لە بەهارێکدا ڕۆیشتن … عەبدوڵڵا سلێمان (مەشخەڵ)

جارێکی تر بۆ برینی مەرگی شاپوور و قابیل

بەر لە سەفەری یەکجاریی هیچ ڕۆژ نەبوو
نەبن بە خەندە و بزە بۆ سەر لێوی منداڵانی گەڕەکانی برسێتی
وەکو تیشکی هەتاو نەچنە هەناوی گشت ماڵێ مەحکوم بە تاریکیی و سێبەر
هەتا نەشبوون بە گۆرانی نەچوونە لای دیرۆکی نوێ
لە بەهارێکدا ڕۆیشتن گوڵ ڕەشپۆش بوو
خەزان چاوی بە فرمێسکی ئینسان ئەڕشت
شیعر لە نووسین یاخی بوو
شەقام لە خوێن
عیشق لە دڵ
گوڵ لە باخەوانەکانی ڕەنجەڕۆیی ژیان تۆرا.
کە لە بەهار کەوتنە ڕۆیشتن
ئەستێرەکان لە کۆڵانە دەیجوورەکانی ئاسمان وەکو سەرخۆش یەک یەک بەلادا ئەهاتن
کەسێک نەبوو دوا چیرۆکی ماڵئاوایی برینەکانی هەژاری و کوێرەوەری
ژێر کەپرەکانی بەدبەختی مرۆڤەکان بنووسێتەوە
کەسێک نەبوو دوایین خەندەی لێوەکانیان ببات بۆ گوڵ
دوایین ماچیان بداتە دەست دەزگیرانە ناکامەی ئەو دیو پەردەی چاوەڕوانی
دوایین وتاریان بەرێتە بەر ماڵە برسییەکانی شار
لێیان گەڕێ جگەرەیەک لە خەمی قووڵ بۆ سوکنایی دڵی ناسکی ئاوارەکان بکێشن و
ئینجا بچنە لای حەوزی پڕ لە مرواری هەقبێژی قەراغ بەستەکانی ئومێد و هیوا و ئاوات
وەختێ ڕۆیشتن کە زۆر زوو بوو بۆ ئەو کۆچە
بارانێک لە وشەی سووری خۆشەویستی هاتە بارین
هەناسەکانی ناو سینگی عاشقەکانی ڕێی سووری دادپەروەی
تاساو تاساو ڕێک لەبەر پێی مەرگی ئەوان هاتنە چۆکان
ئەوان لە بەهارێک ڕۆیشتن هێشتا سەفەر خۆی نەهاویشتبووە سەر پشتی کەشتی زوڵم و
بێ دڵەڕاوکێ لە دەریای ترس و بیم بپەڕێتەوە.
تازە خەندەکان بە کاڵی سەنگەریان لە لێو دەگرت و
تازە دڵەکان دەبوونە مێرگی جوانی و
تازە وشە سوورەکانی نێو هۆڵەکانی میدیا و گەل
تازە هاوارەکانی حامییەکە و گڵکەند
تازە بەکر عەلی و شیعر
فەرهاد فەرەج و خەبات و
ئومێد و شەقام و کتێب و حیزب و چەک
نە بوو بوون بە ماسییەکانی نێو دەریای غەدری جەهالەت
پەنجەرەکان فێر نەبووبوون دابخرێن و
دەرگاکان هەر لەسەر پشت بوون
تازە منیش شیعرم چاوی لە تاریکیی تاراوگە هەر هەڵئەگلۆفی و
نەیدەزانی لەپڕ لەودیو دەریاکانی غوربەتەوە بۆ هەمیشە
دەبین بە دوا یادگار و
دوا ماڵئاوایی دوو هاوڕێ
هەردوو لە بەهار ڕۆشتین
من بەرەو دوورگەکانی شیعر و تەنیایی و
ئەوانیش بۆ سەرمەدییەکی جاویدانەی عاشقبوون چوون.

نیسانی ٢٠١٧
وڵاتی باران و بەفر




په‌رده‌ی كچێنی له‌نێوان كوردایه‌تی و ئیسلامگه‌راییدا … سامان عه‌ول

له‌گه‌ڵ روودانی هه‌ر روودا و كاره‌ساتێكدا من ئه‌وه‌نده‌ی سه‌رنج ده‌ده‌مه‌ ریئاكشنی كۆمه‌ڵگا، ئه‌وه‌نده‌ سه‌رنج ناده‌مه‌ خودی باباته‌كه‌ خۆی، چونكه‌ تێگه‌یشتنی كۆمه‌ڵگا و چینه‌ رۆشنبیره‌كه‌ی له‌ كێشه‌كان ئه‌وه‌مان پێده‌ڵێت كه‌ ئاخۆ ئه‌م بابه‌ته‌ ئه‌گه‌ری دووباره‌بوونه‌وه‌ی هه‌یه‌ یان نا، ئایا تا چ ئه‌ندازه‌یه‌ك هۆشیارین و ئاگامان له‌خۆمانه‌.
له‌م نزیكانه‌دا و له‌دوای بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌و كورته‌ ڤیدیۆیه‌ی كه‌ تیایدا كاكه‌ی زاڤا به‌وپه‌ڕی خودپه‌سه‌ندییه‌وه‌ باس له‌ پاكی خۆی و ناپاكیزه‌یی و بێپه‌رده‌یی بوكێ ده‌كات ئه‌مه‌ له‌لایه‌ك و له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌ بێشه‌رمانه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌یدا ده‌كات و له‌ڕێگه‌ی سۆشیاڵ مێدیاوه‌ ئۆبجێكته‌كه‌ ده‌گه‌یه‌نێته‌ چاو و گوێی كۆمه‌ڵگا.

ئه‌م بابه‌ته‌ وه‌ك خۆی كۆمه‌ڵێك قسه‌ و باس و راو سه‌رنجی جیاوازی هێنایه‌ ناو ئه‌تمۆسفێری گشتی كۆمه‌ڵگا و چینی رۆشنبیر و رێكخراوه‌كانی تایبه‌ت به‌ ژنان و فێمێنیسته‌كان و پارله‌مانتاره‌كان و مێدیای ده‌ستبه‌تاڵی كوردی و گروپ و بزوتنه‌وه‌ ئیسلامیسته‌كان.
به‌نیسبه‌ت منه‌وه‌ ئه‌م ڤیدیۆیه‌ جێی بایه‌خ بوو، چونكه‌ تێرمێكی هێنایه‌ به‌ر باس و گفت و گۆ كه‌ هه‌میشه‌ و له‌گه‌ڵ پێكهێنانی هه‌ر هاوسه‌رگیرییه‌كدا رووده‌دات و ده‌خرێته‌ په‌راوێزی باسكردن و هه‌ڵوه‌سته‌ له‌سه‌ركردنه‌وه‌.

بۆیه‌ ده‌بینین راڤه‌كردنی ئه‌م بابه‌ته‌ چه‌ندین ره‌هه‌ندی جیاواز له‌خۆ ده‌گرێت و به‌ چه‌ندین شێواز و زمانی جیاواز و به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان جه‌هلی ته‌واوی ناو زۆرێك له‌ مێدیا زۆربڵێ و به‌كارهێنه‌رانی تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی لێكه‌وته‌وه‌.
ده‌بێت جه‌خت له‌وه‌ بكه‌ینه‌وه‌ و كه‌ كه‌یسی پاكیزه‌یی كچان، ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌ ئیسلام باڵاكاندا به‌ (په‌رده‌ی كچێنی) ناسراوه‌، هه‌ڵقوڵاوی كرۆكی ئیسلامه‌ و له‌ ته‌واوی كۆمه‌ڵگه‌ ئیسلامییه‌كاندا كاتێك كچێك شووده‌كات شه‌وی یه‌كه‌می داماڵراو له‌ رۆمانسییه‌ت و جوانی به‌ خه‌ونێكی ناخۆش و ترسناك تێده‌په‌ڕێت، له‌ هه‌ندێك حاڵه‌تدا ئه‌گه‌ر كچه‌كه‌ خوێنی نه‌بێت و نه‌زیف نه‌بێت ئه‌وا بێگومان روبه‌ڕووی لێپێچینه‌وه‌ و ته‌نانه‌ت كوشتنیش ده‌بێته‌وه‌، له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌ به‌هۆی ناهۆشیاری مامه‌ڵه‌كردنی ئه‌و ئه‌ندامه‌وه‌ له‌یه‌كه‌مین به‌ركه‌وتندا له‌وانه‌یه‌ كچه‌كه‌ دووچاری نه‌زیفێكی گه‌وره‌بێته‌وه‌ و گیان له‌ده‌ست بدات كه‌ (ئه‌م حاڵه‌ته‌ روویداوه‌).

له‌وانه‌شه‌ ئه‌ندامی مێینه‌ی هه‌ندێك ئافره‌ت سروشتێكی لاستیكی هه‌بێت و بكشێت، ئه‌مه‌ش واده‌كات كه‌ نه‌زیف بوون روونه‌دات، ئه‌مه‌ش كاردانه‌وه‌ی تووندی وه‌ك كوشتنی ئه‌و ژنه‌ی به‌دوادا دێت كه‌ نه‌وال سه‌عداوی ئاماژه‌ی به كه‌یسێكی له‌و جۆره‌ كردووه‌.
ئه‌گه‌ر له‌ روانگه‌ ئیسلامییه‌كه‌شه‌وه‌ له‌م بابه‌ته‌ بڕوانین سه‌رنج ئه‌ده‌ین كه‌ ته‌واوی مه‌زاهیبه‌ ئیسلامییه‌كان كۆكن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ خودا له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ ئه‌م په‌رده‌یه‌ی كه‌ بۆ كچان داناوه‌ تاوه‌كو بۆ پیاوان ده‌ركه‌وێت كه‌ ئه‌وكه‌سه‌ی بۆته‌ خێزانی پاكیزه‌ و ده‌ست لێنه‌دراوه‌ یان نا.

ئه‌مه‌ش یه‌كێكه‌ له‌و به‌ره‌كاتانه‌ی كه‌ خودا به‌ پیاوی به‌خشیووه‌، هه‌ر بۆیه‌ له‌ ته‌فسیری ئایه‌تی ٥٥ ی یاسیندا كه‌ باس له‌ جه‌ننه‌ت ده‌كات ده‌ڵێت: (إِنَّ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ الْيَوْمَ فِي شُغُلٍ فَاكِهُونَ) باس له‌وه‌ده‌كات‌ ته‌نها كارێك كه‌ پیاوانی موسوڵمان له‌به‌هه‌شت ده‌یكه‌ن دڕینی په‌رده‌ی كێنی حۆرییه‌كانه‌ كه‌ سبحان الله‌ هه‌ر جارێك په‌رده‌كه‌ ده‌دڕێت یه‌كسه‌ر ده‌بێته‌وه‌ به‌ كچ و بۆ كاكی موسوڵمان بۆ جارێكیتر ئاماده‌ ده‌بێته‌وه‌.

له‌ ده‌رهاویشته‌یه‌كی تر كه‌ بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌م گرته‌ ڤیدیۆیه‌ به‌شوێن خۆیدا هێنا نوسینێكی هیمداد شاهینی نووسه‌ر بوو كه‌ له‌ ئه‌كاونتی تایبه‌تی خۆی له‌ فه‌یس بووك تایبه‌ت به‌ر بابه‌ته‌ ده‌ڵێت: (ئه‌و گه‌نجه‌ی ئه‌و ڤیدیۆیه‌ی بڵاوكردۆته‌وه‌ كوردایه‌تی ده‌كات و ئه‌م جۆره‌ كردارانه‌ سوچی كوردایه‌تییه‌ و هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی به‌ ئیسلامه‌وه‌ نییه‌).
مایه‌ی سه‌رسووڕمانه‌ نووسه‌رێك ئه‌وه‌ندی لۆكاڵی بێت كه‌ ئاگای له‌ دنیا و ته‌نانه‌ت وڵاتانی دراوسێی خۆیشی نه‌بێت و نه‌زانێت له‌ میسر و ئه‌رده‌ن له‌ شه‌وی زاوابووندا (لیله‌ الدخله‌) چۆن ره‌فتار له‌گه‌ڵ كچاندا ده‌كرێت، له‌پاڵ هه‌موو ئه‌مانه‌شدا دێوه‌زمه‌یه‌ك دروست بكه‌ین و ناوی بنێین كوردایه‌تی كه‌ هه‌موو جۆره‌ ناشیرینی و به‌ كه‌م گرتنی مێینه‌ بخه‌ینه‌ پاڵی.

نه‌زانیت كه‌ ده‌وڵه‌مه‌ند و پاره‌داره‌كانی سعودیه‌ و كه‌نداو له‌ كامپه‌كانی ئوردون كچه‌ ئاواره‌ سورییه‌كان به‌ هه‌زاران دۆلار ده‌كڕن، ئه‌ویش بۆ تام و چێژ وه‌رگرتن له‌ كچێنی ئه‌و كچه‌ ئاواره لێقه‌وماو و‌ به‌دچارانه‌، هه‌ر وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌به‌هه‌شتدا هه‌یه‌ و واعیزه‌كانی ئیسلام به‌ تام و چێژ و تاسه‌وه‌ باسی لێده‌كه‌ن.
له‌لایه‌كی تره‌وه‌ هه‌ندێك گه‌نجی تر رق و كینه‌ی خۆیان به‌رامبه‌ر به‌ كوردبوونی خۆیان ده‌ربڕیوه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی ته‌نها كۆمه‌ڵگای كوردی تا ئێستا به‌ده‌ست ئه‌م جۆره‌ جه‌هله‌وه‌ بناڵێنێت، له‌كاتێكدا ئه‌مه‌ راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی به‌ جه‌وهه‌ری ئیسلامه‌وه‌ هه‌یه‌ و ئه‌م ره‌فتاره‌ له‌ بیایانه‌كانی سعودییه‌وه‌ هاتۆته‌ ناو ده‌ماری كورده‌وه‌ و كوردی پێ بارگاوی كراوه‌.
هه‌ر سه‌باره‌ت به‌و كه‌یسه‌ په‌یوه‌ندم له‌گه‌ڵ به‌ڕێز (پیر لوقمان) رابه‌ری زه‌رده‌شتییه‌كانی شاری سلێمانییه‌وه‌ گرت، پیر لوقمان رونیكرده‌وه‌ كه‌ په‌رده‌ی كچێنی هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی به‌ ئاینی زه‌رده‌شتییه‌وه‌ نییه‌، چونكه‌ ئاینی زه‌رده‌شتی خۆی له‌خۆیدا شه‌ریعه‌تی نییه‌، هه‌ر بابه‌تێكی په‌یوه‌ندیداریش به‌و كه‌یسه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ خودی ئه‌و دوو كه‌سه‌.
ئاشكراشه‌ كه‌ پێش ئیسلام زۆرینه‌ی كورد سه‌ر به‌ ئایینی زه‌رده‌شت بوون و زه‌رده‌شتییه‌تی كورد پێش هاتنه‌ ناوه‌وه‌ی ئێسلام بووه‌ له‌ بیایانه‌كانی سعودییه‌ی عه‌ره‌بییه‌وه‌.
تاوه‌كو ئیمڕۆش كوردستان كۆمه‌ڵگایه‌كی فره‌ دین و مه‌زهه‌ب و فره‌ كلتور بووه‌، بۆیه‌ ناتوانین پۆشاكێكی ناسیۆنالیستی بكه‌‌ینه‌ به‌ر ئه‌م دیارده‌ ئیسلامییه‌ و نابینایانه‌ بڵێین تایبه‌ته‌ به‌ كوردایه‌تی و ئیسلام و شه‌ریعه‌ته‌كه‌ی لێ بێبه‌ری بكه‌ین.

له‌كاتێكدا به‌ قه‌ولی پیر لوقمان كه‌یسی په‌رده‌ی كچێنی و پاكیزه‌یی كچان له‌ ئایینه‌ سامییه‌كانداو له‌ سه‌رده‌می فیرعه‌ونه‌وه‌ هه‌بووه‌.
له‌ هه‌مووی سه‌مه‌ره‌تر هه‌ڵوێستی پارله‌مانتاره‌كه‌ی حیزبی كۆمه‌ڵی ئیسلامیی (داعشی) سۆران عومه‌ره‌ كه‌ لای هه‌موان روونه‌ كه‌ ساڵانێك وه‌ك تێرۆریستێك له‌ چیاكانی كوردستان له‌ژێر چه‌تری فه‌رمانی مه‌لا كرێكار كاری تێرۆریستانه‌ی خۆی پراكتیز ده‌كرد.
ئه‌مڕۆ له‌ پارله‌مانه‌ خه‌سیوه‌كه‌ی باشوری كوردستان سه‌رۆكی لیژنه‌ی مافی مرۆڤه‌، وه‌ك بینیمان پاش بڵاوبوونه‌وه‌ی گرته‌ ڤیدیۆییه‌كه‌ هه‌ر وه‌كئه‌وه‌ی مژده‌ و شانازییه‌كی پڕ سه‌روه‌ری به‌ كۆمه‌ڵگا رابگه‌یه‌نێت به‌ تایتڵێكی قه‌باره‌ گه‌وره‌ نووسی (كچه‌كه‌ پاك و بێتاوانه‌).

ئه‌م ره‌فتاره‌ نالۆژیكییه‌ له‌ دۆگمایی و مێشك به‌ستوویی ئه‌م پارله‌مانتاره‌ زیاتر شتێكی ترمان پێناڵێت جیا له‌وه‌ی كه‌ سه‌رۆكی لیژنه‌ی مافی مرۆڤه‌كه‌مان فڕی به‌ یاساكانی مافی مرۆڤی ئه‌م ده‌ور و سه‌رده‌مه‌وه‌ نییه‌ و یاسای ١٤٠٠ ساڵ پێش ئێستای كردۆته‌ نۆرم بۆ مافی مرۆڤ، هه‌ر بۆیه‌ به‌وپه‌ڕی نه‌زانین و بێ ئه‌رزشییه‌وه‌ په‌رده‌ی كچه‌كه‌ ده‌كاته‌ نۆرم و پێوه‌ر بۆ پاكی و ناپاكی. واته‌ ئه‌گه‌ر كچه‌كه‌ په‌رده‌ی نه‌بوایه‌ ئه‌وا كوڕه‌كه‌ بێ تاوان و به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه ‌كچه‌كه‌ تاوانبار ده‌بوو.
بێگوێدانه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ رێكخراوه‌كانی تایبه‌ت به‌ مافی مرۆڤ و چالاكوانه‌كانی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی و رێكخراوه‌كانی ژنان كه‌ پێوه‌ره‌كه‌یان به‌پێی مادده‌كانی مافی مرۆڤ ئه‌م سه‌رده‌مه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ی ئابڕووی ده‌به‌ن و ده‌ریده‌خه‌ن كه‌ ئه‌م مرۆڤه‌ له‌وڕۆژه‌وه‌ی له‌ شاخ دابه‌زییوه‌ و له‌ هه‌لومه‌رجێكی نه‌خوازراودا بۆته‌ سه‌رۆكی لێژنه‌ی مافی مرۆڤ تا ئه‌مڕۆ، به‌ندێكی یاساكانی مافی مرۆڤی نه‌خوێندۆته‌وه‌ و هه‌ڕه‌مه‌كییانه‌ و به‌ نۆرمی زیهنییه‌تی خۆی به‌رگری له‌ مافی تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی ده‌كات.
ئه‌وكه‌سه‌ی ده‌یه‌وێت ئه‌م تاوانه‌ بخاته‌ پاڵ كلتوری كوردی، یاخود پاساو بۆ كلتورێك دێننه‌وه‌ كه‌ له‌ بیابانه‌وه‌ به‌هه‌ڵه‌ دزه‌ی كردۆته‌ نێو كلتوره‌كه‌مان، با ته‌ماشایه‌كی سۆماڵ بكه‌ن و بزانن كه‌ ئه‌وان چه‌نده‌ له‌خه‌می په‌رده‌ی كچێنی دان به‌جۆرێك هه‌ر له‌ منداڵییه‌وه‌ ئه‌ندامی مێینه‌ی كچه‌كانیان ده‌دوورنه‌وه‌ تا رۆژی بوكێنییان.

هه‌ر له‌م چوارچێوه‌یه‌دا له‌ساڵی ٢٠٠٩دا فیلمی (گوڵی بیابان ) Deset Flower
بڵاو بۆوه‌ كه‌ باس له‌ كچه‌ سۆماڵییه‌ك ده‌كات چۆن بۆته‌ قوربانی ئه‌م دیارده‌ قێزه‌ون و ناجۆره‌ی كلتوری كۆمه‌ڵگه‌كه‌ی كه‌ سۆماڵه‌.
له‌ هه‌ندێك شوێنی مه‌سریش، له‌ شه‌وی بوكێنیدا بووك و زاوا له‌ ژوورێكدا به‌ ئاماده‌بوونی دایكی كچه‌كه‌، زاوا به‌ په‌نجه‌ په‌رده‌ی كچێنی بووكه‌كه‌ ده‌دڕێت و خوێنه‌كه‌ی ده‌خه‌نه‌ سه‌ر پارچه‌ په‌ڕۆیه‌ك، پاشان به‌ هه‌لهه‌له‌ لێدانه‌وه‌ نیشانی كه‌س و كار و خه‌ڵكی ده‌ده‌ن.
لێره‌وه‌ ده‌گه‌ینه‌ ئه‌وه‌ هه‌قیقه‌ته‌ی كه‌ له‌ ته‌واوی كۆمه‌ڵگه‌ ئیسلام باڵاكاندا كچان له‌گه‌وره‌ترین مه‌ترسیدا ده‌ژین، چونكه‌ شه‌ریعه‌ت وای رژاندۆته‌ گوێچكه‌ی كۆمه‌ڵگا كه‌ ئه‌م په‌رده‌یه‌ به‌ڵگه‌ و گه‌واهیده‌ری پاكیزه‌یی و ده‌ست لێنه‌دراوی كچه‌، له‌كاتێكدا زانست پێمان ده‌ڵێت كه‌ ئه‌م پارچه‌ پێسته‌ زیاده‌یه‌‌ نه‌ په‌رده‌یه‌ و نه‌ به‌ڵگه‌یه‌كه‌ له‌سه‌ر پاكیزه‌یی كچان و نه‌ هه‌موو كچێكیش هه‌یه‌تی.

كه‌ ده‌ڵێم كچان له‌ گه‌وره‌ترین مه‌ترسیدا ده‌ژین، چونكه‌ ئیسلام و په‌یڕه‌وكه‌رانی به‌رنامه‌كه‌ی هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی زانستییان به‌و بابه‌ته‌وه‌ نییه‌ و ته‌نها یه‌ك جۆری په‌رده‌یان كردووه‌ به‌ پێوه‌ری عیفه‌ و پاكی كچان، ئه‌ویش ئه‌و جۆره‌یه‌ كه‌ داخرابێت و له‌گه‌ڵ به‌ركه‌وتنی ئه‌ندامی نێرینه‌ی پیاوه‌كه‌دا خوێنی لێدێت.
به‌م نۆرمه‌ش ئه‌گه‌ر خوێنی لێنه‌هات ئه‌وه‌ به‌گوێره‌ی شه‌رع زینای كردووه‌ و كوشتنی حه‌ڵاڵ ده‌كرێت، ئه‌م حاڵه‌ته‌ش گه‌لێجار رویداوه‌.
له‌جێی خۆیه‌تی لێره‌دا تیشك بخه‌ینه‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی په‌رده‌ی كچێنی چییه‌؟
په‌ردری كچێنی زیاده‌یه‌كه‌ له‌ پێستی ئه‌و كه‌ناڵه‌ی كه‌ له‌نێوان ره‌حم و ئه‌ندامی مێینه‌ی ئافره‌تدا هه‌یه‌، هیچ كارێكی نییه‌ ته‌نها ئه‌وه‌ نه‌بێت كه‌ تا ئه‌وڕۆژه‌ی كچان گه‌وره‌ ده‌بن و سوڕی مانگانه‌یان به‌سه‌ر دێت، ره‌حم له‌ پیسی ده‌ره‌وه‌ بپارێزێت.
ئه‌م پێسته‌ زیاده‌یه‌ش جۆری زۆره‌، هه‌یا‌نه‌ كونێكی بچوكی تێدایه‌ و هه‌یشه‌ كۆمه‌ڵێك كونی ورد ورد، هه‌یه‌ هه‌ر داخراوه‌ و له‌ حاڵه‌تی جووت بووندا ئازارێكی زۆر به‌ كچه‌كه‌ ده‌به‌خشێت، بۆیه‌ ده‌بێت دكتۆرێكی تایبه‌تمه‌ند ئه‌و كه‌ناڵه‌ بكاته‌وه‌.

ئه‌وه‌شی ده‌بێته‌ مایه‌ی ترسی ژیانی كچان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌یه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ئه‌م زیاده‌یه‌ی نییه‌، هه‌یشه‌ زۆر ئه‌ستووره‌ و به‌ سێكس كردنیش نادڕێت، جۆریش هه‌یه‌ لاستیكییه‌ و له‌گه‌ڵ سێكسدا ده‌كشێت، جۆریش هه‌یه‌ خۆی له‌بنه‌ڕه‌تدا كونه‌كه‌ی ئه‌وه‌نده‌ گه‌وره‌یه‌ كه هه‌ست به‌ هه‌بوونی ناكرێت، ئه‌مه‌ش واده‌كات له‌ حاڵه‌تی رودانی سێكسدا خوێنی لێنه‌یه‌ت.
له‌ هه‌ر جۆرێك له‌وانه‌ی كه‌ باسمانكردن كه‌ هۆكاری ئه‌وه‌ن كچه‌كه‌ خوێنی نه‌بێت ئه‌وا له‌ غیابی هۆشیاری سێكس و باڵاده‌ستی ئیسلامدا كچان رووبه‌ڕووی مه‌رگ ده‌بنه‌وه‌ له‌به‌ر هۆیه‌ك كه‌ فسیۆلۆژییه‌ و هیچ سوچ و تاوانێكی ئه‌وانی تیایا نییه‌ و شه‌ریعه‌تێك كه‌ بێئاگایه‌ له‌ زانست و كۆمه‌ڵگایه‌ك كه‌ كوێرانه‌ ره‌وایه‌تی ده‌دات به‌ په‌یڕه‌وكردنی شه‌ریعه‌تێك كه‌ سه‌ر به‌ ١٤٠٠ ساڵ له‌مه‌وبه‌ره، ئه‌مه‌ش ده‌ره‌نجامی وه‌های لێده‌كه‌وێته‌وه‌ كه‌ كۆمه‌لێك مه‌لا ده‌ستخۆشی لێبكه‌ن و كۆمه‌ڵێك به‌ناو رۆشنبیریش ده‌یخه‌نه‌ پاڵ كوردایه‌تی و له په‌راوێزی هه‌موو ئه‌مانه‌شدا كۆمه‌ڵێك كچی تر خۆیان بۆ ئه‌و تێسته ئاڵۆز و ته‌م و مژاوییه‌ ئاماده‌ ده‌كه‌ن.

زانستیش ده‌ڵێت: زۆرجار كچان ده‌توانن دووگیان ببن، به‌بێ ئه‌وه‌ی ئه‌م په‌رده‌ سه‌ر به‌هه‌رایه‌ هیچی به‌سه‌ربێت.
نه‌ به‌م باسه‌ و نه‌ ده‌ردرسه‌ریی و نه‌هامه‌تییه‌كانی ژن به‌ده‌ست په‌رده‌ی كچێنی و دینێكی خوێنێژ و به‌ كۆیله‌ ته‌ماشاكردنی ژن وه‌ك ماتریاڵێكی سێكسی بۆ تێركردنی غه‌ریزه‌ و خواسته‌ جه‌سته‌ییه‌كانی پیاو به‌كۆتا دێت، به‌ڵام له‌كۆتایی ئه‌م وتاره‌دا دووباره‌ دێمه‌وه‌ سه‌ر ئه‌و هه‌قیقه‌ته‌ زانستییه‌ی كه‌ ئه‌و په‌رده‌یه‌ نه‌ به‌ڵگه‌یه‌ بۆ پاكی و نه‌ خودا وه‌ك نۆرمی كچێنی دایناوه‌ و نه‌ هه‌موو كچێكیش یه‌ك شێوازی هه‌یه.

ئه‌وه‌ی ده‌گوزه‌رێ خودی ئیسلامه‌كه‌یه‌ كه‌ شه‌ریعه‌تی به‌خۆی داوه‌ كه‌ به‌ناوی خوداوه‌ په‌یامه‌ چه‌په‌ڵه‌كانی خۆی پیاده‌ بكات، ئه‌مه‌ش ببه‌ستێته‌وه‌ به‌ كچێنی ئه‌و حۆریانه‌ی كه‌ له‌پێناو گه‌یشتن پێیان و سێكس كردن له‌گه‌ڵیان دنیایان له‌خوێنی خۆیاندا گه‌وزاندووه‌ و له‌سایه‌ی ئه‌واندا جیهان به‌گشتی و رۆژهه‌ڵاتی ناوین به‌تایبه‌تی به‌ تونێڵێكی تاریك و پڕ شه‌ڕ و كوشتار و مه‌ترسیدا تێده‌په‌ڕێت.

سامان عه‌ول
15.04.2017




“لۆگۆس” پرۆژەیەکی فەلسەفی نوێیە

“لۆگۆس” ناوی پرۆژەیەکی فەلسەفیی نوێیە، کە لە ئیستا بە بڵاوکردنەوەی گۆڤارێک خۆی بەیان کردووە. ئەم پرۆژەیە لەلایەن هەریەک لە شاهۆ عوسمان و هەرێم عوسمان‌ەوە سەرپەرشتی دەکرێت و هیچ دەزگاو لایەنێک لەپشتیەوە نییەو خەرجی پرۆژەکەش لە گیرفانی خۆیان دابینی دەکەن. هەرێم عوسمان سەبارەت بە پرۆژەکە بەمجۆرە دوا : ”ئەوەی لە مێژووی بیرکردنەوەی کوردو بڵاوکردنەوەی کوردیدا تێبینیمان کردووە، پرۆژەی خۆتەرخانکراوی فەلسەفیمان نەبووە، ئەمەش بە بڕوای ئێمە کەلێنێکی مەعریفی گەورەیە. چونکە فەلسەفە دایکی گشت زانستەکانەو باوکی بیرکردنەوەیە، بۆیە گەڕانەوە بۆ فەلسەفە گەڕانەوەیە بۆ بنەما، لێرەوە “لۆگۆس”مان بۆ کاری فەلسەفی تەرخان کرد. ئەوەی لە ئیستاشدا ئەنجامی دەدەین بڵاوکردنەوەی گۆڤارێکە، بەڵام بۆ ئایندە کارەکە فراوانتر دەکەین”.

سەبارەت بە ژمارەی یەکەمی گۆڤارەکە ئاماژەی بەوە کرد: ”تەوەری سەرەکی ئەم ژمارەیەی گۆڤارەکە تەرخانە بۆ پرسی فەلسەفە چییە؟ دیارە ئەمەش پرسێکی بنەڕەتیەو بەپێویستمان زانی لەدەستپێکەوە بەم پرسە بێینە ناوە. هەوڵیشمانداوە زۆرتر پشت بە تێکستی بنەڕەتی ببەستین و زیاتر لە زمانی یەکەمەوە وەرگێڕانیان بۆ بکەین، بۆ نموونە لەم ژمارەیەدا دوو نووسراوی هایدیگەرو نووسراوێکی دۆلۆزو گواتاری، بادیۆ، ژیژەک..بڵاوکردۆتەوە. وەک دەشزانرێت ئەم دەقە بنەڕەتیانە تێگەیشتنیان ئاسان نییە، بۆیە هەر لە گۆڤارەکەدا بیرمان لەوە کردۆتەوە جگەلەو دەقانە دەقی دیکە هەبن زیاتر پەروەردەیی و زانیاریدەر بن، بۆ نمونە لەبارەی فەلسەفەی عەرەبی و ئیسلامی بەشێوەیەکی پانۆرامایی وێنەیەکی گشتیمان پێشکەشکردووە، یان پسپۆرێکی فەلسەفە لە زیندانێکدا لەگەڵ زیندانیەکاندا فێری راوێژی وجودیمان دەکات.

لەلایەکی دیکەوە سود لە ئەزموونی پسپۆرانی فەلسەفە لەوڵاتانی دراوسێ و دەرەوە وەردەگرین، بۆ نمونە لەم ژمارەیەدا لەگەڵ هیگڵناسێکی فارسدا چاوپێکەوتنمان کردووە. هاوکات کار لەسەر پەیوەندی کوردو فەلسەفە دەکەین، ئەمەش بەڕێگەی جیاواز کە خۆی لە خوێندنەوەو ناساندن و ڕەخنەگرتن و دیالۆگکردندا دەبینێتەوە. بۆ نمونە لەم ژمارەیەدا کارمان لەسەر یەکەم کتێبی فەلسەفی کە بە زمانی کوردی نووسراوە کردووە. هەروەها لەبارەی گۆڤاری “بوون”ەوە کە لە گەرمەی شەڕی ناوخۆدا بڵاوبۆتەوە نووسیومانە”. ئەمەی خوارەوەش ناونیشانی ئەو بابەتانەن کە لە ژمارەی یەکەمی لۆگۆسدا بڵاوکراوەتەوە.

١ـ پرسی فه‌لسه‌فه‌ لای فه‌یله‌سوفانی ئه‌نتیك(كلاسیك)، ئامادەکردن و وەرگێڕانی: شاهۆ عوسمان
٢ـ فەلسەفە، ڕێگای پێنجەم، ڕینە دیكارت.. وەرگێڕانی: لۆگۆس
٣ـ گفتوگۆ لەگەڵ د.محه‌مه‌د مه‌هدی ئه‌رده‌بیلی، توێژه‌ر و هیگڵناس،
ئا: وەلید عومەر، هەرێم عوسمان
٤ـ پێناسکردنی فەلسەفە لەخودی خۆیەوە- لەڕێی گووتەیەکی نۆڤالیسەوە، مارتن هایدێگەر، لەئەڵمانییەوە: بەکر عەلی
٥ـ كۆتایی فەلسەفە‌، مارتن هایدیگەر، لە ئەڵمانییەوە: شاهۆ عوسمان
٦ـ فەلسەفە چییە؟ د.محەمەد کەمال
٧ـ ده‌روازه‌یه‌ك بۆ فەلسەفەی عەرەبی- ئیسلامی، ئاماده‌كردن و وه‌رگێڕان: ناجی ئه‌فراسیاو
٨ـ فه‌لسه‌فه‌ چییه‌؟ ژیل دۆلوز، فێلیكس گواتاری، و. له‌ فره‌نسییه‌وه‌: فازڵ مه‌حمود، كاروان ئه‌حمه‌د
٩ـ لەبارەی فەلسەفەی بادیۆوە، هەرێم عوسمان- زەردەشت نورەدین
١٠ـ پێناسەی فەلسەفە، ئالان بادیۆ، لە ئینگلیزییەوە: زه‌رده‌شت نوره‌دین
١١ـ پۆرترێتێکی فەیلەسوف، پیتەرسلۆتەردایک.. بەکر عەلی
١٢ـ فه‌لسه‌فه‌ دایالۆگ نییه‌، سلاڤۆی ژیژه‌ك، وه‌رگێڕانی: وه‌لید عومه‌ر
١٣ـ فەلسەفە وەک ئازایەتی، دەربارەی سوودەکانی ڕاوێژی وجودیی، دەهلیان کیربی، لەئینگلیزییەوە: سەیوان ئازاد
١٤ـ پرەنسیپی نادڵنیایی هایزنبێرگ و فەلسەفەی کانت:
بۆچی ستیڤن هۆوکینگ پێیوایە فەلسەفە مردووە، حسێن حسێنی، جەبار محەمەدئەمین فەتاح، سەعید کاکی، ئارمان خەلیل، وەرگێڕان: ئارمان خەلیل
١٥ـ لەبارەی گۆڤاری (بوون)‌ەوە، هەرێم عوسمان
١٦ـ یەکەم ڕووداوی فەلسەفی بە زمانی کوردی- تێڕامان لە یەکەم پەرتوکی فەلسەفی بە کوردی..ئامادەکردنی، لۆگۆس
١٧ـ فه‌رهه‌نگی چه‌مكه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كانی فه‌لسه‌فه‌
ئاماده‌كردن و وه‌رگێڕانی له‌ ئه‌ڵمانییه‌وه‌: لۆگۆس

Logos




گاڵته‌جاڕی … سه‌ردار جاف

لایه‌نی رامیاری ئه‌گه‌رچی پڕ له‌ فرت و فێڵ و گه‌وجاندنی به‌رامبه‌ر و خۆڵكردنه‌ چاوی خه‌ڵكییه‌، لێ پێویسته‌ هێنده‌ لێزانانه‌ و وریایی و به‌ عه‌قڵانیه‌تیه‌وه‌ په‌نای بۆ ببرێت، نه‌ك خه‌ڵكی ساده‌ و نه‌زانی سیاسی شبه‌ زه‌قی هه‌ستی پێ بكه‌ن. ده‌ڵێن سیاسه‌ت هونه‌ری شیاندنه‌ ( فن الممكنات ) ه‌، به‌ڵام ئه‌و هونه‌ره‌ پێویستی به‌ داڕشتنی هونه‌رمه‌ند و ده‌ست ڕه‌نگینی خۆی هه‌یه‌ جگه‌ له‌وه‌یش شێوازی ئه‌كادیمیانه‌ و زانستیانه‌ی گه‌ره‌كه‌، تاوه‌كو باوه‌ڕ كردن و سازبوون و قایلبوونێكی ره‌هایی بچه‌سپێنێت و مسۆگه‌ر بكات، نه‌ك پێچه‌وانه‌كه‌ی راست بێت.

نامه‌وێ‌ به‌ ورده‌كارییه‌وه‌ بچمه‌ نێو هه‌ڵتۆقینی به‌ره‌یه‌كی سست و لاوازی رۆژهه‌ڵاتی كه‌ خۆی له‌ ( روسیا و ئێران و سوریا ) ده‌بینێته‌وه‌، به‌ زه‌قی وا خۆیان نیشانداوه‌ كه‌ رووبه‌رووی به‌ره‌ی خۆرئاوا ده‌بنه‌وه‌، كه‌ هه‌ر له‌ نێو ئه‌ندامانی هه‌میشه‌یی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نێو ده‌وڵه‌تی سێ زلهێز خۆی له‌م به‌ره‌یه‌دا ده‌بینیته‌وه‌ ( ئه‌مریكا و فه‌ره‌نسا و به‌ریتانیا ) دیارن و هه‌رگیزا و هه‌رگیز له‌ گه‌ڵ به‌ره‌ی لاوازدا به‌راورد ناكرێن، له‌ هه‌مانكاتدا به‌ره‌ لاوازه‌كه‌ بۆ یه‌كه‌مجار دۆستێكی هه‌میشه‌ نزیكی خۆی له‌ ده‌ستدا كه‌ ئه‌ویش وڵاتی چینه‌ و ئه‌ندامی هه‌میشه‌یی ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌یشه‌، ئه‌وه‌ جگه‌ له‌ په‌یمانی ناتۆ و چه‌ندین وڵاتی تر پاڵپشت و پشتگیری ئه‌و به‌ره‌یه‌ن، ره‌نگه‌ وڵاتانی روسیا و ئیران بۆ ئه‌و كۆبوونه‌وه‌ سێقۆلییه‌ی خۆیان نه‌یانتوانیووه‌ نزیكترین وڵات له‌ خۆیان بۆ كۆبوونه‌وه‌كه‌ی رۆژی 14 / 4 / 2017 مۆسكۆ په‌لكێش بكه‌ن كه‌ ئه‌ویش ئێراقه‌ و ته‌واوی جومگه‌كانی ده‌سه‌لات له‌ لایه‌ن ئێرانه‌وه‌ كۆنترۆڵ كراوه‌، چونكه‌ هه‌موو لایه‌ك له‌ سیاسه‌تی ده‌وله‌تی ئێراقی ئێستا و ئه‌مریكا ئاگادارن.

له‌م پێگه‌ سست و لاوازه‌ نابه‌رابه‌ره‌وه‌ لێدوان و قسه‌ی وا ده‌كه‌ن كه‌ نه‌ك مایه‌ی شه‌رمه‌زارییه‌ بگره‌ ئابروو چوونیشه‌ بۆ خۆدی ده‌وله‌ته‌كه‌ خۆیشی، به‌ هه‌موو لێكدانه‌وه‌ی خۆیان پێیان وایه‌ هێنده‌ درۆ بكه‌ تا بۆ خۆیشت گومانت له‌ راستی قسه‌كانت نه‌بێت، به‌ڵام ئیمڕۆ ئێمه‌ له‌ سه‌ده‌ی بیست یه‌كدا ده‌ژین نه‌ك زیاتر له‌ هه‌زار و چوار سه‌د ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ، به‌گێل زانینی خه‌ڵكی جاڕدانی كالفامی و گێل بوونی خوده‌ له‌ زه‌مه‌ن و ئه‌و كاره‌ساته‌ی له‌ ناوچه‌كه‌دا ده‌گوزه‌رێ، له‌ لایه‌ك ئه‌مریكا سوریا بۆردومان ده‌كات و له‌ لایه‌كی دیكه‌وه‌ كه‌شتی فرۆكه‌ هه‌ڵگری رووه‌و دوورگه‌كانی كۆریای باكوور ره‌وانه‌ ده‌كات و له‌ لایه‌كی تریشه‌وه‌ دایكی بۆمبه‌كانی كه‌ به‌ بۆمبی ئه‌تۆمی بچوك ناسراون له‌ ئه‌فغانستادا دژ به‌ گروپی 600 تا 800 كه‌سی به‌كار دێت، كه‌ ئه‌مه‌ خۆی له‌ خۆیدا نامه‌ی ئه‌مریكایه‌ بۆ روس ده‌ست به‌رداری سوریا ببێت، جا ئاغای زه‌ریفی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی كۆماری ئیسلامی ئیران ده‌زانێ كوێی دێشێت بۆیه‌ له‌ كۆنگره‌ رۆژنامه‌وانییه‌كه‌ی هه‌ینی 14 / 4 / 2017 هیستریایی پێوه‌ دیار بوو، ناچار خه‌ڵكه‌كه‌ به‌ گێل و كاڵفام بزانێت، وه‌لێ مرۆڤی ئاسایی به‌ زه‌قی له‌ وته‌كانیدا هه‌ستی به‌وه‌ ده‌كرد كه‌ ئه‌و تۆماهۆكانه‌ی رۆژی 7 ی ئاپریل ئاراسته‌ی شعێرات كران بۆ سه‌ر دڵی كۆماری ئیسلامی ئیران بوون، ئه‌وه‌ی زیاتر سه‌رنجی به‌نده‌ی راكێشا ئه‌و وته‌ گاڵته‌جاڕی و بێ به‌هایه‌ بوو كه‌ گووتی ( رێگه‌ له‌ پرۆسه‌ی به‌ره‌و پێشچوونی دیموكراسی له‌ سوریا گیراوه‌ ) به‌راستی مرۆڤ قێ زله‌ خۆی ده‌كاته‌وه‌ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی وڵاتێك به‌م جۆره‌ بدوێ ، كه‌ ئه‌م جۆره‌ قسانه‌ هه‌رگیزاه‌ هه‌رگیز مایه‌ی گویًگلاتن نین، من ئه‌وه‌ به‌ گه‌مژه‌یی خودی زه‌ریفی تێده‌گه‌م نه‌ك گه‌وجاندن و گیلی خه‌ڵكی، ته‌واوی دونیا له‌ سیاسه‌ت و دیموكراسی ناحلی و نه‌زان بن، زۆر باش و به‌ وردی درم به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ به‌ درێژایی ده‌وڵه‌تی سوریا له‌ سایه‌ی حیزبی به‌عسدا جگه‌ له‌ دڕندایه‌تی و سه‌ركوتكردن و عه‌قلییه‌تی هه‌مه‌جیه‌تی عه‌سكه‌رتاریه‌ت به‌ هیچ جۆرێ ئاشنای توله‌ رێی دیموكراسی نه‌بوونه‌ته‌وه‌، بۆیه‌ لێره‌وه‌ به‌ ئاغای زه‌ریفی ده‌ڵێن با ئه‌و وته‌یه‌ی به‌ره‌و وتاری رۆژی هه‌ینی مزگه‌وته‌كانی بباته‌وه‌ خه‌ڵكه‌ دواكه‌وتووه‌كه‌ی خه‌لافه‌تی ئیسلامی خۆیانی پێ گێل بكاـ نه‌ك فریودانی كۆمه‌ڵگای مۆدیرنیسته‌.
زه‌ریفی دیكتاتۆری به‌ دیموكراسی تێده‌گات، ئاغا گیان زه‌همه‌ت نه‌بێ كه‌مێك له‌و دیكوكراسیه‌ی خۆتمان فێر بكه‌ ، با ئیمه‌یش ئیتر له‌ هه‌ناسه‌ی ئازادی ده‌ربرین رێگر بین و مرۆڤ خنكاندن و گه‌وجاندنی خه‌ڵك و سیاسه‌ت به‌ گاڵته‌جاری كردن پیاده‌ بكه‌ین .




دوبەی یان دارفورێکی تر!…. شێرزاد وڵاتدۆست

ساڵانێک بوو گوێبیستی بانگەشەی سەیر و سەمەرە دەبووین لە بەرپرسانی هەرێم ، کە تەنیا بۆ سەرنجڕاکێشان و خەڵاتاندنی ڕایگشتی و پەردەپۆشکردنی گەندەڵیەکانیان ئەم دروشم و بانگەشانەیان بە گوێ خەڵکدا دەدا ، یەکێک لەو بانگەشانە بریتیبوو لە بوونیادنانی ئەمارەت و هەرێمێک هاوشێوەی ئەماراتی دوبەی لە میرنشینی ئیمارەتی عەرەبی ، بەشێوەیەک ئاستی خۆشگوزەرانی و ئابوری و پێشکەوتنی هەرێمی کوردستان هیچی وای کەمتر نەبێت لە ئاستی ئەو خۆشگوزرانی و پێشکەوتنەی دوبەی و وڵاتانی کەنداوی عەرەبی دا بوونی هەیە.

لێ جێی خۆیەتی دوای تێپربوونی چەندان ساڵ بەسەر ئەو بانگەشە و گوتافە بریقدارنە تێڕامێنین ، ئاخۆ چی بەرهەم هات لەم هەموو بەڵێنە بریقەدارە ، ئایە هەرێمک بەرهەم هات هاوشێوەی دوبەی پڕی بێت لە خۆشگوزرانی و ئاودانی و پێشتکەوتن ، یاخود هەرێمێک هاوشێوە لەگەڵ هەرێمی دارفور لە سودان پڕ لە کێشە و قەیران و هەژاری و دواکەوتویی بەرهەمهات ! ، دوبەی و دارفور دوو هەرێم هەر یەکەیان بەشێک لە وڵاتێکی عەرەبی ، بەڵام ڕێک پێچەوانەی یەکتر ، ئەگەر سەیری ژیانی هاڵاتیەکی ئیمارەتی بکەین لە دوبەی دەبینین هاوڵاتیانی دوبەی لە چ ناز و نیعمەتێک ژیان بەڕێدەکەن و هاوڵاتیانی نیشتەجێ لە هەرێمی دارفور لە سودان لە چ باردۆخێکی ناوهەموار و هەژاری ژیان دەکەن ، لەکاتێک ئەو هەردووک خاک دەوڵامەندن بە نەوت و مادەی کانزایی زۆر، بەڵام سادەترین نمونە وەربگرین دەبینن چ جیاوزیەکی مەزن لە نێوان ئەو دوو مەملەکەتەدا هەیە ، ئەگەر داهاتی تاکە کەس وک نمونە وەربگرین دەبینین دەیان هەزار دۆلار دۆلار جیاوزی هەیە لە داهاتی ساڵانەی تاکەکەس لەو دوو شوێنە ، بەجۆرێک داهاتی تاکە کەس لە دوبەی سەروو 50 هەزار دۆلارە ، لەکاتێک داهاتی تاکە کەس لە سودان و دارفور وەک بەشێک لەو وڵاتە لە 4 هەزار دۆلار تێپەرناکات و بە یەکێک لە خراپترین ئەو شوێنانە هەژمار دەکرێت بۆ ژیان کرد لە جیهان!.

ئەگەر هەر لەسەر بنەمای داهاتی تاکەکەس و کۆمەڵێک پێوەری تر بەراوردێکی بچوکی هەرێمی کوردستان و دوبەی و دارفور بکەین، ئەوادەبینین داهاتی تاکەکەس لە هەرێمی کوردستان بەنزیکەی 4 هەزار دۆلارە بۆ هەرکەسێک ، لەگەڵ نەبوونی هیچ داتایەک بەهۆی دیار نەبوونی ڕێژەی بوجەی ساڵانەی هەرێم لەم چەند ساڵەی دوایی ، بەڵام بە وەرگرتنی ڕێژەی بوجەی ساڵانی پێشوو ، هەروەها بە بوونی قەیرانی دارایی ڕێژەیەکی تەخمین کراوی دەگەین بەم ژمارەیە بە نزیککراوەیی ، هەر لە ژێر ڕۆشنایی نمونەیەکی وەها باردۆخی پڕ لە کێشەی ناوخۆیی و خراپی هەموو خزمەتگوزارییە گشتییەکان و دەیان نمونەی خراپی تری بارودۆخی هەرێمی کوردستان بۆ مان دەردەکەوێت ، هەرێمی کوردستان لە هانگاونان بۆ بوون بە دوبەیەکی تر هەنگاو دەنێت بۆ بوون بە دارفوورێکی تر.

بەڵام ئەگەر بەشێوەیەکی تر سەیری ئەم بابەتە بکەین واتا ئەگەر بانگەشەی دەسەڵاتدارانی هەرێم لەوەوە سەرچاوەی گرتبێت ، کە ژیان و ماڵ و سامانی خۆیان و کەسوکار و دارودەستەکایان هاوشێوەی شێخ و میرەکانی دوبەی و وڵاتانی کەنداوی عەرەبی لێدەکەن ، ئەوا بانگەشە و بەڵێنەکەیان ڕاست دەرچووە و لەڕووی خۆشگوزەرانی و بوون بە خاوەن کۆمپانیای مەزن و ملیارلێر ‌هیچیان کەمتر نیە لە شێخەکانی دوبەی ، لێ ژیانی بارودۆخی خەڵکیان بە جۆرێک لێکردووە کە هاوشێوە بێت لەگەڵ ژیانی باردۆخی هەرە شوێنەدواکەوتووەکانی دونیا ، لەگەڵ ئەوەی دانیشتوانی ئەم هەرێمە ژیان لەسەر خاکێک بەڕێدەکەن ، کە دەریایێک لە نەوت و گازی سروشتی و جۆرەها مادەی کانزایی بەنرخ لە خۆدەگرێت ، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا تا ئێستا هاوڵاتیان لە باردۆخێک دا دەژین کە جۆرەها قەیرانی دروستکراو و کێشەو گرفت بەرۆکی گرتوون ، بەجۆرێک هەرچۆنێک سەیری باردۆخی ژیان بکەین لە هەرێمی کوردستان ، ئەوا دەبینین ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لەهەنگاونانداین بۆ دواوە و لە جێگای بوون بە دوبەیەکی تر هەنگاو دەنێین بۆ بوون بە دارفورێکی تر…




مەترسیەکانی بەردەم چەسپاندنی دەستوری تورکیا …. ئەرکان محمد

ئەمرۆ پرۆسەی دەنگدان بۆ راپرسیەكەی توركیا لەسەر هەمواركردنەوەی دەستوری توركیا بەرێوەچوو ، بەپێی جیاكردنەوەی لە 71% دەنگەكان ، دەنگی بەڵێ بۆ هەمواری دەستوری توركیا لە پێش دەنگی نەخێرەوەیە. ئەگەر دەنگی بەڵێ لە راپرسیەكەدا زۆر ترین بێت ،ئەوا ئەم گۆڕانكارییانە لە دەستوری توركیادا روودەدات، دەسەڵاتێكی بەرفراوانی سەرۆك كۆمار دەگرێتەوە كە بریتین لە ؛
۱-سەرۆك خۆی حكومەت پێكدەهێنێت و پۆستی سەرۆك وەزیران هەڵدەوەشێنێتەوە و جێگرێك یاخود زیاتر بۆخۆی دادەمەزرێنێت.
۲-سەرۆكی وڵات فەرماندەیی هێزە چەكدارەكان دەكات، جگە لەوەی دەسەڵاتی دامەزراندنی فەرماندەكانی سوپا و هێزە ئەمنییەكان و گەورە فەرمانبەرانی دەوڵەت و لەكارخستنیانی دەبێت.
۳-سەرۆک دەست لە كاری دادوەری وەردەدات لەڕێگای هەڵبژاردنی چوار ئەندامی ئەنجوومەنی باڵای دادوەری و داواكارانی گشتییەوە .
٤-بەرپرس دەبێت لە دامەزراندن و لەكارخستنی كەسایەتییەكانی دەسەڵاتی دادوەری، ئەمە لەكاتێكدا پەرلەمان تەنها دەسەڵاتی دامەزراندنی حەوت ئەندامی ئەنجوومەنی باڵای دادوەری دەبێت. ٥-سەرۆك لەبری پەرلەمان مافی سەپاندنی دۆخی كتوپڕی دەبێت، جگە لە رابەرایەتیكردنی پارتێكی سیاسیی، كە بەوەش ژمارەی پەرلەمانتاران لە ( 550) ئەندامەوە دەبێتە (600 )ئەندام و كەمترین تەمەنی رێگا پێدراو بۆ خۆ پاڵاوتنی پەرلەمانتار لە 25 ساڵەوە دەبێت بە 18 ساڵ.

٥-سەرۆك لەبری چوار ساڵ جارێك، هەموو پێنج ساڵ جارێك دەسەڵاتی رێكخستنی هەڵبژاردنی پەرلەمانی دەبێت لەهەمان رۆژی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیدا، هەرچی پەرلەمانیشە، ئەوا دەسەڵاتی یاسادانان و هەمواری یاسا و سەرپەرشتیكردنی ئەدای سەرۆكی دەبێت.

٦-سەرۆك دەسەڵاتی دەركردنی بەیاننامەی سەرۆكایەتی دەبێت لەسەر هەموو پرسەكانی پەیوەست بە دەسەڵاتە جێبەجێكارەكانی، گەر سەرۆكیش بە ئەنجامدانی تاوان یاخود گەندەڵی تۆمەتبار كرا، ئەوا پەرلەمان دەتوانێت بە دەنگی 360 پەرلەمانتار لەكۆی 600 پەرلەمانتار داوای كردنەوەی دۆسیەی لێكۆڵینەوە بكات، ئەمە لەكاتێكدا بەپێی پڕۆژە نوێیەكە سەرۆك بۆی هەیە پەرلەمان هەڵبوەشێنێتەوە و داوای ئەنجامدانی هەڵبژاردنی تازە بكات، ئەمە جگە لەوەی دەسەڵاتی ئەوەی هەیە لەكۆی 15 دادوەری دادگای دەستووری، 12 دادوەر دابمەزرێنێت، كە دواجار هەر ئەو دادوەرانەش مافی دادگاییكردنی سەرۆكیان دەبێت گەر تۆمەتی ئاڕاستە بكرێت.




گه‌مه‌ شاراوه‌كانی ژیان له‌) گه‌مه‌ شاراوه‌كانی با( … ئاری زێندینی

له‌ناو ورته‌ ورت و ژاوه‌ژاوو قڕه‌قڕو بێ‌ هیوایی و به‌ره‌و داڕووخانی ده‌روونی مرۆڤه‌كان له‌ كوچه‌ی شار ژیان گه‌مه‌ ده‌كات و به‌رده‌وامه‌ له‌ ژیان به‌ڵام به‌ شه‌رمنی و به‌شاراوه‌یی له‌ پێشانگایی كۆلاژی ( گه‌مه‌ شاراوه‌كانی با) ی هونه‌رمه‌ندو شاعیر (نه‌ژاد عه‌زیز سورمێ‌) .
له‌م پێشانگایه‌ سه‌لیقه‌و سه‌برو بیری قوڵی هونه‌رمه‌ند ده‌چێته‌ قوڵایی ژیان كه‌ ئینسانه‌كان نامرن و گه‌ر به‌ ئاشكراش نه‌بێ‌ ئه‌وه‌ به‌ شاراوه‌یی گه‌مه‌ له‌گه‌ڵ ژیان ده‌كه‌ن !(گه‌مه‌ شاراوه‌كانی با) گه‌مه‌ی مرۆڤه‌كان كه‌ مرۆڤ هه‌م زاڵمه‌و هه‌م مه‌زڵووم , خۆیان خاوه‌نی گه‌مه‌كانی ناخی خۆیانن , خاوه‌نی گه‌مه‌كانی سروشتن , ئه‌و هه‌موو ناماقوڵی و نایه‌كسانی ژیان یه‌ك پارچه‌یه‌ كه‌چی مرۆڤه‌كان ده‌یكه‌ن به‌ هه‌زار پارچه‌ كه‌ هه‌مووی گه‌مه‌ی شه‌یتانی مرۆڤه‌كانن كه‌ ژیان ده‌كه‌نه‌ پارچه‌ پارچه‌و پارچه‌یه‌ك له‌ (درۆكردن- زوڵم كردن – نادادپه‌روه‌ری – بێ‌ ئینسانی) , پێشانگایی كۆلاژی (گه‌مه‌ شاراوه‌كانی با) په‌سنی ژیانه‌ كه‌ ژیان بێ‌ مرۆڤ نرخی هه‌یه‌ ؟ ! ژیان بێ‌ مرۆڤ ژیانه‌ ؟!پێش ئه‌وه‌ی دڵه‌كان وه‌ڵام بده‌نه‌وه‌ چاوه‌كان وه‌ڵام ناده‌نه‌وه‌ به‌ڵكو حوكم ده‌ده‌ن , چاوه‌كان رۆژانه‌ ژیان ده‌بینن و وێنایی ده‌كه‌ن به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ دڵی مرۆڤه‌كان سستن و به‌ره‌ونه‌مان و له‌ لێدان ده‌كه‌ون !




فیلمی کوردیی “بێدەنگ” لە فیستیڤاڵی جیهانی فیلمی فەجر بەشداریی دەکات

مەنسوور جیهانی ـ فیلمی کوردیی “بێدەنگ” لە دەرهێنانی “عەلی عەسگەری” و “فەڕنووش سەمەدی” لە فیستیڤاڵی جیهانی فیلمی فەجر نمایش دەکرێت.
فیلمی کوردیی “سکوت” واتە “بێدەنگ” The Silence لە دەرهێنانی هاوبەشی سینەماکارانی ئێرانی دانیشتووی وڵاتی ئیتاڵیا “عەلی عەسگەری” و “فەڕنووش سەمەدی” بەرهەمی وڵاتانی ئیتاڵیا و ئەڵمانیا لە بەشی پێشبڕکێی “نێودەوڵەتی” بە ناونیشانی “سینەمای سەعادەت” لە میانەی سی و پێنجەمین خولی فیستیڤاڵی جیهانی فیلمی فەجر لە کۆمەڵەی سینەمایی پەردیسی “چارسوو” لە شاری تاران نمایش دەکرێت و لەگەڵ 14 فیلم لە وڵاتانی جۆراوجۆری جیهان لە رکابەریدا دەبێت.
ئەم کورتە فیلمە چیرۆکی کچێکی کورد و دایکی پەنابەریی لە وڵاتی ئیتاڵیا بۆ بینەر دەگێڕێتەوە کە سەردانی دکتۆر دەکەن بەڵام کچەکە بە جیاتی ئەوەی کە قسەکانی دکتۆرەکە بۆ وەربگێڕێتە سەر زمانی کوردی، بێدەنگ دەبێت.

“بێدەنگ” کە بۆ یەکەمین جار لە بەشی پێشبڕکێی سەرەکی نێودەوڵەتی شەست و نۆیەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی کان لە وڵاتی فەڕەنسا و هەروەها کۆمەڵێک فیستیڤاڵی جیهانی نمایشکراوە و تا ئێستا چەندین خەڵاتی گرینگی بەدەستهێناوە لە بەشی پێشبڕکێی کورتە فیلمەکانی “سینەمای جیهان” لە چوارەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی دهۆک لە هەرێمی کوردستان نمایشکرا.
کورتە فیلمی “بێدەنگ” بۆ بردنەوەی خەڵاتی بەشی پێشبڕکێی سەرەکی “نێودەوڵەتی” بە ناونیشانی “سینەمای سەعادەت” لە سی و پێنجەمین خولی فیستیڤاڵی جیهانی فیلمی فەجر لەگەڵ 14 کورتە فیلم لە وڵاتانی جۆراوجۆری جیهان لە رکابەریدا دەبێت، لەوانە: کورتە فیلمی “قوناغ” A Place لە دەرهێنانی “ئەیوان فێرناندێز دی کۆرۆبا” لە وڵاتی ئیسپانیا، کورتە فیلمی “ئامالیمبۆ” Amalimbo لە دەرهێنانی “خوان پابلۆ لیبۆسارت” لە وڵاتی سوید، کورتە فیلمی “بە هۆی ئەڤینەوە” Because of Love لە دەرهێنانی “یوم. عەبدوالغفوور شاهین” لە وڵاتی تورکیا، کورتە فیلمی “ئەو پەڕیی سنوور” Beyond the Border لە دەرهێنانی “دانیلە لۆکا” لە وڵاتی سویسڕا، کورتە فیلمی “هێرش بۆ هەژدیها” Charge The Dragon لە دەرهێنانی “یان بۆبنیچک” لە وڵاتانی کۆماری چیک و ئسلۆڤانیا، کورتە فیلمی “هەڕاجی خەونەکان” Dreams on Sale لە دەرهێنانی “ولاد بۆزیانۆ” لە وڵاتی رۆمانی، کورتە فیلمی “ماڵ” Home لە دەرهێنانی “ئێرینا تسیلیک” لە وڵاتی ئۆکڕاین، کورتە فیلمی “نامرۆڤانە” Inhuman لە دەرهێنانی “دانیەل دیمیدرۆف” لە وڵاتی رووسیا، کورتە فیلمی “رۆژەکانی دوایی” Last Days لە دەرهێنانی “ئارتۆرۆ لێئۆن لیرنا” لە وڵاتانی پڕۆ و ئیسپانیا، کورتە فیلمی “مەسخ” Metamorphosis لە دەرهێنانی “ئادریان ئارسە” لە وڵاتی مەکزیک، کورتە فیلمی “سرتەکانی با” Wind’s Whispers لە دەرهێنانی “لۆئیک ژۆنە” لە وڵاتی فەڕەنسا، کورتە فیلمی “ریکلامی فرۆش” Online Shopping لە دەرهێنانی “قەسیدە گوڵمەکانی” لە وڵاتی ئێران، کورتە فیلمی “تەناوب” Periodicty لە دەرهێنانی “عەلی خوشدونی فەراهانی” لە وڵاتی ئێران و هەروەها کورتە فیلمی “پێشخزمەت” The Servant لە دەرهێنانی “فوڕنووش عابیدی” لە وڵاتی ئێران.

بەڕێوەبەرایەتی ڕاگەیاندنی گشتیی فیستیڤاڵی جیهانی فیلمی فەجر.




کولتورو ئەدەب و ڕۆشنبیری شاخ و پیاو سالاری کوردایەتی ! …. وەستا سابیر

کولتورو ئەدەب و ڕۆشنەبیری و پەروەردەی سیاسی شاخ ئاوێزانە بە پیاو سالاری و سووکایەتی بە ژنان ، گۆڕانکاریەک کە لە ڕۆژئاوا بە سەر ئەم کولتورەدا هات ئەوەیە پیاوسالاری لەم ئەدەب و پەروەردەو کولتورەدا خرایە لایەوەو نەفرەتی لێکرا ….
کولتورو ئەدەبی عەشیرەتی و تایەفەیی و کە سەرۆک تاقم و حیزبە قەومییە عەشیرەتیەکان لە گەڵ خۆیان گواستیانەوە بۆ ناو شاخ و لەوێ بە زەبری چەک درێژەیان پێداو کۆمەڵگایەکی دەبەنگ و گەوجێنراوو خەسێنراوو و سوکایەتی و وەلا خستنی ژنان و دەستدرێژی سێکسی و خیانەت لە و جوتیارو زەحمەتکێشانەی کە ئەوانیان لە گوندەکانیاندا ئە حەواندەوە ، وە بەکارهێنانیان بۆ هەموو کارێکی سوغرە کێشی و هەڵکێشانی هەر تاکە کەسێکی ڕادیکالیست یان پێشکەوتوخواز کە ناڕەزایەتی بە کارو کردەوەی ئەوان دەربڕی بێت لە ئاوی ساردی حەوزی مزگەوتەکان و هەڕەشەلێکردن و دروستکردن و هەڵپێچانی چەندین بوختان و ناووناتۆرەی ناشیرین و ئیرهابی ڕوحی و تەنانەت گاڵتە جاڕی بە بیرو بۆچوونەکان ……هتد

ئەم کولتورو ڕۆشەنبیری و پەروەردە ی پیاو سالارییە کە ڕیشەکەی لە ناو کۆمەڵگای عەشیرەتی و دواکەوتووی خێڵکی و ( قروي ) کوردان دایە و ئەم دەسەڵاتدارە خێڵەکییانە بە زەبری چەک کۆمەڵگایا لە چوارچێوەی ئەم کولتورو فەرهەنگەدا هێشتۆتەوە …..
تەکنۆلۆجیاو ئەنتەرنێت لە ناوچەی دەسەڵاتدارییەتی ئیمارەیی و خێڵکی زەردو سەوزدا چۆتە خزمەتی تانوپۆی دابو نەرێتی و کولتورو و پەروەردەی پیاوسالا ری و عەنتەرییەتی حیزبە دەسەڵاتدارە کوردییەکان …..

لەم ئەدەب و داب و نەرێتەدا خێزان بە واتای ووشە زۆر لەوە خراپتر هەڵوەشاوەتەوە کە لە ووڵاتە سەرمایەداریە پێشکەوتووەکاندا هەیە ، لەم ووڵاتە پێشکەوتوو ە پیشەسازیە سەرمایەداریانەدا مرۆڤایەتی گەیشتۆتە ئاستێک کە توانای جیابوونەوەی فەرمیان هەیە بە ئاشکرا و بەستنی پەیوەندیەکی تری کۆمەڵایەتی هاوسەرگیری و بەبێ خیانەتی پشتە ملە و بە دزی هاوسەرەکەی ، بەڵام لەم کۆمەڵگا رعوی و کۆنەپەرستە پیاوسالارەکاندا ژن تەنها هۆیەکە بۆ سێکس و منداڵبوون و پیاو تیایدا خۆی وەک بەرانێک سەیر ئەکات کە مافی خۆیەتی لە گەڵ هەر ژنێک جووت بێت ، …..
کۆمەڵگای دواکەوتووی خێڵکی کوردایەتی توڕەهاتترین و ناوزڕاوترین کۆمەڵگای بەشەرییە کە بە کوشتنی خۆشەویستی و ژنان بە ناو بانگە ، وە خۆشەویستی و ژیان تەنها بۆ پیاوان بە ڕەوا ئەبینرێت .

هەر دام و دەزگایەک کە دادگاکانیش بەشێکن لەم سیستەمە خێڵەکییە تەنها بۆ ڕووکەشکردن و ڕازاندنەوەی ئیداری ودەسەڵاتی خۆیان دانراون ، ئەگینا هەموو دەسەڵاتێک لە دەستی سەرۆک حیزبە خێڵکییەکاندایە…..
هەر هێزو کەسێک کە پشت بە یاسایی بوونی ئەم دام ودەزگایانە ئە بەستێت ، تەنها بۆ گەوجکردنی خەڵک و خۆڵکردنە چاویانە و لە چوارچێوەی سیاسەتێکی ڕیفۆرمیستانەی لیقن وپاشکۆیانە بۆ ئەم بۆرژوازییە تازەپیاکەوتووە کوردانە ، وە وەک توێژێکی ڕیفۆرمیستی چەپی شەعبەوی و کرێکاری بێ ئیرادەی شۆڕشگیڕانە ئەمێنێتەوە ، کە لە دوائامانجدا خزمەت بە مانەوەی ئەم دەسەڵات و نەرێتیە کۆنەپەرستانەیە ئەکات وە وەک توێژێکی مشەخۆر و فرسەت تەڵەب و ” وصولی ” لە سەر ناکۆکیی یەکانی نێوان زۆنی سەوزو زەرد ئەژین …

کولتوورو ئەدەب و خۆ بەزلزانینێکی پیاوسالارانەی گەلحۆیانە وایان لێ ئەکات کە تەنانەت زۆر جار پێیان نەنگە ناوی ژنان بهێنن لە گوفتوگۆوو باسەکانیاندا وە چاوپۆشیان لێ ئەکرێت هەرچەند ئەو کەسە لێیانەوە نزیک بێت .
شەریعەتی ئیسلام و کولتوری خێڵەکی جوابگۆی یەکترن بۆ داسەپاندنی سووکایەتی و بەکەم گرتنی ژنان و منداڵان ، دادگاکان هۆیەکی قانونین بۆ داسەپاندنی ئەم کولتوورەو شەریعەتە ئیسلامییە ، و ە کۆمەڵگایان لە ڕێگەی داب و نەرێت و یاسای هاوسەرگیریدا ( پێشکەی ) و دوواتر ( پاشەکی ) کردۆتە کۆمەڵگایەکی لەشفرۆشی کە بە یاسا ڕووکەش کراوە ، وە پیاو لە بەرامبەر پێشەکی یەک و پاشەکی یەکدا بۆی هەیە لە گەڵ ئەو ژنە بخەوێت کە دادگا یان مەلاکان لێی مارە ئەکەن ، لەولاشەوە درێژە بە ژیانی داوینپیسی خۆیان ئەدەن …

ئەم جۆرە سیستەمە و ئەم جۆرە کۆمەڵگایانە هیچ چارەیەکی تری لەبەردمەدا نەماوەتەوە تەنها ئەوە نەبێت کە سەرتاپای ئەم رژیمە و ئەم دەسەڵاتە قەومی و خێڵەکی یە ژێرەو ژوور بکرێت ، ….
نە سۆکۆلاریزم ، نە عیلمانییەت ، نە مەدەنییەت ، وە نە ڕیفۆرمسازی و چاکسازی لە یاسا عەشیرەتیەکانیدا ، وە نە بە نامەی پاڕانەوە لالانەوە لە سەرۆک خێڵە کان ، وە نە بە فشاری تری نقابی و پیشەیی بەرتەسک و نە بە شکات کردن لە م سەرکردە خێڵکەیانە لای سەرکردە بۆرژوازیە جیهانیەکان وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و دەوڵەتەکانیان و سەندیکا زەردەکانیان هیچکوام لەم ئەلگۆو ڕێگە چارانە لە توانا ی ئەوەدا نین کە کۆتایی بەم کۆمەڵگا خەراباتە هەڵوەشاوەو نا مرۆڤانە ی خێڵکی و پیاوسالارانە ی بۆرژوا ئاسا یانەی کوردان بهێنێت …..

و. صابر