردۆ نه‌جمه‌دین، ئه‌ڵمانیا
317. کرمانج نه‌جمه‌دین، مامۆستا، کوردستان
318. قادر نادر – نووسەر و چالاکوانی سیاسی – ستۆکهۆڵم
319. قاره‌مان فه‌ره‌ج وسوو، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، کوردستان
320. لەتیف فاتیح فەرەج – نووسەر – کەرکووک
321. له‌یلا مه‌جید، سوێد
322. لوقمان مسته‌فا عه‌بدولڵا، چالاک له‌ بواری که‌لتووردا، دانمارک
323. لوئه‌ی محه‌مه‌د، ئه‌ڵمانیا
324. لینین جوانکار – هۆڵاند
325. مه‌هاباد خه‌سره‌و، چالاک له‌ بواری مافی ژندا، سوێد
326. مه‌هاباد فازیل، کارمه‌ند، کوردستان
327. مەهاباد قەرەداغی – نووسەرو چالاکوان لە بواری مافەکانی ژنان – هەولێر
328. مه‌ریوان ئه‌کره‌م، مامۆستا، کوردستان
329. مەریوان کەمال – ئەکتەر – سوێد
330. د. محه‌مه‌د که‌مال، مامۆستای فه‌لسه‌فه‌ له‌ مێلبۆرن، ئوسترالیا
331. محه‌مه‌د حازم نه‌قشبه‌ندی، کارمه‌ند، سوێد
332. موحەمەد خەیروڵڵا – ئەڵمانیا
333. محەمەد بێستون – کوردستان
334. محه‌مه‌د ئه‌حمه‌د، چالاکوانی سیاسی، ئه‌ڵمانیا
335. محەمەد کوردە – نووسەر – سلێمانی
336. محەمەد فەریق حەسەن – نووسەر – دانیمارک
337. مسته‌فا حسێن خدران، دانمارک
338. مه‌رزی گۆمه‌شینی، کارمه‌ندی‌ بواری کۆمه‌ڵایه‌تی، سوێد
339. مه‌روان محه‌مه‌د، کارمه‌ند، کوردستان
340. مەجید دڵنیا – نووسەر – ئەڵمانیا
341. مه‌سروور بیلال، کوردستان
342. میدیا بێگه‌رد، شانۆکار، دانمارک
343. میدیا ئیسماعیل، مامۆستا، کوردستان
344. نادر عەبدولحەمید – نووسەر و چالاکوانی سیاسی – دانمارک
345. ناسک جه‌لال- مامۆستا- هه‌ولێر
346. نامیق هەورامی – نووسەر – هەولێر
347. نه‌به‌ز محه‌مه‌د ئه‌مین- مامۆستا- کوردستان
348. نەبەز محەمەد – مامۆستای زانکۆ – کوردستان
349. نەبەز سەمەد – مامۆستای زانکۆ – سلێمانی
350. نیاز عه‌بدولڵا، چالاک له‌ بواری مافی ژندا، سوێد
351. نیاز کەرکوکی – چالاک لە بواری دژ بە توند و تیژی لە بەرانبەر ژنان- ئەمریکا
352. نیان عه‌بدولڵا- سوێد
353. نه‌هرۆ ساڵح ده‌لۆ، هونه‌رمه‌ند، سوێد
354. نه‌سیم ڕۆسته‌م کاکه‌، خوێندکاری زانکۆ، بریتانیا
355. نه‌جات ڕۆستی، ڕۆژنامه‌نووس، کوردستان
356. نه‌رمین حه‌سه‌ن، خوێندکاری زانکۆ، بریتانیا
357. نەژاد سیوەیلی – نووسەر – کەنەدا
358. نه‌سرین قادر لالۆ- سوێد
359. نەسرین موحەمەدی – ئەمریکا
360. نیهاد موکری، ، چالاک له‌ بواری مافی ژندا، سوێد
361. نیهاد سه‌لام، نه‌رویج
362. نەوا ئەکرەم – تۆرۆنتۆ – کەنەدا
363. نه‌جیبه‌ حسێن، سوێد
364. نه‌وزاد ئه‌حمه‌د ئه‌سوه‌د، مامۆستای زانکۆ، سلێمانی
365. نه‌وزاد ئالانی، وه‌رگێڕ، دانمارک
366. نه‌وزاد باڵابه‌رز، پێشمه‌رگه‌ی دێرین
367. نەوزاد یووسف – نووسەر – کەرکوک
368. نەوزاد محەمەد – ئامادەکارو وێنەگری ( هەگبەی بنار) – کوردستان
369. نه‌ورۆز عه‌لی، مامۆستا، که‌رکووک
370. نەجات عەزیز – وەرگێڕ – سویسرا
371. نه‌سره‌ت عوسمان، مامۆستا، کوردستان
372. نەمام محەمەد حامید – تۆرۆنتۆ
373. عومەر محەمەد – سەرنووسەری ئەنفالستان – سلێمانی
374. عومه‌ر که‌مال، کارمه‌ند، کوردستان
375. پڕشنگ سه‌عید، چالاک له‌ بواری مافی مرۆڤدا، دانمارک
376. په‌ریخان یوونس، کارمه‌ند، هه‌ولێر
377. په‌یمان ئه‌نوه‌ر عوسمان، ئه‌ڵمانیا
378. په‌یمان خالید، مامۆستا، هه‌ولێر
379. ڕه‌ووف بێگه‌رد، نووسه‌ر، سلێمانی
380. ڕه‌وه‌ز فه‌رهاد فه‌ره‌ج، ئه‌ندازیار، نه‌رویج
381. ڕۆژه‌ فه‌رهاد فه‌ره‌ج، خوێندکاری زانکۆ، نه‌رویج،
382. ڕۆزا جاسم فه‌ره‌ج، کارمه‌ند، نه‌رویج
383. ڕه‌وا حه‌سه‌ن شاخی، دانمارک
384. ڕێبوار حەسەن – نووسەر – سوێد
385. ڕێواس ئه‌حمه‌د بانیخێڵانی، نووسه‌ر
386. ڕێبوار فوئاد حه‌سه‌ن، قوتابی زانکۆ، بریتانیا
387. ڕزگار شێخانی، نووسه‌ر و وه‌رگێڕ، سوێد
388. ڕزگار عه‌بدولڵا، کارمه‌ند، کوردستان
389. ڕزگار حەمەڕەشید – نووسەر و شانۆکار – ڤانکۆڤەر
390. ڕزگار عوبێد، مامۆستا، کوردستان
391. ڕزگار هەژار – کوردستان
392. ڕەنج سەنگاوی – میدیا کار – کوردستان
393. ڕەنج سەعید سەنگاوی – سلێمانی
394. ڕه‌زا ئیسماعیل، مامۆستا، کوردستان
395. ڕێبین محەمەد – تۆرۆنتۆ – کەنەدا
396. ڕێبین موحەمەد – سلێمانی
397. ڕەوا ئەکرەم – تۆرۆنتۆ – کەنەدا
398. ڕۆژ ئەحمەد – میدیاکار – لەندەن
399. ڕووناک شوانی – نووسەر و وەرگێڕ – سوێد
400. ڕووناک هیدایه‌ت، مامۆستا، کوردستان
401. ڕێزان ساڵح – شانۆ کار و شارەزای بواری کەلتوری – نەرویج و بەلجیکا
402. شاخەوان شۆرش – نووسەر – دانمارک
403. شاخه‌وان سه‌لمان، پزیشک، کوردستان
404. شاهۆ تۆفیق – شاعیر
405. شارا تاهیر، نووسه‌ر و چالاک له‌ بواری مافی ژندا، سوێد
406. شاهین وه‌لی، مامۆستا، کوردستان
407. شلێر حسێن جاف، کارمه‌ند، که‌رکووک
408. شۆڕش جوانڕۆیی، نووسه‌ر و وه‌رگێڕ
409. شۆڕش چۆمانی، مامۆستا، هه‌ولێر
410. شاهۆ عەلی – چالاکوانی سیاسی – کەرکوک
411. شاکار مه‌ریوان، خوێندکاری زانکۆ، کوردستان
412. شاخەوان عەلی – نووسەر – ڕوسیا
413. شاخه‌وان عوسمان، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، کوردستان
414. شکۆ ئاکۆ – خوێندکار – بەریتانیا
415. شێروان عوسمان – شاعیر – هامڵتن – کەنەدا
416. شیروان سه‌عید، کارمه‌ند، کوردستان
417. شێرکۆ کرمانج – مامۆستای زانکۆ – مالیزیا
418. شێردڵ حه‌سه‌ن، مامۆستا، کوردستان
419. شێرزاد حەسەن – نووسەر – کوردستان
420. شێخە ڕەسوڵ – مامۆستا – چوارقورنە
421. شیرین خدر- هۆڵاند
422. شیلان عیرفان حەسەن – تۆرۆنتۆ
423. تاهیر ڕەحیم – نووسەر – ئەڵمانیا
424. تاهیری‌ حه‌مه‌سوور، پێشمه‌رگه‌ی دێرین، کوردستان
425. تریفە عەلی – ڤانکۆڤەر
426. تابان که‌مال، چالاک له‌ بواری مافه‌کانی ژندا، نه‌رویج
427. تاڤگه‌ جه‌لال، ئه‌ندازیار، کوردستان
428. توانا خورشید، هونه‌رمه‌ندی موزیک، کوردستان
429. توانا به‌شاره‌ت، کارمه‌ند، کوردستان
430. وەستا سابیر – چالاکوانی سیاسی – فینلاند
431. وەسیم سدیق زادە – ئوسترالیا
432. وەرزێر ‌وظاهر ئەحمەد – چالاکوانی سیاسی
433. خەلیل غەزەڵی – نووسەر – هۆڵاند
434. خه‌لیل جه‌بار چاوه‌ش، کارمه‌ند، کوردستان
435. یاسین لەتیف – نووسەر – کەلار
436. یاسر سوبحان، مامۆستا، کوردستان
437. یووسف مەنتک – نووسەر و ڕۆژنامەنووس – ئەڵمانیا
438. یوونس محه‌مه‌د، مامۆستا، کوردستان
439. زانا سامان – شاعیر – ئەڵمانیا
440. زانین به‌ختیار، موزیکژه‌ن، سوێد
441. زاهیر باهیر – نووسەر و چالاکوانی سیاسی – لەندەن
442. زاهیر ڕەسوڵ ئەمین – تۆرۆنتۆ
443. زارا عه‌باس، په‌روه‌رده‌کار، ئه‌ڵمانیا
444. زاهیر عەبەڕەش- شانۆکار – سوێد
445. ژیان حەمەد ساڵح – مامۆستا – کوردستان


تۆیش ناوی خۆت بنووسه‌، ئه‌گه‌ر ده‌ته‌وێت داکۆکی له‌ ئازادیی بیروباوه‌ڕ بکه‌یت!

dengekan@yahoo.com
یان
لە ڕێی فەیسبوکی دەنگەکانەوە

Dengekan Goran




پێشه‌کییه‌ک بۆ کتێبی (ڕاگه‌ردان) … کاروان عومه‌ر کاکه‌سوور

کتێبی (ڕاگه‌ردان) له‌ چیرۆک، تێکستی شانۆ و شیعر پێک هاتووه‌، که‌ پێشه‌کییه‌کم بۆی نووسیوه‌ و نیاز وایه‌ ئه‌مساڵ (غه‌زه‌لنووس) چاپی بکات. وام به‌ چاک زانی ئه‌و پێشه‌کییه‌ به‌ شێوه‌ی سه‌ربه‌خۆیش بڵاو بکه‌مه‌وه‌.

ڕاگه‌ردان

(پاشکۆی به‌رهه‌مه‌کانم)

کاروان عومه‌ر کاکه‌سوور

پێشکەشە بە (سەڵاح جەوهەر)، ئەو مرۆڤەی بە (نا) لە دایک بوو، بە (نا) زمانی پژا. بە هەمان (نا) پێی گرت و بە هەمان (نا) چووە قوتابخانە. بە هەمان (نا) خوێندییەوە و بە هەمان (نا)ی نووسی. لە (16.11.1982) بە هەمان (نا) ڕووبەڕووی (ئا)ی ستەمی بەعس بووەوە و هەمان (نا)ی لە دوای خۆیدا جێ هێشت… به‌ڵێ، (ئا)کان‌ خوێنی (نا)یه‌کیان ڕشت و ئه‌مه‌ سه‌ره‌تای چیرۆکه‌ بێکۆتاییه‌که‌یه‌:….

بۆ درێژەی بابەت کلیکی ئێرە بکەن ……….




دیدەنی تاران …. کەریم کاکە

کتێبی گیرفان….

بۆخوێندنەوەی ئەم کتێبە کلیکی ئێرەبکەن ……




بانەوتی کوردستان فەرهود نەکرێت …. دکتۆر کەمال سەید قادر

بۆ خوێندنەوەی ئەبابەتە کلیکی ئێرە بکەن ….




دیبەتێک لەگەڵ هاوڕییانی کۆمۆنیست لەسەر کۆمۆنیزم و سێکولاریزم

دیدگای سۆشیالیستی:*

گرنگی سێكیولاریزم بۆ كۆمۆنیسته‌كان چییه‌؟ به‌ واتایه‌كی دی، ئایا به‌ده‌ستهێنانی سیستمێكی سێكیولاریستی كار و ئامانجی سه‌ره‌كی كۆمۆنیسته‌كانه‌ یاخود وه‌ك ده‌روازه‌یه‌ك بۆ كرانه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا و بۆ ڕێگاكردنه‌وه‌ بۆ كۆمه‌ڵگایه‌كی ئازاد و یه‌كسان سه‌یری ئه‌كه‌ن؟

ئاسۆکمال:
ئاشکرایە ئامانجی کۆمۆنیستەکان گۆڕینی سەرجەم سیستەمی سەرمایەداریە کە لەسەر بنەمای موڵکایەتی تایبەتی بورژوازی بۆ هۆیەکانی بەرهەمهێنان دامەزراوە و کرێکاران و سەرجەم کۆمەڵگەی کردۆتە کۆیلەی سەرمایە. شاردنەوەی ئەم کۆیلایەتیە لەم سیستەمە سەرمایەداریەدا پێویستی بە پاساوی تیۆریە تاکو کرێکاران و چینە ژێردەستەکان قەناعەت بەمانەوە و ئەبەدیەتی ئەم ڕژێمە بهێنن. دین هەمیشە دەوری هه‌بووه‌ لەم بێباوەڕبونەی ئینسان بە‌هێزی خۆی و بەتایبەت بۆ کرێکاران و چینە ژێردەستەکان کە خاوەنی بەرهەمی کاری خۆیان نین و لەباری مادیەوە بەهرەمەندنین لە خاوەندارێتی هۆکانی بەرهەمهێنانی ژیانی خۆیان، ئاین دەتوانێ کوێرانە ئەم چارەنوسە درێژە پێبدا.

هەربۆیە پێویستی بە سەرلەنوێ بەرهەمهێنانەوەی ئەم باوەڕە دینیە و بەشێک لە داهاتی کۆمەڵگە دەکرێتە خەرجی ئەو دامودەزگا فکری و کۆمەڵایەتی و پەروەردەیانەی ئاین و خورافەی ئاینی دەهێڵنەوە. سێکولاریزم توانی دەزگای بەڕیوەبردنی دەوڵەت و خوێندن و یاساکان لە دەستێوەردانی دەزگا دینیەکان دوربخاتەوە و ئەمە هەنگاوێکی گرنگی مێژوویی بوو. بەڵام لەدەرەوەی دەزگا ڕەسمیەکانی دەوڵەت دین وەک دامەزراوەیەک لە کۆمەڵگەی سەرمایەداریدا لەلایەن بورژوازیەوە بەرهەم دەهێنرێتەوە و بەشێک لە قازانجی سەرمایە دەخرێتە خزمەت ئەو بەشە لەکۆمەڵگا کە لە پیشەسازی بەرهەمهێنانی دیندا کاردەکەن و وەک بەشێکی دانپێدانراوی کار دابەشکردنی کۆمەڵایەتی لە سەرمایەداریدا کاردەکا. هەربۆیە کاریگەری دین و دامەزراوە دینیەکان تەنیا بە دوورکەوتنەوەیان لە دەزگا ڕەسمیەکانی دەوڵەت کۆتایی نایەت، هەرچەندە ئەم ڕەسمی نەبون و ڕێگرە ڕەسمیانەی ڕەوتی سێکولاریزم بۆ دامەزراوە دینەکانی دروست کردوە لە دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی دینی کەم کردۆتەوە لە چەوسانەوە و پێشێلکردنی مافەکانی کرێکاران و چینە کەم دەرامەتەکان.

ئەگەر بەراوردێک بکەین لە دەوری ڕەسمی دەزگا دینیەکان و حزب و ئۆرگان و یاسا ئیسلامیەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا لەگەڵ سێکولاربونی دەسەڵاتی سیاسی و یاسایی و دادوەری و خوێندن لە ڕۆژئاوادا ،دەبینین کە چۆن سێکولاریزم دەورێکی گەورەی گێڕاوە لە بردنە سەرەوەی باوەڕبەخۆبون و چاوەڕوانی و دەستکەوتە ئابوری و سیاسیەکان و ئازادیەکان لە ڕۆژئاوادا و چۆن کۆنەپەرستی سیاسی و فکری و کۆمەڵایەتی ناتوانێ لە بەرگی پیرۆزیە دینیەکان خۆی بڕازێنێتەوە و چۆن هوشیاری و ئامادەیی بۆ خەبات دژی چەوسانەوە و نەهامەتیەکانی سەرمایەداری ئاسانترە بۆ کرێکاران وخەڵکی ستەملێکراو.
کۆمۆنیزم بریتیە لە بەرپەرچدانەوەی ستەمی سەرمایەداری و گۆڕینی بە سیستەمێکی کۆمۆنسیتی کە لەسەر بنەمای ئازادی و یەکسانی ئینسانەکان دامەزراوە. بەدیلی ئیسلامی و سەپاندنی یاسا و شەریعەتی ئیسلامی کە دەیەوێ ئەم ستەمەی چینی بورژوازی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بە بەرگی دینیەوە پیادەبکا، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیە و سێکولاریزم، کە دەزگاکانی دەوڵەت و یاسا و خوێندن و پەروەردە لە دەست دامەزراوەی دینیەکان و بەدیلی ئیسلامی ڕزگاردەکا، ئەمڕۆ بەشێکی گرنگ لە خەبات دژی سیستەمی سەرمایەداری لەم ناوچەیەدا پێک دەهێنێ. کۆمۆنیزم لەم خەباتە زیندوەی کرێکاران لە بەرامبەر بەدیلە بورژوازیەکاندا، کە لە دەسەڵاتدان یان بەشێکن لە ململانێی دەسەڵاتدارێتی بەشە جیاجیاکانی بورژوازی، شکڵ دەگرێ و لەم شەڕانە لەگەڵ بزوتنەوە سیاسی و کۆمەڵایەتی سەرمایەدا ئەرک و ئامانجەکانی دیاری دەکا و هوشیاری و ئامادەیی دروست دەبێ. کۆمۆنیزم چوارچێوە و ئایدیۆلۆژی ڕوت و ئەبستراکت نییە کە لە تێکست و نوسینەکاندا بەتەنیا هەبێ، بەڵکو کۆمۆنیزم بزوتنەوەی چینێکە کە لە شەڕ لەگەڵ چین و هێزی دەسەڵاتداردا زیندوە و هەست بە وجودی چینایەتی دەکرێ. کاتێک وەک هێزێک دەردەکەوێ کە تاکی کرێکار و زەحمەتکێش کۆدەکاتەوە لە کۆیەکی چینایەتی جیاوازدا لە بەرامبەر بورژوازیدا .
هەلومەرج و داواکاری و تایبەتمەندیەکانی ئەم خەباتەش لە پێشدا داڕێژراو و بەپێی دەقە نوسراوەکان نییە، بەڵکو لە چوارچێوەی یاسا گشتیەکانی سەرمایەداریدا لەهەر شوێن و هەر سەردەمێکدا ئەم خەباتە خاوەنی تایبەتمەندی و دۆخ و ئەرکی دیاریکراوە، کە بریتیە لە تایبەتمەندیەکانی شێوازی چەوسانەوە و گرفتەکانی دەسەڵاتدارێتی بورژوازی لە وەڵامدانەوە بە خواستەکانی کرێکاران و چینە ناڕازیەکان. لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کاتێک بورژوازی لە قاڵبی دین و ئیسلامدا بونەتە ئەو بەدیلەی دەیانەوێ ئەزمەی ئێستای سیستەمی سەرمایەداری بەرەو سەپاندنی کۆنەپەرستی و سەرکوت و بێ مافی زیاتری کرێکاران و چینە هەژارەکان بەرن، شەڕ دژی بەدیلی ئیسلامی و خەبات بۆ سێکولاریزم و جیاکردنەوەی دین لەدەوڵەت و خوێندن و یاساکان، خۆی بەشی جیانەکراوەی خەبات دژی سیستەمی سەرمایەداری و خەباتی کۆمۆنیستیە. جیاکردنەوەی مەیدانەکان و خواستەکانی خەباتی کرێکاران لە ژێرناوی سەرەکی و لاوەکی، ئێستا و ئایندە لە نەریتی کۆمۆنیزمی باودا دەتوانێ بەمانای بێڕۆح کردنی خەباتی واقعی کۆمۆنیستی بێ و لەقاڵبدانی ئایدیۆلۆژی خەباتی واقعی دژی بورژوازی و بەدیلەکانی بێ.

ئاشکرایە کۆمۆنیزم کاری کۆتایی هێنان بە دەزگای دەوڵەتە نەک تەنیا سێکولارکردنی، ئاشکرایە کاری کۆمۆنیزم کۆتایی هێنان بە خورافە و بازرگانی دینی و لەبەرامبەردا گەشەی زانست و فکری ئازادی ئینسانە نەک تەنیا کردنی دین بە کاری شەخسی، بەڵام خەبات دژی دەسەڵاتی دەزگا دینیەکان لە بەڕیوەبردن و یاساکاندا و سێکولاریزەکردنی دامودەزگا دەوڵەتیەکان خۆیان هەنگاوێکن لەپێناو ئامانجی ڕزگاری ئینسان لە دەست هەموو جۆرەکانی چەوسانەوەی فکری و سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابوری، ئەگەر لەلایەن کرێکاران و کۆمۆنیستەکانەوە بەرپابکرێ و ڕێک بخرێ و بەسەرئەنجام بگەیەنرێ. هەرهەنگاوێک بۆ شکستی بەدیلی ئیسلامی و یاسا دینیەکان و خوێندن و پەروەردەی ئیسلامی کەڵەکەکردنی سەرمایەی فکری و ئاستی هوشیاری و ئامادەیی عەمەلیە بۆ شکستی سەرجەم بەرنامە و بەدیلی باڵەکانی بورژوازی و ڕێگاکردنەوەی ئەو هێزە سیاسی و کۆمەڵاتیەیە کە دەتوانێ کۆمەڵگەیەکی ئازاد و یەکسان لەسەر کەلاوەی سیستەمی سەرمایەداری دامەزرێنێ. هێزێک کە شۆڕشی کۆمۆنیستی بەرپادەکا ئامادەیی فکری و سیاسی و ڕێکخراوەیی پەیداکردوە کە کۆمەڵگە لەسەر بنەمای خۆبەڕێوەبردن و باوەڕبەخۆبون و میحوەری بونی ڕزگاری ئینسان لەدەست هەموو دەسەڵات و ئوتۆریتەیەک باربهێنێ و ئینسان بکاتە سەروەری خۆی و بەواقعی بە توانای باڵا و هەمەلایەنەی “ئاسمانی” مرۆڤ بگات.
* ئەم بابەتە لە دیدگای سۆشیالیستی ژمارە ٥ دا بڵاوکراوەتەوە




چەپكە گوڵێك بۆ سەر(ئاودەست)؟!

ئەگەر ئەم تاوانە لە وڵاتێكی ئۆروپا رووبدابا ئێستا تەواوی رێكخراو و حزب و لایەن و كەناڵ و رۆژنامە و گۆڤارەكانی جیهان باسیان دەكرد و بەیاننامە لە دوای بەیاننامەی بۆ بڵاودەكرایەوە و ناڕەزایەتیان بۆ رێكدەخست. لێرە نە رێكخراو و نە شەقام و بڵندگۆی مزكەوت و حوسێنیەكان باسی ناكەن، وەك بڵێ رووداوەكە لاوەكییە. گەر ئاسەواری خوێنی سەر روخساری ئەم خانمە نازدارە نەبێت، مرۆڤ دەیتوانی بڵێت: بێداری نەكەنەوە، لە خەوێكی قولدایە. روخساری وەك روخساری هەر كچێكی ئەم زەمینەیە و، پێناچێت پێشتر خۆی رازاندبێتەوە بۆ بۆنەیەك. دڵێك بە زەبر لە كوتان راگیراوە وەك هەر ئافرەتێكی مەكسیكی یان ئەڵمانی و ئیتالیایی و سعودی و ئەفغانی یان پاكستانی و خاوەنەكەیشی بێ ناسنامەیە و دەتوانین بە نەوەی نوێی ئەنەنا لە چەرخی بیست و یەك بیناسین و هەر ئەوەیە پاش تیرۆركردنی بە بلۆك، فڕێدراوەتە ناو ئاودەستخانەی خانووە چۆڵەكە. كچێكی نامۆ و بكوژەكەیشی نەناسراوە، لێ پێدەچێت شارەزاییەكی باشی هەبێت لە شوێنی تاوانەكە و پێشتریش بۆ هەر بۆنەیەكی هەوەس بازای سەردانی كردبێت: تاقە ماڵێك لە چۆڵەوانی و نزیك لە سەرەرێگای قوڕین بۆ دوو شوێنی جیاوازی دوور لە دانیشتوان و قەڵەباڵەغی.

ئێستا و روحی ئەم شاژنە ماڵئاوایی لێكردووین و هێشتا كەسیش نازانێت دوا ئارامگەی لە كوێ دەبێت و كێ پرسەی بۆ دادەنێت((بڕواناكەم رێكخراوێكی ئافرەتانیش خەمی پرسەی بۆ بخوات))و سەرەخۆشی لە كێ بكرێت؟! من سبەی چەپكە گوڵێك دەبەم بۆ سەر شوێنی تیرۆرەكە و دەنووسم: لە سایەی باڵادەستی عەقڵ و بێشەرەفی و بێكەرامە ئاودەستئاسا، شاژنێك تیرۆركرا و كۆمەڵگەش بێدەنگی هەڵبژاردووە! بنوو خانم، تۆ زیاتر سەلماندت كە مرۆڤایەتی هێشتا چاخی دڵڕەقی و قیزەوەنی تێنەپەڕانداوە. – پێشی دوو رۆژ لە شاری خانەقین تەرمی ئافرەتێكی نەناسراو لەناو ئاودەستی ماڵێكی چۆڵ دۆزرایەوە.




پارتی کودەتای کردووە یا ترسی لە کودەتا بووە! … سەردار عەبدوڵا حەمە

زۆر گوێ بێستی ئەم فۆرمەڵەیە دەبین لە لایەن گۆڕانەوە (پارتی کودەتای کردووە )، بەڵام لە ڕووی لۆژیکەوە ناکرێ ئەوە کوەدتا بێت کە سەرۆکی پەرلەمانەکەی گۆڕان وچوار وەزیرەکەی لە لایەن پارتیەوە ڕەوانەی ماڵەوە کرانەوە .
کودەتا کاتێ ئەنجام دەدەرێ کە هێزێکی سەربازی لە پەنای دەسەڵاتدا بە پلانێکی تەوقیت کراو هێڕش دەکاتە سەر بنکە سەرەکیەکانی دەوڵەت لەوانە ئیزگەو تەلەفزیۆن وبنکەی سەرۆک وسەرۆک وەزیران ودەزگای هەواڵ گری…هتد . سەرجەم کودەتاکان لە عێراق و ووڵاتانی عەرەبی و هەموو ئەو ووڵاتانەی بە جیهانی سێەم ناسراون بەم جۆرە ڕوویان داوە .

بەڵام پارتی خۆی لە دەسەڵاتدایە و هێزی یەکەمە لەو دەسەڵاتەدا هەموو جومگە سەرەکی و سەربازیەکان لە بن دەست خۆیدایە دەبێ لە دژی کام دەسەڵات کودەتای کردبێ ؟ئەی کەوایە پارتی چی کردووە ئەگەر کودەتای نەکردووە ؟
خەسڵەتی ئەحزابی بورژوایی وە لە نێویاندا ئەحزابی نەتەوەیی “دوو ڕوویە” لەم کردەوە یەدا پارتی لە دژی گۆڕان ڕوویەکەی تری خۆی نیشانداوە کە دیکتاتۆریە ، چونکە ڕوویەکی تریشی هەیە کە دیموکراسیە هەندێ جار ئەم ڕووەی خۆی نیشان دەدات بە پیێی پێویست .( هەردوو ڕووش وەک هەردوو دیوی پارەیە )
بە گشتی ئەحزابی نەتەوەیی لە کاتی بێ هێزیدا پرۆپاگەندە بۆ دیموکراتی ومافی مرۆڤ و ئازادی دەکەن وە تەنانەت هەندێ بەرگی مارکسی یا ئیسلامیش لە خۆیان دەپێچن بە پێی کات و سەردەم کامیان پێویست بێت دەبێتە ئەوەیان. پارتی لە کۆنگرەی ٩دا لە لە بەندی ٥ی پرۆگرامەکەیدا دەیووت ” پارتیمان لە بەر ڕۆشنایی تیۆری مارکسی_لینینی و خەباتی گەلان وتراثی فیکری بارزانی خەبات دەکا” ئەمە بۆ ئەو سەردمە بوو کە چەپ ومارکسیەت باوی بوو بەڵام دواتر ئەم بەندەی هەڵگرت ،یەکێتی نیشتمانیش هەروای کرد سەردەمێک خۆی بە مارکسی ناساند دواتر وازی لێ ‌هێنا ، سەرکردەی ئەم ڕەوتەی ناو یەکێتی نەوشیراون و مام جەلال بوون ئێستا نەوشیروان باس لەوە دەکات کە حکومەت دەبێ خاوەن دەستورێک بێت کە سەوابتە ئیسلامیەکان فەرامۆش نەکا ، وە مام جەلالیش دەچێت بۆ عومرە، حیزبی بەعسیش هەر ئەم کارەی کردو لەسەرەتادا خۆی بە چەپ ناساندو دواتر بووە حیزبێکی ئیمانی و اللە اکبری خستە ناو ئالای عێراقەوە.

حیزبە نەتەوەیەکان لە زۆر لای ترەوە نیشانیان داوە کە دوو ڕوون، کاتێ باس لە ئازادی دەکەن کە هیچ دەسەڵاتێکیان نەبێ کاتێکیش دەسەڵاتیان گرت دەبنە گەورەترین دوژمنی ئازادی.با لە حیزبی بەعسەوە دەست پێ بکەین پێش ئەوەی دەسەڵاتیان هەبێت بەرەیان لە گەڵ حیزبی شوعی وچەند حیزبێکی تر پێک هێنا ‌ بەڵینی ئۆتۆنۆمیان بە خەڵکی کوردستان داو تا گەیشتنە دەسەڵات وە کاتی گەیشتتە دەسەڵات حیزبی شوعی کردە شەریکی خۆی تا جێگای خۆی قاییم کرد و هەندێ کاری پێ کرد وەک ئەوەی لە دژی جوڵانەوەی مەلامستەفا بە کاری هێنان پێکەوە لەم جوڵانەەیان دا لە ئۆتۆنۆمیش پەشیمان بوویەوە ،پاشان بەعس هەستی کرد حیزبی شوعی خەریکە دەچنە ناو جومگە سەربازیەکانەوە ترسا لەوەی حیزبی شوعی کودەتای بە سەردا بکات ئەنجا ڕووە دیکتاتۆریەکەی لە دژی ئەم حیزبە بە کار هێناو دەستی دایە گرتن و پەلاماردانی ئەم حیزبە لە کۆتایی حەفتاکاندا وە هیج کەسێکی شوعی لە دەسەڵاتەکەیدا نە هێشت.

ئەوەی بە سەر گٶڕاندا هات لە لایەن پارتیەوە لەم جۆرە ئەلگۆیە بوو ، کاتێ پارتی پێویستی بە گۆڕان بوو کە دەسەڵاتەکەی کەوتبووە بەر ناڕەزایەتیەکی بەرفراوانی خەڵکی کوردستان لە چەندین شارو شارۆچکە ڕاپەرین و خۆپیشاندان کرا و پارتی کەوتبووە بەر نەفرەتی کۆمەڵانی خەڵک ، ترسی ئەوە ی هەبوو دەسەڵاتەکەی لە دەست بدات بۆیە پارتی خۆی کردە دیموکرات خواز و بانگێشی گۆڕان و یەکێتی و دو و حیزبە ئیسلامیەکەی کرد ووتی بادەسەڵات بەش بکەین و حکومەتی بنکە فروان دروست بکەین وە کردنی بە شەریکە دەسەڵات هەرچەند پارتی حیزبی براوەش بوو لە هەڵبژردنە کارتۆنیەکەی پەرلەماندا بەڵام دەسەڵاتی لە گەڵ ئەوانی تر بەش کرد تا بەڵکو لەم ڕێگەوە بتوانێ ئەو دەنگی ناڕەزایەتیەی خەڵک کپ بکا کە گۆڕان سواری سەری بووبوو وە خۆشی بە هێز بکاتەوە لە بەرانبەر نارەزایەتیەیکاندا .
کاتێ پارتی هەستی کرد دەسەڵاتەکەی لە لایەن گٶڕانەوە خەریکە لە دەست دەدات بە تایبەتی گۆڕان دەستی برد بۆ پیرۆزیەکانی پارتی وەک لابردنی سەرۆکی هەرێم ، ئیتر پارتی ڕووە دیکتاتۆریەکی خۆی نیشاندا، تا خاڵی سوور ئەو دیموکرات خواز بوو ،پاش خاڵی سوور کە دەست بردنە بۆ دەسەڵات و بۆ وەلانانی سەرۆکی هەرێم کە بارزانی بوو ئیتر جێی قەبوڵ نەبوو بۆ یە پارتی دیموکراتیەکەی لە خۆی کردەوە ، ئیتر بە دوای ئەوەدا ڕێگەی لە سەرۆک پارلەمانەکەی گۆڕان گرت کە بچێتە ‌هەولێرەوە وە وەزیرەکانی گۆڕانی دەرکرد و هەڵسوڕاوەکانی و میدیاکارانی کەوتنە بەر پەلاماری پارتی بە دەردەکەی حیزبی شوعی بران.

بۆیە ناکرێ بەم دووحالەتە بوووترێ کودەتا چونکە چ بەعس و چ پارتی خۆیان لە ئەوپەڕی دەسەڵاتدا بوون ،. دەکرێ بووترێ لە ترسی کودەتا هەردوولایان ئەم کارەیان کردبێ نەک خۆیان کودەتایان کردبێ.چ حیزبی شوعی لە سەردەمی بەعسدا وچ گۆڕان گوێ رایەڵی باشی حیزبی دەسەڵاتدار نەبوون بۆیە ئەوەیان بەرانبەر کرا ، دەنا ئەگەر حیزبی شوعی وەکو عوبیدوڵا بارزانی وپارتی شۆرشگێرانی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستانی کارتۆنی بوایە ئاوای بە سەر نەدەهات یا گۆڕان ئەگەر وەک یەکێتی نیشتمانی و یەکگرتوو وکۆمەڵ وحیزبی زەحمەتکێشان و سوشیالیت وتورکمانی و ئاشوریەکانی ، گوێ رایەڵ بوایە ئاوای لێ بە سەر نەدەهات ، چونکە حیزبە ناسیونالیستەکان لە جەبەروتی دەسەڵاتدا تەنها حیزبی کارتۆنی و گوێ ڕایەڵیان دەوێ.
بنەمای هەموو ئەم کێشانە مەسەلەی ئابوریە و چونکە ئەگەر حیزبی شوعی کاتی خۆی دەسەڵاتی لە بەعس بساندایە ئەی جۆن ئەو هەموو سامانە دەکەوتە بن دەستی سەدام وبنەماڵەکەی بۆ گۆران و پارتیش هەروایە واتە دوو ڕوویی ئەحزابی بورژوایی لە بەر بەرژوەندیە ئابوریەکانی خۆیان و چینەکەیانە و هیچی تر نەک لە بە ر بەرژوەندی خەڵک.

سەردار عەبدوڵا حەمە

٨/٢/٢٠١٧




ڕق ھۆکارە بەڵام …… چالاک ئـاغجەلەری

ڕق ھەڵگرتن و سڕینەوەی بەرامبەر خەسڵەتێکە بە درێژایی بەردەوامیدان بە ژیان مرۆڤەکان ھەڵگیربوونەوە بۆ ھەرچی گەیشتن بە ئـامانجە ماددی و معنەویەکانیان، ئـەم ھەستە لە داڕێژانی بە ڕەھەند کراودا ھەوڵێکە بۆ درێژەدان بەمانەوەی خود لە بەرامبەر بە کوشتن یان سڕینەوەی ئـەوی دی ، نەخۆشیەکە بەردەوام قۆناغ بە قۆناغ خۆی نوێ دەکاتەوە بە ئـەندازەی گۆڕنکاریەکان خۆی ڕێکدەخاتەوە.

لەو کاتەوەی مرۆڤ درکی بەخاوەندارێتی کرد وەک یەکەم چەکەرە وێنای بۆ خۆبوون کرد لە مەڕ مانەوە و خۆناساندی وەک تاکێکی باڵا تر لەوانی دی، بەھێزەکان توانیان کۆنترۆڵی ئـەو پانتاییە بکەین کە پێشتر دونیای پێکەوە ژیانی مرۆڤەکان و کاری ھاوبەش بە شێوەکی ساکار بۆ بەردەوامیدانی مانەوەیان حزوری ھەبوو ، ئـەتوانین گۆڕینی قۆناغی کاری ھەرەوەزی بۆ تاکێتی بە سەرەتا و دەستپێکی چڕبوونەوەی ھەستی ڕق ئـەژمار بکەین ،بۆ خۆی ڕقیش زادەی گرتنە دەستی زۆرترین بەشە یان ئـەو ھێزە ناوخۆییەی مرۆڤە ھەمیشە شەڕ بۆ یەکەم دەکات و ھەموو بەربەستە مۆراڵیەکان تێدەپەڕێنێت بە ھیوای گەیشتن بەو ئـامانجە،وەک فرۆید دەڵێت ڕق زادەی ناکامەرانی ناخی تاکە بە ڕق دەریدەبڕێت ھەر بۆیە تاوەکو ڕق لە مرۆڤدا ھەبێت ، خواستی پاوانخوازی (مادی یاخود مەعنەوی ) لە پێشی پێشەوەیە بۆ ئـەوەی تاک خۆی پێ ئـاسودە بکات،کەواتە دەربازبوونمان لێی بە شێوەیەکی گشتی دەچێتە چواچێوەی خەونە خۆشەکانەوە بەشێک دەبێت لە دونیای خەیاڵ، لێرەوە ڕەھەندێک نامۆ بە ژیانی پێکەوەیی و یەکتر قوبول کردن دێتە گۆڕێ ، ئـەم بزاوتە نامەعرفیە بێکەڵکەش ڕوئـیای دژ( ئـەنتی)بوونە، ئـەنتی بوونیش بە کۆی گشتی ھەرچی دەروازەی گفتوگۆ و دیدی جیاواز ھەیە دادەخات ، فەرھەنگێک دژ بە خواستە گشتیەکان برەو پێدەدات کە جیا لە بەرژوەندیەکانی خۆی ھەموو ئـەوانی تر دەبێت ببن بە پاشکۆ و سوجدەی ڕازی بوون وەک تارماییەک دێتەگۆڕێ و جیھانێک دوور لە خواستی زۆرینە خۆی دەسەپێنێت ، بەدوای ئـەمەدا نەتی دەگاتە ئـاستی باڵا و وەک دیکتاتۆر خۆی دەناسێنێت.

ڕادیکالیزم ، ڕاسیزم، شوڤێنیزم، لە ھێلکەی ئـەنتی بوون و سپێرمی ڕق بوونە ، ئـەو نەوانە بێباکانە بەرامبەراکانیان دەھاڕن ، کەڵەکەی دەکەن لە شێوەی پەیژەیەکدا پێدا سەردەکەون بۆ دواخاڵی لوتکە.
بەریەکەوتنەکانی سەردەمە جیاوازەکان ھەر یەک لە قۆناغی سەرتایی و فیودالی و ئـێستای سەرمایەداری پێمان دەڵێن کام لە ھزرەکان بەردەوامی بە مانەوەی مرۆڤەکان داوە ، دیارە ھەستی ڕقبوون گورزی کەمەر شکێنی لە ڕەوتی بەردەوامی مرۆڤەکان داوە و دەیدات بەڵام ئـەوەی ئـێمەی لە ڕێگەیە دانەبڕیوە ژیان دۆستییە ، بێ کۆتای لە ھەوڵداین بۆ گەیشتن بە دوالوتکەی چێژی ژیان .
تەواوی ئـەو ئـایدۆلۆژیانەی جەخت لە بوونی ژێر دەست و سەردەست دەکەنەوە ، کۆڵەکەیەکی بەھیزی ئـەو عەقلە سائـدیە لە دونیای ڕق و ئـەنتی بووندا جا ھەر چیەک دەربارەی مرۆڤ دۆستی و ژیان خواستی دەجوڵێنێت دۆخی تیوری ناپەڕێت چونکە لە بنەغەدا ئـەنتی بوون کرۆکی فەلسەفەکەیەتی .

نموونەی پیاھەڵگژان و بەریەکەوتنی ئـایدۆڵۆژیەکان دەتوانین قدسی فەلەستین ( جۆرشەلیمی ئـیسرائـیل) وەک قوڵبونەی ڕقەکان ئـاماژە پێبکەن چونکە وەک ناوەندی سەرھەڵدان و چڕبوونەی ئـاینەکان خۆی ناساند، دژەکان تا ئـەم ساتەش بە خاڵی دەستپێکی ململانیەکان ئـاراستەی دەکەن ، دەست بەسەراگرتنی موسڵمانان لە ٦٣٧زاینی لە دەست مەسیحیەکان دواتر گێڕانەوەی بۆ ژێر ڕکێفی مەسیحی لە ١٠٩٩، جارێکی دی لە سەر دەستی سەلاحەدین ئـەیوبی لە ١١٨٧ لە کۆتاییدا گرتنەوەی لە سەردەستی مەسیحی لە١٩١٧ جەنگی یەکەمی جیھانی پاشان دروستکردنی دەوڵەتی جوو لەم شوێنە لە ١٩٤٨ ، لێرەدا دەکرێت بڵێین سەدەی بیست بە سەدەی ئـەنتی جوو ناوزەندکرا دیارە مێژوویی ئـەم ئـەنتی بوونە دەگەڕێتەوە بۆ کۆتاییەکانی سەدەی ١٩ لە ئـەڵمانیا و بە گەڕانەوە جارێکی تر نازیەکان لەسەر ھەمان فەرھەنگی باپیرنیان کەوتنە وێزەی جوولەکانی ئـەڵمانیا کۆمەڵ کوژیان کردن، بەدوای ئـەماندا زۆربەی دونیای ئـیسلامی ڕق و ئـەنتی جوویان کردە بەشێک لە ڕەھەندەی جوڵەی سیاسیان دەرھەق بە جوولەکە و ئـیسرائـیل بەڵام ھەرچی سەدەی بیست و یەکە ئـاراستەی ڕق و دژەکان بە ڕووی موسڵمان و ئـیسلامدا وەرچەرخاوە ، ئـەمەش ھەر لە ١١سێبتەمبەری ٢٠٠١ تا ئـێستای داعش و ھەموو ئـەو گروپە تیرۆرستانەی ئـاینی ئـیسلام بە فەلسەفەی خۆیان دادەنێن ، وەک پەچەکردارێ ئـیسلامۆفۆبیا بۆتە وەڵامێک بەئـاراستەی دونیای ڕۆژھەڵات و موسڵمان ، پەلاماردانی مەزگەوتێکی کۆبێکی کەنەدا لەلایەن گەنجێکی کۆبێکیەوە دەکرێت باشترین نموونەبێت، بە دیوێکی تردا لە جیھانی کوردییدا ھەندێ لە مەلاکانی کوردستان بەم دوایینە ھێرشێکی ناڕەوا دەرھەق بە شوێنکەوتوانی ئـاینی زەردەشتی دەکەن فتوای کوشتنیان دەدەن ئـەمەش وەک بەشێکی دانەبڕاو لە دونیای ئـەنتی بوون و سڕینەوەی بەرامبەر پشکی باشیان بەردەکەوێت لەمەڕ ئـەم بابەتەو ھیچی کەمتر نییە لە ئـەنتی بوونەکانی تر و دەچێتە ھەمان پۆلی سڕینەوەی بەرامبەرەوە.

ئـەنجام بە گەڕانەوە بۆ دونیای کوردی وەکو تاک دەکرێت ئـەو ھەستە لە ناخدا کەم بکەیتەوە و ئـاسودە بژیت و ژیان دۆست بیت، وەک ڕۆشنبیر و قەڵەم بەدەستەکان پێویستیان بەکاری پێکەوییە دووربن لە خۆناساندن وەک ڕەقم جگە لە نوسینەکانی خۆیان ئـەوانی تر بێ ئـەرزش بکەن چونکە مێژووی شۆڕشەکان ھەر لەسەر دەستی خەڵکانی وەک ئـێوە گەیشتنە لوتکەی دەسەڵات ، دڵنیابن ڕاستی بەتەنھا لای تۆی نوسەرنییە تەماشایەکی دەوروبەر بکەن بزانن بۆ کێ قسە دەکەن و دەنووسن!؟، دەسەڵات و چەقبەستویی حوکمڕانی و بەردەوامی کۆبونەوەکانی حزبەکان پێمان دەڵێن ڕق و دژ بوون ئـەم دۆخە دەجوڵێنێت ، ئـەوە من نیم مێژووتان شاھێدە بەڵام دەتوانن ئـەمڕۆ بکەنە دەست پێکی ئـەو ڕۆژەی کەدەبوایە ٢٥ ساڵ بەرلە ئـێستا بە جوڵە بکەوتایە. ڕق و ئـەنتی بوون ژیانی لێ تاڵ کردوین تەنھا بوار ئـەنتی بوون زەفری پێنەبردبوو ھونەر و مۆسیقا بوو ، ئـەفسوس ئـەشکیان بەویش باران ، ڕاستە بەرامبەر ئـێمە نابینێت بەڵام دەکرێت وەکو ئـەوان نەبین ، پەرچەکرداری بە نەفەسی ئـەوان ھەمان ڕێچکەی بەرامبەر دەگرین و ئـەوەی وون دەبێت ژیان دۆستییە .




یوسف بۆ براكانت خسته‌ بیر و وتت گورگ خواردنی ؟ … نه ژاد عزیز سورمێ

با ،
دوور له‌ ئومێد
په‌پكه‌ی خواردبوو ..
له‌ ده‌نگی خرینگه‌ زیاتر نه‌ده‌بیسترا ..
به‌ قووڵایی بیر ،
به‌ به‌ر سێبه‌ری بێدادیدا
ده‌دره‌وشایه‌وه‌ ..
له‌ ژێر چ سرووتێكی هه‌ڵوه‌دادا بووی ؟
له‌ تافی چ شادییه‌كی به‌ له‌نجه‌ ؟
بیرت له‌وه‌ كرده‌وه‌ ،
براكانت بخه‌یته‌ بیر یوسف !
* *
یوسف !
تۆ له‌ هه‌موویان جوانتر بووی ..
له‌ هه‌موویان خۆشه‌ویستر ..
خۆر و مانگ و ئه‌ستێره‌ی ئاسمانان
بۆ باڵات ده‌نووشتانه‌وه‌ ..
ئیره‌ییت به‌ چییان برد ؟
یوسف
براكانت بۆ خسته‌ بیر و
وتت گورگ خواردنی ؟ !
* *
ئێمه‌ كۆمه‌ڵێك مردوو بووین ،
ماندوو
له‌ زه‌ماوه‌ندی سته‌م گه‌ڕابووینه‌وه‌
پاڵمان به‌ دیوارێكی ڕووخاو دا بوو ،
تۆمان دی له‌ بێده‌نگیی سپێده‌یه‌كی ئارایشتكراودا
كراسه‌ به‌خوێن كراوه‌كانیانت به‌ ده‌سته‌وه‌ بوو
له‌ دوور ڕا ،
به‌ چه‌ند ئاڵایه‌كی ته‌سلیمبوون ده‌چوون
به‌ ڕیتمی هاواریان پێده‌كه‌نی ..
یوسف
براكانت بۆ خسته‌ بیر و
وتت گورگ خواردنی ؟ !
* *
نه‌خشه‌ی ته‌مه‌نت هه‌مووی
به‌ قوربانی ،
تاخچه‌یه‌كی په‌مۆیی
كۆشكی عه‌زیزی میسرێ‌ كرد ..
ئه‌شكه‌وتێكی چۆل بوو ،
ته‌نیا ده‌نگی خۆتت لێ‌ ده‌بیست ..
به‌ ته‌نیا خۆت تیا ده‌دی ..
( زوله‌یخا ) ئه‌و تریفه‌ به‌ خه‌رمانه‌ نه‌بوو یوسف !
مه‌وداكان ،
له‌ ساتێكی هێدمه‌گرتوودا ببینێ‌ ..
بۆ براكانت خسته‌ بیره‌وه‌ و
وتت گورگ خواردنی ؟ !
* *
زامی به‌فر
تارمایی شكۆفه‌
كوانووی سارد ..
له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی سێ قۆڵیدا
تاوتوێی هاواره‌ دوایی نه‌هاتووه‌كانی
بن بیریان ده‌كرد ..
با ،
نهێنی بۆ دیوان لێ‌ ده‌دزین ..
ئاڵۆز بوو ،
له‌خۆنووسانێكی ئاڵۆز
ژوانی ناوه‌ختی
یوسف و بیر ..
* *
هه‌تاوی كوژاوه‌ ،
نم نم
به‌سه‌ر جه‌سته‌ی برایاندا
ده‌ڕژایه‌ خوار ..
( زوله‌یخا ) خه‌ونێكه‌
له‌ ئه‌ندێشه‌ی مناڵانه‌مدا .. )
وه‌های گوت یوسف .
* *
كۆمه‌ڵی مردووان ،
هێشتا به‌ پاڵ دیواره‌وه‌ن ..
جه‌سته‌ی كه‌ڵه‌كه‌ بووی براكان
له‌ ( بیر ) ی بێ‌ هاوار … بێ‌ بانگ ..
شێتایه‌تی سرووشت ..
خه‌وی ئه‌به‌دی ..
یوسف له‌ كۆشك ،
دره‌ختێكه‌ به‌ تاریكی ته‌رز داوێ‌ .
كانوونی یه‌كه‌می- 2016




ژماره‌یه‌ك كۆچبه‌ری عێراقی دیپۆرتده‌كرێنه‌وه‌

حكومه‌تی پاپانیوگینیا بڕیاری كۆتایی له‌سه‌ر دیپۆرتكردنه‌وه‌ی 60 په‌ناخوازی ئه‌و ووڵاته‌ داوه‌ كه‌له‌ناویاندا ژماره‌یه‌ك كۆچبه‌ری عێراقی هه‌یه‌.
به‌گوێره‌ی زانیاریه‌كانی ماڵپه‌ری ئاژانسی فه‌رمی ڕادیۆ نیوزلاند ، هه‌رچه‌نده‌ زۆربه‌ی ئه‌و كۆچبه‌رانه‌ به‌ڕه‌گه‌ز ئێرانین ، به‌ڵام به‌شێكیشیان خه‌ڵكی ووڵاتانی عێراق و پاكستان و نیپاڵ و سۆماڵ و چه‌ند ووڵاتێكی ترن.
به‌رپرسێكی باڵای كۆچی حكومه‌تی پاپانیوگینیا ڕایگه‌یاند ئه‌و كۆچبه‌رانه‌ نه‌یاتوانیوه‌ بیسه‌لمێنن كه‌ په‌نابه‌رن و به‌وه‌ش كه‌یسه‌كانیان ڕه‌تكراوه‌ته‌وه‌ ، بۆیه‌ هیچ بنه‌مایه‌كی یاسایی بۆ مانه‌وه‌یان له‌و ووڵاته‌ نیه‌. هاوكات ، ئه‌و به‌رپرسه‌ داوای له‌و كۆچبه‌رانه‌ كرد كه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی خۆبه‌خشانه‌ بۆ ووڵاته‌كانیان هه‌ڵبژێن.

كۆچبه‌ران و په‌نابه‌رانی دوورگه‌ی مانوسی پاپانیوگینیا و ناورۆ ئه‌و كه‌سانه‌ن كه‌ پێشتر ویستویانه‌ به‌ قاچاخ و له‌ڕێگه‌ی ده‌ریاوه‌ خۆیان بگه‌یه‌ننه‌ ئوسترالیا به‌ڵام له‌لایه‌ن هێزه‌ ده‌ریایه‌كانی ئوسترالیاوه‌ ده‌ستگیركراون و ڕه‌وانه‌ی كه‌مپه‌كانی ئه‌و دوو ووڵاته‌ دوورگه‌ییه‌ كراون. به‌وه‌ش ، هه‌رگیز ڕێگه‌یان پێنادرێت داوای مافی په‌نابه‌رێتی له‌ ئوسترالیا بكه‌ن.
خراپی بارودۆخی ئه‌و كۆچبه‌رانه‌ش له‌و دوو دوورگه‌یه‌ بۆته‌ جێگه‌ی نیگه‌رانی ڕێكخراوه‌كانی داكۆكیكار له‌ مافی په‌نابه‌ران و به‌ندكردنیان له‌و دوو دوورگه‌یه‌ به‌ پێشێلكاریه‌كی ئاشكرای مافی مرۆڤی ده‌زانن.




په كه كه و مه نهه جى خويندن … ئاسو كمال

له بڕیارەکانی دووه‌مین کۆنگره‌ی ته‌ڤگه‌ری ئازادی دەڵێ”3- په‌رتوک و نوسراوه‌کانی رێبه‌ر ئۆجالان وه‌ک مه‌نهه‌جی خوێندن سودیان لێ وه‌ربگیردرێت له‌ناوه‌نده‌کانی خوێندنی.”
پرۆگرام و مەنهەجی خوێندن یەکێک لە پێوەرەکانی سیستەمی بەڕیوەبردنە ، بۆنمونە وڵاتانی ڕۆژئاوا لە پرۆگرامی خوێندنیاندا مرۆڤ ئامادە دەکەن تا بتوانێ بەدەستکەوتە زانستیەکانی بایۆلۆژی ، فیزیا ، کیمیا، ماتماتیک ، پزیشکی ، دەروناسی و هتد ..بە کۆمەڵگەی پێشکەوتوی پیشەسازی و تەکنولوژی ئەو وڵاتانە خزمەت بکا. دەوڵەتە ئیسلامیەکانیش بە پرۆگرامی خوێندنی شەریعەتی ئیسلامی مرۆڤ ئامادە دەکەن کە خۆی بێ ماف و ترساو و نەزان وگوێڕاڵ بۆ دەسەڵات بزانێ و لەم سنورە دەرنەچێ . دەوڵەتە دیکتاتۆریەکانی وەک بەعسیش مێژوی بەعس و عروبەیان کردبوە مەنهەجی خوێندن. ئەم بڕیارەی پەکەکەوە لە کوردستان کە مەنهەجی خوێندن دەکا بە خوێندنی نوسراوەکانی ئۆجالان ناو بنێین چی؟ پێم وانیە هێشتا هیچ سیستەمێکی تۆتالیتاری و دیکتاتۆری تا ئەم ڕادەیە بە نەهلیزم و خۆپەسەندی نەگەیشتوە کە نوسینی سەرکردەکەی بکا بە مەنهەجی خوێندن. بەپێچەوانەی بانگەشە و ئیدعای پەکەکە کە سیستەمێکی نوێی “خۆبەڕێوەبەری” خەڵکی دۆزیوەتەوە، ئەم سیستەمە بەڕێوەبردنی کۆمەڵگەیە بە پێی ئیدیۆلۆژی تاکە کەسی ،کە ئاپۆیە.

پرۆگرامی خوێندن واتە بنیاتنانی زانیاری و توانای کرداری مرۆڤەکان لەسەر بنەمای زانستە بەدەستهاتوەکانی کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی بۆ بەڕیوەبردن و گەشەپێدانی کۆمەڵگە. بەڵام لەم سیستەمە ئاپۆییەی خوێندندا کۆمەڵگە دەکرێتە قوتابخانەیەکی تاک حزبی کە مرۆڤەکان لەجیاتی بەهرەمەندبن لە دەستکەوتی چەند هەزارساڵەی خەباتی ئینسان لەپێناو دۆزینەوەی زانستەکان و لۆجیک و داهێنانەکان دەکرێنە کادرێکی حزبی کە خەریکی پەرستنی فکری و سیاسی یەک تاکەکەسن و فێری چۆنیەتی جێبەجێکردنی بڕیارە حزبیەکان دەکرێن.

ئەم میتۆدە لە بەڕیوەبردنی کۆمەڵگە هەمان میتۆدی ئیسلامی سیاسی و دیکتاتۆریەتی فەردیە کە نمونەکانی لە ئێران و سعودیە و سەرجەم حکومەتە عەسکەری و تاک حزبیەکاندا هەیە. هەربۆیە ئەمە تەنیا میتۆد و پرۆگرامی خوێندن نیە ،ئەمە ڕەنگدانەوەی چۆنیەتی حوکمی تاک حزبی و تاک ئیدیۆلۆژیە کە سەدەی بیست پڕبوە لەو جۆرە دەسەڵاتانەی بەناوی خەڵکەوە ، تاکەکەس و گروپێکی بچوک و بیرۆکراتیەتێکی حزبی سەرجەم بوارەکانی ژیانی لە قسە و بڕیار و فکری دیکتاتۆریەکاندا قەتیس کردوە.

کۆمەڵگەی ئازاد و یەکسان کە خەڵک خۆی بەڕیوەبەرێ تەواو بەپێچەوانەی ئەم سیستەمەی پەکەکەوە یە ، کۆمەڵگەیەکە کە پێویستی بە ئۆتۆریتە فەردیە موقەدەسەکان نیە، نوسراوەکانی ئەوان ناکاتە مەنهەجی خوێندن ، بەڵکو خوێندن و پەروەردە لەدەسەڵات و ئۆتۆریتەکان جیادەکاتەوە و دەیسپێرێ بە زانست و دەزگا زانستیە نا”دەسەڵات”دارەکان.