مه‌لا … به‌ختیار محه‌مه‌د

ئه‌مڕۆ له‌ یه‌كێك له‌ كه‌ناڵه‌ ئاسمانییه‌ ئیسلامییه‌كاندا، چه‌ند خوله‌كێك گوێم له‌ گوتاری مه‌لایه‌ك گرت. ته‌وه‌ری سه‌ره‌كی گوتاره‌كه‌ی شوكرانه‌بژێری بۆ خوا بوو. ئه‌و گوتی ئێمه‌ ده‌بێ هه‌موومان سوپاسی خوا بكه‌ین، كه‌ نیعمه‌تی ئارد و نان و ئه‌من و ئامانی پێ به‌خشیوین (گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ نموونه‌ی ته‌نگانه‌ی سه‌رده‌می گه‌مارۆی ئابووری سه‌ر كوردستان و عێراق، كه‌ چۆن ئه‌و سه‌رده‌مه‌ نیعمه‌تی نان و ئارد به‌ ئه‌سته‌م ده‌ست ده‌كه‌وت)؛ گوتیشی وڵات هه‌یه‌ ڕۆژانه‌ ته‌قینه‌وه‌‌ له‌دو ته‌قینه‌وه‌‌ی تێدا ڕوو ده‌دا و به‌ سه‌دان خه‌ڵكیان لێ ده‌كوژرێ و ده‌كه‌ونه‌ ژێر خانییه‌كانیان (بێ گومان ئه‌مه‌ هه‌مووی ڕاسته‌ و واقیعی حاڵه‌)؛ به‌ڵام مه‌لا له‌بیری كرد، ئێمه‌ به‌بیری ده‌هێنینه‌وه‌ (نازانم هیچ كه‌سێكیش له‌و سه‌دان گوێگره‌ ئاماده‌بووه‌ی له‌وێ بوون ئه‌م پرسیاره‌یان به‌خه‌یاڵدا هاتووه‌؟)؛ پرسیاره‌كه‌ش ڕووی له‌ مه‌لایه‌ و ده‌ڵێ: باشه‌، ئه‌گه‌ر ئێمه‌ ئه‌من و ئارامی و نان و ئاردمان هه‌یه‌ سوپاسی خوا بكه‌ین، ئه‌دی خه‌ڵكی ئه‌و شار و وڵاتانه‌ی، كه‌ ته‌قینه‌وه‌ له‌سه‌ر ته‌قینه‌وه‌یان تێدا ڕوو ده‌دا و خه‌ڵكه‌كه‌ی ده‌كه‌ونه‌ ژێر دار و په‌ردووی خانووه‌ ڕووخاوه‌كانیان، له‌ ئاست خوادا چ بكه‌ن و چ بڵێن؟ ئه‌وانیش هه‌روه‌كو ئێمه‌ومانانی خاوه‌ن ئه‌من و ئارامی و نان و ئارد سوپاسی بكه‌ن و بڵێن: ئه‌ی خوا، سوپاس بۆ نیعمه‌ت و به‌شت، كه‌ پێت داوین؟ ئایا سوپاسی خه‌ڵكی وڵاتی ئارام و وڵاتی نائارام هه‌روه‌كو یه‌كن؟…

ئای چ حه‌ماقه‌تێك لێره‌ ده‌گوزه‌رێ، كه‌ هه‌زاران و ملیۆنان مرۆڤی كردۆته‌ كۆیله‌ی خۆی! ئاخۆ ئه‌م فه‌لسه‌فه‌ خورافییه‌ چ په‌یامێكی پێیه‌، جگه‌ له‌ گێلكردنی مرۆڤ و ڕازی بوون به‌ واقیعی تراژیدیی باو و له‌ بنه‌ڕه‌تیشدا ئه‌م سوپاسكردنه‌ سوپاسكردنی ئه‌م واقیعه‌یه‌‌، نه‌ك خوا: لێره‌دا تۆ، كه‌ فێر ده‌كرێی سوپاسی خوا بكه‌ی، واته‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ڕاده‌هێنرێی، كه‌ سوپاسی واقیعی باو (واقیعی نه‌گۆڕ) بكه‌ی… ئه‌ی ئه‌گه‌ر هاتو خوانه‌خواسته‌ ڕۆژێك له‌ ڕۆژان خه‌ڵكی كوردستان ئه‌و هه‌موو ناز و نیعمه‌ته‌ی لێ تێك بچێ، كه‌ به‌ قه‌ولی مه‌لا خوای به‌خشنده‌ پێی به‌خشیوه‌، ئه‌وسا ده‌بێ چ بكا؟ دیاره‌ دیسان هه‌رده‌بێ سوپاسی خوا بكا، به‌ڵام كه‌س نازانێ سوپاس بۆ چی؟ هه‌ڵبه‌ته‌ لێره‌ سوپاسكردن بۆ خوا هێمایه‌، كه‌ تۆ سوپاسی ئه‌م واقیعه‌ بكه‌ی، كه‌ به‌ هه‌ر جورێكه‌ هه‌یه‌؛ واته‌ ته‌سلیم بیت و ڕازی بیت به‌وه‌ی، كه‌ هه‌یه‌!…

***

عاده‌ته‌ن ئه‌م مه‌لایه‌ش وه‌ك هه‌موو مه‌لایه‌كانی دیكه‌ له‌ گوتاره‌كه‌یدا هاته‌وه‌ سه‌ر پرسی ((فه‌لسه‌فه‌ی؟)) سه‌رپۆش و نه‌یتوانی ئه‌و گرێ كوێره‌یه‌ی ده‌روونی بشارێته‌وه‌ (كه‌ مێژوو و شارستانیه‌تی ئیسلامه‌تی له‌م سه‌رده‌مه‌شدا له‌ به‌رانبه‌ر ڕه‌گه‌زی مێدا هه‌یانه‌): سه‌رپۆش ڕه‌مزی دواكه‌وتوویی كۆمه‌ڵگه‌كانی ئیسلام و نیشانه‌ی زه‌لیلی و به‌كه‌مزانی و كه‌سایه‌تی نه‌رێنی ئافره‌ته‌. سه‌رپۆش هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ هێمای – له‌ ڕووی ئه‌خلاقی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ – تاوانباركردنی ئافره‌ته‌. واته‌ ئه‌گه‌ر ئافره‌ت سه‌رپۆش نه‌كا، ئه‌وه‌ له‌ ئاست خوا و پیاودا گوناهبار و تاوانباره‌. لێره‌وه‌ ئافره‌ت بیه‌وێ و نه‌یه‌وێ مه‌حكومه‌ به‌ پره‌نسیپی گوناح؛ تا به‌ ڕه‌هاییش گوناهبار نه‌بێ، ده‌بێ سه‌رپۆش (ڕه‌مزی پێناسه‌ی گوناهی ئافره‌ت) له‌سه‌ر بكا. زۆربه‌ی ئافره‌تان هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م هه‌سته‌ (ئه‌م حوكمه‌ ئه‌خلاقییه‌ ئایینییه‌ زاڵمانه‌یه)‌ سه‌ریان داده‌پۆشن. كۆمه‌ڵگه‌ی پاتریاركی ئیسلامی له‌م ڕێگه‌یه‌وه‌، له‌ ڕێگه‌ی ڕه‌مزی گوناهه‌وه،‌ ئافره‌ت تاوانبار و گوناهبار ده‌كا. لێره‌وه‌ سه‌رپۆش ڕه‌مزی زه‌لیلی و جیاكارییه‌ دژی ئافره‌ت.




ئه‌ستێره‌یه‌کی گه‌ش له‌ ئاسمانی سیسته‌می په‌روه‌ده‌ و پێگه‌یاندنی منداڵانمانا، به‌داخه‌وه که‌‌ گوێی ڵێ نه‌گیراوه‌

زاهیر باهیر – لەندەن
26/10/2017 *
…..

فوئاد قه‌ره‌داخی مامۆستا و په‌روه‌ردکار، ڕۆشنبیر و نوسه‌ر و سوشیالیست ، نه‌ك هه‌ر جێ په‌نجه‌ی به‌ ئه‌ده‌ب و ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی و سیاسه‌ت وساڵانێکی دوورودرێژی مامۆستایه‌تی و په‌روه‌رده‌کردنی منداڵان و کارکردن له‌ سێنته‌ری ڕاهێنان و خه‌مخۆری مامۆستایان و یه‌کێتی مامۆستایان و نقابه‌ی مامۆستایان و خستنه‌به‌رده‌می چه‌نده‌ها پێشنیار له‌ ئامۆژگاریکردنی وه‌زیران و به‌ڕیوه‌به‌ره‌ باڵاکانی بواری پێگه‌یاندن و ڕؤشبیری و گه‌لێك له‌مانه‌ زیاتر، دیارە . به‌ڵی نه‌ك هه‌ر جێ په‌نجه‌ی له‌و بورانه‌دا دیاره‌ به‌ڵکو کارێکی یه‌کجار جددیشی له‌ باره‌ی په‌روه‌رده‌ و پێگه‌یاندنی منداڵانه‌وه‌، کردوه‌.
فوئاد قه‌ره‌داخی هه‌ر له‌ ساڵی 1972 وه‌‌ بیری له‌ گۆڕینی سیسته‌می خۆوێندن و په‌روه‌رده ‌کردۆته‌وه‌‌ هه‌ر بۆیه‌ له‌و کاته‌وه‌ ئه‌وه‌نده‌ بارودۆخی سیاسی و که‌سی و خێزانی خۆی ڕێگای پێدابێت‌ ده‌ستی کردوه‌ به‌ نوسینی وتار له‌ ڕۆژنامه‌ و گۆڤاره‌کانی ده‌وڵه‌ت و گۆڤاره‌ په‌روه‌رده‌ییه‌کانی یه‌کێتی مامۆستایانا. خولیای بردنه‌سه‌ر و به‌ده‌ستهێنانی ئه‌و ئامانجه‌ پیرۆزه‌ له‌ گۆڕینی سیسته‌می خوێندن و په‌روه‌رده‌ و بایاخ و گرنگیدان به‌ منداڵان و ده‌رونناسییان و پێداویستییه‌کانیان و په‌روه‌رده‌کردنیان له‌ ڕێگایه‌کی ڕاسته‌وه‌، گه‌لێکی دیکه‌ له‌مانه‌ ، بووه‌ . بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش نه‌ك به‌ ده‌یه‌ها وتاری گرنگ و به‌پێزی نوسیوه‌ به‌ڵکو چه‌ند کتێبێکیشی نوسیوه‌.

له‌ سه‌ردانه‌وه‌ی ئه‌مجاره‌مدا بۆ کوردستان که‌ کۆتایی مانگی نیسانی ئه‌مساڵ، بوو ، [نیسانی 2016 ] وه‌کو هه‌مو جارێك ، دێنی هاوڕێی دێرین و که‌سی نزیکم، کاك فوائاد قه‌ره‌داخی کرد . دوای ده‌مه‌ته‌قێ و قسه‌کردنێکی زۆر له‌ کۆتاییدا دوو په‌رتوکی خۆی که‌ سه‌باره‌ت به‌ په‌روه‌رده‌ و پێگه‌یاندنی منداڵ و لێکۆڵینه‌وه‌ له‌ سیسته‌می خۆێندنی هه‌نووکه‌یی ،بوون، پێشکه‌شکردم .
به‌ڵام تا مانگی پێشوو ، مانگی ئه‌یلول، بواری خوێندوه‌یانم نه‌بوو . من پێشتر هه‌ندێك له‌ وتاره‌کانی کاك فوئادم، که‌ له‌ فه‌یسبووکدا ، بڵاوی کردوونه‌ته‌وه‌،‌ بینیبوو. به‌ڵام هه‌رگیز سه‌رنجی به‌ قه‌ده‌ر ئه‌م وتارانه‌ی که‌ له‌م دوو په‌رتووکه‌دا هه‌یه‌ ، ڕانه‌کێشاوم .

من لێره‌دا نه‌ له‌و ئاسته‌دام که‌ سیسته‌می خوێندن و په‌روه‌رده‌و ڕؤشنبیری له‌ کوردستانا هه‌ڵسه‌نگێنم و نه‌ له‌ ئاستی هه‌ڵسه‌نگاندنی نوسینه‌کانی کاك فوئادیش-دام. به‌ڵام نایشارمه‌وه‌ ، که‌ ئه‌و دوو په‌رتووکه‌م ته‌واو کرد ، وه‌کو خه‌یاڵ و خه‌و بوبێت، لام ئاوابوو، پێشتر هه‌رگیز نه‌ده‌گه‌یشتمه‌ ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی که‌ باوه‌ڕ به‌وه‌ بهێنم ، که‌ که‌سێك ئه‌وه‌نده‌ کارامه‌ و مێشكکراوه‌ له‌ کۆمه‌ڵێکی داخراوی وه‌کو کوردستاندا هه‌بێت، که‌ ئه‌وه‌نده‌شی من بزانم کاك فوئاد نه‌چووه‌ته‌ هیج وڵاتێکی دیکه و‌ ئه‌وروپی بۆ وردبووه‌نه‌وه‌ و لێکۆڵینه‌وه‌ و لاساییکردنه‌وه‌ی سیسته‌مێکی ئاوا له‌ کوردستاندا. به‌ڕاستی ده‌بێت مایه‌ی خۆشحاڵی و ده‌ستخۆشی و پێزانین بێت که‌ ئێمه‌ که‌سێکی وه‌کو فوئاد قه‌ره‌داخی-مان هه‌یه‌ و نه‌ك هه‌ر ئه‌وه‌نده شاره‌زایه‌ له‌و بوراه‌دا به‌ڵکو زۆر به‌ جددیش هه‌وڵی بۆ داوه‌ ، به‌ڵام‌ به‌داخه‌وه‌ نه‌گوێی بۆ ڕاگیراوه‌ و نه‌ قه‌دریشی زانراوه‌ و نه‌ ئه‌و هه‌موو زانیاری و پێشنیار و هه‌وڵه‌شی ڕێزی لێگیراوه‌ و کاری پێکراوه‌.
مه‌خابن گه‌لۆ ، ئێمه‌ ده‌مانتوانی به‌ لانی که‌م 3 ده‌یه‌ سیسته‌می خوێندن و په‌روه‌رده‌ وڕؤشنبیریمان ، ئه‌گه‌ر کاربه‌ده‌ستان و فرمانڕه‌وایان ، گوێیان له‌و بگرتایه‌ ، ببردایه‌ته‌ پێشه‌وه‌. به‌ڵام دیسانه‌وه‌ ده‌ڵێم به‌داخه‌وه‌، نه‌ك هه‌ر خۆی وه‌کو که‌سێکی ناسراو و خاوه‌نئه‌زموون فه‌رامۆشکراوه‌ ، به‌ڵكو بایاخیش نه‌درا به‌ ئامۆژگاری و لێکۆڵینه‌وه‌ و هه‌وڵه‌کانیشی . پرسیاره‌که‌ لێره‌دا ئه‌وه‌یه‌، به‌م کاره‌ کێ زه‌ره‌ر ده‌کات ، نه‌ خۆیی و نه‌ منداڵه‌کانی به‌ڵکو نه‌وه‌کانی ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ی دوای ڕاپه‌ڕین، که‌ ئێستاش هه‌ر ده‌بێت له‌ سێبه‌ری په‌روه‌رده‌ی به‌عس-دا پێبگه‌ن ، که‌ گه‌وه‌ره‌ش ده‌بن کۆپیییه‌کی کۆنه‌کان ده‌رده‌چنه‌وه‌.

هه‌ر که‌س به‌ ته‌نها هه‌ر ئه‌و دوو کتێبه‌ بخوێنێته‌وه‌ بۆی ده‌رده‌که‌وێت ، گه‌ر ئه‌و کابرایه‌ له‌ ئه‌وروپادا بوایه‌ ( هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌و کاته‌ ئه‌و بۆ منداڵی ئه‌وێی ده‌نوسی ، چونکه‌ ده‌یزانی که‌ ده‌بێت چی بنوسێت) به‌رهه‌مه‌کانی له‌ باره‌ی په‌روه‌رده‌ و فێرکاریدا بۆ چه‌نده‌ها زمان وه‌رده‌گێررا. به‌ڵام ئینگلیز وته‌نی ” پیاوێك به‌ هه‌ڵه‌ له‌ شوێنێکی هه‌ڵه‌ له‌ وه‌خت و سه‌رده‌مێکی هه‌ڵه‌” . ئەوە فوئاد قەرەداخی-یە
له‌ بریتانیا زۆر له‌سه‌ر په‌روه‌رده‌ و فێرکردن ده‌نوسرێت به‌ڵام زیاتر بواری په‌روه‌رده‌یی منداڵه‌کان و ده‌روونناسیانه‌ ، بزنس و ئاماده‌کردنیانه‌ بۆ بزنس، ڕێزگرتن له‌ کوڵتوری سه‌قه‌تی ئێمه‌مانانه‌ ، یادکردنه‌وه‌ی پوچگه‌رایی و بۆنه‌ی توره‌هات و گوێگرتن له‌ به‌هاو سه‌رکه‌وتنی جه‌نگ و کوشتارگه‌لێك که‌ به‌ ملیۆن خه‌ڵکی تیادا بووه‌ به‌ قوربانی ، نه‌ك ئاماده‌کردنیان و تێگه‌یاندنیان بۆ داخوازییه‌ زه‌روورییه‌کانی کۆمه‌ڵ و تاکه‌کانی .
په‌رتوکێک، که من بزانم له‌‌ سه‌ر په‌روه‌رده‌ نوسرابێت و بۆ چه‌ند‌زمانی ئه‌وروپی غه‌یری ئه‌وروپی وه‌رگێڕرابێت ، کتێبه‌که‌ی پاولۆ فرێرییه‌ که‌ له‌م دوایه‌شدا کاک جیهاد حه‌مه‌که‌ریم کردی به‌ کوردی وکاك فوئادیش پێشه‌کییه‌کی تێر و ته‌سه‌لی بۆ نوسیوه‌ . من وه‌رگێڕانه‌که‌ی هاوڕێ جیهاد و ئینگلیزییه‌که‌شیم خوێندوه‌، بڕوا بکه‌ن ئه‌و کتێبه‌ به‌ ده‌یه‌کێکی وتار و نوسینه‌کانی کاك فوئاد سوودبه‌خش و گرنگ نییه‌ . من لێره‌دا نامه‌وێت له‌سه‌ر ئه‌و‌ کتێبه‌ بدێم چونکه‌ من به‌ نامه‌یه‌کم بۆ هاوڕێی دێرینم، جیهاد ، که‌ کۆپییه‌کیم بۆ کاك فوئادیش نارد ، ڕای خۆمم له‌سه‌ر کتێبه‌که‌، ده‌ربڕیوه‌، به‌ڵام هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ده‌لیم خۆزگه‌ کاك جیهاد و ئه‌وانه‌ی دیکه‌مان که‌ به‌ ته‌نگ په‌روه‌رده‌ و فێرکردنه‌وه‌ دێین کارمان له‌سه‌ر پرۆژه‌که‌ی کاك فوئاد بکردایه‌ و تاکو له‌ پرۆژه‌یه‌کی سه‌رکاخه‌زی فه‌رامۆشکراوه‌وه‌ بکرایه‌ته‌ ‌ پرۆژه‌یه‌کی کارا و زیندوو . جێگای داخه‌ نه‌ك هه‌ر باڵاده‌ستانی په‌روه‌رده ‌و فێرکردن ئه‌و پرۆژه‌یان پشتگوێ خست ، به‌ڵکو ته‌نانه‌ت نه‌یانتوانی ئه‌و کتێبانه‌ی کاک فوئاد له‌ کتێبخا‌نه‌ی په‌روه‌رده‌ وقوتابخانه‌کانی سه‌ره‌تایی و بنچینه‌یی دانێن و هه‌ر هیچ نه‌بێت داوا له‌ مامۆستاکان به‌ جددی بکرێت که‌ بیخوێننه‌وه‌ . ئه‌مه‌ش که‌ نه‌کراوه‌ جێگای که‌سه‌رێکی گه‌وره‌یه و ده‌بێت باجه‌که‌ی بده‌ین.‌ به‌ڵام ئێستاش هه‌ر زووه و نه‌چووه‌ و بچێ،‌ چونکه‌ هیچ گۆڕانکارییه‌ك بۆ گۆڕینی په‌روه‌رده ‌و سیسته‌می خوێندن نه‌کراوه‌ ، بۆیه‌ ده‌توانرێت ئه‌و پرۆژه‌یه‌ی کاك فوئاد کاری جددی له‌سه‌ر بکرێت تاکو بخرێته‌گه‌ڕ پێش ئه‌وه‌ی که‌ دوو نه‌وه‌ی دیکه‌ش به‌ سه‌قه‌تی په‌روه‌رده‌ بکرێت. ‌

*خوێنەری بەڕێز من ئەم وتارەم لە 26/10/2016 دا نوسیوە . بە تەواوبوونی ناردم بۆ کاك فوئاد تاکو ڕای وەرگرم . ئەو لە وەڵامدا ئەم پەیامەی بۆ ناردم کە دەیبینیت. لەبەر ئەوە وەستام لە بڵاوکردنەوەی بەڵام ئیتر بیانویەك نابینیم لە دواخستنی زیاتری، بۆیە بڕیارم دا کە بڵاوی بکەمەوە.
برای بەڕێزم کاک زاهیر بەهیوای خۆشیتانم .. ببورە لەدواکەوتنی وەڵامەکەم بەهۆی کێشەی کۆمپیوتەرەوە . دەستەکانت خۆش بۆ نووسینەکەت ، سوپاسی هەستت دەکەم . لەڕاستیدا هیچ شتێکی وەهام نەکردووە ، زوربەی کاتەکان زرووف رێگرم بووە ، بارودۆخەکە ئەولەویاتی نوێی هێناوەتە پێشەوە کەژیانی خەڵک گرنگترینیانە .پڕۆسەی خوێندن لە داڕماندایە ، هەتا ئەم دەسەڵاتەش هەبێت ئومێد بە چاکبوونی نییە ، بۆیە گۆڕانکاریی پەروەردەیی لەهەموو کاتێکیتر زیاتر پەیوەستە بە گۆڕانکاریی سەرلەبەری ئەم کۆمەڵگایەوە ، لەبەر ئەوە هەر ریفۆرمێک سەرەنجامەکەی سەرنەکەوتن دەبێت . بەڕای من بڵاوکردنەوەی نووسینەکەت دوابخەیت بۆ هەلومەرجێکی لەبارتر ، ئەگەر هەر ویستیشت وەک دەنگێک کەهەست بەکەمووکووڕییەکان دەکات بڵاوی بکەیتەوە ، ئەوا دوو گۆڕانکاریی تێدابکەیت باشە : ١) هەرچی مەدحێکی منی تێدایە لایبەریت ، هەوڵەکانم وەک کەسێکی ئاسایی پەروەردەیی باس بکەیت ، ٢) ئەو بڕگەیەی لێ لاببەیت کە پەیوەندی بە پاولۆ فرێرییەوە هەیە چونکە هەرگیز من لە ئاستی ئەودا نیم ، ئەو کەسێکی گەورەی پەروەردەییەو ، من تەنها دەتوانم لە بواری پەروەردەدا قوتابییەکی ئەو بم . لەگەڵ ئەوپەڕی رێزو خۆشەویستیم .
لە وەڵامیدا منیش ئەم پەیامەم بۆ ناردەوە:

یەکەم : من حه‌ز ده‌که‌م واز له‌ ته‌وازوعی بێنین پێویستمان به‌وه‌ هه‌یه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی که‌ڵچه‌ره‌وه‌ کاربکه‌ین که‌ له‌مانه‌ش پێزانینی ئه‌رکو دڵسۆزی خه‌ڵکییه‌ که‌ له‌ ژیاندان نه‌ك که‌ مردن ، ئه‌و کاته‌ ستایشیان بکه‌ین و کتێبیان له‌سه‌ر ڕه‌شبکه‌ینه‌وه‌ ، من زۆر ڕقم له‌م نه‌رێته‌یه‌ چونکه‌ ئه‌مه‌ نه‌ك هه‌ر بێ ماناشه‌ به‌ڵکو زه‌ره‌رمه‌ندیشه‌ . له‌مه‌نانش گرنگتر به‌ڵکو ئه‌م نوسینه‌ ببێته‌ ئاوڕدانه‌وه‌یه‌ك له‌ تۆ له‌ لایه‌ن که‌سانێکه‌وه‌ که‌ ئێستا ده‌یانه‌وێت شتێك سه‌باره‌ت به‌ په‌روه‌رده‌و پێگه‌یاندان بکه‌ن و تاکو خۆت له‌ ژیانتا ماویت ، بتوانن بگه‌ڕینه‌وه‌ بۆ خۆت ده‌رباره‌ی ئامۆژگاریی و شیکردنه‌وه‌ی قوڵتری مه‌به‌ستی نوسینه‌کانت. سه‌باره‌ به‌ داواکارییه‌که‌ت ، بمبه‌خشه‌ که‌ من ناتوانم به‌ قسه‌ت بکه‌م . دووهه‌م : من که‌ ئه‌مه‌م نوسیوه‌ په‌یوه‌ندی به‌ خزمایه‌تی و که‌سایه‌تی و هاوڕێیه‌تییه‌ وە ‌ نییه‌و تۆ شایسته‌ی زۆر زۆریت نه‌ك چه‌ند دێڕێك که‌ له‌لایه‌ن منه‌وه‌ ده‌نوسرێت که‌ خوا ده‌زانێت چه‌ند که‌س ده‌یخوێنێتەوە . سێیەم : تۆ له‌ باولۆ باشترت نوسیوه‌ ‌ باولۆ کادیری حیزبه‌ زیاتر له‌ په‌روه‌رده‌کار، موحازه‌ره‌ی حیزبی وتوته‌وه‌ له‌بری کارکردن له‌سه‌ر ته‌واوی په‌روه‌رده‌ی منداڵان ، گه‌ر شتێكیشی له‌و بواره‌دا کردبێت ، هه‌ر بۆ ته‌رویزی فکری حیزبییانه‌ بووه‌ نه‌ شتێكی دیکه‌ . به‌ڵام ئه‌وه‌ی که‌ باولۆی کرد به‌ ناسراو ئه‌و کتێبه‌ی نه‌بوو به‌ڵکو ئه‌و پڕوپاگه‌نده‌ گه‌وه‌ره‌ی که‌ له‌ لایه‌ن ماشێنی حیزبییه‌و بۆی ده‌کرا که‌ زیاتر له‌ سه‌ده‌ها حیزب له‌ جیهاندا پشتگیری ده‌کرد . به‌ڵام تۆیه‌کی که‌م ده‌رفه‌ت له‌ وڵاتێکی خاپورکراو و کۆمه‌ڵێکی داڕزاوو و کۆمه‌ڵێ حیزبی به‌ خوێنی سه‌ریی یه‌ك تینوو بوو ، نه‌ك هه‌ر خۆت بویته‌ قوربانی به‌ڵکو مێتودی په‌روه‌ده‌کارییه‌که‌شت بوه‌ قوربانی ، ده‌نا تۆ ئه‌گه‌ر له‌ باولۆ به‌تواناتر نه‌بیت دڵنیابه‌ به‌ پێی ئه‌وه‌ی که‌من له‌سه‌ر هه‌ردووکتانم خۆێندۆته‌وه‌ ، که‌متر نیت . که‌ بڵاوم کرده‌وه‌ – دوای وه‌ڵامه‌که‌ی تۆ سه‌باره‌ت به‌ هه‌لومه‌رجی به‌ ده‌ره‌فه‌ت- ، ده‌توانم تێبینییه‌که‌ی تۆ له‌ دامێنی نوسینه‌که‌وه‌ وه‌کو خۆی دانێمه‌وه‌ ، که‌ ئه‌مه‌ش وه‌کو ڕێکه‌وتنی نێوانی کابرای کورده‌ی ده‌ستومۆچی سوار و پیاده‌که‌ی ، لێده‌که‌ین . هیوام خۆشی و ته‌ندروستی باشه‌ بۆت .




کرێچی و ڕیفراندۆم . .. . زانـا شـێـخ مـحـمـد

. ماوەیەکە هەراو ووریاک نراوەتەوە گوایە هەندیک حزب و خێڵ دەیانەوێت خزمەت بەگەل و نیشتمانی بریندار بکەن لەکاتێکدا کوردستانیان وویران و تاڵان کردوە هەمو میللەتیان کردۆتە بندیوار ئەوانەی کە دەیان ساڵە لەسەر سکی ئەو مللەتە هەژارە دەخۆن و دەخۆنەوەو خۆیان دەوڵەمەند دەکەن و پێگەی خۆیان قایم دەکەن و لەهەوڵی بەدەست هێنانی پۆست و ئیمتیازی زیاتردان و ئەوەی پێی بڵێیت خەمی میللەتی برسێی و هەژاریان نیە پێمان دەڵێن ڕیفراندۆم دەکەین بۆ ئەوەی دواتر سەربەخۆیی ڕابگەیەنیین من لەگەڵ سەربەخۆیدام و هەمو کوردیش چاوەڕێی ئەو ڕۆژە دەکات بەڵم ئەو ڕۆژە پێویستی بە دانانی پایەکانی دەوڵەتداری یە ئەم بابەتە قسەی زۆر هەڵدەگرێت جا بە چەند ووشەو ڕستەیەک تەواو ناکرێت بۆیە من باس لە چەمکێکی بچوکی ئەو بابەتە دەکەم سەرەتا بەنمونەی کرێچی دەست پێ دەکەم ئەگەر کەسیک کرێچی بێت و خانوی خۆی نەبێت پێویست بەوە دەکات بڵێی خانوت دەوێت بێ گومان نەخێر ئەمەش بەڵامێک دەکات و دەڵێ بەمەرجێک دراوسێی خراپم نەبێت خانوەکە جنۆکەو جانەوەری تێدانەبێت و ڕێمان لێ نەگێرێت کە ئازادانە بچینە دەرەوەو تیایدا لەبرسا نەمرین کەمن بزانم خانویەکم دەدەنێ تیایدا لەبرسا بمرم بە تورێک نامەوێت بابێنەوە سەربابەتەکە پایەکانی دەوڵەتداری خۆی لەچەند پایەیەک دەبێنێ کە ئێمە هیچیمان نیە سوپای نیشتمانی کە ئێمە جارێ نەگەشتوینە بەو ئاواتە ئابوری سەربەخۆ ئێمە بەناو ئابوری سەربەخۆمان هەیە بەڵام میللەت چارەکە موچەی دەدەنێ و بەدومانگ جارێک هەروەها دەبێت ژێرخانی ئابوری هێندە بەهێز بێت توانای ئەوەت بێت بەلای کەمەوە ۳ ساڵ بتوانی میللەت بەڕێوەبەری بە پارە پاشەکەوتکراوەکان کە لەبانکداهەیە کاتێک دەوڵەتانی دراوسێ ئابڵوقەت دەخەنەسەر کە ئەمەمان نەک نیە بەڵکو دەسەڵات پارەی تاک بەتاکی خەڵک قەرزاراوە کەسی واهەیە دو دەفتەر دۆلار زیاتری لای حکومەتەو حکومەتیش مێشێک میوانی نیە سەرچاوەی دارای و ئابوریمان خۆی لەهەناردەی نەوتدا دەبینێت و هیچ سەرچاوەی تری بەدیلی ترمان نیە تا پشتی پێ ببەستین.

ڕێزگرتنی یاسا ئەمەش لەکوردستاندا بونی نیە چونکە بینمان بۆکورسی کەسێک پەرلەمان داخراو حکومەتیش ئفلیج کرا گەورەترین دەزگای هەڵبژێردراوی خەڵک سوکایەتی پێ کرا لەلایەن حزبەوەو بەهێزی چەکدار پەرلەمان پەک خرا. شەفافیە ت لەکوردستاندا شەفافیەت هەر ووجودی نیەو بنەماڵەیەک یاری بە موقەدەراتی میللەتێک دەکەن. مافی مرۆڤ مافی مرۆڤیش نەماوە بۆ نمونە لە ٨ مارسدا ڕۆژی ژناندا موچەی ژنان و منداڵانیان بڕی لە زیندانەکان ئاماری دەستەی مافی مرۆڤ دەڵێ کە ئەشکەنجی زیندانیان لە حاڵەتەو بوە بەدیاردە . ئازادی ڕۆژنامەگەری ئەمەش بونی نیە چونکە هەر ڕۆژنامە نوسێک باس لەپشتی پەردەی بابەتەکان بکات یان دەستگیر دەکرێت یان تیرۆر دەکرێت یان خۆیان ووتەنی ئاوودیووی دێگەڵە دەکرێت.

سەرچاوی ئاو ئێمە چەند ساڵە بەناو حکومەتین تەنها بیریان لەگیرفانی خۆیان کردۆتەوە هیچ سەرچاوەیەکی ئاومان نیە پشتی پێ بەستین سەرچاوەی ئاوەکانی کوردستان لەتورکیاو ئێرانن بۆخۆمان باش دەزانین چەند کەم بۆتەوە بەهۆی بەنداو دروست کردن و گلدانەوەی ئاوەکان لە ووڵاتی خۆیاندا و دژایەتی پێ کردنی ئێمە ئەم دەسەڵاتە هێندە باڵەخاەی شەخسی و حزبی دروست کرد هێندە بەنداوی دروست نەکرد تا لەکەم ئاوی کوردستان بپارێزن. ئازادی بازاڕ ئەویش خۆی لەدوکۆمپانیایی حزبی دەبێنێت کۆمپانیاکانی پارتی و کۆمپانیاکانی یکێتی تەواوی تەندەری پڕۆژەو کارەکانی حکومەت بۆ ئەم دو کۆمپانیایە دەردەچێت و بەهیچ جۆرێکیش باج نادەن بەحکومەت دو تۆڕی موبایلمان هەیە تۆڕەکانی یەکێتی و تۆڕەکانی پارتی کە بەئاشکرا کارتێکی ٥۰۰۰ دینار دەدەنە ٦۰۰۰ دینارو بە ئاشکرا دزی لەو میلەتە دەکەن و حکومەتیش توانای لێپرسینەوی ئەم کۆمپانیانەی نیە چونکە خۆیان بەجۆرێک لەجۆرەکان کارمەندی حزبن و حزبیش خاوەنی تۆڕەکانە و کۆمپانیاکانە خراپی دۆخەکە لەوەدایە سزای کۆمپانیا نادەن نمونە کوێر کردنی دەیان کەس بەدەرزی خراپ لەهەولێر کەس سزانەدرا هێنانی سوتەمەنی ژەهراوی بە تەنەکەر بۆسلێمانی و دوای دەستگیرکردنی ڕەوانەکردنەوەی بۆ سنو بێ سزادان و تەلەف کردنی بەنزینەکەو بێ گومان هاوردەکردنەوەی بە شێوازێکی تر کەرتی تەندروستی ئەوکەرتەش لەبەرچاوی هەموان ڕونە تەواوی بەرپرسان بۆ هەڵامەتیش نایەنە ناو نەخۆشخانەکانی خۆمان بۆیە ئەوان خۆین پێش هەمو کەسێک فەشەلی ئەوکەرتە بەگویماندەدەن.

کەرتی پەروەردەلەدنیادا زۆرترین گرنگی بەم کەرتە دەدرێت بۆئەوەی نەوەیەکی لێهاتو نیشتمان پەروەر متمانە بەخۆ دروست بکەن و حکومەت بەردەوام لەخەمی ئەم کەرتەدایە چونکە تەواوی حکومڕانان دەبێت بەم کەرتەدا تێ پەڕن جگە لەحکومی قەرەقوشی کوردی سەرەڕای بڕین موچەو کەمکردنەوەی بۆ چارەکە موچە حکومەت دەوامی ئەم کەرتەی کەم کردۆتەوە بە پێچەوانەی جیهان هەروەها زۆر جارئەو وەزیرەی کە ئەم کەرتە بەڕێوە دەبات لەهوڵی بە کۆیلەکردنی نەوەی نوێیە و ڕەسمی سەرۆکە بەزۆر سەپاوەکە بەسەر خویندکاران دابەش دەکات و وینەیان لەگەڵ دەگرێت تا بیکاتە چالاکیەک بۆ سەرۆکی حزبەکەی و خۆی پێ بەرێتە پێشێ کەرتی خوێندنی باڵا ئەم کەرتەش هیچی لەوانێ تر کەمتر نەبێت زیاتر نیە دیاردەی قبوڵ خاس و دواتر واستەو واستە کاری بۆ ئەوەی فڵان دەرچێت و مامۆستا با پرسیارەکانت سوک بێت تا خوێندکار گلەیی نەکەن لای بەرپرسانی سەرو خۆمان یان دەڵێن فڵان خوێندکار نەخۆشەو بەڵکو لەم تاقی کردنەوە بەشداری نەکات زۆر قورسە بەمەرجێک هەمو مامۆستایان زانکۆ و پەیمانگاکان شەهادی بەرزی خۆێنیان هەیەو ئەگەر خوێندکارێک نەخۆش بێت پێویست بەوەناکات واستەی بۆ بکرێت خۆیان دکتۆرن و ئیجازەی دەەن بەسەرهاتێک باوە لەکوردستان دەڵێن کۆمەڵێک مامۆستای زانکۆ کۆبونەوەیەکی جیهانیان هەبوو دەبو بە فڕۆکە بڕۆن کاتێک هەمو سواری فڕۆکەکە بون کاپتنی فڕۆکە کە پێی ووتن مامۆستایان ئەم فڕۆکەیە یەکێک لەخوێندکارەکانی ئێوە درویستی کردوە مامۆستاکان دادەبەزن یەک مامۆستا نەبێت دەڵێن مامۆستا چۆن تۆ دانەبەزیت دەڵێت پاخر من دڵنیام خوێندکاری ئێمە دروستی کردبێت نافڕێت من ڕێزم بۆ مامۆستاو دکتۆرە بەڕێزە نیشتمان پەروەرەکە هەیە ئەوان بەردەوام لەهەوڵی چاک کردنێی ئەو کەرتدان بەڵام دەسەڵات ڕێگرەو نایەوێت خەڵک لە خۆیان زیرەکربێت.

دادوەری و دادگاکان بەداخەوە ئەمیش حزب کۆنتڕۆڵی کردوە نمونەیەکی سادە ئەنجومەنی دادوەری پارتی بەتەعینات دایناون واتە بە ئیمزای سەرۆکی پارتی داندراون تەواو وەلائیان بۆ پارتی و بارزانی هەیە ی کەچی دێن تەداخول لەکاری یاسای پەرلەمان دەکەن و وادە بۆ ئوکەس درێژ دەکەنەوە کە ئەوانی داناوە بەکورتی سەربەخۆ نین و ژێر دەستەی حزبن هەر کەیسک دژی ئەم حزبە دەیەڵات دارانەبێت هیچ کات سەرکەوتو نەبوەو تاوانباران دەست گیر نەکراون نمونەش زۆرە بکوژی فول لایتەکەی هەولێر. کەرتی پیشەسازی هەر گرنکی بەو کەرتە نەدراوە بەڵکو زۆر جار ڕێگریشی لێکراوە بەپاساوی جۆراو جۆر بەڵام لەڕاستیدا بەرپرسان داوای بەش و سەهمیان کردوە . کەرتی کشتوکاڵ و ئاودێری ئەویش هیچ کارگەو سایلۆیەکی ئەوتۆمان نیە تا بەرهەمی جوتیاڕان بکڕدرێتەوە لەبازارەکاندا و بهەکر بهێانێت بۆ ناوخۆ.

پەیوەندیەکان ی دەرەوە کەئەمە بابەتێکی گرنگی ئەم پڕۆسەیەیە بەڵام بەداخەوە ئەویش حزبیەو وەک دەزگای نیشتمانی کارناکات کاتک پارتی لەگەڵ ووڵاتێک باش بێت ئەوە پەیوەندیەکان باشن کاتێکیش خراپ بو پەیوەندیەکان خراپن تەواوی پەیوەندیەکان لەسەر بنەمای بازرگانی هەڕاج کردنی سامانی نیشتمان بنیاد نراوە نەک نەتەوە بۆیە هێزیکی ئەو تۆی نیە لەگەڵ هەر سێ پارچەکەی تری کوردستاندا کۆک و تەبانین بۆ نمونە پارتی بەسەرۆکایەتی بارزانی لەسەر داوای تورکیا حزبێکی تری لە ڕۆژ ئاوا دروست کردو هێزیکی جەکداریشی بۆ دروست کرد تا دژایەتی کانتۆنەکانی پێ بکات کاتێک تورکیا ویستی بۆنمونەش شەڕەکانی ئەم دواییەی شەنگال کە ئەوهێزەی پارتی دروستی کرد شەڕی شەڕڤانی پێ دەکرد پارتی ئابڵوقەی خستە سەر ڕۆژئاواو خەندەقی لێدا دژی کوردانی ئەوێ لەسەرداوای تورکیا چونکە تاکە ڕێگای کوردستانی گەورە بۆ سەر دەریای ناوەڕاست لە کوردستانی ڕۆژئاوایە بۆ یە تورکیا بەردەوام هێرش دەکات تا کوردانی ڕۆژئاوا نەگەنە سەر دەریا پارتیش بێ گومان لەخزمەتی تورکدایەو هەمو کارێک دەکات بۆڕازی کردنیان کوردستای باکور دیسان پارتی لەسەرداوای تورک پارتێکی بۆ کوردستانی باکور دامەزراندوە لەسەر بو جەو قوتی خەڵک تەنها بۆ مەرامی حزبی و ڕازی کردنی دوژمنانی کورد و دەمەوێ ئاماژە بەوە بدەم پارتی سود لەداهاتی کوردستان وەردەگرێت بۆ چەکدار کردنی نەیارەکانی کوردستانی باکورو ڕۆژ ئاوا بەکورتی جاشەکان .

بەکورتی و پوختی دەسەڵاتێکی گەندەڵ و فاشیلترین کەسی ناو حزب دەستیان بەدەسەڵاتی کوردیەوە گڕرتەو دوای برسی کردنی خەڵک و دروست کردنی دەیان قەیران دەیانەوێت بە ڕیفراندومێک خۆیان لەو گوناح و تاوانانە پاک بکەنەوە کەبەسەر میللەتدا هێناویانە بەوشیوەیە کەتەنها بۆ گیرفان و مانەوەی خۆیان بەکاربێنن بەمەر جێک بۆ سەربەخۆیی نیە بۆ مانەوەیڵان لەدەسەڵات و برسی کردنی زیاتری خەڵک بۆیە ئەگەر نیەتان پاک بوایە دەبو دوساڵ پێش ئیستا ئامادەسازیتان بۆ بکردایە نەک دوساڵ پێش ئێستا دۆخەکەتان تێک بدایە و میللەتان بێ ئومێد بکردایە ئەگەر بەکرێچیەک بڵێی بچۆرە خانویەک بۆ خۆت بەڵام ئاوی نیە کارەبای نیە پارە نیە کار نیە یاسا نیە ئازاد نیت دەبێت برسی بیت و ببیتە کۆیلە دراوسێکانت خراپن دژایەتیت دەکەن کۆڵانەکانی پشتەوەش هەر دژی تۆن خانوەکەش پڕە لەجانەوەرو جنۆکە و دەعبا بێ گومان دەڵێی نەخێر با هەر کرێچی بم منیش دەڵێم نەخێر بۆ گەوجاندۆم هەرکات پارە دزراوەکانی موچە خۆرانتان گەڕاندەوە دەست بەرداری کورسیە ناشەرعیەکە بون یاسا سەروەر بوداهات شەف بوو قەیرانە دروست کراوەکان نەمابو کەرتەکان چاک ببون ئەوکاتە قسەمان نامێنێت.




نووسین و فه‌یسبووك … به‌ختیار محه‌مه‌د

هه‌ندێك جار له‌ فه‌یسبووكدا نووسینه‌كانمان ده‌بنه‌ دروشم. واته‌ له‌ ڕووی ناوه‌رۆك و شێوه‌وه‌ له‌ دروشم نزیك ده‌بنه‌وه‌ (یان هه‌ندێ جار له‌ په‌ند و قسه‌ی نه‌سته‌ق): فه‌یسبووك حه‌زی له‌ كورتبێژییه‌ (مه‌رج نییه‌ كورت و پوختی). به‌ كورتییه‌كه‌ی فه‌یسبووك نووسه‌ر ته‌نبه‌ڵ ده‌كا، كه‌ به‌ نووسینی كورت و دروشماویی ڕازی بێ و واز له‌ نووسینی ئه‌ده‌بی ڕاسته‌قینه‌ و گوتار و لێكۆڵینه‌وه‌ی جددیی و ڕاسته‌قینه‌ بێنێ.

فه‌یسبووك نه‌ك هه‌ر نووسه‌ری ته‌نبه‌ڵ، به‌ڵكو خوێنه‌ری ته‌نبه‌ڵیش دروست ده‌كا. ئه‌و خوێنه‌ره‌ی ته‌نها هه‌واڵ و قسه‌ی هه‌نووكه‌یی ‌ سه‌رنجی ڕاده‌كێشێ، نه‌ك پرسی فیكری و زمان و گوتاری ئیستاتیكی. ڕاستییه‌كه‌ی ئه‌وه‌ی له‌ فه‌یسبووكدا هه‌یه‌ پتر بینه‌ره‌، خوێنه‌ر نییه‌. ئه‌و بینه‌ره‌ی له‌ جیاتی عه‌قڵ و هزر ته‌نها چاوه‌كانی به‌كار ده‌هێنێ (كارێكی چێژاویی ئاسان). هه‌ربۆیه‌ش بینه‌ری ڤیدیۆ و وێنه‌كان زۆر له‌ خوێنه‌ری نووسین به‌ گشتی و نووسینی جددیی زیاتره‌.

به‌ كورتییه‌كه‌ی – پێم وایه‌ – فه‌یسبووك و لاپتۆپ (كۆمپیوته‌ر) خه‌یاڵ (خه‌یاڵی ئازاد) ده‌كوژن (یان به‌رته‌سكی ده‌كه‌نه‌وه‌). خه‌یاڵ پتر ده‌توانێ له‌گه‌ڵ ڕووپێوی كاغه‌ز (كتێب) دا به‌خته‌وه‌ر و به‌رزه‌فڕ و ئازاد بێ. كاغه‌ز كه‌شێكی هێمنتر به‌ زه‌ینمان ده‌به‌خشێ. لێره‌شه‌وه‌ باشتر و زیاتر ده‌توانین بیر بكه‌ینه‌وه‌ و خه‌یاڵ بكه‌ین. واته‌ ده‌سه‌ڵاتی ته‌كنۆلۆژیا، سه‌یروره‌ی كاتی‌ كاركردنی ده‌روون و بیركردنه‌وه‌مان بۆ خۆی داگیر ده‌كا و قووتی ده‌دا (ته‌كنۆلۆژیا هه‌ر جه‌سته‌مان كۆنترۆڵ ناكا، به‌ڵكو ده‌روون و زه‌ین و بیركردنه‌وه‌شمان بۆ خۆی ده‌با). لێره‌وه‌ ئێمه‌ – به‌ بێ ئه‌وه‌ی ئاگامان لێ بێ – كاتێكی زۆرمان له‌ناو گه‌مه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی ته‌كنۆلۆژیادا به‌فیڕۆ ده‌چێ: بمانه‌وێ و نه‌مانه‌وێ ئه‌و هه‌ژموونی ته‌واوی به‌سه‌رماندا هه‌یه‌؛ ئه‌و هه‌ژموونه‌ی ئازادییه‌كانمان ده‌خاته‌ ناو قووڵایی فه‌زای خۆیه‌وه‌؛ كه‌واته‌ ئێمه‌ له‌ شوێنی خۆمانه‌وه‌، بێ جووڵه‌ و بێ ده‌نگ ئازادین: فه‌یسبووك ئازادی گوته‌مان پێ ده‌به‌خشێ، به‌ڵام ئازادی كردارمان لێ ده‌ستێنێته‌وه‌. ئه‌و ئازادی به‌ چاومان ده‌به‌خشێ، به‌ڵام خه‌یاڵ و بیركرنه‌وه‌مان (له‌ ڕێی زه‌مه‌نی خێرایی خۆیه‌وه)‌ كۆت و به‌ند ده‌كا. به‌ كورتییه‌كه‌ی ئه‌و جه‌سته‌ و بیركردنه‌وه‌مان (عه‌قڵمان) ده‌كاته‌ موڵكی خۆی. لێره‌شه‌وه‌ ئێمه‌ ئازادین، به‌ڵام له‌ زه‌مه‌ن و شوێنێكی دیاریكراودا، كه‌ ئه‌ویش زه‌مه‌ن و شوێنی ماددیی دیاریكراوی فه‌یسبووكه‌؛ ئه‌و زه‌مه‌ن و شوێنه‌ی ته‌نها له‌ ژووره‌كانماندا بوونیان هه‌یه‌. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، ئه‌م ئازادییه‌ به‌رته‌سكه‌ دیاریكراوه‌، ده‌شێ ئازادی فره‌وانی فیكری و سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ واقیعی پراكتیكی كۆمه‌ڵگه‌كاندا به‌دوای خۆیدا بێنێ.




شتێك بهێڵەوە* … سۆران محەمەدە سوورە

تۆپێك… خۆشنووده‌ ،
منداڵێك یاری لەگەڵ دەكات.
2
پیانیستێك… دەهرییە
لە خۆی و پیانۆكەی،
كە ناچنەوە سەر تەبابوون لەگەڵ:
ڕیتمی گەڵا و
بایەكی پاییزە و
ڕاكشانی ژن بە هەورییەكی تەنكی ئاودامان.
3
تەسبیحێك
ڕۆژەكانی تەمەنی ژنێكی بۆ ناژمێردرێت،
كە بەرۆكی تەنیایییان گرتووە.
4
سەگێك
هەڵبەز و دابەز… تێدەپەڕێ!
شاگەشكەیە
كوخێك، شەوان خۆی دەخزێنێتە باوەشیەوە.
5
لەو ئایەت بۆ ئەو ئایەت… ڕاهیبێك
سەر دەرناكات
لە ناكۆكی خودا و شەیتان.
6
خودایەك،
دوای شەڕە نەبڕاوەكەی خۆی خستین و
خۆر: ئاوازی كەمانێك… دوور.
مانگ: سەفەر تا ئەوسەری عیشق.
سێو: شەوچەرەی سەر مێز.
ژن: سوكنایی تەنیایی.
شەڕاب: هەر بۆ خۆی بوو.
7
سێو: قینی هەمیشەیی خودا لە مرۆڤ.
سێو: خاڵی ناتەبایی و
ڕێگە نەخشەی شەیتان.
ئەو سێوە تا خۆی نیشان نەدابا
ئەو خودایەی وێرانەیەك بوو لە غروور
ئارام نەدەبوەوە.
8
ژیان مەزەندەی درۆیێك بوو
ئێمە ڕێكەوتمان كرد.
دۆڕانێ بوو
یەك یەكی هەنگاوەكانی نزیك ڕاكشانی ژن و
فڕین لە باڵە خۆڵەمێشیەكەی كۆتر و
چاوەڕوانی دایكێك
لە گەڕانەوەی منداڵە گوڵەبەڕۆژ فرۆشەكەی
ئەو دۆڕانە
چی بەرسیلەی عیشق هەبوو، پێی دۆڕاندین و
ڕۆشنایییەك چییە
لە یادگە شەقار بووەكەی نەهێشتینەوە.
9
بمبوورن، كە هێندەی شینایی ئاسمان
سپییەتی دڵی مەسیح
سادەیی دوو منداڵ
بیرم لە فڕینی كەنارییەك نەكردبێتەوە
نەم وتبێت، بۆ خاتری چریكەی ئەم” پێغەمبەر”ە**
شتێ بكە… خودایە!
ئەم پاسارییە لە خەونی فڕین دایە
ئەم پیاوە هێشتا خوێنی لێدەتكێ
ئەم منداڵە دڵی بە كایەكانەوە خۆشە، با گەورە نەبێ.
10
درەنگانێك ختوكەم دەدا
درەنگانێك لە چاوەڕوانیمدایە…
خۆم مەڵاس بدەم
قفڵ لە دەرگه‌ بدەم
یەك یەكی پەردەكان دابدەمەوە.
درەنگانێك نیگام دەبا توولەڕێی ئاوایی.
درەنگانێك جگەرەیەك لە نووتەكی لاڕێوە، دادەگیرسێ
تا دێ نزیك دەبێتەوە
تاریكیش قووڵتر دەڕوانێ.
درەنگانێك… هەوا سارد
نیگا… تەرمێك بێوادە پیر
تا بڵێیت شەوێك… ئەنگوستەچاو
ختووكەدانی خۆكوشتنێك… نێزیك
تەمی بێدەنگیێك… وەربووبێتە خۆم
11
سێ هەنگاو دوور و نێزیك
ترس رژاوە
كۆڵانێك… بەسەر خۆرهەڵاتنی بەیانیان!
كەسێك… تەپە تەپ بە كۆڵانەكەدا…
قیژەیەك بەرز دەبێتەوە
سێبەرێك دەنیشێتە سەر پەنجەرەكەم و
دەخزێمە قوژبنێكەوە.
بەرەبەیان… دەرگه‌ بستێك دەكەمەوە
خۆر ڕمێ دێتە ژوور
سەرەتاتكێیەك دەكەم
هەنگاوێ دەكشێمەوە
سەیر… دەكەم، دنیا هەر وەك خۆیەتی
وەك جاران فریودەر و
وەك جاران جوان و
وەك ژن میهرەبان خۆی نواندووە.
ئیتر بێدەنگی و خۆم
دەخزێنمە گۆشەیەكی لاچەپی ئێوارانمەوە و
ڕۆژ و
مانگ و
ساڵ
بیر لە تۆ دەكەمەوە، لە خۆم نا.
12
كەسێك پەنهان… لەمندا
لەودیو مەینەتییەكان، كەڕەنا دەژەنێ
دەستێك خاڵی لە مروەتی ئێوارە، دەنووسێ:
ئێوە هەر هێندە
شەقەی كەنارییەك ئیستێكی پێدەكردن
غەریزەی مێینەتی كوێری دەكردن و
ماندوو دەچوونەوە؛
لە بە ئەدرەسكردنی جەنگ و وێرانكردن.
شپرزە تا شكۆفەی كزە تاریكییەكی درەنگ.
ئێوە ئەو ئافرێنراوه‌ دۆڕاوانه‌ی شەڕە پیرۆزییەكان بوون
دواجار خوداكانتان لەسەر بەرماڵێكی لەخوێنا مەییو
تەنیا، تەنیا جێوهێشتن… نه‌گه‌ڕانه‌وه‌.
بەڵام بە بێگوناهیتان
نەتانتوانی بێ عیشق، بێ خوێن بژین
گۆزەی خەتای خوداكانتان
لە ئێوارەی منداڵیتان؛ ورد وخاش كرد.
13
كەسێك لەمندا… چاوەڕوان
وەك منداڵێك
ورك لە دایكی گرتبێ و
قاچەكانی خستبێتە خۆڵی حەوشەكەوە.
14
خودایە! ئەگەر ڕۆژێك خواستت شتێك بەریتەوە
هەموو شتێكم ببە
تەنیا گریان لە نووتەكی ژووری منداڵیم نەبێت.
قەینا ئەگەر ڕووت و قووت
پێخاوسیش جێی بێڵیت.
15
ڕابردوو… حیكمەتی شپرزەی شەوێكی دڕدۆنگە
لە یادگەی خودا.
تارمایی پرسیارێكی چاوەڕواننەكراوە
لای موسافیرێكی ڕێلێونبوو.
ئێستا… ژنێكە لە نێوان بزربوون و خۆ دزینەوە.
پیاوێكە لەنێو گومان و خۆ بیرچوونەوە.
داهاتوو… مقۆمقۆی خوداكانە
لەسەر دڵۆپێك خوێن.
خەمە سیزیفییەكەی جەنجاڵییە، بۆ تریفە:
بەقوربان؛ دواجار مەرگ
بە ماچ، چەپكێ گوڵ،
ڕووانینێكی یاسەمینانە فریومان دەدا
ڕێی ئەم هەموو گریانەت بەرەو كوێ؟!
ترسته‌! پیاسەكانی ئێوارەی دوێنێ،
لە گەڵ دارسێوێكی تر بتبینن؟
16
ئێستا خەیاڵ
لای ڕاكشانی ژنە بە هەورییەكی تەنك.
لای پیاسەیەكە لەگەڵ سەگە تووكن سپییەكە.
لای دان دانە بەو كۆترانەی
دەنووكیان لێوانلێو لە حیكایەت،
چون و هاتنی ڕاڕەو و
تەنیایی سەر جێگەیەك؛ پیاوێكی تێدا نەخست.
17
ئێوارە بوو… نێزیك تەنیایی باغ
پیرە مێردێك پرسی: تۆ بڵێی
ستیانێ گوڵەبەڕۆژە بە چەند بێ؟
ئەو خوی هەمیشەیی، دزینی ئەو ستیانانە بوو
ژنە دێهاتییەكان
لە چاوەڕوانی جەنگاوەرە شكست خواردووەكانیان
بە تەنافی بێمروەتی هەڵیان دەخستن،
كە هەندێكیان گەڕانەوە و
ئەوانی تریش؛
لە خەیاڵی ڕاكشانی ژنە ئاوییەكانیان… مەراق كوشتنی.
18
ئێواران…
خۆر دەخزێتە باوەشی تەپۆلكەیەكی لمین.
دەنگی ئومێدی گەڕانەوەیەك دەپڕژێتە سەرم.
منداڵێك دەست بۆ لێكردنەوەی سێوێك ڕایەڵ دەكات.
لەژێر سنەوبەرێك
نابینایێك… بۆن بە دەسماڵَێكەوە دەكا
دەست بە لاڕوومەتی چەپی دادێنێ
هەست بە كڕووزانەوەی ماچێك دەكات
19
ماچ: گەڕاندنەوەی نسێی بەیانی باشێكە… بەدزی كۆتر.
گمەیەك ڕووناكییە، لە تروسكایی لاچەپی دێیێكەوە.
گێڕانەوەی حیكایەتێكە لەدەمی پیرەژنێكی دنیا دیتە.
ئەفسانەی ئەو پەپولە مەلوولانەیە؛
تەنیایی چاوی هەڵگڵۆفیون لە لۆچ.
نیگا بڕینە لە خنجیلەیی جووچك و
پاسارییەكی هەڵكوڕماوی غەمگین،
وەك هەستی كردبێ ئەم ئێوارەیە دەمرێ.
20
دەتزانی!
سەوڵ بۆ بەلەمی ئێوارەیێكی لێڵ پڕ زەحمەتە
پەنجەكردن بە تارا
لەبەردەم پەنجەرەی مارێك،
ئەم نێڵە نێڵەی ناخی منی پێهێور نابێتەوە.
ئیتر بۆ كام ئێوارە گەڕانەوەیەك… درەنگ،
ئەم بەردەرگه‌یە چۆل ناكەیت.
بۆكام خۆشنوودی بەیانیان
پەنجەرەكەت ئاوەڵایە و
خاك مێخەك ڕێژ دەكەیت.
بەم دەستە نائومێدانەتەوە
خۆت و ئەم زەمبیلەیە، بۆ كوێ دەبەیت؟
كە چنگێ ڕووناكییان تێدا نییە!
21
بەفر حینجەی دایكێكە
لە خوێندنەوەی چیرۆكێكی كوردیی بۆ منداڵە تاقانەكەی.
خۆرەتاو سەركێشی منداڵێكە
لە هەڵماتێن بە هێلكەكانی شەیتانی بوون.
ژیانیش لە شیرین خەودا
حیكمەتی لاڵانەوەی خوناوە
لە گومانی خەنجەر.
نا دەشێ، سێ هەنگاو لێتەوە دوور
ڕامانی پشیلە تووكن سپییەكە بێ،
كە بێهوودە لە گەڕانەوەی ڕووحێكی پەژمووردەدا
نیگای بڕیوەتە ڕووبارەكە.

* ئه‌م شیعره‌ له‌ ژماره‌ (510)ی ھەفتەنامەی زاری كرمانجی، بڵاو كراوه‌ته‌وه‌.
** مه‌به‌ست له‌ “مه‌زهه‌ری خالقی”یه‌.




دوو دڵدار … سمکۆ ئەحمەد

هەنگێك و گوڵێك دڵدار بوون
هەنگەکە هەموو ئێوارانێ
ماچی هەنگوێنی لەژێر پەڕەی
گوڵ دادەنا
گوڵیش هەموو بەیانیەك باوەشی
پەمەیی بەودا دەکرد و
نەرم نەرم شیللەی مەمکی
لەنێو دەمی هەنگ دادەنا

باخچەو و گوڵ و مەل و چیمەن
هاوڕێیان بوون
تەختەی شانۆو
پەڕەی شیعری هەردووکیان بوون
ڕۆژ هات و چوو
بەفرو نێرگز سەرچۆپیان
ئالوگۆڕ کرد
دارو باخچە بەرگی سەوز و سپی و نارنجیان یەک لە دوای یەک
لەبەژن هەڵکرد

بەیانیەکی پرچ زەرد هات
گوڵی پەمبە زەرد هەلگەڕا
کاتێ زانی ئەو بەیانی یە لە ژێر لۆچی مەمکی
پەڕەکانیا ماچی هەنگوین دانەنرابوو
هاواری لە باخچەو چیمەن کرد
سەودایەکی هەنگی چاوزەردی بۆ بکەن
گوڵ و باخچەو مەل و چیمەن
کەوتنە گەڕان
بەدوای هەنگی عاشقدا لەگەڵ باران
شاخ و دەشت و حەوشەی ماڵان
کەوتنە گەڕان

مەلی باڵشین بە چاوی خۆی
هەنگی چاوزەردی بینیبوو
لە نێو پورەی باخی سەرۆك
زیندانیکی بە تەل چنراو
لە باتی گوڵ کەللە شەکر
لەکەمەری هەنگ بەسرابوو

گوڵی پەمبە لەو رۆژەوە شیلەی نەما
ووردە ووردە قەترە ماچی هەنگوینی هەنگ لە ژێر پەرەی پەمەیدا وەک زەنگیانە کەوتنە خوارێ
رۆژ لەدوای رۆژ چرچ و سیس بوو
لە پایزدابۆ دواجاریش لە چاو وونبوو

سمکۆ ئەحمەد
لەندەن ۲٠۱۷




نێرەموکینه‌ … هیوا سەعید

نێرەموکینە
دەزانن بۆ نە ژنەکان لە باوەشتان دەگرن،
نە پیاوەکان چارەی ئێوەیان دەوێ؟
ئۆدیب نەمردووە ئۆدیب.

ئۆدیب دەعبایەکی یەکچاوە
ژیان بە یەک ڕەنگ دەبینێ
ئێوە دوو ڕەنگن
هەتا لە ژێر چاودێری ئەو دەعبایە بن
دەبێ خەون بە باوەشی ژنەوە ببینن،
دەبێ بە خەیاڵ ماچی پیاو بکەن.

بەڵام پەندێک هەیە دەڵێ:
تامی سێو بە خەیاڵ ناکرێ.
به‌لکو بەڕاستی گاز له‌و سێوه‌ بگرن
سەرەتا دەبێ بوێرن ئۆدیب، ئەو پاسەوانە بکوژن.

ئەگەرنا لە بێ دەسەڵاتی بڕوا بەوە دێنن لە دەرەوەی خەیاڵتان هیچ سێوێک بونی نییە
یان ئەگەر هەشبێ لەلاتان گرنگ نییە لەبەرئەوەی دەترسن دەستی بۆ ببەن
یانیش دەگەنە ئەو باوەڕەی سێوی ڕاستەقینە لە دەرەوەی ئەم دنیایەیە
کەواتە تا دەمرن دەبێ بە خەیاڵ بژین.

بۆ ئەوەی لەو زیندانەی خەیاڵتان ئازاد بن
وەرن فێرتان بکەم
ئۆدیب چۆن دەکوژرێت

هەموو کەسێک دۆست و دوژمنی هەیە
ئەویش دۆستەکانی ئەو ژیرانەن
خەیاڵتان بە تامی ڕاستی دەرخوارد دەدەن
دوژمنەکانی ئەو شێتانەن
دەڵێن چێژی خەیاڵ سەرکوتبوونە
نێرەموکینە ببنە دۆستی دوژمنەکانی ئۆدیب
وەها دەمرێ.




چـیرۆکی مامۆســتا و قوتــابی … و: رەزا شوان

لە یەکەمین رۆژی دەستپێکردنی ساڵی تازەی خوێندندا، خاتوو( تۆمسـۆن ) لە پۆلی پێنجەمی بنەڕەتیدا، لە بەردەم قوتابییەکاندا وەستا، بۆ خۆشی چەند رستەیەکی ناسک و شیرینی بە گوێی قوتابییەکانی دا، ئینجا پێی وتن:” من هەمووتـانم خۆشـدەوێت” بەڵام لە دڵی خۆیدا، تەنها قوتابییەکی لێدەرکردن، کە ناوی (تیـدی ستۆدارد) بوو، لە ریزی پێشەوەدا دانیشتبوو.
مامۆستا تۆمسۆن، لە ماوەی ساڵی رابردوودا چاودێری (تیـدی)ی قوتابی دەکرد، تێبینی ئەوەی کرد، کە لەگەڵ منداڵانی تـردا یاری نەدەکرد، جلەکانی هەمیشە چڵکن بوون، هەموو کاتێک پێویستی بە خۆشۆرین هەبوو، سەرەڕای ئەمانەش منداڵێکی رووگەش و دڵخۆش نەبوو.
کار گەیشتە ئەوەی کە مامۆستا تۆمسۆن، خۆشی لەوە دەبینی کە بە پێنووسێکی سوور، بە هێـڵێکی پان لەسەر لاپەڕەکانی نووسینەکانی تیـدی دا، نیشانەی هەڵە (ِئێکس)ی بۆ دادەنـا، دوایش لە سەرووی لاپەڕەکانیشیدا، وشەی (دەرنەچــووی)ی بۆ دەنووسی.
لەو قوتابخانەیەی کە مامۆستا تۆمسۆنی لێبوو.. وا پێویستی دەکرد کە بە تۆمارەکانی خوێندنی (کارتی کەسێتی) ساڵەکانی پێشتری هەر قوتابییەکدا بچێتەوە.. دوا کارت کە تەماشای کرد، تۆمـاری تایبەتی نمرەکانی تیـدی بوو، لە کاتێکدا کە بە پـرۆفـایلەکەیدا دەچۆوە و ئەو کورتە ڕاپۆرت و تێبینییانەی دەخوێنـدەوە، کە مامۆستایانی پۆلەکـانی پێشتر دەربـارەی تیـدی نووسیبوویان، لەپڕ شتێکی سەیری بۆ دەرکەوت!!

مامۆستای پۆلی یەکەمی بنەڕەتی، ئەمەی بۆ تیـدی نووسیبوو:” تیـدی منداڵـێکی زیرەکە، رووخۆش و دڵخۆشە.. کارەکانی زۆر بە وردی و بە رێکی و بە جوانی ئەنجام دەدا، خـاوەنی رەوشت و رەفتـارێکی بەرزیشە..”
مامۆستای پۆلی دووەمیش ئەمەی، دەربارەی نووسیبوو:” تیـدی قوتابیەکی باشە لە لای هاوڕێکانی پۆلەکەشییەوە خۆشەویستە، بەڵام بێزار و رارایە، بە هۆی ئەوەی کە دایـکی تووشی نەخۆشییەکی کوشندە بووە.. ژیانێکی گـران و کێشە و دڵتـەنگی و ناخۆشی و ماندووبوون باڵی بەسەر ماڵەکەیەنادا کێشاوە..”
بەڵام مامۆستای پۆلی سێیەم، دەرەباری تیـدی نووسیوێتی:” کۆچکـردنی دایکی، بە قورسی کاری تێکردووە.. بە هەموو توانایەکییەوە هەوڵدات و کۆشش دەکات.. بەڵام باوکی گوێی پێنادات.. گەر بە خێرایی هەندێ رێوشوێن نەگیرێنەبەر.. ژیانی نالەباری ماڵەوەیان، زیـاتر و بە خێرایی کاری تێدەکات..”
مامۆستای پۆلی چوارەمیش، ئەمانەی لەسەر تیدی نووسیبوو:” تیـدی قوتابییەکی داماو و گۆشەگیرە، زۆر حەزی بە خوێندن نییە، کەم کەسیش هاوڕێتی دەکا.. هەندێ جاریش لە کاتی وانەوتنەوەدا، باوێشک دەدا و خەودەیباتەوە..”
لێرەوە مامۆستا تۆمسۆن هەستی بە کێشەکەی کرد.. زۆریش هەستی بە شەرەمەزاری و شوورەیی خۆی کرد.. بەرانبەر بەو نـادروستییەی کە دەرهـەق بە تیـدی کردنی.

مامۆستا تۆمسۆن زیاتر هەڵوێستی بەرەو خراپتر تێکچوو، کاتێ کە قوتابییەکـانی بە بۆنەی جەژنی لەدایکبوونییەوە، دیاری جوانیان بۆ هێنابوو، بە شریتی رەنگاوڕەنک و بە کاغـەزی جـوانی بریقەدار دیارییەکانیان پێچـابوونەوە.. تەنها تیـدی نەبێت، ئەو دیارییەی کە لەو رۆژەدا پێشکەشی کرد، بە ساکاری و ناڕێکی بە کاغـەزێکی بۆری رەنگ تاریک پێچابوویەوە.. بەو کیسە بۆرانە پێچابوویەوە، کە عەتـارەکان شتیان تێدەکردن.. کاتێ کە مامۆستا تۆمسۆن دیارییەکەی تیـدی کردەوە، سوێ چووەدڵیەوە. هەندێ لەقوتابییەکان، کە دیارییەکەی تیـدی یان بینی، کە ملوانکەیەک بوو، لە بەردی ئەڵماسی ناڕەسەنی ئاسایی دروستکرابوو، بەردێکیشی کەم بوو، شووشە بۆنێکیش کە تەنها تا چارەگێکی گوڵاوی تێدابوو.. قاقا پێی پێـکەنین.. بەڵام ئەو قوتابیانە بە خێرایی پێکەنینەکەیـان وەستاند، کاتێ کە مامۆستا تۆمسۆن زۆر بە گـەرمی و دڵخـۆشییەوە سەرسامی خۆی بە جوانی ملـوانکەکەی تیـدی دەربڕی.. دواییش کردییە ملـی، چەند دڵۆپێک لە بۆنەکەشی کردنە سەر مەچەکەکانی.

تیـدی ئەو رۆژە دوای تەوابوونی خوێندن، یەکسەر لە قوتابخانە دەرنەچوو بۆ ماڵەوە بگەڕێتەوە، بەڵکو ماوەیەکی کەم چاوەڕێی کرد، بۆ ئەوەی کە مامۆستا تۆمسۆن ببینێت و پێی بڵێت: ئەمـڕۆ بـۆنت لە بـۆنی دایـکم دەچێـت..!!
کە قوتابییەکان قوتابخانەیان بەجێهێشت.. مامۆستا تۆمسۆن زیاتر لە کاتـژمێرێـک، بە کوڵ گـریا و خۆی پێ ژیـرنەدەبۆوە.. چونکە تیـدی ئەو شـوشە گـوڵاوەی بۆ هێنـابوو، کە دایـکی لە خۆی دەدا، بۆنە خۆشەکەی دایـکی لە مامۆستاکەیدا بە دەبینێـتەوە.
لەو رۆژەوە مامۆستا تۆمسۆن بڕیاری دا، کە نەک تەنها خوێندنەوە و بیرکاری، بەڵکو هەموو وانەکـان بە پۆلی پێنجەم بڵێـتەوە، ببێتە (مامۆسةتای پـۆل) ەکە، لەو رۆژەش بە دواوە گرنگییەکی تایبەتی بە تیـدی دەدا، تێبینی ئەوەشی کرد کە تیـدی هۆشی هاتەوە سەرخـۆی، چالاکییەکانی گەڕانـەوە.. کە زیاتر هـانی دەدا، وەڵامدانەوەی تیـدی خـێراتر دەبوو.

لە کۆتایی ساڵدا، تیـدی بووە قوتابییەکی جیاوازی پۆلەکەی و، لە هەمووشیان زیرەکتر بوو، مامۆستا تۆمسۆن نازی پێدەدا و دەیلاواندەوە.
دوای ساڵێک، مامۆستا تۆمسۆن، لەسەر دەرگای ماڵی خۆیان نووسراوێکی بینی، کە تیـدی قوتابی بۆی نووسیبوو:” باشـترین مامۆسـتایە کە لە ژیـانمـدا بینیـبێتم”
شەش ساڵ تێپەڕی.. بێ ئەوەی کە مامۆستا تۆمسۆن هیچ نووسراوێکی تری لە تیـدی یەوە پێبگات.. دوای ئەوە تیـدی نامەیەکی بۆ نـارد، لە نامەکەیدا بۆی نووسیبوو، کە قۆنـاغی ئامادەیی تەواوکردووە، بە سێیەمی قوتابخانەکەی دەرچووە نووسیبووشی:” تا ئێستا ئەو باشـترین مامۆسـتایە کەبە درێـژی ژیانم بینیـبێتم”

دوای چوار ساڵی تر، نامەیەکی تری لە تیـدی یەوە بۆ هات، ئەمجـارەیان بۆی روون کردبۆوە، دوای ئەوەی کە بڕوانامەی بەکالۆریۆسی وەرگرت، بڕیـاری دا کەمێ زیـاتر لە خوێندندا بچێتە پێشەوە.. بۆ جارێکی تر دڵنیای کـردەوە کە ئەو باشـترین و خۆشەویسترین مامۆستایە کە بەدرێـژایی ژیانی بینیـبێتی.. بەڵام ئەمجارەیان ناوەکەی هەنـدێ درێژبوو، دکتـۆر سیـۆدۆر ئێـف. سـتۆدارد!!
چیرۆکەکە تا ئێرە کۆتایی نەهات، لە بەهـاری ئەو ساڵەدا، لە تیـدی یەوە نامەیەکی تری بۆ هات، تێیدا نووسیبووی، کە چاوی بە کچـێک کەوتووە، کە دەیخوازێت، پێشتریش ئاگاداری کردبۆوە، کە پێش دوو ساڵ بـاوکی کۆچـی دوایی کرد.
تیـدی لە نامەکەیدا، داوای لە مامۆستا تۆمسۆن کـرد، کە بێت و لە ئاهانـگی ژن گۆاستنەوەکەیدا، لە شوێنی دایکی دابنیشێت.. مامۆستا تۆمسۆن زۆر بە پێخۆشییەوە بە داواکـەی تیـدی قایل بوو.. سەیریش لەوەدا بوو، کە ملوانـکەکەی دایکی لە مل کردبوو، کە تیـدی چەند ساڵێک لەمەوبەر، لە جـەژنی لەدایکبوونیدا پێشکەشی کـردبوو، کە بەردێکی ناتەواو بوو، لەوەش دڵنیابوو کە هەمان بـۆنی لە خۆی دابـوو کە لە دوا جەژنی لەدایکبوونی پێشکەشی کردبوو.. هەردووکیان باوەشیان بە یەکتریدا کرد.
(دکتـۆر ستـۆدارد) بە گوێی (مامۆستا تۆمسۆن) ی دا چرپاند، وتی:” سوپاست دەکەم کە بڕوات بەمنە، زۆریش سوپاست دەکەم کە وات لێکردم، کە من گرنگم و، من بەرز و جیاوازدەبم .
مامۆستا تۆمسۆن، کە چاوەکانی پڕببوون لە ئەسرینی شادی، وەڵامی دایەوە و وتی: تۆ بە هەڵەداچووی، ئەوە تۆ بووی فـێرتکردم، کە ببم بە مامۆستایەکی بـەرز و جیـاواز، نەمدەزانی کە چـۆن فـێربم، تا ئەوکـاتەی کە تۆم بینی.
(*) تیـدی سـتۆدارد، پزیشـکێکی بەناوبانـگی ئەمریکییە، بەشـێکی تایبـەتی هەیە لە نەخۆشـخانەی (میسۆددست) بە ناوی ناوەنـدی(سـتۆدارد) بۆ چارەسەرکردنی شێرپەنجە، کە لە هەموو ئەمریکادا، بە باشترین ناوەند بۆ چارەسەرکردنی شێرپەنجە دادەنـرێ.
(*) خوێنەرانی هێـژا و دڵـسۆز: ژیـان پڕە لە چیـرۆک و لە بەسەرهات و کارەسات، گەر بە هیـوا و گەشبینییەوە لێیان بڕوانین، پەنـد و وانـەی بەسوودیـان لێـوەردەگـرین.. مـرۆڤی ژیـریش، لەجـێی نـاوک بە توێـکڵ ناخـەڵەتێ.
رەزا شوان/ ٢٠١٧