جینۆساید چییە؟… نەبەز سەمەد

جینۆساید زاراوەیەکی نوێیە دوای دووەم جەنگی جیهانی دەرکەوت. رافائیل لێمکین پارێزەر و یاساناسی جوولەکەی پۆڵەندی بۆ یەکەم جار ئەو زاراوەی داهێناوە و لەکاتی لێکۆڵینەوە لە تاوانەکانی نازی ئەڵمانی دژی جوولەکەکانی ئەوروپا بەکاری هێناوە. لێمکین دەی ویست پەیماننامەیەکی نێودەوڵەتی بۆ بەرەنگاربوونەوەی جینۆساید بێتەگۆڕێ، لەبەرئەوە وەک یاساناسێک بەشێوەیەکی سەرەکی لە لایەنی یاسایییەوە ئیشی لەسەر ئەو تاوانانە کردووە بۆ بەرەنگاربوونەوەی تاوانی جینۆساید. لە ئەنجامدا، نەتەوە یەکگرتووەکان ”پەیماننامەی بەرەنگاربوونەوە و سزای تاوانی جینۆساید”ی لە ٩ی دێسێمبەری ١٩٤٨دا لە پاریس واژۆ کرد. لە بەندی دووەمی پەیماننامەکەدا بە گونجاندنی تیۆریی جینۆسایدی لێمکین وەها جینۆساید پێناسە دەکا: ”کرداری پلان بۆ داڕێژراوی لەناوبردنی بەشەکی یان سەرجەمی گروپێکی نەتەوەیی، ئێتنیکی، ڕەگەزی یان ئاینییە: ا) کوشتنی ئەندامانی گروپەکە؛ ب) بوونە هۆی زیانگەیاندنی جەستەیی یان مێشکی بە ئەندامانی گروپەکە؛ ج) ئازاردانی مەبەستەکی دۆخی ژیانی گروپەکە بەشێوەیەک ببێتە هۆی لەناوبردنی فیزیکی سەرجەمی یان بەشەکی؛ د) بەکارهێنانی پێوەری سامناک بۆ نەهێشتنی زایاندن (منداڵبوون) لەنێو گروپەکەدا؛ ح) گواستنەوەی بەزۆری منداڵان لە گروپەکەوە بۆ یەکێکی دی.”

لە ڕوانگەی لانگەوە (٢٠٠٥) جینۆساید فێنۆمێنی کوشتنی بە گروپە؛ ڕیشەی زاراوەکە دەگەڕێتەوە بۆ هەردوو وشەی گریکی گینۆس (Genos) بەواتای (خەڵک؛ گروپ) و پاشگری ساید (cide)ی لاتینی بەواتای (کوشتن) دێ. هەروەها، بینهەبیب (٢٠٠٩) دەڵێ جینۆساید لە وشەی گریکی گینۆس بەواتای ”خێڵ، ڕەگەز” و پاشگری لاتینی ساید بەواتای ”کوشتن”ەوە هاتووە.
جینۆساید پراکتیکردنی لەناوبردنی گروپی ئێتنیکی یان نەتەوەیییە.

داخۆ لێمکین مەبەستی لە زاراوەی ”جینۆساید” چییە؟ بەتەواوی مەبەستی پێناسەی پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکانە؟ لێمکین بەسادەیی مەبەستی لە جینۆساید ”کۆمەڵکوژی” نییە، ئەو جوداوزی لەنێوان کۆمەڵکوژی و جینۆساید دەکا، بۆ لێمکین کۆمەڵکوژی تەنیا یەک ڕووی جینۆسایدە. ئاخر بۆ لێمکین جینۆساید تەنیا تێکشکاندی خێرای گروپێک (نەتەوەیی، ئێتنیکی، ڕەگەزی یان ئاینی) نییە، بەڵکو هەروەها پلانێکی هاوپەیوەندیی فرە کردارە ڕووەو تێکشکاندنی بناغە سەرەکییەکانی ژیانی گروپێکی دیاریکراو (Dan Stone, 2005). لە ڕوانگەی پانی (٢٠١٠) بۆ لێمکین کۆمەڵکوژی یەکسان نییە بە جینۆساید، چونکە کۆمەڵکوژی پاڵنەری تاوانەکە لەخۆناگرێ، بەڵام جینۆساید دوا ئامانجی تاوانەکە لەخۆدەگرێ کە لەسەر بنەمای نەتەوەیی، ئێتنیکی، ئاینی، یان ڕەگەزیییە. وەک ڕۆفێڵد (٢٠١٠) دەبێژێ جینۆساید تاوانێکە بە سروشتێکی تایبەتەوە.

دان ستۆن (٢٠٠٥) پێیوایە کە جینۆساید: هێرشێکە بۆ سەر ڕەهەند و لایەنە جوداکانی ژیانی گروپێکی دیاریکراو: ١) ڕوویی سیاسی: (کۆلۆنیالیزەکردن، و ڕووخاندنی دامەزراوەکانی خۆ_بەڕێوەبەری)؛ ٢) ڕووی جڤاکی: تێکدانی پێکەوەیی جڤاکی نەتەوەیەک، لابردن و کوشتنی ئەو توخمانەی کە ڕابەرایەتی هۆشەکی نەتەوەیەک دەکەن وەک: ئینتێلیجێنسیا؛ ٣) ڕووی کولتووری: قەدەغەکردن و لەناوبردنی چالاکی و دامەزراوە کولتوورییەکان؛ ٤) ڕووی ئابووری: قەدەغەکردنی پراکتیککردنی بازرگانی و داگیرکردنی سەرچاوە سروشتییەکانی نەتەوەیەک؛ ٥) ڕووی بیۆلۆگی: سیاسەتی ڕاگواستن و کەمکردنەوەی دانیشتوان؛ ٦) ڕووی فیزیکی: برسییاندن و کۆمەڵکوژی؛ ٧) ڕووی ئاینی: دەستتێوەردان و دەستکاریکردنی چالاکییە ئاینییەکان؛ ٨) ڕووی مۆڕاڵی: تێکشکاندنی مۆڕالێتی گروپێکی دیاریکراو. ئەو ڕووانەی جینۆساید دەتوانرێ بەتەواوی بۆ ئەنفال بەکاربهێنرێن.

——————————————————
سەرچاوەکان
Lang, Berel (2005) The evil in genocide. In: Roth, John K (ed.) Genocide and Human Rights: A philosophical Guide. New York: Palgrave Macmillan.
Benhabib, Seyla (2009) International Law and Human Plurality in the Shadow of Totalitarianism: Hannah Arendt and Raphael Lemkin. Constellations. Vol 16, No 2, pp 331-350.
Panne, Jean- Louis (2010) Raphael Lemkin and Raul Hilberg: About a Concept. PISM Series, Issue. 1, pp. 101-115.
Rotfeld, Adam Daniel (2010) The Lemkin concept of genocide: A new definition for and old crime. PISM Series, Issue. 1, pp. 19-27.
Stone, Dan (2005) Raphael Lemkin on the Holocaust. Journal of Genocide Research. Vol 7, No 4, pp 539-550.




ئايا تۆ ئەچی بۆ هەڵبژاردن؟! … عوسمان محەمەد

لە بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنی nrt دا کە لە بەرواری ٤ی ئازاری رابردوو پەخشکرا، ژمارەیەکی زۆر لە ژنان و پیاوانی لە شەقامەکانی شاری سلێمانیدا دواند، دەربارەی رای خەڵک سەبارەت بە هەڵبژاردنی رابردوو کە چۆن پێشوازیان لە سندوقەکانی دەنگدان کردووە، هەروەها دەربارەی ئەوەی کە چۆن پێشوازی لە هەڵبژاردنی ئایندە دەکەن؟ ئایا دیسان وەکو جارەکانی پێشوو خەڵک بە پیری بانگیشەی هەڵبژاردن و دەنگدانەوە دەچن یان هەڵوێستێکی جیاوازیان دەبێت لە بەرامبەریدا؟ ئایا هێشتا خەڵکی کوردستان ئومێدیان بە حزبە ناسیۆنالسیت و ئیسلامیەکان ماوە؟!

دوای تەواو بوونی بەرنامەکە زیاتر لە سەدا نەوەت و پێنجی ئەو خەڵکەی کە رایان پرسرا، وتیان کە هەر ناچن بۆ هەڵبژاردن, بەڵام لە دوو توێی ئەم باس و راپرسیانەدا چیرۆکی سەیروسەمەرەیان دەگێڕایەوە دەربارەی هەڵبژاردن و ئەو بەڵێنانەی کە لە کاتی هەڵبژاردندا بە خەڵکیان داوە و چۆن دواتر وەک و بڵقی سەر ئاوو چوون بە هەوادا, لەم گۆشە نیگایەوە نەفرەتیان لە هەڵبژاردن و سەرجەم دەسەڵاتی ئەم حزبانە دەکرد, دەیان گووت کە نە هەڵبژاردن و نە دەسەڵاتەکەیان هیچ تەباییەکی لەگەڵ بەرژەوەندیەکانی خەڵکی کوردستان نیە، هەموو هەوڵ و تەقەلایان بۆ کۆکردنەوە و کەڵەکەی سەرمایەکانی خۆیان و قایمکردنی دام و دەزگا و دەسەڵاتەکەیانە، ئەوەی کە بە هیچ جۆرێک دەربەستی نایەن ژیان و گوزەرانی خەڵکە، خەڵک برسی و بێکارن، نەخۆش و نەدارن، بێ دکتۆر و دەرمانن، سەرەتایترین پێداویستی ژیانی خێزانەکانیان بۆ دابین نابێت, ئەمانە و دەیان کارەساتی تر بەرۆکی بە خەڵک گرتووە و دەسەڵاتدارانیش خۆیان لێ کەڕ کردووە و هیچ بەرپرسیارێتیەک نیشان نادەن, هەر جۆرە چاوەڕوانیەک بۆ ئایندەیەکی باشتر لە سایەی دەسەڵاتی ئەم حزبانەدا خةياليكه جگە لە رۆبردنی کۆمەڵگا بۆ ناو کارەسات و تاڵاوی زۆرتر هیچ ئاکامێکی نابێت.

خەلکی کوردستان نەک هەر نابێ چی تر بە گاڵتەجاری ئەوان فریو بخۆن و بەشداری لە سیناریۆی بە ناو هەڵبژاردنیان بکەن، بەڵکو دەبێ نەفرەت لەو سیناریۆیە و لە دەسەڵات و دام و دەزگاکانیان بکەن، زیاتریش لەوە خەڵکی توڕە و برسی و ناڕازی دەبێ ئەو سیناریۆ گاڵتەجاڕیە ناکام بکەنەوە کە دەیەوێ مەشروعیەت بەم دەسەڵاتە فريوكاره بدات و پەنجە مۆری خەڵکی بۆ وەرگرێت, دوای چارەکە سەدەیەک لە دەسەڵاتی ئەمانە، دوای چەند خولی فڕوفیشاڵ و فریوکاریان و تێپەڕاندنی چارةکە سەدەیەک بە بەڵێن و تەفرەکاری، ئێستا بە تەواوی دەستی هەموو ئەم حزبە قەومی و ئیسلامیانە بۆ خەڵک ئاشکرا بووە و ئەنجامی ئەمەش کردوێتی بەو نەفرەت و توڕەیەی خەڵک بەرامبەریان, ئەم چارەکە سەدەیە روونی کردووەتەوە کە ئەمانە نەک هەر ناتوانن ببنە چارەسازی ئەم دۆخە کارەساتبارە بەڵکو خۆیان کێشەی هەرە گەورەی ئەم کۆمەڵگایەن.
مەسەلەیەک کە هەمیشە ئەم دەسەڵاتە بى دةربةست و ستەمگەر و گەندەڵە شانازی پێوە دەکات و بەرووی ناڕەزایەتیەکانی خەڵکیدا دەداتەوە، ئەوەیە کە دەڵێن لەسەدا حەفتای خەڵکی کوردستان دەنگی بە دەسەڵاتی ئێمە داوە، بەم جۆرە دەڵێن تا ئەم شەرعیەتەمان هەبێت لەلایەن خەڵکەوە ئەوە بکوژ و ببڕی ئەم کۆمەڵگایە هەر خۆمانین.!!!

بەڵام ئەوان ئێستا لە دۆخی وادا قەراریان گرتووە کە زۆربەی هەرە زۆری خەڵک نەفرەت لە خۆیان و دەسەڵاتەکەیان دەکات، بەشی هەرە زۆری خەڵک دەڵێن ئیتر پەنجەی خۆمان ئەقرتێنین ئەگەر دەنگ بەمانە بدەین. لە راستیدا ئەوان دەمێکە ئەو شەرعیەتەیان لە دەستداوە کە بە فریودان لە خەڵکیان سەندبوو، هاتنە سەرشەقامی فراوانی جەماوەر و ووتنی (نا) بە سیاسەت و بریارە قەرەقوشیاکانیان، هەروەها چاوقایمی دەسەڵات بەرامبەر ناڕەزایەتی فراوانی خەڵک و خۆ کەڕکردن لە ئاست داخوازیەکانی ئەو خەڵکەی کە بە سەرچاوەی شەرعیەتی دەسەڵاتەکەی خۆیانی دەزانن، ئیتر هیچ مەشروعیەێیکی بۆ دەسەڵاتەکەیان نەهێشتوەتەوە, ئیتر دەمێکە کە ئەم دەسەڵاتە تەنها بە زەبری خۆسەپاندن و سەرەنێزە و سەرکوت خۆی بەسەر سەری خەڵکەوە راگرتووە, لە راستیدا ئەم چەند ساڵە کوردستان بە بەرچاوی خەڵکی دنیاوە مەیدانی نەبەردی خەڵکی ستەمدیدە بوو لەگەڵ دەسەڵاتێکی به زةبر و زةنك و گەندەڵ و ستەمکارو خۆسەپینی بنەماڵەیی, لە ئێستا بەدواشەوە خەڵکی کوردستان دەبێ بە نەخشەو پلانی رۆشنەوە خۆیان بۆ درێژەی ئەم نەبەردە و وەلانانی ئەم دەسەڵاتە لەسەر دڵیان ئامادە بکەن.

لەم روەوە بەراستی سیناریۆی هەڵبژاردنی داهاتوو مەیدانێکی نەبەردی گەرم و گرنگی خەڵکی کوردستانە لە دژی ئەم حزبانە و لە دژی هەژاری و نەداری و بێدەرەتانی, ئەم حزبانە وەکو پیشەی هەمیشەییان لەگەڵ نزیک بوونەوەی وادەی هەڵبژاردن هەوڵدەدەن روویان لەگەل خەڵک خۆش بکەن و بە تەڵەکەبازی و فریودان دیسانەوە خەڵک راپێچی ئەوە بکەن کە دەنگیان پێ بدەن, بەڵام ئەمجارە نابێ خەڵک فریو بخۆن, لەم بارەیەوە هەڵویست وەرگرتن و بە دەنگی بەرز (نا) وتن بەم حزبانە و دەسەڵاتەکەیان پێویست و هەنگاوێکی چارەنوس سازە بۆ لەرزۆک کردنی دەسەڵاتی ئەم نوێنەرانەی چینی بۆرژوازی کورد, (نا) وتن بەم فریوکاریە، هەنگاوێکی گەورەیە بۆ راگەیاندنی نا مەشروع بوونی ئەم دەسەلاتە، هەر بەم پێیەش ئەتوانێ سەرەتای هەلومەرجێکی شۆڕشگێرانە بێت کە لە پرۆسەی خەبات و ناڕەزایەتیەکی جەماوەری و رێکخراودا ئەم دەسەڵاتە گەندەڵە وەلابنێت و لە جێگایدا دەسەڵاتی شۆرشگێڕانەی جەماوەری کرێکارو زەحمەتکێش بەرپا بکات بۆ گرتنەبەری هەنگاوی خێرا بە ئاقاری چەسپاندنی ماف و ئازادی و خۆشگوزەرانی بۆ هەمووان.
چەند رۆژ دوای ئەم بەرنامە راپرسیە رۆژی ٦ی ئەم مانگە بوو کە حکومەتی هەرێم بڕیاریدا کە هەڵبژاردنی پەرلەمان و سەرۆکایەتی هەرێم لە رۆژی ٦-١١-٢٠١٧ ئەنجام بدرێت و زیاتر لە بیست ملیۆن دۆلاریش تەرخان کراوە بۆ خەرجی بەڕێوەچونی پرۆسەکەی.

با لە پەراوێزی ئەم باس و بڕیارەد هەڵویستەیەک بکەین و بزانین دەسکەوتی خەڵک لە ماوەی دەسەڵاتی ئەم حزبە ناسیۆنالیست و ئیسلامیاندا چی بووە و تا چەند لە مەیدانە جۆراوجۆرەکاندا چونەتە پێش؟
بیست و شەش ساڵە خەڵکی کوردستان لە کابوسی دەسەڵاتی بەعس رزگاریان بووە و خەو بە ژیانێکی ئینسانی و خۆشگوزەرانەوە ئەبینن. بیست و شەش ساڵە خەڵک لە چاوەڕوانی ئەوەدان کە حکومەتی خۆماڵی کوردی ژیانێکی باشتری بۆ دابین بکات، بەڵام سەرئەنجام کارەسات لە دوای کارەسات، بێدەرەتانی و زوڵمی زیاتر، نەداری و تاڵانی، یەک بە یەکی خەونەکانی ئەو خەڵکەی بەبادا، تا ئەمڕۆ ئیتر قورسایی نەهامەتیەکان پێویستە خەڵک لەو خەونە راچڵەکێنێ و چیتر بێ هودە ئومێد بە ژیانێکی باشتر و ئاسودەیی بە دەسەڵاتی ئەم گەندەڵ و فريوكارانه گرێنەدەن.

چیتر نابێ خەڵک بە حیکایەتی پوچی “پرۆسەی دامەزراندنی دیموکراسی دورودرێژە، دەسەڵات بەرنامەی چاکسازی هەیە، دەسەڵات دەکەن بە دامەزراوەیی و میلیشیاکان دەگۆڕین بە هێزی نیشتمانی، لە رێگای پەرلەمانی کارتۆنی و یاساو دەستەی دەست پاکی و قەوانی ستۆکی بەم جۆرەوە، ئومێدەکانی خەڵک مسۆگەر دەکەن” فریو نەخۆن. دةنگدان بە هەر یەک لەم حزبە مافیانە، دەنگدانە بە بەردەوامی هەژاری و نەداری و تاڵان و بڕۆ، دەنگدانە بە نەمانی ئاسەواری خزمەتگوزاریە هەرە سەرەتاییەکان، دەنگدانە بە بەرزتر بونەوەی قەلای سەروەتی بنەماڵەيى و دەوروبەرەکانیان لەسەر حیسابی هەژاری موتلەقی ملیۆنەها خەڵک, دەنگدانە بە تیرۆری هەڵسوڕاوانی سیاسی و رابەرانی نارەزایەتیەکانی خەڵک و رۆژنامەنوسان و رەخنەگرانی ئەم دەسەڵاتە ستەمکارە، دەنگدانە بە بکوژانی قوربانیەکانی بزووتنەوەی ١٧ی شوبات، دەنگدانە بە بڕینی موچە و کرێ و قوتی خەڵک و شیری منداڵ و دەرمانی نەخۆش.

دەنگ نەدان بەم حزبانە و لەوەش زیاتر (نا) وتن بە دەسەڵاتی ئەم حزبە قەومی و ئیسلامیانە، هەڵویستێکی شایستەیە بۆ هەموو ئەو جەماوەرەی کە چارەکە سەدەیەکە خەون بە رۆژگارێکەوە دەبینن کە خەمی ئاوی خواردنەوە و کارەبا و سەرەتایترین خزمەتگوزاریەکانیان نەبێت, نە تەنیا ئەوەندە بگرە ئەرکی هەموو هاوڵاتیەکی ئازادیخوازە کە بە فراوانی بانگەوازی دەوروبەرەکەی بکات بۆ ئەم (نا) وتنە و هاوکاریان بکات بۆ ئەوەی دیسانەوە لە سەروبەری هەڵبژاردندا بە هیچ بەڵین و بە هیچ چەواشەکاریەکی نەتەوەپەرستی و خورافات و مێشک داشۆرینێک فریو نەخۆن و دەنگدان بە دەسەڵاتی یەکێک لەم حزبە ستەمکارانە نەدەن، چونکە بەم جۆرە کۆتی کۆیلایەتی لە دەست و پێی خۆیان و جەماوەری چەوساوە توندتر دەکەنەوە.

مارسی ٢٠١٧




شیعری نوێی جیهانیی … لە ئینگلیزییەوە: ئازاد ئەحمەد ئەسوەد

ئەم شیعرە
This Poem
ژنە شاعیری بەریتانی/ ئێڵما میچڵ 1919-2000
Elma Mitchell

ئەم شیعرە ترسناکە: ناکرێ بخرێتە بەردەستی مناڵ،
تەنانەت گەورەش، ڕەنگە بە ساغیی قووتی بدەن،
ئەشێ دەرەنجامی لاوەکیی نەخوازراوی لێ بکەوێتەوە.
گەر لە شوێنێکی گشتیی دا تووشت بوو بە تووشی
شیعرێکی تەواو نەکراوو بێ ناسنامە
نەکەی بە دەستی خۆت مامەڵەی لەگەڵدا بکەیت.
باشتر وایە بیخەیتە ناو سنووقێکی داخراوەوەو
بینێری بۆ نزیکترین ناوەندی فێرکردن، لەوێدا
پسپۆڕان، بی ئەوەی زیانی بەرکەوێ، دەستی پیا ئەهێنن.
تەنانەت سادەترین شیعریش ڕەنگە سیستمی بەرگریت
بەرامبەر هەست و سۆزی مرۆڤانە، وێران بکات.
پێویستە هەموو شیعرێك “ئاگاداری”ی حکومەتی پێوە بێ
وشە زۆر جار زیانی مەترسیداری بۆ دڵ هەیە.

Being Alive, edited by Neil Astley, Bloodaxe Books Ltd, Northumberland, UK, reprinted 2013

چیرۆکی چیرۆکێك
The Story of a Story
شاعیری سێڕبی: ڤاسکۆ پۆپا
(1991 – 1922) Vasko Popa

چیرۆکێك هەبوو
بەر لەوەی دەست پێ بکات کۆتایی هات
پاش کۆتایی هاتنیشی دەستی پێ کرد
پاڵەوانەکانی، پاش مردن خۆیان پێدا کرد
پێش لەدایك بوون جێیان هێشت

پاڵەوانەکانی
باسی جیهانێکیان ئەکرد
باسی ئاسمانێکیان ئەکرد
باسی هەموو شتێکیان کرد

تەنیا ئەوەیان باس نەکرد
کە خۆیشیان نەیان ئەزانی
ئەوان تەنیا پاڵەوانی چیرۆکێك بوون

چیرۆکێك پێش دەست پێکردن
کۆتایی دێ
پاش کۆتایی هاتنیشی
دەست پێ ئەکات

Vasko Popa, Complete Poems, Translated by Anne Pennington, Anvil Press Poetry Ltd, London, 2011

خەونەکەی کارڵ سۆڵۆمۆن
Dream of Carl Solomon
شاعیری ئەمێرکی: ئاڵن گینسبێرگ (1926-1997)
Allen Ginsberg

کارڵ سۆڵۆمۆن ئەبینم.
“ئەو دنیا چۆنە؟”

“وەك ئەوە وایە لە شێتخانە بیت.
ڕادێی ئەگەر پەیرەوی ڕێساکان بکەیت.”

“ڕێساکان چین؟”

“یەکەم: بیرت نەچێ کە تۆ مردووی.
دووەم: وەك مردوویەك ڕەفتار بکە.”

*Allen Ginsberg, Wait Till I’m Dead, Poems Uncollected, Edited by Bill Morgan, Penguin Books UK, 2016

باڵندە لە باوەشی مندا هێلانە ئەکەن
Birds’ Nest
ژنە شاعیری ئیسپانی: گلۆریا فوێرتێس
(1917 – 1998)Gloria Fuertes
باڵندە لە باوەشم،
لەسەر شانم، لە پشت ئەژنۆم هێلانە ئەکەن
لە نێوانی مەمکەکانما، سوێسکە هەیە
ئەڵبەت وا ئەزانن من درەختم.
سۆنە وا ئەزانێ من نافوورەم،
کاتێ ئەدوێم، هەموو دێنە خوارێ و لێم ئەخۆنەوە.
مەڕو ماڵات بەسەر مندا تیئەپەڕن،
چۆلەکە لەسەر پەنجەکانم ئەنیشنەوەو دان ئەخۆن
مێروولە وا ئەزانن من زەویم،
پیاوانیش وا ئەزانن من هیچ نیم.

The Ecco Anthology of International Poetry, Edited by Ilya Kaminsky and Susan Harris, Words Without Borders, Harper Collins Publishers, New York, 2010

1980
ژنە شاعیری هیندی/ ئەمێرکی: سوجاتا بهات (1956)
Sujata Bhatt

ساڵی مەیموون بوو
پارتی سەوز لە ئەڵمانیای رۆژئاوا دامەزرا
جان پۆڵ سارتەر مرد. ڕۆژێك پاش ئەوە
(ماری)ی هاوڕێم وتی: ئاخۆ ئەبێ سارتەر هەست بە چی بکات
ئێستا کە ئەزانێ خوا هەیە؟.
هیندییەکان دەنگیان بە ئیندیرا گاندی دا
ئەمێرکییەکان دەنگیان بە ڕۆنەڵد ڕیگن دا
پاشان، جۆن لێنن کوژرا
ساڵی مەیموون بوو.
ساڵی مەیموون Year of the Monkey: لە ساڵنامەی چینی دا هەموو ساڵێك ناوی ئاژەڵێکی لێ نراوە بۆ ماوەی 12 ساڵ. ساڵی مەیموون ساڵی نۆیەمە، بەم جۆرە هەموو 12 ساڵ جارێك ئەگەڕێتەوە. واتە، گەر ساڵی 1980 ساڵی مەیموون بێ، پاش ئەوە ساڵانی 1992، 2004، 2016 بە ساڵی مەیموون ناو ئەبرێن. (وەرگێڕ)
Jubilee Lines, 60 Poets for 60 Years, Edited by Carol Ann Duffy, Faber and Faber, London, 2012

مێشە سەگانە
Dog Flies
شاعیری ئیتاڵی: لیۆناردۆ سینیسگالی
(1981 – 1908) Leonardo Sinisgalli

فیدۆی گەڵ و گوان ئەستوور
سەگێکی پیری کەنیسەیەو
کات لەژێر میحرابی کەنیسەدا بەسەر ئەبات
هەستی بۆنکردنی نەماوە
کەڵبەکانی ئەلەقێن و چیدی ناتوانێ بە لمۆز
لەشی بخورێنێ
تەنانەت لە پشیلەش ئەسڵەمێتەوە
بەڵام ئەو ئێستا
لە نوێژی بەکۆمەڵی ڕەوانی شادی مردووان دا
بۆ ئێسك و پرووسکی دایکم لێرەیە
سەری لەنێو چڕنووکەکانیدا درێژ کردووە
زمانی دەرهێناوەو: لەناکاو
مێشێکی زل، کە وەڕسی کردبوو، قووت ئەدات

The Ecco Anthology of International Poetry, Edited by Ilya Kaminsky and Susan Harris, Words Without Borders, Harper Collins Publishers, New York, 2010

سەرگوزشتە
Parable
ژنە شاعیری پۆڵەندی/ ڤیسڵاڤا شیمبۆرسکا (1923 – 2012)
Wislawa Szymborska
هەندێ ماسیگر بوتڵێکیان لە قووڵایی دا دەرهێنا. پارچە کاغەزێکی تیا بوو لێی نووسرابوو: “ڕزگارم بکەن! من لێرەم. ئۆقیانووس هەڵیداومەتە سەر دوورگەیەکی جێهێڵراو. من لە کەناری ئاودا چاوەڕێی یارمەتیم. خێرا کەن، من لێرەم!”
ماسیگری یەکەم وتی: “بەرواری لەسەر نییە. تازە کار لە کار ترازاوە. ئەشێ بوتڵەکە لەمێژ بێ لەناو زەریادا بێ.”
ماسیگری دووەم وتی: “ئاماژە بە شوێنیش نەدراوە. تەنانەت ناشزانین کام ئۆقیانووسە.”. ماسیگری سێیەم وتی: “نە کار لەکار ترازاوە نە دووریشە. ئەو دوورگەیەی ئەڵێ لێرەیە لەهەموو شوێنێکە.”
هەمووان هەستیان بە نائارامیی کرد. بێدەنگییەك باڵی بەسەریاندا کێشا. ڕاستیی گەردوونیی هەمیشە وایە.

کۆمەڵە شیعری “خوێ” Salt 1962
https://books.google.co.uk/books?id=Bf1IBwAAQBAJ&pg=PA43&lpg=PA43&dq=Wislawa+Szymborska+%E2%80%9CParable%E2%80%9D&source=bl&ots=rHbDnqSNEU&sig=aYJcNCzuz7QuQ4Xy3MYBVqdHX28&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiH0tHR_4vSAhXkLsAKHSVxAwAQ6AEIPTAH#v=onepage&q=Wislawa%20Szymborska%20%E2%80%9CParable%E2%80%9D&f=false




سه‌مای روح … نه‌وزاد یوسف كاكه‌یی

ناوی كتێب: سه‌مای روح
بابه‌ت: كورته‌ چیرۆك
نووسه‌ر: نه‌وزاد یوسف كاكه‌یی
پیت لێدان: ئاره‌زوو نوری
ده‌رهێنانی هونه‌ری: ئه‌نجام سه‌عید
له‌ بڵاوكراوه‌كانی یه‌كێتیی نووسه‌رانی كورد- لقی كه‌ركووك ژماره‌ (113)
سه‌رپه‌رشتی چاپ: نه‌وزاد شێخانی
چاپخانه‌: كارۆ
چاپی یه‌كه‌م- 2011
تیراژ (500)دانه‌

بۆ خوێندنەوەی ئەم کتێبە کلیکی ئێرەبکەن ….سەمای ڕوح




کوردی ناکۆک لە ئوروپا!؟ … برایم فەڕشی

کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئوروپا KSSE کە ساڵی ١٩٥٦ لە بەڕلین- ئاڵمانی ڕۆژئاوا، بە دەستپێشخەری عیسمەت شەریف وانلی و عەبدوڵرەحمان قاسملو ، دامەزرا و بە خێرایی لە ناو لاوان و خوێندکارانی چەپ، ڕوخسارێکی جیهانی پەیدا کرد، سیمای یەکگرتووی کورد لە ئوروپا بوو! پێکهێنانی KSSE، پاش کۆتایی شەڕی دووهەمی جیهانی، کە هاوکات بوو لە گەڵ دێموکراتیزەکردنی ئوروپا و پەرەساندنی بیری ئاشتیخوازیی و مافخوازیی ، ژیرانەترین سیاسەتی کورد و حزبەکانی بوو. مستەفا بارزانی ئەم ڕێکخراوەیەی بە باڵوێزخانەی کورد دەزانی کە لە کۆی خوێندکارانی هەر چوارپارچەی کوردستان پێکهاتبوو. ئەم یەکگرتنە ڕووداوێکی دەگمەن لە ناو میللەت و وڵاتێکی پارچە پارچەکراودا بوو!

کۆمەڵەی خوێندکاران ڕێگای بۆ بەشداری نووسەر و شاعیر و هونەرمەندانی کورد وەکو هەژار موکریانی، ئەنوەر قەرەداخی، قادر دیلان و کەسانی تر لە فستیواڵ و سمینار و بۆنەکانی جیهانی لاوان و خوێندکاران لە دەیەکانی ٦٠، ٧٠، ٨٠ هەموار کرد، کە پیشتر ئیمکانی وا بۆ کورد نەڕەخسابوو!

شەش ساڵ دواتر کنفدراسیون (خوێندکارانی ئێرانی) دامەزرا،کە خوێندکاری کوردی ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش تێیدا چالاک بوون. لە قاودانی سیاسەت و ئاکاری ڕژیمەکانی ئەو چوار وڵاتە دەرحەق بە کورد، لە قاودانی بارو دۆخی زیندانیانی سیاسی کورد لە زیندانەکان، پشگیریی لە زیندانیانی سیاسی کوردی ئەو سەردەمە وەک غەنی بلووریان، عەزیز یۆسفی و کەسانی تر لە ڕێگای KSSE و ڕێکخراوی کۆنفیدراسیۆنی خوێندکارانی ئێرانی، سازدانی خۆپیشاندان و گرتنی بالوێزخانەکانی ئێران و عێراق بۆ ئاگادارکردنەوەی خەڵک و مێدیا و لایەنەکانی سیاسی، هەمووی بەرهەمی کاری باڵوێزخانەی یەکگرتووی کورد لە ئوروپا بوو.

پەیمانی ئەلجەزایر لە نێوان ئێران و عێراق ساڵی ١٩٧٥ ، باڵوێزخانەکەی بارزانی وێران کردو ڕووی ڕاستەقینەی جوڵانەوەی کورد و ڕابەرانی دەرخست و ناکۆکی گەڕاندەوە ناو کۆمەڵگا و جوڵانەوەی کورد! پارتی دێموکراتی کوردستان لەبەریەک ترازا، کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئوروپا کرا بە سێ کوتەوە!:” کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا مەڵبەندی بەرلین سەر بە پارتی، کۆمەڵەی خوێندکارانی کوردستان لە دەرەوەی وڵات سەر بە یەکیەتی نیشتمانی، کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئوروپا مەڵبەندی پراگ سەر بە حزبی شیوعی عێراق”.

هەر لە ساڵی١٩٧٥ کنفدراسیونی خوێندکارانی ئێرانی وەک کۆمەڵەی خوێنکارانی کورد، کرایە چەند پارچە و هەر پارچە لە گەڵ حزبەکەی خۆی گرێدرایەوە و ڕێکخراوێکی سیاسی کە قورسایی گرنگی بە دژی ڕژیمی شای ئێران پەیدا کردبوو، لەبەر یەک هەڵوەشایەوە و ساڵی١٩٧٩ ئەندامانی چەپی ئەم ڕێکخراوەیە کە سەر بە تەیفی (سێ جیهانی، مائۆئیست، توودە و چریک فەدائی) بوون، لە گەڕانەوە بۆ ئێران ناکۆکی نێوان خۆیان بردەوە بۆ وڵاتەکەیان، کە ئەوە ئەندامانی کوردی ئەم ڕێکخراوەیەشی دەگرتەوە!

سەلاح شەمس بورهان، ئەندامی پێشووی کۆنفدراسیۆن لە سمینار و کۆبوونەوەکان لە بۆکان و مەهاباد، ڕووی لە سەر کەسایەتی و سیاسەت و ئاکاری عەبدوڵڕەحمان قاسملو بە پێی ناسینی خۆی لە دەرەوەی وڵات، دادەماڵی کە بووە هۆی تیرۆرکردنی! سازمانی پەیکار بە هەمان شێوە حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانی خستبووە ژێر ڕەخنە و پروپاگەندە، کە بووە هۆی تیرۆرکردنی چەند لە ئەندامانی بە دەستی پێشمەرگەکانی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە شاری بۆکان. ناکۆکی نێوان حزبی دێموکرات و پەیڕەوانی کۆنگرەی چواری ئەم حزبە، ناکۆکی نێوان حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و ڕێکخراوی فەدائییەکانی خەڵکی ئێران- ئەکسەریەت، تیرۆری ئەندامانی ئەم دوو ڕێکخراوەی لێکەوتەوە و پاش ئەم ڕووداوانە، شەڕی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران و حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ڕوخسارێکی نوێی لە تیرۆر نیشان دا،کە تا ئەو کاتە نەبیندرابوو.

بەم چەشنە، ناکۆکی نێوان کەسان و کۆمەڵە کەس، کرایە مایەی “فکریی- سیاسی- حزبی- تەشکیلاتی” بۆ کووشتنی مرۆڤی سیاسی بە دەستی مرۆڤی سیاسی”، “کووشتنی نوخبەی سیاسی بە دەستی نوخبەی سیاسی”،”کووشتنی پێشڕەوی سیاسی بە دەستی پێشڕەوی سیاسی” کە ئیدعای ئازادکردنی خەڵک و میللەت” لە بەرنامەیاندا تۆمار کرا بوو.
ئەم ڕووداوانە ڕەنگدانەوەی ئیدەی جیاوازی سیاسی نێوان کەسان و حزبەکان نەبوو، ڕەهاکردنی ئێنێرژیی “زۆردارانە” و نیشاندانی “زۆردارپەروەر”ی لە ناو کۆمەڵگا و بنەماڵەکان بوو، کە مێژوویەکی چەند هەزارساڵانەی لە پشت بوو، کە بە پڕانی لە کەسایەتی مرۆڤەکان بە خەستی ڕەنگی داوەتەوە و سەرجەم سیاسەتی حزبەکانی کوردی پێ پێناسە دەکرێ!

تێکشکانی “خەبات” لە باشوور ساڵی١٩٧٥ و ڕۆژهەڵات ساڵی١٩٨٢ ، شەپۆلێکی بەرینی کۆچکردن بۆ ئوروپای وەڕێخست و ناکۆکییەکان سەر لەنوێ گەڕاندرانەوە بۆ ئوروپا!
ڕێستۆرانی دانشگاکانی فرانکفۆرت، گیسن، ماینز و بەڕلین لە ئاڵمان، ببوون بە مەیدانی کێبەرکێ و ناکۆکی و تەنانەت شەڕ! کۆمەڵەی خوێندکارانی سەر بە پارتی کە چەند لە بەرپرسانیان لە فرانکفۆرت بوون ، لە گەڵ هەر دوو کۆمەڵەی خوێندکاریی و حزبەکانی باشوور و ڕۆژهەڵات ناکۆک بوون.
تاکە بەرپرسی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، کە خۆی خوێندکار بوو، هەفتەی جارێک بڵاوکراوەکانی حزبی لە ڕێستورانی دانشگای فرانکفۆرت بە دزیی دەگەیاندە دەستی ئەو کەسانەی کە دەیانیناسی. ئەم دوو حزبە(پارتی باشوور و دێموکراتی ڕۆژهەڵات) بە تووندی لە گەڵ یەک ناکۆک بوون. لایەنگرانی کۆمەڵەی زەحمەتکیشان و حزبە چەپەکانی ئێرانی هاوپەیمانی کۆمەڵە(کە لە کوردستان ببوونە لایەنێکی ناکۆکییەکانی دەیەی هەشتا لە ناو کوردەکان)، دژی هەردوو حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و پارتی دێموکراتی کوردستان عێراق بوون، ئەوان لە فرانکفورت و گیسن و ماینز چالاک بوون و لە گەڵ کۆمەڵەی خوێندکارانی سەر بە یەکیەتی نیشتمانی”ئاکسا” پێوەندیان هەبوو.

لە شاری کۆلن چەند دەزگای سەر بە حزبەکانی باکوور، پارتی سوسیالیست، پارتی دێموکرات، حزبی ڕزگاری لە ژێر ناوی کۆمکار، کاکادێکا و جێڤاتا کورد،بە بێ هاوکاری یەکتر چالاکیان دەنوواند. هەر لەو شارە لایەنگرانی حزبی شیوعی عێراق کە بەرپرسەکەیان کورد و ئەندامی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئوروپا مەڵبەندی پراگ بوو، هیچ پێوەندی لە گەڵ دوو کۆمەڵە خوێندکارییەکەی سەر بە پارتی و یەکیەتی نەبوو.

تەنیا دەزگای بەناو دوور لە حزبەکان، ئەنستیتۆی کورد لە شاری بۆن پایتەختی ئاڵمان بوو، کە لە لایەن حزب و دەزگاکانی ئاڵمانەوە، پشتیوانی ماڵی دەکرا و دوو کوردی باکوور و ڕۆژهەڵات بەرپرسی یەکەم و دووهەمی بوون. بەرپرسی یەکەم ساڵی١٩٨٧ بە هۆی دزیی و حەیف ومەیلکردنی پارە خسترابووە زیندان. ئەوان “ئینجیل”یان کردبووە کوردی و پارەیەکی زۆریان بۆ خەرج کردبوو. ئەنستیتۆی کورد لە بەر ناکۆکی و کێبەرکێی نێوان حزبەکانی باکوور لەمەڕ داگیرکردنی، لە لایەن دەزگاکانی ئاڵمانەوە بۆ هەمیشە دەخرا.

لەم بارودۆخەدا کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئاڵمان، سەر بە مەڵبەندی پڕاگ، بە بەشداری کوردی باشوور و ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵات، پاییزی ساڵی ١٩٨٧ دامەزرێندرا، کە پرۆژەی هاوبەشی تەشکیلاتی حزبی شیوعی عیراق و ڕێکخراوی فەداییانی ئەکسەریەت لە ئاڵمان بوو. لە کۆنفرانسی دامەزراندنی کۆمەڵە لە شاری برێمن، بە بێ ئاگاداری پێشتر، لایەنگرانی حزبی توودەی ئێران و پەیڕەوانی کۆنگرەی چواری حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیش،کە تازە گەیشتبوونە ئاڵمان، بەشداری ئەم کۆنفرانسە کران.

ئەم ڕێکخراوەیە لە ماوەی مانگی رێبەندان و ڕەشەممەی ساڵی١٩٨٨ دوو فستیواڵی بە ناوی دووی ڕێبەندان و نەورۆز لە دانشگای کۆڵن ڕێکخست. فستیواڵی دووهەم بە هۆی کارەساتی هەڵەبجە کرا بە فستیواڵی هەڵەبجە کە لەبەر بەشداری رێکخراوی جیهانی لاوان و لایەنی سیاسی ئاڵمانی و خەڵکی وڵاتانی تری نیشتەجێی ئاڵمان، ڕواڵەتێکی سیاسی پەیدا کرد. دروشمی سەرەکی ئەم فستیواڵە یەکگرتنەوەی کۆمەڵەکانی خوێندکاری کورد و پێکهێنانی بەرەی حزبەکانی باشوور بوو. ئەم دروشمە هەر لەو ساڵەدا، جێبەجێ کرا!

کۆنگرەی یەکگرتنەوەی کۆمەڵە خوێندکارییەکان لە پاییزی ساڵی ١٩٨٨ بە بەشداری هەر سێ کۆمەڵەی خوێندکاریی لە بەڕلین ڕیکخرا. ئەم کۆنگرەیە لە لایەن فواد موعسوومەوە دوور لە هەر چەشنە پرێنسیپێکی دێموکراتیانە بەڕێوە دەچوو. لایەنەکانی حزبی، پێشتر هەموو شتیان بڕیبووە و کۆنگرە تەنیا دەوری فۆرماڵی بۆ پەسەندکردنی بڕیاری حزبەکان پێبەخشرا بوو. تەنانەت هەموو ئەندامانی سەرکردایەتی کۆمەڵەی یەکگرتوو لە دەرەوەی کۆنگرە دیاریی کرابوون.

شێوەی بەڕێوبردنی کۆنگرە، پێچانەوەی کەوڵی کۆنگرە، هەڵس وکەوتی حزبەکان، گوێڕایەڵبوونی زۆربەی بەشداربووانی کۆنگرە بۆ حزبەکان، نە تەنیا نەبووە هۆی بوژاندنەوەی کۆنترین ڕێکخراوی خوێندکاریی کورد لە ئوروپا، بەڵکوو بووە هۆی هەڵوەشاندنەوەی. دەستەی بەڕێوەبەری ئەم رێکخراوەیە، دوای کونگرە تەنانەت بۆیان نەکرا کۆبوونەوەکانی ئاسایی خۆیان پێک بهێنن. کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد بە بێ ڕاگەیاندن و لە بێدەنگیدا، لە ناوبردرا و ناوی لە مێژووشدا کوێر کرایەوە!

پاش هەڵوەشانەوەی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئوروپا، دام و دەزگای لەو چەشنە کە لایەنەکانی کوردستانی و کوردی چوارپارچەی لە خۆ گرتبێ، بە دەگمەن بیندراوە و کۆڕوکۆمەڵە و سازییەکان لە ژێر هەر ناوێکدا سازکرابێتن، هێژێمۆنی ئەم حزب و ئەو حزبی بەسەرەوە بووە.

خوێندکارانی باکوور کە زۆربەیان منداڵانی ئەو کرێکارانە بوون کە پاش کۆتایی شەڕی دووهەمی جیهانی وەک کرێکار هاوردرابوونە ئاڵمان، لە دەیەی هەشتا و نەود، رێگایان کەوتە زانستگاکان. کۆمەڵێک لەو لاوانە بەر لە بوون بە ئەندامی پارتی کرێکارانی کوردستان لە ساڵی١٩٨٦ و ٨٧ ، وەک جیلی پێشتر، ببوونە ئەندامی حزبی کۆمۆنیستی تورکیاو رێکخراوەکانی مارکسیست لەنینیستی تورک. ئەو ئەندامانەی پ کاکا بازنەی سەرەکی پێکهێنەرانی دام و دەزگاکانی هەمەجۆری سیاسی- فەرهەنگی- تیجاریی و مێدیایی و کۆمەڵایەتی پارتی کرێکارانی کوردستانیان لە ئاڵمان و دواتر ئوروپا پێک هێنا! ئەوان هەلیان بۆ نزیکردنەوەی پ کاکا لە بازنەی هێزەکانی چەپ و ئولترا چەپی ئاڵمان ڕەخساند، کە دواتر حزبی سەوزەکانی ئاڵمان و حزبی چەپی ئاڵمانیشی گرتەوە.

پاش ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٩٢ لە لایەن ئەندام و لایەنگرانی پ کاکا کە ئاڵۆزی فرەی خستە ناو کۆمەڵگای ئاڵمان، سەدان کەس لە ئەندامانی پارتی کرێکارانی کوردستان گیران و حزبەکەیان قەدەغە کرا و بواری کاری سیاسی بەناوی پ کاکا نەما و کەسایەتی سیاسی و حزبی ئەوان زەوت کرا و گرتنی سەرۆکی حزب و گواستنەوەی عەبدوڵا ئۆجەلان بۆ تورکیا، هێندەی تر کاری ئەوانی لە ئاڵمان ڕووبەڕووی دژواری کرد.

لەم بارودۆخەدا سیاسەتی بوون بە ئەندام لە حزبی سەوز و دواتر حزبی چەپی ئاڵمان، لە لایەن ئەندامانی پ کە کەوە ڕەچاو کرا و ڕێگا بۆ کۆمەڵێک کەس کرایەوە ببن بە ئەندامی ناو شۆڕای شارەکان، پارلەمانی ئەیالەتەکان، پارلەمانی ئاڵمان و پەرلەمانی ئوروپا، کارێک کە پیشتر هیچ حزبێکی کوردی لە ئوروپا بۆی نەکرابوو.

بە ئەندامبوونی کوردەکان لە ناو حزبەکانی ئاڵمان کارێکی تاکە کەسییە ، ڕەنگدانەوەی هەمان تێگەیشتنی تووانەوەی نەتەوەیی و سیاسی لە حزبەکانی سەرانسەری چوار وڵاتی ئێران، عێراق، تورکیا و سوریا بوو، بەو جیاوازییەوە کە لە ئوروپا ئەوان بە ئاشکرا و نهێنی ئەندامی پارتی کرێکارانی کوردستان دەمانەوە و پێیانوابوو لەم ڕێگایەوە بۆیان دەلوێ گۆڕان بە سەر سیاسەتی ئەو حزبانە و دام و دەزگاکانی ئاڵمان بەرانبەر بە حزبەکەیان، بهێنن.

ئەم چاوەڕوانی و سیاسەتە کە لە بنەڕەتدا هەڵە بوو، دەرهاویشتنی پارتی کرێکارانی کوردستان لە لیستی تێرۆریستەکان لە ئاڵمان و ئوروپای لێنەکەوتەوە، هەڵگرتنی قەدەغە لە سەر پ کاکای لێنەکەوتەوە و ‌هەڵگرتنی چاوەدێری دەزگاکانی ئەمنیەتی لە سەر کەسان و دەزگاکانی نزیک بە پ کاکای لێنەکەوتەوە و هیچ بوارێکی سیاسی گونجاویشی بۆ ئەوان نەڕەخساند!

حزبەکانی ئاڵمان لە هەڵبژاردنەکاندا نیزیک چوار سەد هەزار(تەخمین دەکرێ) دەنگی کوردەکان وەردەگرن و کۆمەڵێک کوردیش کە ژمارەیان زۆر نییە، لێرەو و لەوێ هەڵدەبژێردرێن. ئەم کەسانە دەبێ گوێڕایەڵی سیاسەت و ئەمر ونەهی ئەو حزبانە بن کە بوونەتە ئەندامی، هەر وەک چۆن لە چوار وڵاتی ئێران و عێڕاق و تورکیا و سوریاش، وابووە. هیچ حزبێکی ئەو چوار وڵاتە و حزبەکانی ئوروپا، بەرژەوەندی حزب و وڵاتەکەیان لە گەڵ بەرژەوەندی ئەو کەسانە و میللەتەکەیان گرێ نادەن. بە پێچەوانە ئەم کەسانە دەبێ بەرژەوەندی تاکە کەسی خۆیان لە گەڵ بەرژەوەندی ئەو حزبانە و ئەو وڵاتانە، گرێ بدەن، کە دەتوانێ دژ بە بەرژەوەندی میللەتەکەی خۆیان تەواو بێ!

ناکۆکی ناو کوردەکان و پەیڕەوکردنی سیاسەتی چەوت و هەڵە لە ئوروپا (کە ئەوەیان باسێکی تایبەت هەڵدەگرێ) هێزو وزەی کوردەکانی بە فیڕۆ داوە و ئەو بوارەی نەڕەخساندووە کە کورد قورسایی سیاسی- کۆمەڵایەتی- ئابووری- فەرهەنگی پەیدا بکات. ئەمڕۆ لە ئوروپا و ئاڵمان هیچ ڕێکخراو و دام ودەزگایەکی کوردستانی بوونی نییە، هەرچەند سەدان کۆڕو کۆمەڵ بە ناوی کوردەوە ساز کراون!

حزب و ئیلیتی “سیاسی” کورد عاملی سەرەکی چەند بەرەکی بوون و هەن، تاکی کورد یەخسیریی تێگەیشتن و فەرهەنگی پڕ لە ناکۆکی و پەروەردەی کۆمەڵگایەکی ناتەبایە، کە بە درێژایی مێژوو، ریفۆرمی فکریی، ئایینی، فەرهەنگی، سیاسی بەخۆیەوە نە بینیوە. تاکەکان لە زیندانی کۆمەڵگا و فەرهەنگ و تێگەیشتنی پڕ لە ناکۆکی، نادێموکرات و پاوانخوازدا بار دێن! سەرۆکی بنەماڵە، تایەفە، عەشیرە ، دەوەر و وڵات،بەرهەمی ناتەبایین، کە بە هەزار داوی دیار و نادیارەوە، گرێدراوی ژێردەستەکانی خۆیانن.

بەردەوام نەمانەوەی پرۆژەکانی وەک کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد، بەرەی نیشتمانی باشوور، هەیئەتی نوێنەرایەتی خەڵکی کورد و پرۆژەی لەو چەشنە، بەرهەمی کەسایەتی تاک و کۆی کۆمەڵگای کوردستانە کە ئەوەش گرێدراوی مەیل و تێگەیشتن و تاقیکردنەوەکانی مێژووییە، کە بەردەوام خۆی لە تێکشکاندنەکاندا دەبینێتەوە و ئەوەش ڕەوانی مرۆڤی کورد لە چەنبەرەی خۆیدا دەهێڵێتەوە. ڕەهابوون لەم بازنەی “شەیتان!؟”یە، بە بێ ویست و مەیلی “ئاگاهانە” کە چوونە ناو پرۆسەی “وەلانان و وەرگرتن”ە، سەر ناگرێ! مرۆڤی کورد لە ژێر ئەزموونی تێکشکانەکاندا ماوەتەوە و خۆی لەو ئەزموونەدا دووبارە دەکاتەوە، نەک لە ئەزموونی تێگەیشتن و ویستن!

گۆڕانکارییەکانی جیهانی کە زۆر بە خێرایی ڕوودەدەن، دوا سەنگەری یەکگرتووی کورد کە بنەماڵەیە و ترادسیۆنی هەزاران ساڵەی لە پشتە، دەڕمێنێ و کۆمەڵگای کورد بەرەو قەیرانی زۆرتر دەکێشێ. ڕەوی بە کۆمەڵی کوردان بەرەو ڕۆژئاوا ئەم پرۆسەیە خێراتر دەکات و بنەمای فکریی- سیاسی- ئیدئۆلۆژیک- ئایینی- زمانی- فەرهەنگی لە دەرەوە و لە ژوورەوە، زۆرتر لەوەی ببنە مەبنای یەکگرتن، دەبنە عاملی ناکۆکی، ئەوە حزب و سازی کوردیش دەگرێتەوە!

ئەو حزبانەی کە ئەمڕۆ بە ناوی کورد سیاسەت دەکەن و ئەو کۆڕ و کۆمەڵانەش کە لە ئوروپا ڕۆژانە ساز دەکرێن و هەڵوە دەوەشێندرێنەوە، نیشاندەری بینایەکی داڕوخاوی فکریی، ئایینی، سیاسی، کۆمەڵایەتی، مەعریفەتی و فەرهەنگین(ئەم باسە لە وتارێکی دیکەدا ڕوون دەکرێتەوە)!
شەست و یەک ساڵ بەر لە ئێستا کۆمەڵێک کورد کە ژمارەیان زۆر نەبوو، بوونە دەنگی یەکگرتووی کورد لە ئوروپا. ئەمڕۆ بە بوونی ملیۆن کورد، ئەو دەنگە یەکگرتووە لە ئوروپا نابیسترێ و کورد خاوەنی سیمای یەکگرتوو نییە. گەر حزبەکانی کورد دێموکرات بایەن و پاوانخواز نەبایەن، جیاوازییەکانی سیاسی و ناسیاسییان بە دیاکۆگ چارەسەر دەکرد! بنەمای پڕ لە ناکۆکی کۆمەڵگای کورد، نیازی بە تێگەیشتن و ئاکاریی دێموکراتیک هەیە، بۆ ئەوەی داهاتوو جیاواز لە ڕابووردو بێ، ئەوەش لە ویستی گۆڕینەوە دەست پێدەکا! گۆڕینی تێگەیشتن و تاقیکردنەوەیەکی بە مێژوو کراو!

برایم فەڕشی
ڕەشەمەی ٢٠١٧




ویستت ژیان ئاشکەیتەوە … جەلال عەبدوڵا ساڵح

ویستت باران بگریتەکۆڵ
بیبەیتەوە بۆ باوەشی
دارستانی تینوو و ماندوو
تاوس ئاشتکەیتەوە بە ڕەنگ
مەل بە باخ و
عەتر بە بەرکۆشی گوڵ و
باران بە چەم
حیزب نەیهێشت
ویستت مۆسیقا بۆ دەریا و
کارێز بەریت
حەیران فێرکەیت
گۆرانی بۆ ئافرەتێکی شنگال بڵێت
دەنگ
بخەیتە ڕۆحی تەپڵ و
ئاواز ببەیت بۆ لای گیتار
حیزب زمانی داخ کردیت
ویستت قووڕگی با دەربێنیت
گڕ بخەیتە دەمی ووشکی
گێژەڵووکە و
تۆفان ڕاونێیت
زریان بگریت
لە پێش چاوی دارستاندا
قۆڵبەستی کەیت
خۆڵی گریاو
بخیتە گیرفانی شەهید
لە عسرێکی خۆڵەمێشی
مناڵەکانی ئەنفالی
ڕووت و برسی
ببەی بۆ ماڵی ئایەتی
پیری مێژوو
کوبانی بگریتە کۆڵت
ماڵ بە ماڵی شار بیگێریت
بۆ باوەشی نیشتمانی
ماندووی بەریت
حیزب مووچە نانی بڕیت
قەڵەمی هۆشی شکاندیت
هەتاکوو تۆ لای حیزببیت
ئەبێت تف کەیت
لە شاعیری بەرز و یاخی
لە وشەی گڕ
لە ڕۆحی ئاو
لە چڵێ گیایی
سەوزی ماندووی
بەرخۆرەتاو
ئەبێت ڕقت
لە تریفە و
پێکەنینی ئەستێرە بێت
ئەبێت باڵی فڕینی هەنگ
مەلی ماندووی ناو ماڵی باخ بقرتێنیت
ئەبێت ڕۆحی سەوزی دێبەر بسووتێنیت
ژەهر خەیتە دڵی فیشەک
کوشتن بکەیت بەخەمخۆر و
هاوڕێی تفەنگ
مرۆڤ
ژیان
باخ
باڵندە
دڵی ماندووی خۆر بکوژیت
هەتاکوو تۆ لای حیزببیت
ئەبێت سەربازی تۆڵەبیت
گرێ و پەتی سێدارە بێت
هاوڕێی جەلاد
دز
خۆفرۆش
تاڵانچی بیت
ئەبێت کوێر و دەستەمۆ بیت
چاوساغی ڕێی بێگانە بیت
بۆ سەرۆک و
کۆشک و
دراو
کوڕنووش بەربیت

جەلال عەبدوڵا ساڵح




ئه‌و برینه‌ی له‌ پاش سی ساڵ هێشتا ته‌ڕه‌ … هێمن خورشید

ئه‌و ڕۆژه‌ی شه‌هیدیان كردی
دڵت خۆش بوو ده‌بیته‌ سیمبوڵی گه‌لێ
هه‌موو ده‌مێ
له‌ هه‌موو شوێن و سه‌رده‌مێ
یادت ده‌بێته‌ ماته‌مێ
سه‌راپای دڵی عاله‌مێ داده‌گرێت و
هه‌رچی چاوه‌
بۆت ده‌گرێت و
ته‌واوی ساڵ
ژن و پیاو و گه‌وره‌ و مناڵ
گشت چاوه‌ڕوانی هاتنین
ناوت ده‌بێته‌ هه‌تاوی زستانانی نێو چیا و دۆڵی كوێستان و
گه‌وره‌ و گچكه‌
چاو له‌ ڕێگای هه‌ڵهاتنین
تۆ ڕۆیشتی و بیرت نه‌بوو
ئێمه‌ ئه‌وه‌نده‌ كه‌ساسین
له‌ ساڵێكدا هه‌ر ته‌نیا ڕۆژێ ده‌تناسین!
ئێمه‌ هێنده‌ بێ مێژوو و بێ یاده‌وه‌ریین
هه‌ر با كزه‌بایه‌ك هه‌ڵبكا، وه‌ك گه‌ڵای دره‌ختی پاییز
یه‌ك له‌ دوای یه‌ك به‌ ده‌مییه‌وه‌ هه‌ڵده‌وه‌رین
ئێمه‌ هێنده‌ ساده‌بیر و پێنه‌زانین
كه‌ ده‌تكه‌ینه‌ تاجی سه‌رمان
كه‌ ده‌‌تكه‌ینه‌ جلی به‌رمان
به‌ خه‌نجه‌ری به‌ر كه‌مه‌رمان
مه‌به‌ستمان ته‌نیا ئه‌وه‌یه‌
سه‌رمان به‌ تۆوه‌ ده‌ركه‌وێ
هێستری شه‌لی بێناومان
به‌هۆی تۆوه‌
له‌ چیای ناو وه‌سه‌ر كه‌وێ
هه‌رده‌م بۆنی تۆمان لێ بێ
تا زیاتر جێی به‌زه‌یی بین
تا زۆرتر خێرمان پێ بكرێ
تا زیاتر ده‌رفه‌تمان هه‌بێ
هاوار بكه‌ین
فڵان بژێ و فڵان بمرێ
چه‌ند ساده‌ بووی واتده‌زانی
كاتێ ده‌ڕۆی دڵی میلله‌تێ دێته‌ ئێش
نه‌تده‌زانی له‌ ڕۆژی شه‌هیدبوونتدا
هه‌ندێ ده‌بنه‌ زوڕناژه‌ن و
هه‌ندێكیش به‌ سه‌رچۆپیكێش!

16/ئادار/2017




ڕه‌هێڵه‌ … سه‌ردار جاف

ئه‌م بێشه‌
سه‌ری گه‌رمی هه‌تا ئێواره‌ بڕ ناكا
ئه‌م سپێده‌
شنه‌ی پاكی
ناگاته‌ غوباری وڵاتی ره‌شه‌با
ئه‌م تاوسانه‌
زۆرێك نابا گریانی خۆی
به‌ سه‌ر رووی زه‌وی ده‌ڕژێنێ
ئه‌م سروشته‌
هه‌میشه‌ گوڵ و خوێن و به‌فر و زریان
ده‌نه‌خشێنێ
ئه‌م وه‌رزی گه‌ڵاڕێزانه‌
لێره‌ جوانی نابڕێته‌وه‌ خۆشی ته‌مه‌ و
به‌ باڵای من
ده‌ژێته‌وه‌
له‌و هه‌وار و بێ مه‌سكه‌نییه‌
له‌ هه‌ر بستێكی شارێكا
دڵۆپه‌ ئاره‌قی ره‌نجم جێهێشتووه‌
زێدم ونه‌ و له‌م بێشه‌یه‌م
كونه‌ په‌پووی تووله‌ رێگا و
سه‌ر شه‌قامێكی جه‌نگه‌ڵم
حه‌سره‌ت و حه‌ز بۆ مناڵی
به‌ شانێلی ته‌مه‌نمدا رۆنیشتووه‌
كام دڵۆپی ئاره‌قه‌ی هیشكه‌وه‌ بوومه‌
له‌م مه‌نزڵه‌ ده‌ینێژم و
ده‌رگای سبه‌یش نابه‌ڵه‌دم
غوربه‌ت و ئولفه‌تی دوێنێ
له‌ره‌ی ڕایه‌ڵه‌ی ته‌مه‌نێ
هه‌ر به‌ باڵام هه‌ڵزنیوه‌
بۆنی دره‌ختی ژیانیش
وێستگه‌كانی سه‌ختن، ژانن
نه‌ گه‌ییوون
یا گه‌نیووه‌




خواندنه‌ك ره‌خنه‌ی د رۆمانا (میلودیا بێده‌نگیێ‌) دا*… عبدالرحمن بامه‌رنی

دا مرۆڤ بشێت د ده‌وروبه‌رێن خوه‌ بگه‌هیت، دڤێت په‌یوه‌ندیه‌كا دروست دناڤبه‌را مرۆڤی و ژینگه‌ها ده‌وروبه‌ردا هه‌بیت، هه‌ر كه‌سه‌ك ژی ژ گوشه‌نیگایه‌كێ‌ لڤێ‌ په‌یوه‌ندیێ‌ دنێریت، ئه‌ركێ‌ نڤیسه‌ری یه‌ دخولقاندنا ده‌قێ‌ خوه‌ دا، گرنگیێ‌ بڤێ‌ په‌یوه‌ندیێ‌ بده‌ت. ژبه‌ركو رۆماننڤیس بخوه‌ خولقێنه‌رێ‌ ده‌قێ‌ خوه‌ یه‌، ل سه‌ر وی پێدڤی یه‌ به‌ری ده‌ست بنڤیسینا رۆمانا خوه‌ بكه‌ت، شاره‌زای دوی بابه‌تی دا هه‌بیت ئه‌وێ‌ رۆمانا خوه‌ ل سه‌ر ئاڤادكه‌ت، ئه‌ڤه‌ دهه‌می بیاڤه‌كێ‌ ژیانێ‌ دا هوسانه‌، كه‌ره‌سته‌ گرنگه‌، ژبه‌ركو چ كار ب ئاسانی ناهێنه‌كرن، ئه‌گه‌ر كه‌ره‌ستێن پێدڤی ل به‌ر ده‌ستێ‌ مرۆڤی نه‌بن، تشتێ‌ رۆماننڤیسی ژ كه‌سێن دی جودادكه‌ت ژی، شاره‌زایا وی یه‌ دچاوانیا دروستكرنا ئاڤاهی ژ وان كه‌ره‌ستێن ل به‌ر ده‌ست، هوسان هوستاكاری په‌یدا دبیت و نڤیسه‌ر په‌یدا دبیت و رۆماننڤیس په‌یدا دبیت و تا دوماهیێ‌. دخواندنا رۆمانا (میولودیا بێده‌نگیێ‌) دا، كه‌ره‌ستێن د نڤیسینا رۆمانێ‌ دا هاتینه‌ بكارئینان، رۆژانه‌ دكه‌ڤنه‌ به‌ر چاڤێن مه‌، چ ئه‌مێن خوانده‌ڤان یان هه‌ر كه‌سێ‌ گوهێ‌ وی ل روودان و سه‌رهاتیێن ژ ده‌رڤه‌ دهێنه‌ روودان و دووڤچوونا وان بكه‌ت، یا دروستتر ئه‌گه‌ر بێژم، سه‌رهاتیا رۆمانێ‌، سه‌رهاتیه‌كا زورا ئاساییه‌ ژبلی ئه‌و روودانێن جهێ‌ گومانێ‌ لده‌ف خوانده‌ڤای دروست دكه‌ن، نڤیسه‌ر دڤێ‌ رۆمانێ‌ دا، روولی دده‌ته‌ خوانده‌ڤانی، كو دگه‌ل رودانان یێ‌ به‌رده‌وام بیت، ژبیرنه‌كه‌ین ژی، خوانده‌ڤان دپروسا خواندنێ‌ دا، خولقێنه‌رێ‌ بریاردانێ‌ یه‌ ل سه‌ر كه‌ساتیان و خوشی و نه‌خوشیا ده‌قی.
(هه‌ر هوسایه‌ ژی، ئه‌گه‌ر نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ نه‌شێت شه‌نگسته‌یه‌كێ‌ وه‌سا دروست بكه‌ت، هینگێ‌ چ جوداهی دناڤبه‌را رۆمانێ‌ و چیرۆك و چیڤانۆكێن به‌ردیواران دا نامینن!).

رۆمان بكۆرتی:
نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌، سه‌رهاتیا رۆمانا خوه‌ ل سه‌ر دوو لایه‌نان دابه‌شكریه‌، ئێك: كارێ‌ ناڤ بازاری و زارۆكێن هه‌ژار و ئه‌ڤێن كارێن بویاخچیێ‌ دكه‌ن و ئه‌و ژیانا خوه‌ چاوان ده‌رباز دكه‌ن و چ هه‌ڤركی دكه‌ڤنه‌ به‌ر سینگا وان، دوو: قوتابخانه‌، ل قوناغا سنێله‌یێ‌ ژی بو سنێله‌كێ‌ شنوی هایش خوه‌ دبیت، ماموستایا ژن و ب تایبه‌تی ئه‌گه‌ر یا جوان بیت، دبیته‌ جهێ‌ سه‌رنجا وی و نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ زومه‌كێ‌ دئێخته‌ ل سه‌ر ڤێ‌ داخباربونێ‌، تشتێ‌ ڤان هه‌ردوو خالان ژی پێكڤه‌ گرێدده‌ت، خێزانا وی سنێله‌یه‌، ده‌ما رۆژه‌كێ‌ خه‌به‌رێ‌ نه‌خوشكه‌فتنا بابێ‌ وی دهێته‌ گوها و ئه‌ڤ بابه‌ دایكه‌كێ‌ و خووشكه‌كا قه‌یره‌ و برایه‌كێ‌ شه‌له‌لی دهێلته‌ بهیڤیا ویڤه‌ و وه‌غه‌رێ‌ دكه‌ت و به‌رپرساتیا هه‌لگرتنا پرێڤه‌برنا خێزانێ‌ دستوێ‌ وی دا دمینیت. تا ڤێره‌ سه‌رهاتیا رۆمانێ‌ دشێت گه‌له‌ك بابه‌تان هه‌لگریت و نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ ژی، لدووڤ ده‌ستهه‌لیا خوه‌، گه‌له‌ك بویه‌ر په‌لكێشكرینه‌ و بوینه‌ كه‌ره‌سته‌ بو رۆمانا وی. دا كو ئه‌ڤ رۆمانه‌ بشێت ببیته‌ هه‌لگرا بابه‌ته‌كێ‌ جوداتر ژ ئه‌ڤا ژ ده‌رڤه‌ی كولانێ‌ دهێته‌ گوهێن مه‌، كه‌سه‌كێ‌ دی دهێته‌ دناڤ رۆمانێ‌ دا و ئه‌و كه‌س ماموستایا وی دخازیت و هه‌ردوو به‌رهه‌ڤیان دكه‌ن، كو شه‌هیانا خوه‌ بكه‌ن. تشتێ‌ ڤێ‌ سه‌رهاتیێ‌ ژی جودا و بالكێش دكه‌ت، ئه‌و زه‌لامێ‌ هه‌نێ‌ بابێ‌ وی سنێله‌یه‌ و هێشتا یێ‌ ساڤا، بۆ چاره‌نڤیسه‌كێ‌ نه‌دیار دهێلیت، ئه‌و ژی پشتی هه‌ڤژینا وێ‌ دده‌ستێ‌ مرۆڤێن وێ‌ دا دهێته‌ كوشتن و خه‌به‌ر دگه‌هیته‌ وی و ئه‌و به‌ره‌ڤ وه‌لاتێن بیانی دچیت، كو ئه‌و ژی نه‌هێته‌ كوشتن. تشتێ‌ دیێ‌ بالكێش درۆمانێ‌ دا، ئه‌و ماموستایا ژن تا وی رادده‌ی ئه‌و سنێله‌ داخازا هه‌ڤژینیێ‌ ژێبكه‌ت، ناڤێ‌ ده‌یكا وی یا دروست ل سه‌ره‌، نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ گومانێ‌ لده‌ف خوانده‌ڤایێ‌ خوه‌ په‌یدا دكه‌ت، كو ئه‌و عه‌شقا ڤی سنێله‌ی بو ڤێ‌ ماموستایێ‌ هه‌لگرتی چ جوره‌ عه‌شقه‌ و وه‌سا بو دچیت، كو دلوڤانیا ده‌یكێ‌ سه‌ر ژ حه‌ژێكرنا دلینیێ‌ ستاندیه‌. لدوماهیا رۆمانێ‌ ژی ده‌ما ئه‌و ماموستا دروودانه‌كا ترافیكێ‌ دا گیانێ‌ خوه‌ ژ ده‌ست دده‌ت، ئه‌و سنێله‌ ژی بهه‌مان شێوه‌ قه‌ستا وێ‌ جادده‌یێ‌ دكه‌ت، ئه‌ڤا رویدانا ترافیكێ‌ لێ‌ دروست بوی و وی سنێله‌ی دڤێت هه‌مان چاره‌نڤیسێ‌ ماموستایا وی بهێته‌ سه‌ری، كو ئه‌گه‌رێ‌ رودانا ب سه‌رێ‌ ماموستا وی هاتی بۆ خوه‌ دزڤرینیت.
(خوه‌ دڤێت نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ ژی سه‌رهاتیه‌كا وه‌سا بنڤیسیت، كو قه‌بارێ‌ روودانان مه‌زن و سه‌رنج راكێش بكه‌ت، دا ئه‌و سه‌رهاتی ژ ئێكا ئاسایی جودابیت!

هونه‌رێ‌ نڤیسینێ‌:
ئه‌گه‌ر یێ‌ راستگو بم دنڤیسینا خوه‌ دا، ئه‌ز یێ‌ دوو دل بوم كا به‌رده‌وامیێ‌ بده‌مه‌ خواندنا ڤێ‌ رۆمانێ‌ یان نه‌، ژبه‌ركو هه‌ر ل ده‌ستپێكا رۆمانێ‌ ئه‌ز ل هنده‌ك رستان هلنگفتم، كو گومان لده‌ف من دروستكرن كو نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ خوه‌ ب نڤیسینا رۆمانێ‌ ڤه‌ ماندی كربیت، گه‌له‌ك رسته‌ كه‌فتنه‌ به‌ر چاڤێن من، كو دڤیابا جوانتر هاتبانه‌ دارشتن، ئه‌گه‌ر ژ دیاریێ‌ ده‌ست پێبكه‌ین، كو بڤی ره‌نگی هاتیه‌ نڤیسین (وان زارۆك و سنێله‌ و گه‌نجێن دهه‌ژاری و بێزاریێ‌ دا دژین ل وه‌لاتێ‌ من). یا دروستتر (وان زارۆك و سنێله‌ و گه‌نجێن ل وه‌لاتێ‌ من دهه‌ژاری و بێزاریێ‌ دا دژین)، ئه‌ڤه‌ ژی ره‌نگه‌ زێده‌تر گرێدان بو سه‌ربورا من یا كارێ‌ روژنامه‌ڤانی ڤه‌گه‌ریت ژ زمانی، ژبه‌ركو تا هه‌ر مانشێته‌ك یان هه‌واله‌كێ‌ روژنامه‌ڤانی مه‌ نڤیسابا، مه‌ چه‌ندین جار لێزڤرین بو دكر، بهزرا من نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ دشییا زێده‌تر ل سه‌ر رۆمانا خوه‌ راوه‌ستیت و لێزڤرینان بو بكه‌ت و باشتر موخل و بێژینك بكه‌ت.
(خوه‌ سنعه‌تكاری و ده‌ستهه‌لیا نڤیسه‌ری دارشتن و یاریكرنه‌ ب په‌یڤان، ئه‌گه‌ر نه‌، چ جوداهیا ئاخفتنه‌كا كولانكی دگه‌ل یا نڤیسه‌ری نابیت!)

باگراوه‌ندێ‌ رۆماننڤیسی:
بۆ گه‌نجه‌كی سه‌رهاتیا رۆمانا وی نزیكی ته‌مه‌نێ‌ وی بیت، مه‌به‌ستا من ته‌مه‌نێ‌ كاراكته‌رێ‌ رۆمانێ‌، گه‌له‌ك ئاسته‌نگ ناكه‌ڤنه‌ درییا نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ دا، ژبه‌ركو ژیانا گه‌نجاتیا وی و ئه‌و ژینگه‌ها ئه‌و تێدا دژیت، كو هه‌مان ژینگه‌هه‌ یا كاراكته‌رێ‌ وی تێدا دژیت و ب چاڤ دبینیت، نزیكی ئێكن، لێ‌ ئه‌ڤه‌ نابیته‌ ئه‌گه‌ر كو باگراوه‌ندێ‌ هه‌مان نڤیسه‌ر یێ‌ زه‌نگین بیت و فه‌رهه‌نگه‌كا زمانی یا باش ڤێ هه‌بیت، ئه‌ڤه‌ ژی بهزرا من بو كه‌مته‌رخه‌میا نڤیسه‌ری ڤه‌دگه‌ریت، كو دڤیابایه‌ به‌ره‌ڤ هه‌لبژارتا پسیاركرنێ‌ ڤه‌ چووبایه‌، ئه‌ڤه‌ ژی هنده‌ك نمونه‌: وه‌ك: (چوو نك وێ‌ دارێ‌، دوو سێ‌ كتكێن هژیرا كرن و دگه‌ل خوه‌ ئینان)، لاپه‌ره‌ 13. یا دروستتر گوتبا دوو سێ‌ كتێن هژیرا كرن، ژبه‌ركو كتك دكه‌ڤنه‌ عه‌ردی ده‌ما زێده‌ دگه‌هن و ئه‌و بخوه‌ ژ دارێ‌ دكه‌ڤن یان ڤێ‌ نمونێ‌: (پشتی دوو سێ‌ قورمه‌كێن لاو ژ جگارا خوه‌ هه‌لكێشاین) لاپه‌ره‌ 20. یا دروستتر (پشتی دوو سێ‌ قورمه‌كێن لاو ل جگارا خوه‌ داین)، یان گوتبا (دوو سێ‌ فره‌كێن لاو ژ جگارا خوه‌ هه‌لكێشاین). یان ڤێ‌ نمونێ‌: (كوچكێ‌ بیرهاتنێن وی كه‌لی یه‌ ڤه‌) لاپه‌ر 45. یا دروستتر: (كوچكێ‌ بیرهاتنێن وی گه‌ش بویه‌ ڤه‌ یان هلبویه‌ڤه‌).
(خوه‌ مه‌رج نینه‌ نڤیسه‌ر هه‌می تشته‌كی و هوورده‌كاریه‌كێ‌ ژ ژیانا كومه‌لایه‌تی بزانیت، لێ‌ دهه‌مان ده‌م ژی دا، نابیت یاری ب ئیدیه‌م و گوتنێن كوردی بهێته‌كرن).

نه‌ وه‌كهه‌ڤی در‌ومانێ‌ دا:
مه‌رج نینه‌ هه‌رده‌م نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ شروڤه‌كرنێ‌ بده‌ته‌ بویه‌ران، دا بشێت چاڤرونیێ‌ لده‌ف خواندڤای نه‌هێلیت، لێ‌ رۆمانا تێروته‌سه‌ل، ئه‌و رۆمانه‌یه‌ یا بشێت خوانده‌ڤای بخوه‌ ڤه‌ گرێبده‌ت، تا رودان دخه‌یالی ژی بن، لێ‌ نه‌بنه‌ جهێ‌ گومانێ‌ و پرسێ‌ بو وی! ئه‌ڤ پرسێن خوانده‌ڤای بڤێت ژ نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ ژی كه‌ت، وه‌ك، ده‌ما دلداری دژوورا ماموستایان ڤه‌ پاكیتا به‌قلاوێ‌ ژ ده‌ستێن دلڤینێ‌ ئێخستی و بۆ چه‌ند رۆژان ژ قوتابخانێ‌ دووركه‌تی، بریارا (فه‌سلكرنا) وی ژ قوتابخانێ‌ هاته‌دان، چاوان و ب چ شێواز دلدار ڤه‌گه‌ریا قوتابخانێ‌؟ پسیاره‌كا دی، كوڤان بابێ‌ دلداری ده‌ما زڤریه‌ وه‌لاتی و هیڤیا وی یا سه‌ره‌كی دلدارێ‌ كورێ‌ خوه‌ ببینیت، كو چ تشته‌كی ژ چاره‌نڤیسێ‌ وی نزانیت، خو مالا خالێ‌ وی ل وی گوندی بویه‌ و ب هیچ ره‌نگه‌كی ئاماژه‌ بو ڤێ‌ لێگه‌ریانێ‌ نه‌دایه‌! خالا ژ هه‌میان گرنگتر، كو نه‌شیام خوه‌ رازی بكه‌م، داخباربونا دلداری ب ماموستایا ویڤه‌ و تا وی رادده‌ی داخازا شیكرنێ‌ ژێبكه‌ت، نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ ئه‌و داخباربونه‌ به‌ره‌ڤ حه‌ژێكرنا په‌یوه‌ندیا كوری و ده‌یكێ‌ ڤه‌ بریه‌، هه‌ر وه‌كو كوڤان بابێ‌ دلداری حه‌ز ژ وێ‌ ماموستایێ‌ كری، كو ره‌نگێ‌ هه‌ڤژینا وی د دا!!
(خوه‌ نڤیسه‌رێ‌ رۆمانێ‌ ژی ب ئه‌نقه‌ست وه‌كریه‌، خوانده‌ڤانێ‌ خوه‌ ئێخستیه‌ دگومانا داخباربونا سنێله‌یان دا، دناڤبه‌را حه‌ژێكرن بو ده‌یكێ‌ یان بو دلینیێ‌ بیت).

• نیوار ئه‌مین، میلودیا بێده‌نگیێ‌، رۆمان، 184 لاپه‌ر، چاپا دوێ‌، چاپخانا هیڤی.
• د روژناما ئه‌ڤرو ژماره‌ 2065 ل روژا 28/2/2017ێ‌ دا بلاڤبویه‌.




ھەڵەبجە… چالاک ئـاغجەلەری

ڕۆژی ١٦/٣ ڕۆژێکی پڕ لەسوێ و ئـازارە کە دەرھەق بە خەڵکی سڤیلی ھەڵەبجەکرا. ئـەم ڕووداوە دەرئـەنجامی چاوچنۆکی ووڵاتانی زلھێز و بەریەکەوتنی ئـاراستە جیاوازەکانی ئـاینێکە کە بۆ خۆی ھەڵەبجە لە دونیایەدا دەروێش ئـاسا لە زکری بێکۆتاییدایە بۆی، بە ھەمان قورسایی نەتەوە پەرستی و فەرزی ئـەم نەژاد بەسەر ئـەوی دیکەدا لە گێلێتی مرۆڤەکان بترازێت ھیچی دی لێ شین نەبوو نابێت، ترۆپی ئـەو گەوجاندنە ھەڵەبجەی کردە ئـامانج ، ھەروەھا ھۆکارێکی تر ئـەو شۆڕشە بوو ھەموومان لە خەونی ئـەرخەوانیدا بووین کە سەرکەوێ و کەف و کۆڵی کوردایەتی ئـارامبێت و دەسەڵاتی کوردی ، ئـەو حەشاماتەی پێی دەڵێن کورد دونیایەکیان بۆ ئـامادەکات جیا لەوانی دەورووبەر بەڵام!!؟.

١٦/٣ ڕۆژی تەخشان و پەخشانی درۆی سەرکردەکانە ، ھەریەک بە ئـەندازەی بەرپرسیارێتی درۆی جوان جوان ،بۆن خۆش بەئـەندازەی بۆنی سێوەکان دەپرژێنن و دەکەینە دیاری خەڵکی ھەڵەبجە و وەکو بڵقی سەرئـاو دوای ئـەو ڕۆژە فەنا دەبێت.

ئـەگەر پێتان وایە قەرەبووی ئـەو زامە بە پارچەیەک ئـەرزە و بڕینەوەی یارمەتیەک کە بۆتە چارەکە یان کردنی ھەڵەبجە بە پارێزگا ساڕێژ دەبێت زۆر زۆر ھەڵەن، بە بەرچاوی ھەمووانەوە چەندین بەرکەوتوانی ھەڵەبجە بەو ئـازارەوە سەریان نایەوە چونکە دەسەڵاتێک خۆی وەک دەمڕاست ناساند دەکرا و لە توانایاندا بوو تەواوی ئـەو مرۆڤانە لە باشترین نەخۆشخانەکانی جیھان تیمار بکرانایە بەڵام ئـەوەی بەرچاو کەوت مردنی لەسەرخۆی ئـەو مرۆڤانە بوو بە ئـازارێکی زۆرەوە، بەردەوامی ئـەم تراژیدیایە پرسیاری ئـەوە دەکات کە ئـێوە کێن ، جیا لە گۆڕینی دەموچاوەکان و زمانی ئـاخاوتنتان.

ھەر دوێنێ بوو ھەڵەبجەیەکی تر ، دەستە خوشکی ئـەم شارە شەنگار ، لە مامەڵەیەکی سیاسیدا ھەڕاج و جیبوسایدکرا لەوەش واوەتر ئـەوی دەربازیش بوو بەدەست و تفەنگی چەکدارە حزبیەکان پێکران.

١٦/٣ بەژمارە و ڕێکەوتی جیاوازتر بەردەوامی ھەیە بە جۆرێک نەک لەسەر دەستی ڕەقیبە نەخۆشەکان ، لەژێر ناوی کوردایەتی قڕکردن بەڕێوەیە ، فەزایەک لە ناشریندا ھاوتای نیە. سەرخان و ژێرخان قڕکرا، شەقام گەوزێندرا، قەڵەم کڕدرا، ئـەوەی کە پێی دەڵێن خۆشەویستی بۆ نیشتمان وەک گەڵای پایز لە زەرییدا ھەڵوەری ، تەنھا وانە لە ھەڵەبجەوە فێربوون لە ترساندی خەڵک و دەستەمۆکردنیان لە چواچێوەی حزبدا ،کردەوەکانیان پێمان دەڵێن ھەموو کات چاوەڕوانی دووبارە بوونەوەی ئـەو تراژیدیایەدابن بە جۆر و شێوازی تر ، دەبێ دووربین لە لاساری و چۆک دابێنین بۆ خواستەکانیان ، ھەموو ئـەمانە بەرھەمی ئـەو کوردایەتیە بوو کە ھەڵەبجە سەرقافڵەی قوربانیەکانیەتی، بژی کورد و کوردایەتی!!!




بۆ موچەی کابانی ماڵ نەدرا …؟ ئامانج کەریم

ئەمە ئەو پرسیارەیە کە زۆرینەی ئەو کەسانەی کە تێناگەن یان نایانەوێت تێ بگەن یان باش تێ دەگەن و خۆیان سەر بە لایەنی ترن بۆ ململانێی سیاسی ئێخەی بزوتنەوەی گۆڕان و هەڵسوڕاوەکانی گۆڕانی پێ دەگرن .. هەرێمی کوردستان لە بوجەی عێراق لە سەدا حەڤدەی بۆ دەهات کە ئەم بڕە نەک هەر بەشی کابانی ماڵ بەڵکو بەشی شیری کۆرپەی کابانەکانیش دەکرد بەزیادەوە ، بەڵام ئەو کات پارتی و یەکێتی بەشی ئەم میلەتەیان بەسەر خۆیان وبەرپرس و مەکتەب سیاسی و ئەندام و لایەنگرانی خۆیاندا تەخشان و پەخشان دەکرد و میللەتیان بە موچەیەکی ۳۲ هەزار دیناری دەگەوجاند لە کۆمیتەو و ناوچەکانەوە تەنها بڕی (سیو دوو ) هەزاریان دەدایە پیرێژن و پیرە مێردی ئەم میللەتە ، ئەوەیش تەنها بۆ ئەوانە بو کە وەلائیان بۆ یەکێتی و پارتی هەبوو لە کاتێکدا ئەو پیرێژن و پیرەمێردانەی کە ئەم بڕە کەمە بێ هەیبەت و بێ قیمەتەیان دەدایە نان دەروو خزمەتکاری شۆڕش و پێشمەرگەبون ، گۆڕان هاتە مەیدانەکەو بەڵێنی دا بە موچەی کابانی ماڵ ، بزوتنەوەی گۆڕان لەسەر بنەمای بەشە بوجەی لەسەدا حەڤدەی عێراق بە هاوڵاتیان و دەنگدەرانی ووت ئێمە بچینە دەسەڵات موچە بۆ کابانی ماڵ دەبڕینەوە ، پارتی و بنەماڵەی بەرزانی دەیانویست وەک دەعبای ناو جۆگاکە لە هەردو لا بخۆن هەم سەروەت و سامانی کوردستان بۆ خۆیان بێت کە کردیشیان و نەوتی کوردستانیان خستە ناو بازاڕی ڕەشی قاچاخ چێتی نەوت و مافیا گەرانە کەوتە بازرگانی نەوت و داهاتەکەیشی بە تەنها لە هەگبەی بنەماڵەو سەرۆکەکەیدایە و بۆ بەرژەوەندی و ڕەفاهیەتی سەرۆک و ئەندامانی خێزانەکەی و چوار دەورەکەیەتی و دەشیان ویست عیراق لە نەوتی بصرە لە سەدا حەڤدە بنێرێت بۆ کوردستان دەوڵەتی عیراق لە پای ئەو مافیا گەریەی بنەماڵەی بەرزانی بوجەی هەرێمی بڕی و وەک کوردەواری دەڵێت مانگا مرد و دۆ بڕا ئەوە سیاسەتی نا شەفافی مافیا گەری توجارەتی نەوتی پارتی و بنەماڵەکەیەتی کە بوەتە هۆی بڕین و نەمانی بوجەو موچە و هۆکاری قەیرانی داراییە ئیستەیشی لەسەر بێت بزوتنەوەی گۆڕان پەنجا زائید یەکی بهێنێت لە هەڵبژاردندا و ئەو دەسەڵاتە بگرێتە دەست کە بتوانێت بەرجەستەی سیاسەت و ستراتیجی خۆی بکات له چوار چێوەی هەرێمی کوردستان لە دەوڵەتی عیراقدا بەو منحە وبوجەیەوە کە لەسەدا حەڤدە دەهات دەتوانرێت موچە بۆکابانی ماڵ و تەنانەت وەک وتم شیری کۆرپەکەیشی دابین بکرێت ، ئەوە پارتی بو بە هاوکاری شەریک و هاوبەشەکانی کارێکیان کرد کە نەک کابانی ماڵ بەڵکو موچەی موچە خۆرەکانیشی بڕی




زمانی كوردی و خۆپیشاندان … ئاری زێندینی

باس باسی خۆپیشاندان وناڕه‌زایه‌ هه‌مووشی بێ‌ ئه‌نجام وبێ‌ به‌رهه‌م بێ‌ سوود , خۆپیشاندان و دواتر بۆ ماڵه‌وه‌,ئه‌مه‌ كاری خۆپیشانده‌رانه‌ به‌ڵام ئه‌ركی خۆپیشانده‌ر ئه‌مه‌ نیه‌!دوا خۆپیشاندان ده‌رباره‌ی ناڕه‌زایی و هه‌ڵویست دژی بڕیاڕێكی وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا سه‌باره‌ت به‌ هه‌ژمارنه‌كردنی نمره‌ی قوتابیان له‌وانه‌كانی (زمانی كوردی) بۆكۆلیژوزانكۆكانی كوردستان كه‌چه‌ندین كه‌سایه‌تی و پسپۆرو زمانزان ومامۆستایی زانكۆوقوتابخانه‌كان به‌شداربوون ئه‌نجامه‌كه‌ی هیچی لێ‌ شین وسه‌وزوزه‌ردوقاه‌یی ومۆروسۆرنابێ‌!هه‌روه‌ك خۆپیشاتدانی له‌ سلێمانی بۆ(مووچه‌)!خۆپیشانده‌ران هاتنه‌ سه‌رجاده‌وكاری خۆیان كردوبه‌ڵام ئه‌ركی خۆیان جێبه‌جێنه‌كرد!ئه‌رك واته‌ شتێكی لێ‌ شین وسه‌وز بێت.خزمه‌تكردنی زمان و كه‌لتوورو فه‌رهه‌نگ به‌ خۆپیشاندان و ناڕه‌زایی نابێت به‌ڵكو به‌ داهێنان وشاكاروكاری زانستی ده‌بێت, به‌وه‌ ده‌بێت زمانێكی (ستاندار- یه‌كگرتوو) بۆزمانی كوردی دانێن ودروستكه‌ین وپه‌یڕه‌وبكه‌ین!خزمه‌تكردنی زمانی دایك به‌وه‌ ده‌بێت ئه‌و وشه‌ ناماقوڵ ونه‌شیاوانه‌وبیانیانه‌ له‌سه‌ر شۆسته‌وبازاڕ و دوكان وماڕكێته‌كان نوسراوه‌و هه‌ڵواسراوه‌! خزمه‌تكردنی زمانی دایك به‌وه‌ ده‌بێت نه‌هێلین ئه‌و هه‌موو زاراوه‌و شێوه‌ زارو تێكه‌ڵ و پێكه‌ڵی له‌ زمانی كوردی ئێستا به‌كاردێت دڵسۆزانی زمان و پسپۆرانی زمان بێخه‌م و بێده‌نگن!خزمه‌تكردنی زمانی دایك به‌وه‌ ده‌كرێت كاتێك بنكه‌و ئه‌كادیمیایه‌ داده‌مه‌زرێت بۆ زمانی كوردی هه‌مووی پاڵپشتبن بۆ به‌رده‌وامی نه‌ك ساڵێك ودوو سێ‌ دابخرێت و بێ‌ به‌رهه‌م بێت !خزمه‌تكردنی زمانی دایك به‌وه‌ ده‌كرێت ئه‌و نامه‌ ماجستێرو دوكتۆرایه‌ی له‌سه‌ر زمانی كوردی چاپبكرێن و بخرێنه‌ به‌رده‌ستی خه‌ڵك و قوتابیانی كۆلیژه‌كان!به‌ڵێ‌ خزمه‌تكردنی (زمانی كوردی) به‌ وانه‌ی سه‌ره‌وه‌ ده‌كرێت كه‌باسمانكرد كه‌ ئه‌ركی سه‌ر شانی هه‌مووانه‌ نه‌ك ته‌نیا كاری هاتنه‌ سه‌ر شه‌قام و ناڕه‌زایی! له‌ هه‌موویان گرنگترو ئه‌ركترو خه‌ونتر (زمانی ستانداری كوردی) !كه‌ بتوانن كۆمه‌ڵگه‌و حیزب و حكومه‌ت قایل و ئیقناع بكه‌ن! ده‌بێت ڕۆشنبیرانی زمان و پسپۆرانی زمان ئه‌وه‌ بزانن كه‌ ده‌شزانن پێشكه‌وتنی میلله‌ت هه‌موو بواره‌كان هاوشانه‌ گه‌ر پیشه‌سازی و كشتوكاڵ و زانستت پێشنه‌كه‌وێ‌ زمانیش پێشناكه‌وێ‌! سێ‌ ڕۆژ (شووتی – شفتی) له‌ وڵاتی ئێران هاورده‌ نه‌كرێت (شووتی) له‌ كوردستان نامێنێت!لێره‌دا واته‌ خزمه‌تكردنی زمانی دایك ده‌بێت بیناسێنین به‌ جیهانی ده‌ره‌وه‌ ئه‌وه‌ش ئه‌رك وخزمه‌تكردنی زمانی كوردیه‌ نه‌ك (خۆپیشاندان)!




هه‌ڵه‌بجه‌؛ سێوی شاره‌زوور … بـۆتـان لـه‌تیــف مـاویلـی (پــایــــان)

شانزه‌ی سێیه‌
شه‌و ده‌یه‌وێ تا هه‌تایه‌
دڵی گه‌ردوون بگوشێت و
ئاسۆی ڕۆژگار
به‌ر له‌ هه‌ڵاتن بڕفێنێ !..
شانزه‌ی سێیه
ژوان پرته‌قاڵاویه‌
هه‌ناسه‌ تفت و بۆن سێوی..
ئه‌وه‌ ڕۆژه‌
مانگ باوه‌شی بۆ گرتووه‌و ده‌یلاوێنێ!..
ده‌ڵێ زووبه‌ چاوه‌کانت زوو هه‌ڵێنه‌
تا تاریکستانی ئازار له‌ڕووی گه‌ردوون بڕه‌وێنێ!..
شانزه‌ی سێیه‌
هه‌ڵه‌بجه‌ سێوی شاره‌زوور
ده‌ناڵێنێ وهاوار ئه‌کات.. ئه‌قیڕێنێ!..

ته‌ماشاکه‌ن
باخی سێوانی حه‌بیبه‌و
ده‌شتی شعری خاکوخۆڵ و
نه‌قشبه‌ندیه‌که‌ی مه‌ولانا؛
چۆن هه‌ناسه‌ی پرته‌قاڵی و
بۆنی سێوی ( بـــا ) هه‌ڵده‌مژن!؟..
کاتژمێری شار سیلاکه‌
نا…
تا پێنج هه‌زاری ژمارد…
ئیتر خه‌وت و
ته‌نیا ڕسته‌یێ که‌جێی هێشت
( پێویست ناکات….
له‌چاویلکه‌ی هیچ وڵاتێ….
له‌زاری هیچ مرۆڤ ناسێ….
یا فلاشی ڕۆژنامه‌وانێ…. گه‌شتیارێ….
بــــــا؛ ئازاره‌کانی مێژوو
له‌هه‌ناوی شانزه‌ی سێ بخوێنینه‌وه‌!.. )
وه‌رن سه‌یری هه‌ڵه‌بجه‌که‌ن!
ئه‌م تابلۆ ڕه‌نگاڵه‌ییه‌!
..
….
……
له‌م تابلۆ ڕه‌نگینه‌ی شار
ببینن ته‌نیایی مێژوو!
ببینن ته‌نیایی ئازار!..
هه‌ڵه‌بجه‌یه‌و ده‌ڵێ وه‌رن…
ببینن ته‌نیایی خۆم و
ئێش و خه‌وی شه‌وینه‌ی شار!..
له‌و وه‌رزی به‌هاری ساڵا
به‌ته‌نیان..
خۆی و مانگه‌شه‌و!..
یه‌که‌م هاوار
یه‌که‌م گریان
یه‌که‌م ترازانی هه‌ناسه‌
له‌جوانی شار…
له‌ژوانی ژان…
هه‌ور به‌فلاشه‌ ته‌زیوه‌که‌ی
وێنه‌ی باخی مه‌مانی گرت!
مه‌مکێ؛
له‌مژینی تامه‌زرۆی زاری زراسکه‌یێ ئه‌ترازێ!..
مه‌مکێ؛
له‌گوشینی سه‌رپه‌نجه‌ی عه‌شقی شاگه‌شکه‌یێ ئه‌ترازێ!..
به‌ته‌نیان..
خۆی و مانگه‌شه‌و!..
مانگ پێی ده‌ڵێ:
جێت ناهێڵم..
ناتڕفێنم..
هاتووم به‌ پێنوسی ئازار؛
نه‌خشه‌ی ژان و
نه‌خشه‌ی هاوارو ته‌یاره‌و
بۆمبی کیمیاویت بکێشم
له‌سه‌ر باڵی کۆلاره‌ی مناڵی لاسار!..

ته‌ماشاکه‌ن
وا ئێستاکه‌ هه‌موو جیهان
له‌ناو خه‌وێکی په‌مه‌یی
هاوکێشه‌ ئابوریه‌کانیان
به‌تامی سێو شیکار ده‌که‌ن!..
وه‌رن بچین بۆ شاره‌زوور!
سێوه‌که‌ مێخه‌ک به‌ند بکه‌ین..
هه‌ڵه‌بجه..
سێوی شاره‌زوور!..
بـۆتـان لـه‌تیــف مـاویلـی (پــایــــان)
17/3/2007 ـــ هه‌ولێر/ ڕاپه‌ڕین




سه‌یران … نێچیروان وه‌لی

منداڵینه‌ وا به‌هاره‌
شادیبه‌خشی لادێ‌ و شاره‌
وه‌رزی دیلان و سه‌یرانه‌
كاتی دیرچوون و گه‌ڕانه‌
له‌گه‌ڵ ماڵه‌وه‌ پێكڕا
دایك و باوك و خوشك و برا
ده‌چین بۆ دۆڵ و ده‌شت
بۆ نێو ئامێزی سروشت
قه‌ت ژینگه‌ پیس ناكه‌م له‌وێ‌
جوانیی وڵاتم ئه‌وێ‌
زۆر قه‌شه‌نگه‌ وڵاتمان
هه‌ر ئاوه‌دان بێ‌ كوردستان