ڕزگاركردنی (فه‌زای گشتی) له‌ ده‌ست فاشیزم …2… ڕزگار عه‌لی

به‌شی دووه‌م…..

له‌ ئێستا فه‌زای گشتی فه‌زایه‌كی بێ ڕۆحه‌، هیچ به‌رهه‌مهێنانێكی عه‌قڵانی نییه‌، له‌ناو هیچ دۆخێكی به‌ره‌نگاریش نییه‌، نه‌ شانۆ و نه‌ سینه‌ماو نه‌ گۆرانی و نه‌ ئاین و نه‌ نووسه‌ران و نه‌ زانكۆ و نه‌ گه‌نجان و نه‌ ئافره‌تان توانای خوڵقاندنی كارگه‌لێكی نییه‌ له‌ خزمه‌تی موجته‌مه‌ع و ڕۆحیه‌تی زیندوو به‌ها مرۆییه‌كان بێت، نه‌ك ئه‌م فه‌زایه‌ توانای خوڵقاندنی له‌ ده‌ستداوه‌ به‌ڵكو بووه‌ته‌ جه‌لادی خۆشی، واته‌ ئه‌و ڕه‌نگ و به‌هایانه‌ی كه‌ فه‌زای گشتی هه‌ڵیگرتووه‌ كه‌ بریتییه‌ له‌ (به‌ها مرۆییه‌كان و ئازادی و عه‌داله‌ت) ئێستا له‌ ڕیگه‌ی هه‌مان فه‌زاوه‌ له‌و به‌هایانه‌ ده‌درێت، مامۆستایانی ئاینی له‌ جیاتی هه‌ڵگری شیعاری (عه‌داله‌ت، ئازادی و یه‌كسانی و به‌ره‌نگاری) به‌رانبه‌ر سته‌م و فاشیزم خۆیان دارو ده‌سته‌ی فاشیزمن و بوونه‌ته‌ كۆشته‌ی ئازادی و عه‌داله‌ت، مامۆستایانی زانكۆ له‌ جیاتی ئیبداعی زانستی و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی زانكۆكان و توێژینه‌وه‌ له‌ دواكه‌تنی كۆمه‌ڵگه‌ و په‌روه‌رده‌كردنی نه‌وه‌یه‌كی تازه‌ بوونه‌ته‌ مێگه‌ل و له‌ چوارچێوه‌ی ڕێخراوه‌ بچوك بچوك و حزبییه‌كاندا دابه‌شكراون و فۆڕمی حزبیبوون پڕده‌كه‌نه‌وه‌، ئه‌مه‌ له‌ لایه‌كی تریش جه‌هاله‌ت له‌ ڕێگه‌ی جامیعه‌ و نه‌ك ته‌نیا بۆ خوێندكار به‌ڵكو بۆ سه‌رتاپای وڵات به‌خش ده‌كه‌ن، نووسه‌ران له‌سه‌ر پشت پاڵیانداوه‌ته‌وه‌ و له‌ چوارچێوه‌ی خورافیاتی (ڕزگاری خودی) ده‌یان كتێب و به‌رهه‌می بێ مانا كه‌ هیچ ڕه‌بتی به‌ دواكه‌وتووی موجته‌مه‌عه‌وه‌ نییه‌ بڵاوده‌كه‌نه‌وه‌، له‌ لایه‌كی تریش ئاماژه‌ ده‌كه‌ن و به‌رده‌وام به‌ حه‌ماقه‌تی سه‌قافه‌تی باڵاوه‌ ده‌ڵێن ( ژیانی ئێمه‌ باشه‌ و به‌ ئازادی ده‌ژیم )، یان شیعاری جه‌بانێتیان هه‌ڵگرتووه‌ یان بوونه‌ته‌ به‌شێكه‌ له‌و ماشینه‌ گه‌وره‌یه‌ی فاشیزم.

شانۆی ڕاسته‌قینه‌ له‌ ڕێگای شانۆی بازاڕی گاڵته‌جاڕییه‌وه‌ سوككراوه‌، سینه‌ما له‌ ڕێگه‌ی خوڕافیانی فیلمی خراپه‌وه‌ له‌ناو براوه‌، گۆرانی له‌ ڕێگه‌ی گۆرانی شه‌ڕه‌ جنێوه‌وه‌ دوعای ماڵئاوای ده‌كات، كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی له‌ ڕێگه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی خۆیه‌وه‌ كه‌ هه‌زاران ڕیخراوی فاشیزمی دۆستی حزبی دروستكراوه‌ بێ ئه‌كت و بێ چالاكی كراوه‌، به‌ڵێ له‌ ئێستا زۆربه‌ی زۆری ڕۆحه‌ زیندوێته‌كه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ له‌ناو دۆخێكی جه‌لادبوونی خۆدایه‌، له‌ ڕێگه‌ی هه‌مان ناو و هه‌مان وه‌زیفه‌وه‌ له‌ناوه‌ ڕاسته‌قینه‌كه‌ و وه‌زیفه‌ ڕاسته‌قینه‌كه‌ ده‌درێت، واته‌ ئاین له‌ ڕێگه‌ی ئاینه‌وه‌ له‌ جه‌وهه‌ری ئاین ده‌دات، مامۆستا خۆی مامۆستایه‌ و له‌ به‌هره‌ی مامۆستا ده‌دات، نووسه‌ر خۆی نووسه‌ره‌ و له‌ نووسه‌ر ده‌دات، كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی ده‌دات، ژنان ژن كۆیله‌ ده‌كه‌ن، فیلم فیلم ده‌كوژێت، سینه‌ما سینه‌ما له‌ناو ده‌بات..،واته‌ ئێستا ئیبداعی فه‌زای گشتی ئه‌وه‌یه‌ له‌ ڕێگه‌ی ڕۆحییه‌تی فاشیزم له‌ ڕۆحییه‌تی (خه‌یاڵی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی) ده‌درێت، به‌م جۆره‌ نه‌ فه‌زای گشتی ماوه‌ و نه‌ ڕۆحی زیندوێتی كۆمه‌ڵگه‌. كوشتنی ئه‌م فه‌زایی دیاره‌ مێژوویه‌كی درێژتری هه‌یه‌، به‌ڵام به‌ دیاریكراوی دوای ڕوخاندنی به‌عس ئه‌م فه‌زایه‌ له‌ لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی فاشیزمی كوردییه‌وه‌ به‌ ته‌كنیكی جیاواز و هۆشیارییه‌وه‌ زه‌بری كوشنده‌ی به‌ركه‌وتووه‌، ئه‌گه‌ر فه‌زای گشتی له‌ هه‌ر موجته‌مه‌عێك كۆنتڕۆڵ نه‌كرێت هیچ هێزێكی سته‌مكار و فاشیزم ناتوانن خۆیان بسه‌پێنن، سه‌ركه‌وتنی فاشیزم له‌ هه‌ر شوێنێك ئه‌وه‌یه‌ كه‌ پێشتر فه‌زای گشتی كۆنتڕۆڵ كردبێت، ئه‌م كۆنتڕۆڵه‌ زۆر به‌ هۆشیارییه‌وه‌ له‌ ڕێگه‌ی ده‌زگاكانی فاشیزمه‌وه‌ ته‌نانه‌ت هاتۆته‌ ناو خیزانه‌كانیش.

له‌ ئێستادا ئه‌م سیسته‌مه‌ی پارتی یه‌كێتی هه‌یه‌ جگه‌ له‌ كارئه‌كته‌ری بوده‌ڵه‌ و كۆیله‌ و گه‌وجێتی نه‌بێت هیچی تر ناخوڵقێنێت، هیچ ده‌رفه‌تێك بۆ فه‌زای گشتی و كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی نه‌ماوه‌ ده‌رفه‌تی خۆی بۆ به‌ره‌نگای دژی فاشیزم و به‌ره‌نگاری و خوڵقاندن بگرێته‌ به‌ر. به‌ كورتی ئه‌گه‌ر به‌ وردی سه‌یری ئه‌م خاكه‌ بكه‌ین بواری هه‌ناسه‌دانیشی تێدا نه‌ماوه‌، وڵات سه‌رتاپا وێران كراوه‌، خیانه‌تكار خیانه‌تكاری زیاتر ده‌خوڵقێنێت، دز دزی زیاتر ده‌خوڵقێنێت، جه‌هاله‌ت جه‌هاله‌تی زیاتر ده‌خوڵقێنێت… هه‌موو ئه‌مانه‌ له‌ هه‌ڕه‌می سیاسییه‌وه‌ دێنه‌ خواره‌وه‌ و له‌ خواره‌وه‌ش فۆڕمه‌كه‌ ده‌درێته‌وه‌ هه‌ڕه‌می سه‌ره‌وه‌. ئه‌ی كه‌واته‌ چی بكه‌ین؟ دۆخی ڕزگاری له‌ كوێ بدۆزینه‌وه‌؟ به‌ره‌نگاری دژی فاشیزم چۆن زیندوو بكه‌ینه‌وه‌؟

یه‌كه‌م/ له‌سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌م به‌و دۆخه‌ كرد كه‌ زۆربه‌ی زۆری ئه‌و گروپانه‌ی له‌ رێگای خۆیانه‌وه‌ له‌ خۆیان ده‌ده‌ن و بوونه‌ته‌ جه‌لادی خۆیان، به‌ڵام ئه‌مه‌ به‌ مانای ئه‌وه‌ نییه‌ به‌ ئاگاییه‌وه‌ ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن، ده‌سه‌ڵات فاشیزم لێره‌ تۆڕێكی گه‌وره‌یه‌ به‌ ئاگاییه‌وه‌ ئه‌وانیتر به‌ نائاگاییه‌وه‌ ده‌خاته‌ نێو په‌یوه‌ندییه‌كانی، واته‌ دۆخی ئه‌و گروپانه‌ زۆربه‌ی به‌ نائاگاییه‌وه‌ خزمه‌ت به‌ فاشیزم ده‌كه‌ن، یه‌كه‌م ئیشی بۆ دۆخی ڕزگار ئه‌وه‌یه‌ نه‌كه‌وینه‌ ناو فاشیزم و فاشیزم به‌رهه‌م نه‌هێنینه‌وه‌، ئه‌مه‌ش له‌ ڕێگه‌ی تێگه‌یشتنمان بۆ تاكتیكه‌ جیاوازه‌كانی فاشیزم، ده‌بێت ئێمه‌ تێگه‌یشتنمان له‌و فۆڕمه‌ فاشیزمه‌ هه‌بێت كه‌ به‌رده‌وام به‌ ته‌كتیك، سیناریۆی جیاواز و ماسك و ده‌مامكی جیاوازه‌وه‌ له‌ناوماندایه‌، به‌ جۆرێك وا خۆی شاردۆته‌وه‌ كه‌ دۆزینه‌وه‌ی ئه‌سته‌م بێت، واته‌ تێگه‌یشتن له‌ تاكتیكی ئه‌وان ئه‌وه‌یه‌ هه‌م ناكه‌ویته‌ ناو گه‌مه‌ی شه‌یتانی ئه‌وانه‌وه‌ هه‌م دۆخی ڕزگاری و تاكتیكی ڕزگاری خۆت داده‌ڕێژیت. لێره‌دا ئه‌م هاوكێشه‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ به‌س خۆت ده‌سه‌ڵات به‌رهه‌م مه‌هێنه‌وه‌ به‌شێكی زۆری گه‌وره‌ی ده‌سه‌ڵاتی سته‌مكارت له‌ناوبردووه‌، واته‌ تێگه‌یشتن له‌ ته‌كتیك و فۆڕمی ئیشكردنی فاشیزم به‌شێكی گه‌وره‌ی دۆخی به‌ره‌نگاری و ڕزگارییه‌، چونكه‌ گه‌ر ئێمه‌ تێنه‌گه‌ین له‌ ئیشكردنی فۆڕمی فاشیزم چۆن ده‌توانین دۆخی ڕزگاری و به‌ره‌نگاریمان به‌رانبه‌ری هه‌ڵبسه‌نگێنین؟

دووه‌م/ تۆڕێكی به‌ره‌نگاری گه‌وره‌ له‌ كوردستان هه‌یه‌ به‌ڵام ئه‌م تۆڕه‌ به‌ره‌نگارییه‌ ته‌نیا به‌ره‌نگاریی خۆیان و ئیشكردنی خۆیان له‌ په‌رله‌مان و هه‌ڕه‌می به‌رزی سیاسیی چڕكردۆته‌وه‌. یه‌كه‌م كارێكی ئه‌م تۆڕه‌ به‌ره‌نگارییه‌ گه‌وره‌ ئه‌وه‌یه‌ بزانێت هه‌موو ئه‌و كاره‌ساته‌ی به‌سه‌رماندا دێت هی ئه‌وه‌یه‌ ڕۆحییه‌تی فه‌زای گشتی مردووه‌، كه‌واته‌ ده‌بێت ته‌حه‌ولێكی گه‌وره‌ له‌م هێزانه‌ ڕووبدات له‌ پاڵ ئۆپۆزسیونی په‌رله‌مانی و هه‌ڕه‌می سیاسی (ئۆپۆزسیونی كۆمه‌ڵایه‌تی) و ئۆپۆزسیونی فه‌زای گشتی وجودی هه‌بێت، نابێت به‌ تێگه‌یشتنمان بۆ دۆخی (لیبڕال) واز له‌و فه‌زایه‌ بهێنین، نابێت ئاماژه‌كانمان بۆ ئه‌وه‌ بڕوات كه‌ ئێمه‌ ده‌ستناخه‌ینه‌ ناو بازاڕ و جامیعه‌ و ئابوری و ته‌واوی گروپ و شوێنه‌كان چونكه‌ ئێمه‌ هێزێكی لیبڕاڵین، ته‌واوی شوێنه‌كان خنكێنراوه‌، ژه‌هرخواركراوه‌ و بێ وه‌زیفه‌ كراوه‌ و كۆیله‌كراوه‌، ئه‌مه‌ به‌ ته‌كتیكی جۆرا و جۆری فاشیزم كراوه‌، ئایا ئۆپۆزسیونی كۆمه‌ڵایه‌تیش نابێت هه‌موو ئه‌و شوێنانه‌ له‌ كۆیله‌كردن و ژه‌هرده‌رخواردبوون و بێ وه‌زیفه‌بوون ڕزگار بكات؟ یان ده‌تانه‌وێت كۆیله‌بوون له‌ ژێر ناوی (لیبڕالییه‌ت و نیولیبڕاڵییه‌ت) وه‌كو خۆی بمێنێته‌وه‌؟ به‌ڵێ ده‌بێت ئۆپۆزسیونی كۆمه‌ڵایه‌تی شه‌ڕی بست به‌ بست له‌گه‌ڵ جه‌هاله‌ت و دۆخی كۆیله‌بوونی ئه‌م گروپانه‌ بكات و ڕزگاریان بكات، گه‌ر ئۆپۆزسیونێكی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ پاڵ ئۆپۆزسیونی سیاسیی و په‌رله‌مانی هه‌ڕه‌می ده‌سه‌ڵات ئیش نه‌كات، ئه‌و كات چۆن به‌عس ڕه‌وخا به‌عسیزم هات و كه‌لتوره‌كه‌ی نه‌ڕوخا، ئه‌و كاتیش هه‌ڕه‌می سیاسیش كۆتایی پێ بهێنین كه‌لتوره‌كه‌ی تا ناكۆتا ده‌مێنێته‌وه‌ و دووباره‌ له‌ فۆڕمی نوێدا خۆی مانفێست ده‌كاته‌وه‌.

سێیه‌م/ ئه‌و ئۆپۆزسیونه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ كه‌ وه‌زیفه‌ی ڕزگاركردنی فه‌زای گشتییه‌ له‌ پاڵ (غه‌می هابه‌ش)ی گروپه‌كان كه‌ دۆخی ڕزگاری و به‌ره‌نگاری لێخوڵقاندووه‌، په‌ره‌ به‌ ئایدیایه‌كی هاوبه‌شیش بدات، غه‌می هاوبه‌ش به‌ ته‌نیا ناتوانێت هه‌موو گرووپه‌كان كۆبكاته‌وه‌، یان وه‌زیفه‌ی ڕاسته‌قینه‌ی خۆیان بۆ بگه‌ڕێنێته‌وه‌، به‌ڵام ئایدیای هاوبه‌شی له‌گه‌ڵدا بێت، ئه‌م گروپانه‌ ده‌بنه‌ شمشێره‌كه‌ی دیموكلیس و هیچ شتێك له‌به‌رده‌میدا خۆی ڕاناگرێت و هه‌زار جار له‌و چاوانه‌ ده‌ده‌ت كه‌ كوێركراون و شته‌كان نابینن، هه‌زار جار له‌ گوێیانه‌ ده‌دات كه‌ نابیستن. غه‌می هاوبه‌ش كه‌ شته‌ مادییه‌كانه‌ پێویسته‌، به‌ڵام شتی مادییه‌ت به‌ ته‌نیا جۆرێك خۆپه‌رستی تێدایه‌ و ناتوانێت تاكه‌كان بكاته‌ گروپ، به‌ڵام (ئایدیای هاوبه‌ش) ڕۆحییه‌تی ئیشكردنی ئه‌و تاقم و ده‌ستانه‌یه‌، حاڵه‌تێكی یۆتۆپیای خه‌یاڵی و واقیعگه‌رایه‌ (ئایدیالیزم و ڕیالیزمه‌) كه‌ ناتوانیت ئینسان به‌تاڵ بكریته‌وه‌ لێی، چونكه‌ مرۆڤ ناتوانێت بێ ئایدیا بژی كاتێك به‌و ئاڕاسته‌ی (ئایدیای هاوبه‌شه‌) ئیشت نه‌كرد و ئایدیاكه‌ت نه‌چووه‌ ناو ڕۆحییه‌تی تاكه‌كان ئه‌وا ئه‌ویتر ته‌سلیمی ئایدیای هاوبه‌شی فاشیزم ده‌بێت.




سەما چ بە من دەگەیەنێت … خەندە حەمید

سەما قۆناغێکی تر بوو لە ژیانمدا، پەیوەندییەکانی منی باشتر کرد، وای لێکردم زۆربەی ڕۆتیناتەکانی ژیانم تێپەڕێنم. وای کرد پەیوەندییەکی باش نەک تەنیا لەگەڵ هاوپۆلانی سەماکەم، بەڵکو نزیک ببمەوە لە بینەری گشتی ئەمە بۆ من هەنگاوێکی یاخییانە بوو.
سەما ئەزموونێک بوو کە هەموو ژیانم دەتوانم چێژی لێوەربگرم. لەم کۆرسەدا هەستم کرد من هێندە نەشارەزا نیم لە سەمادا، لە کاتێکدا ترسی گەورەم ئەمە بوو. بەڵام کاروان عومەری سەماکار و کۆریۆگرافەر بەشێوەیەک مامەڵەی لەگەڵمان کرد کە ئێمە توانایی وشارەزایی سەمامان تێدایە، بۆیە هەموو ترس و سترێسەکانی منی ڕەواندەوە، هەربۆیە بە سەما ڕیتمی ژیانم وەرگرتەوە و مانایەکی ترم بە ژیانم بەخشی.

لێرە کە خەریکە ژیان دەوەستێ، سەما بۆ من بەردەوامی دانە لەناو ئەو هەموو ناشیرینییەی هەیە، من خۆم خەریکی وردە جوانییەکانی سەماکردن کرد. ئەمە خۆگێل کردن نییە، بەڵکو دەمەوێ ئەو جیهانە بۆ خۆم دروست بکەم کە دەمەوێ هەم بێت؛ ئەمەش زۆر بەسادەیی لە ڕێگەی سەماوە. سەما توانای گەورەت پێدەدات، چونکە دوای ئەو کۆرسە هەست دەکەم سەرنجدانم وردتر و زیاترە، هەروەها باشتر دەتوانم بنووسم دەروونم زۆر ئارامترە.

سەما منی بەو شوێنە، بەو شتە گەیاند کە خۆم دەم ویست، ئەویش: جەستەیەکی پڕ لە جوڵە و وزە، تاکو بتوانم باشتر چێژ لە ژیان وەربگرم. من جەستەم خۆشدەوێ کاتێ جوانی ناوەوەی خۆم بنوێنێ، جوانییەک بە هەموو توڕەیی و هێورییەکانییەوە، لەبەرئەوە لە ڕێگەی سەماوە هەست دەکەم جەستەم لەگەڵ پێداویستییەکانم ڕێک دەکەوێت. هەربۆیە ئەو وزە هەڵچووە پۆزەتیڤانەی لەم ئەزموونەوە دروست بووە، هەستی سەلامەتی و ئاسایشم پێ دەبەخشێ. چونکە من فێربووم هەندێ کار لەگەڵ جەستەمدا بکەم، بەوەی ڕێز لە جەستەم بگرم، هەڵچوون و هەستەکانم زیاتر ئازاد بکەم. بە هەموو ئەوانەش توانیم جووڵە و هاوسەنگییەک لە بەشە بزوێنەرەکانی بوون و جەستەمدا پێکبهێنم.




خوێندنه‌وه‌ پێویسته‌ …. به‌ختیار محه‌مه‌د

ئه‌وه‌ی كتێب نه‌خوێنێته‌وه‌، نابێته‌ مرۆڤێكی هاوچه‌رخی ڕاسته‌قینه‌: كتێب خودێكی جیاواز به‌رهه‌م ده‌هێنێ؛ خودێك، كه‌ هۆشیاره‌ و تێده‌گا، كه‌ ده‌بێ له‌ پێناو چیدا بژی. كتێب له‌م ساته‌وه‌خته‌دا ده‌شێ (له‌ ڕێی درك و هۆشیارییه‌وه‌)، نیگه‌رانت بكا (واته‌ له‌ ئه‌نجامی زانینه‌وه‌ ببیته‌ مرۆڤێكی خه‌مۆكی و نیگه‌ران)، به‌ڵام ئه‌م نیگه‌رانییه‌ له‌پێناو خوڵقاندن و په‌یداكردنی به‌خته‌وه‌رییه‌؛ ئه‌و به‌خته‌وه‌رییه‌ی، كه‌ هه‌میشه‌ له‌ دوای ئازاره‌وه‌ له‌ دایك ده‌بێ.

مرۆڤی كتێبخوێن خاوه‌ن دۆزه‌ (پرسه‌): دۆزی ناسینی ژیان و گه‌ردوون و مرۆڤ و بوون و نه‌بوون و مه‌رگ و مه‌ته‌ڵی بوونی خۆی. ڕاستییه‌كه‌ی ژیان مه‌ته‌ڵه‌، كتێب (زانست، عه‌قڵ، زانین) هه‌وڵ ده‌دا هه‌ڵی بێنێ. له‌و كاته‌وه‌ی مرۆڤ ویستوویه‌تی ژیان و بوونی خۆی بناسێ، بیری كردۆته‌وه‌؛ بیركردنه‌وه‌شی له‌ ڕێی كتێبه‌وه‌ گه‌ڵاڵه‌ كردووه‌ و به‌رهه‌م هێناوه (په‌ره‌ی پێداوه‌ و به‌رجه‌سته‌ی كردووه‌)؛ كه‌واته‌ كتێب جه‌وهه‌ری پرۆسه‌ی په‌ره‌ستاندنی ژیانی مرۆڤایه‌تی پێكده‌هێنێ.

كتێب خوێندنه‌وه‌ شتێكی خودییه‌، هه‌روه‌ها پڕۆژه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تیشه‌: خود له‌ ڕێی كتێبه‌وه‌، هه‌م خۆی به‌رهه‌م ده‌هێنێ، هه‌م ئه‌وی دیكه‌ش به‌رهه‌م ده‌هێنێ. له‌مه‌وه‌ كتێب، شارستانییه‌ت (به‌ هه‌موو ڕه‌هه‌نده‌كانییه‌وه‌) به‌رهه‌م ده‌هێنێ. هه‌میشه‌ له‌ پشت شارستانییه‌ته‌ مه‌زنه‌كاندا كتێب (مه‌عریفه‌) هه‌بووه‌. شارستانییه‌تی مه‌زنی گریك كتێب (مه‌عریفه‌) به‌رهه‌می هێنا. هه‌تا ئه‌م ساته‌وه‌خته‌شی له‌گه‌ڵدا بێ مه‌عریفه‌ی مه‌زنی یۆنانی (فه‌لسه‌فه‌ و هونه‌ر و زانست و ئه‌ده‌ب و ئایین و مۆسیقای یۆنانی) به‌خششی بێكۆتایی مه‌زنی خۆی پێشكه‌ش به‌ هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌كانی مرۆڤایه‌تی ده‌كا. هه‌موو شارستانییه‌ته‌ مه‌زنه‌كان (چین و هیند و ڕۆمان و ئیسلام و ڕۆژئاوای هاوچه‌رخ و… تاد.) كتێب و ته‌نها كتێب به‌رهه‌می هێناون و به‌رجه‌سته‌یان ده‌كا.

ده‌شێ، ئه‌گه‌ر كتێبه‌كان نه‌بونابایه، ئه‌وه‌ هیچ ئایینێكی گه‌وره‌ (زه‌رده‌شتیی، بوودایی، مه‌سیحیی، یه‌هوودیی، ئیسلام…) به‌م شێوه‌یه‌ی ئێستایان به‌رجه‌سته‌ و به‌رده‌وام نه‌بوونایه‌. هه‌موومان ده‌زانین قورئان زامنی مانه‌وه‌ی (جگه‌ له‌ فاكته‌ری دیكه‌) ئیسلامه‌؛ هه‌روه‌ك چۆن كتێبی پیرۆزیش به‌ هه‌ردوو سه‌رده‌مه‌كه‌یه‌وه‌ (كۆن و نوێی) زامنی مانه‌وه‌ی مه‌سیحییه‌ت و یه‌هودییه‌ته‌‌؛ كه‌واته‌ كتێب خودێك به‌رهه‌م ده‌هێنێ (په‌روه‌رده‌ ده‌كا)، كه‌ ده‌توانێ داهێنه‌ر بێ. خودێك، كه‌ ده‌توانێ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی زیندووش به‌رهه‌م بهێنێ.

××× ‌

كتێب خوێنه‌وه‌ (خوێنه‌ر)، ئه‌گه‌ر نووسه‌ر یان هونه‌رمه‌ندیش نه‌بێ، به‌ڵام ده‌توانێ دوو قسه‌ی باش، یان دوو كاری باش بۆ ئه‌وی دیكه‌ و بۆ كۆمه‌ڵگا بكا و خۆشی ببێته‌ كه‌سایه‌تییه‌كی كارای جوان و جیاواز؛ كه‌واته‌ وه‌زیفه‌ی كتێب (ڕۆشنبیریی) وه‌زیفه‌یه‌كی ئه‌خلاقییشه‌. چ لایه‌نی ئه‌خلاقی و چ لایه‌نی جوانكاری و چ لایه‌نی مه‌عریفی، ته‌واوكه‌ری یه‌كترن. ئه‌م سێ ڕه‌گه‌زه‌ ڕۆحی هه‌موو داهێنانێكی (ئه‌ده‌بی و هونه‌ری و زانستی…) ڕاسته‌قینه‌ پێك ده‌هێنن. به‌ نموونه‌: ئه‌ده‌ب (هونه‌ر) ته‌نها چێژ (جوانی) نابه‌خشێ، به‌ڵكو په‌یامیشی هه‌یه‌؛ وه‌ك برێخت ده‌ڵێ، په‌یامی گۆڕینی واقیعی هه‌یه‌. ته‌نانه‌ت سوریالییه‌كانیش پێیان وایه‌، كه‌ ده‌بێ فیكر (ئه‌ده‌ب و هونه‌ر) له‌ پێناو ((گۆڕینی بارودۆخی ژیان)) دا بێ.(1) به‌ باوه‌ڕی ئێمه‌ ئه‌وه‌ی ده‌ڵێ ئه‌ده‌ب (هونه‌ر) ئه‌م وه‌زیفه‌یه‌ی نییه‌، هه‌ڵه‌یه‌كی كوشنده‌ ده‌كا. پێده‌چێ هه‌موو شاكاره‌ نه‌مره‌كان، خاوه‌ن ئه‌م په‌یام و وه‌زیفه‌یه‌ (پڕۆژه‌ مرۆڤایه‌تییه‌ش) بووبن. تۆ بڵێی له‌ ده‌ره‌وه‌ی مانادا (مانای مرۆیی به‌رزدا) هیچ به‌رهه‌مێك نه‌مریی ڕاسته‌قینه‌ بۆ خۆی به‌ده‌ست بهێنێ؟

هه‌ندێك له‌و هونه‌رانه‌ی، كه‌ مانای به‌رجه‌سته‌ی ئاشكرایان نییه (وه‌ك مۆسیقا)، ئه‌وه‌ له‌ناو ڕۆحدا، به‌ زمان و شێوازی خۆیان، له‌ ڕێی هه‌ستی بیستنه‌وه‌، مانا (واتا و چێژ) دروست ده‌كه‌ن. ئێمه‌ كه‌ چێژ له‌ پارچه‌یه‌ك مۆسیقا وه‌رده‌گرین، به‌خته‌وه‌رمان ده‌كا؛ به‌خته‌وه‌رییش پرسێكی ئه‌خلاقییه‌؛ ئه‌خلاقیش ڕاسته‌وخۆ به‌نده‌ به‌ مرۆڤه‌وه‌. له‌مه‌وه‌ جوانی و ئاكار، پێكه‌وه،‌ باشتر خزمه‌ت به‌ ژیان و به‌ مرۆڤ و به‌ مرۆڤایه‌تی ده‌كه‌ن. هیچ ئه‌ده‌ب و هونه‌رێك بوونیان نییه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئه‌م ئامانجانه‌. پێده‌چێ هیچ ئامانجێكی جوانكاریش به‌ده‌ر نه‌بێ له‌ ئامانجه‌ مرۆییه‌ ئه‌خلاقییه‌كه‌. هنری جیمز ده‌ڵێ: ((هه‌موو هونه‌رێك ئامانجی هه‌یه‌ و هه‌موو هونه‌رێكیش ئیستاتیكانه‌ دیاریكراوه‌)).(2) دواجار هه‌موو شتێك مرۆڤ ده‌یكا و له‌ پێناو مرۆڤدا ده‌كرێ. له‌مه‌شه‌وه‌ هه‌موو شتێك به‌نده‌ به‌ چوارچێوه‌ مرۆڤایه‌تییه‌كه‌وه‌.

—————————————–
په‌راوێزه‌كان:

1- بۆ ئه‌م بابه‌ته‌ بڕوانه‌: السوريالية, ترجمة و اعداد: امين صالح (دار الفارابي, ط2: 2010م), ص 231.

2- بيتر تشايلدز, الحداثة, ت: د. باسل المسالمة (دار التكوين, ط1: 2010), ص 111.

به‌ختیار محه‌مه‌د




پرۆژه‌ی ئه‌زموونێکی شیعریی … هه‌ژار ئه‌بوبه‌کر ‌

وه‌ك هه‌وڵێکی مته‌وازع و بۆ رزگارکردنی شیعری ئێستای کوردی له‌و گۆشه‌گیریه‌ی تێیکه‌وتووه، یان با بڵێین له‌و دوورکه‌وتنه‌وه‌یه‌ی به‌ خۆیه‌وه‌ بینیوه‌ له ویست و خولیاکانی خوێنه‌رانی کورده‌وه‌، هه‌روه‌ها بۆ خزمه‌تکردنی ئه‌ده‌بیاتی هاوچه‌رخی کورد، بیرۆکه‌ی بڵاوکردنه‌وه‌ی پرۆژه‌ی په‌ڕتوکی شیعری (تێکست و لێکۆڵینه‌وه‌) ره‌نگه‌ ڕێگه‌چاره‌یه‌ك بێت بۆ پڕکردنه‌وه‌یه‌کی ڕێژه‌یی ئه‌و که‌لێنه‌. به‌و مانایه‌ی که‌ ئێمه‌ چه‌ندان شاعیرو شیعری جیددیمان هه‌یه‌و به‌ هۆی فه‌وزای گۆڕه‌پانه‌کانی ژیان و ئه‌ده‌بیاته‌وه نه‌ك ره‌نگه‌ وه‌ك پێویست نه‌خوێنرێنه‌وه‌، به‌ڵکو به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی خوێندنه‌وه‌ی ده‌ق و کتێبی شیعر له‌وپه‌ڕی خراپیدایه‌.. لێره‌دا جێی ژماردنی هۆکاره‌کان نیه‌، به‌ڵام جێی خۆیه‌تی بڵێین هه‌رچه‌نده‌ هه‌موو شاعیران له‌ شیعره‌کانیان دڵنیان و جێی دڵخۆشی خۆشیانه‌، به‌ڵام کاتێك ده‌کرێت به‌ په‌ڕتوك کڕیارو خوێنه‌ری نابێت.‌‌ به‌ڵام گه‌ر به‌ هۆی لێکۆڵینه‌وه‌ی ئه‌کادیمی و بابه‌تی و زانستیه‌وه‌ به‌ها جۆراوجۆره‌کانی ئه‌و شیعرانه‌ واڵا بکرێن و له‌گه‌ڵ تێکسته‌کاندا بڵاوبکرێنه‌وه، ‌ ره‌نگه‌ تاڕاده‌یه‌ك ئه‌و گۆشه‌گیریه‌ ی شیعر بشکێنێت.

یه‌کێك له‌و شاعیره‌ هاوچه‌رخانه‌ی تێکسته‌کانی ره‌نگه‌ به‌شی هێنده‌ ده‌وڵه‌مه‌ند بن بواری لێکۆڵینه‌وه‌یان له‌ دیدو گۆشه‌نیگای جیاوازو ته‌نانه‌ت دژه‌وه هه‌بێت و ده‌قه‌کانیشی وه‌ك پێویست نه‌خوێندرابێتنه‌وه‌؛ شاعیر سۆران محه‌مه‌ده‌، که‌ به‌کارکردن له‌سه‌ر پرۆژه‌یه‌کی ئاوها و بڵاوکردنه‌وه‌ی هه‌ندێك له‌ ده‌قه‌کانی ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ی دوایی له‌گه‌ڵ لێکۆڵینه‌وه‌ی ره‌خنه‌ییدا هه‌وڵێکی ئاشتکردنه‌وه‌ی شیعر بێت به‌ خوێنه‌ران.
ئه‌وا جێی خۆیه‌تی له‌م ده‌رفه‌ته‌دا داواکاری ئاراسته‌ی هه‌موو ئه‌و ره‌خنه‌نووسه‌ به‌ڕێزانه‌ بکرێت که‌ ده‌یانه‌وێت لێکۆڵینه‌وه‌ی ره‌خنه‌یی بابه‌تیانه‌ ده‌رباره‌ی شیعرێك یان شیعره‌کانی ئه‌م شاعیره‌ بنووسن، جێی ده‌ستخۆشیه‌ بۆ ئه‌م ئیمێله‌ی خواره‌وه‌ی ره‌وانه‌ بکه‌ن تا ‌له‌گه‌ڵ ده‌ق و لێکۆڵینه‌وه‌کانی ‌ تردا له‌ دووتوێی ئه‌م په‌ڕتوکه‌دا چاپ بکرێن به‌ نێوی (ئه‌زموونێکی جیاوازی شیعر).

دووباره‌ له‌گه‌ڵ ڕێزو پێزانیندا
ئیمێل:
hajarabubakr@outlook.sa




هه‌ڵاتن له‌ گۆرانی … سه‌باح ڕه‌نجده‌ر

بۆ فه‌تانه‌ی وه‌لیدی ….

له‌ ڕێی گۆرانی گه‌ڕامه‌وه‌ ماڵی ئاسووده‌یی و پێروو و حه‌وته‌وانه‌ داگیرسان
شانه‌ی هه‌نگوین و قۆزاخه‌ی ئاوریشم بانگهێشتیان كردم
چۆنم نیاز بوو ئاوها دواندمیان
په‌نجه‌م له‌ پێڵووی پێغه‌مبه‌ر خشاند و چاوم له‌سه‌ر جوانی هه‌ڵنه‌گرت
له‌ جۆشی بێباكی ژیان په‌یمانی دڵنیایییه‌
نێرگز له‌ په‌رداخه‌ ئاوی ناو ماڵیش گه‌شه‌ ده‌كات
خوناو چه‌ند بێ به‌زه‌یی و پڕ ئیره‌یییه‌
تا نیوه‌ڕۆ نامێنێته‌وه‌
به‌یه‌كه‌وه‌ نوێژێك بكه‌ین و دروود بۆ هه‌ستیاریی زه‌وی بخوێنین
مرۆڤ سرووش و چاوی یادی زه‌وییه‌
له‌ ناوه‌ندی خوان داده‌ندرێ
ده‌مه‌وێ گوێت لێ ڕابگرم ئه‌ی ئیره‌یی
بزانم بۆ به‌رانبه‌ر په‌نجه‌ره‌یه‌كی دووڕوو داماویت
ده‌ستیشت به‌ خۆتدا شۆڕ كردووه‌ته‌وه‌
لێكدانه‌وه‌ت بۆ
هه‌ڵه‌ی مه‌رگ و
كووژه‌كه‌ی شین و
نه‌مریی و
زیندووبوونه‌وه‌ چییه‌
كه‌ڵه‌كێوی له‌گه‌ڵ سووڕانه‌وه‌ی هه‌ر ساڵێك
قه‌فێك له‌ شاخی به‌رز ده‌بێته‌وه‌ و مووی ده‌وه‌رێ
سمیشی زه‌وی زیاتر داگیر ده‌كات
به‌ دوودڵی سمی ناجووڵێنێ
به‌ڵام كاروانچی و ڕێگا بڕوایان پێی نییه‌
حیكمه‌تی چوونه‌ ته‌مه‌ن له‌ چیدا ڕوون ده‌بێته‌وه‌
لكه‌ دارێك به‌و دیواره‌ دابكوته‌
كه‌ هه‌تاو گه‌رمی كردووه‌ته‌وه‌
كڵاوی سه‌ر و
ملپێچی مل و
قایشی پشت و
پێستی ناختی پێ هه‌ڵواسه‌
زمانت ده‌بێته‌وه‌
زه‌ویش له‌ یاده‌وه‌رییدا ئه‌م یادگارییه‌ت تۆمار ده‌كات
یاده‌وه‌ریی زه‌وی نهێنی ئاگره‌
له‌ یه‌كه‌مین پرشه‌یدا سروشت خۆی ڕازانده‌وه‌ و ژیان ده‌ستی پێ كرد
تریفه‌ی مانگ به‌سه‌ر گه‌ڵای دره‌خته‌وه‌ جوانتره‌
له‌وه‌ی له‌ناو گۆلاو به‌رچینچكه‌ی مردن بیگرێ
سییه‌كانی دره‌خت بای سه‌رمانگی لێ ده‌كه‌وێت
ئه‌رێ ئه‌ستێره‌ بۆ له‌ ده‌وری مانگدا
تاجی دره‌وشانه‌وه‌ له‌سه‌ری خۆی داده‌گرێت و له‌ لا په‌نای ده‌دا
نایه‌وێ ڕوخساری ببیندرێ
ئانیشكت له‌سه‌ر ئه‌ژنۆت دانێ و قه‌فی زنجیری كاتژمێرت بژمێره‌
ته‌ماشای به‌رزبوونه‌وه‌ی دوعای سپی بكه‌
داوێك له‌ برژانگی فڕیوت بخه‌ مه‌ترسییه‌وه‌
خه‌یاڵ ببه‌وه‌ ناو هه‌ستیاریی زه‌وی
لایلایه‌ی دایك
لاوكی باوك
داستان و چیرۆكی باپیره‌ و داپیره‌ ئاڵای ده‌ستی ئێمه‌ن
ده‌توانیت له‌ سێبه‌ری ئاڵادا زیاد له‌ زه‌رده‌په‌ڕ بڕوانی
له‌گه‌ڵ گۆرانیش یاریی خلیسكێنه‌ بكه‌یت
ماسیی حه‌وز
دۆلفینی ڕووبار
نه‌هه‌نگی ده‌ریا
ئه‌خته‌بووتی ئۆقیانووس
ئیره‌یییان بۆ یه‌ك تاوی سه‌ندووه‌
چاوی قڕژاڵیش له‌ ڕوونیدا جاڕسكه‌ره‌
وه‌ك مریشكێكی كڕ
ته‌واوی هێلكه‌كانی پیس كردبێت
خانمی ماڵ به‌ بێزارییه‌وه‌ دانه‌وێڵه‌ی بۆ ڕووكات
ترسێك هه‌ناوی هه‌ڵده‌كۆڵێ
بای سه‌ر ئاو هه‌ڵی كرد
به‌ هه‌موو خانه‌ی له‌شم هه‌ست به‌هه‌ڵكردنی ده‌كه‌م
سووڕی ئیره‌ییی كورته‌ و گیانی وه‌نه‌وز ده‌دات
ڕه‌نجی سه‌ركێشیش
چاو و
باڵ و
یادگاری و
تاسه‌
له‌ خانه‌ی له‌شی زه‌وی ده‌چێنێ
ته‌ورات له‌ زمانی مووساوه‌
ئینجیل له‌ زمانی عیساوه‌
قورئان له‌ زمانی محه‌مه‌ده‌وه‌
زمان ئێسكی تێدا نییه‌
شیعریش به‌ ته‌نیا و له‌گه‌ڵ مندا ڕه‌گی ویژدان هه‌ڵمژیوی
پیت و
وشه‌ و
ڕسته‌
بوارم بده‌ن
له‌ گڕوگاڵی
گۆپكه‌ و
شكۆفه‌ی باخچه‌ی ڕه‌نج و
ئه‌فسانه‌ و
دڵ
فێری نازپه‌روه‌ری ببم و ئه‌ستێره‌ی گه‌ڕۆك بناسم
جۆگه‌له‌ی ئاخاوتن به‌ پێشماندا تێ ده‌په‌ڕێ
زمانمان ناسك و دڵمان وریا ده‌كاته‌وه‌
سروشتی دان به‌خۆداگرتوو
بێ دڵیم مه‌كه‌ و هه‌ستێك له‌ ناوه‌وه‌م گه‌شه‌ پێ بده‌
له‌ خه‌یاڵێكی سوورهه‌ڵگه‌ڕاو
كه‌ پردی ئومێد ده‌خوڵقێنێت
دوورتر له‌وه‌ی
له‌ به‌رزی و نزمیی چاو به‌ده‌ركه‌وێ
خانه‌ خانه‌ له‌شی سروشت خۆی ده‌گۆڕێ
ئه‌وه‌ هێزی زیندووبوونه‌وه‌ی سروشته‌
منی كردووه‌ به‌ نه‌وه‌ی گۆرانیبێژ
ده‌نگ و ئاواز له‌ لێكدانی شه‌پۆل ده‌بیستم
بیستن لێم ده‌بێته‌ مێژوو
نوێژی سه‌ر مردووم بیر ده‌هێنێته‌وه‌
بای سارد له‌ ده‌موچاوی دام
دڵم گیرا
ده‌ست و پلم ڕاوه‌شاند
تاسه‌ و مووچڕك به‌ری دام
چاوم به‌سه‌ر ئه‌مسه‌ر و ئه‌وسه‌ری هێڵێكدا نیشته‌وه‌
ڕسته‌یه‌كی ئه‌زه‌لی
بێ په‌روا و پڕ ئاوات دای گیرساند
دڵی كه‌فوكوڵداری پیت و وشه‌ ده‌داته‌وه‌
به‌ ئاواته‌وه‌یه‌
په‌پووله‌سلێمانه‌ ده‌نووك له‌ ئاوی بن كووپه‌ بنێ
بۆ تاهه‌تایه‌ به‌ ده‌نگ و ئاوازه‌وه‌ چینه‌ بكات
وا ڕاهاتووه‌ بڕوانێته‌
ده‌نووكی ته‌ڕ و دڵی گه‌رمی چرایه‌ك
هه‌تاو له‌ هێلانه‌ی قه‌تێ ده‌ترووكێ
ئه‌و ژن و پیاوه‌ی له‌سه‌ر پردڕا
ته‌ماشای ڕووباری ژێریان ده‌كه‌ن
مه‌ستن له‌ ڕووناكیی گڵۆپی ناو ئاو
ماسییش له‌ناو ڕووناكیدا
كلكیان هه‌ڵده‌ده‌ن و سه‌رنج له‌و ژن و پیاوه‌ ده‌گرن
له‌سه‌ر پرده‌كه‌دا له‌ناو ده‌موچاوی یه‌كتر مه‌ستن
تاسه‌ و مووچڕك به‌ری نه‌داون
نه‌رم و نیانیی چاویان هێز له‌ شكۆی چاوی ماسی وه‌رده‌گرێت
ماسیگره‌یه‌ك باڵی به‌رز كرده‌وه‌
دڵنیایی ته‌نیا له‌ ده‌موچاوی مه‌ستدا ته‌واو ئارامه‌
قسه‌ی ماسیگره‌ هی دڵی خۆیه‌تی و هی كه‌سی داخ له‌ دڵ و ئاژاوه‌گێڕ نییه‌
په‌ڵه‌ خوێنێكی وشك به‌ناوچه‌وانمه‌وه‌ نووساوه‌
تێكه‌ڵ به‌ماسوولكه‌م ده‌بێت
له‌ لێومه‌وه‌ ده‌بێته‌ خاڵێكی مۆر
وریاییی دڵ ناهێڵێت خه‌ونی ورچی ته‌پ و حۆل ببینم
له‌ خه‌ونمدا بینیم
لێو و
شمشاڵ و
نیگا و
هێڵی ئه‌شق مردوون
له‌ پڕمه‌ی گریانم دا و چاو سوور و ده‌م وشك له‌ خه‌و ڕاپه‌ڕیم
كوڕ و كیژه‌كانم توانییان
ده‌ست له‌ فرمێسكم بده‌ن
ئاخر خۆ بڕیار نه‌بوو هه‌موو شتێك كتوپڕ ڕوو بدات
ئه‌و جێوبانه‌ی له‌ناوی ڕاپه‌ڕیم
هێشتان گه‌رمه‌ و ئاهی نائومێدی له‌ خۆیدا ده‌كاته‌ خه‌ونێكی چاو هه‌ڵاتوو
به‌ نیازی بینین پێ له‌ناو گۆلی خوێندا ناجووڵێ
پاش خه‌ون بینینێك ناكۆكییه‌كانی نێوان ژیان و مردن كۆتایی دێ
هه‌ڵێ
به‌ ته‌واوی هێزی پێ له‌ گۆرانی هه‌ڵێ
ئه‌و ڕۆژه‌ی تۆ هه‌ڵدێی
كووچه‌ و كۆڵان و شار چی به‌سه‌ر دێت
ئه‌دی ئاسمان چی به‌ زه‌مین ڕاده‌گه‌یه‌نێ
سه‌یركه‌ ئه‌و گۆرانیبێژه‌ ده‌ڵێی مۆسیقارێكی كوشتووه‌
سه‌ره‌تا ته‌نیا ئاوازی گۆرانیی ئاسووده‌یی
وشه‌ی خودا بوون و ئێمه‌یان ده‌لاوانده‌وه‌
ئه‌رێ ڕه‌شه‌بای داخ له‌دڵ
ئاوازی گۆرانیی ئاسووده‌یی ده‌گوازێته‌وه‌
كوێره‌ڕێگایه‌ك به‌ قه‌راغی دۆڵێكی هه‌زار به‌هه‌زاردا درێژ ده‌بێته‌وه‌
ده‌گات به‌باخێكی هه‌ڵووژه‌ و كونی گورگێك
مێژوو ئه‌ی بووكه‌ مه‌یموونی گه‌ردوون
مێرووله‌ ده‌نكه‌گه‌نمی به‌ده‌مه‌وه‌ بێت
ڕووناكییه‌كی پڕ ڕه‌نگ ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر ڕووی زه‌وی
هه‌ستیاریی زه‌وی كۆشكی گیانبازی مێرووله‌یه‌
له‌ ده‌روونمه‌وه‌ ئاگرێكی به‌جۆش و ئاشنا گه‌رمم ده‌كاته‌وه‌
باڵی هه‌ڵۆیه‌ك خۆی له‌ ده‌ستی ڕاستم خشاند
به‌ختیار بووم
كڵاو و
بالیف و
لێواری كه‌شتیی گه‌شت و
ساباتم
ده‌بنه‌ هێز له‌ په‌ڕی هه‌ڵۆ
له‌ناو دڵبه‌رزیی ئه‌و په‌ڕه‌دا
كورتی و درێژیی سێبه‌رم ناسی
ده‌ست بخه‌مه‌ سه‌ر سێبه‌ر
هه‌ست به‌ پلدانی ده‌ماری ناوچه‌وانی زه‌وی ده‌كه‌م
مۆرانه‌یه‌ك له‌ناو خۆڵی ته‌ڕ لوولی خواردووه‌
خه‌ریكه‌ ده‌چێته‌ دڵی دره‌ختێكی دوو به‌ره‌وه‌
هێزی خوداوه‌ند گه‌مارۆی دا
ده‌می له‌ كلكی خۆی نا و خواردی
زمانیشی به‌ناو ده‌میدا سووڕاند
قه‌ت ڕۆژێكی وا دڵخۆش له‌ هه‌ولێردا ڕووی نه‌داوه‌
ئاوێنه‌ كه‌ شاژنێك تێیدا ته‌ماشای داوه‌ پرچی سپیبووی ده‌كات مات ده‌بێت
ماتیی ئاوێنه‌ دڵی كه‌فوكوڵداری پیت و وشه‌ ده‌داته‌وه‌
ده‌موچاو له‌ ئاوێنه‌دا بێ سه‌روشوێن ده‌بێ
وێنه‌گریش كه‌ وێنه‌ت ده‌گرێ
دڵت ده‌بینێت
وێنه‌ی نواڵه‌م له‌ قۆغه‌ی چا و به‌رگی ڕادیۆم هه‌ڵكه‌ند
ئه‌فسوونم له‌ ملوانكه‌ی سه‌ر سینگی
ده‌لیلی شاریش له‌ نقێمی شینی ئه‌نگوستیله‌ی
برینی خه‌واندم و مۆری له‌ ناوچه‌وانم دا
تیشكی یه‌زدانیی لێت ده‌دات و ڕێگا ڕاست دێته‌ به‌رپێت
ده‌ست و خه‌تی ئاشقانه‌ی نواڵه‌ جوان بوو
له‌ناو باوله‌ داره‌كه‌دا خه‌به‌ری بووه‌وه‌ و ناڵه‌یه‌كی لێوه‌ هات
دوای هه‌ناسه‌ هه‌ڵكێشانێكی درێژ
هه‌موو ناڵه‌كانی خۆی ڕاگه‌یاند
پشیله‌ی ماڵی لاسای كرده‌وه‌
ده‌ست و خه‌ت دوازده‌ مانگی پڕه‌
له‌سه‌ر مێز خۆی ڕاخستووه‌ و بێداره‌
كه‌س سه‌رنجی نه‌داوه‌ و نه‌یخوێندووه‌ته‌وه‌ و نه‌یخه‌واندووه‌
دڵم له‌ ته‌ك ده‌ست و خه‌تدا
له‌ناو په‌رداخێك ئاو به‌هره‌دارێكه‌ له‌ كاری خۆیدا شه‌یدایه‌
پشیله‌ی ماڵی ئاوه‌كه‌ی به‌سه‌ر ئه‌و ڕۆژنامه‌یه‌دا ڕژاند
كه‌لووه‌كانمانی تێدا ڕاگه‌یاندرابوو
میوه‌یه‌كی گه‌ییو له‌ دره‌ختێكی دوو به‌ر كه‌وته‌ خواره‌وه‌
په‌نجه‌ی پڕ خوێن و به‌هێز هه‌ڵی ده‌گرێته‌وه‌
نواڵه‌ له‌ كاتی داگیرسانی ده‌نكه‌ شخارته‌دا
ده‌سته‌كانی شل و خاون
به‌ وریایییه‌كی پڕ شكۆوه‌ له‌ ئاگر و ده‌ستی ڕوانی
ئاخۆ ماستی بۆ هه‌وێن ده‌كرێت
یان دووكه‌ڵی له‌سه‌ر چاوی مۆم پێ لاده‌درێت
چرا هیچ نیازێكی نییه‌ له‌ داگیرسانی
تووڕه‌بوونی ڕووناكییه‌ك
ئه‌و بایه‌ی گۆماوێك ده‌شڵه‌قێنێ
ئه‌و به‌رده‌ی گۆماوێك ده‌شڵه‌قێنێ
ئه‌و مه‌له‌وانه‌ی گۆماوێك ده‌شڵه‌قێنێ
ئه‌و بۆقه‌ی گۆماوێك ده‌شڵه‌قێنێ
گه‌رمایی و فێنكیی زه‌وی ده‌كڕن
له‌ سندووقێكی دروستكراو له‌ ئێسكی پشتی كیسه‌ڵ هه‌ڵی ده‌گرن
هه‌ر هێنده‌ له‌ ژیان شاره‌زا بوویم
گۆماو ناوله‌پی باب و باپیرمانه‌ و كشاوه‌
به‌هار ده‌ستێكی خێر له‌خۆ دیوه‌
چاڵ و چۆڵی و ده‌موچاوی سووتاوی سروشت له‌چه‌ك ده‌كات
ده‌مامك له‌ناو ده‌چێ و پاسه‌وانی ناكرێ
هۆی مانه‌وه‌ و له‌ناوچوونی ده‌مامك چییه‌
سركه‌ و
زه‌یت و
زه‌یتوون و
ئاوی لیمۆ
تێكه‌ڵاو ده‌كات
نان و ئاویشمان له‌ پێشدا هه‌ڵده‌گرێت
ئه‌و ده‌ستانه‌ی نان و ئاومان له‌ پێش هه‌ڵده‌گرن
بڕێ جار ڕه‌ش و زبرن و تایان هه‌یه‌
جاری واشه‌ ڕه‌نگاوڕه‌نگ و ئاوریشمی
ده‌ست ئاشی به‌خوێن ده‌گه‌ڕێ
سه‌رم گران بووه‌
به‌رچاوم تاریك
جوانی له‌ بارێكی شڵه‌ژاودا خۆی پێشاندام
ده‌موچاوی سروشت به‌ ئاسانی ئه‌شكه‌نجه‌ ده‌درێ
مردوو گۆڕیان ته‌نگه‌
ده‌شیانه‌وێ گوێیان له‌ نه‌وایه‌ك بێت
دڵه‌كوتێی په‌پووله‌ی به‌رچرا و بۆنی بخووری ڕۆژی جه‌ژنیان
بۆ بكاته‌ ئاوازی ئازاره‌كانیان
سروشت پزیشكێكی خۆڕسكه‌
خه‌مۆكیمان چاره‌ ده‌كات
په‌نجه‌م سڕه‌ و په‌رداخم له‌ ده‌ست به‌ر ده‌بێته‌وه‌
به‌سه‌ر خاولیی منداڵێكدا ده‌ڕژێ
تای به‌رز بووه‌ته‌وه‌
خاولیی ته‌ڕبووی له‌سه‌ر ناوچه‌وانی داده‌نێین
فێنكاییی ده‌ستی خودا فریای ده‌كه‌وێ
به‌خت وه‌ك ڕۆژ وایه‌
ئاوا ده‌بێت و هه‌ڵدێته‌وه‌
هه‌رچی له‌ دڵدا بێ هه‌ڵی ده‌ڕێژێ
زه‌وی قوڕگی گیراوه‌ و كانی به‌ له‌تر ده‌رده‌بن
جوانیی چاوێكی تێدا ڕسكاندووم
به‌س ئه‌و بژار ده‌كات
خۆی و ده‌سته‌خوشكه‌كانی نوێژیان بڕیوم
دڵیان شكاندووم
شه‌مێی باڵیان تواندوومه‌ته‌وه‌
كتێبی غه‌زه‌لیان گه‌چڵاندووم
ئه‌ی جه‌ربه‌زه‌ییی كانی
ئازادیی زه‌وی ناشاردرێته‌وه‌
ئه‌م خۆر و سبه‌ینه‌یه‌ ته‌واو به‌ جووڵه‌ن
باڵنده‌ له‌سه‌ر دیواری ماڵان ده‌نگ و ئاوازیان بڵاوده‌بێته‌وه‌
هه‌رچی شیر و تیری ناخیش هه‌یه‌ كه‌وتوون
سووراییی خۆرنشین ئارامی به‌ تاسه‌م ده‌به‌خشێت
تاسه‌م له‌گه‌ڵ خۆرهه‌ڵاتندا
دیداری گوڵه‌به‌ڕۆژه‌ی كێڵگه‌ی به‌خت به‌رهه‌م ده‌هێنێت
به‌ ئاره‌زوویه‌كه‌وه‌ كه‌ به‌یادی سه‌رگه‌رم و مه‌ستم
له‌ خه‌و هه‌ڵده‌ستم و بلووزی تۆڕ له‌به‌ر ده‌كه‌م
تا گوێ له‌ كوڵانی هێلكه‌ و چای ناو كووره‌ی دیوار بگرم
دوو چاوی گه‌رم كه‌ شكۆی دایه‌ حه‌وای تێدا پارێزراوه‌
نان و ئاوم له‌ پێش داده‌نێت
باڵنده‌ له‌سه‌ر خوانی منه‌وه‌ ده‌فڕن و دوعای سپین به‌رز ده‌بنه‌وه‌
تاسه‌ی ساتی نه‌مری ده‌كه‌ن
په‌ری ڕوومه‌ت تاڵ
ماری به‌ فیشكه‌فیشك
سوێندی ناچاری
ده‌روونی خه‌واڵوو
كڕنۆش بۆ ده‌نگی دڵ ده‌به‌م و به‌ دڵ ده‌ستت ماچ ده‌كه‌م
ئه‌ی ده‌نگی دڵ
چاوێك دڵخۆشیی لێ بڕژێ
ڕه‌شكه‌وپێشكه‌ی تێدا ده‌رناكه‌وێت
دوودڵییه‌كی درێژ
له‌ ژێی كه‌وانی تیردا باج ده‌ستێنێ
ده‌نگی
كلكته‌قێنه‌ و
ئاوڕوونكه‌ره‌ و
كه‌ڵه‌بابی مل ڕووت و
به‌رخی دوونگ شۆڕ
دێنه‌ گوێم و ده‌گه‌نه‌ دڵم
نابینام و ده‌ستم بووه‌ته‌ چاو و له‌ هه‌ستیاریی زه‌وی ده‌دره‌وشێته‌وه‌
نامه‌ی بۆمبڕێژكراو چ هه‌واڵێك ڕاده‌گه‌یه‌نێت
ئاوازی توانه‌وه‌ی چاڵه‌ به‌فر
ئاوازی داخستنی ئاگری كووره‌ی دیواری ماڵ
ئاوازی سوپاس
ئاوازی تاڤگه‌
ده‌ست و خه‌تی ئاشقانه‌ی نواڵه‌ جوان بوو
له‌ناو باوله‌ داره‌كه‌دا خه‌به‌ری بووه‌وه‌ و ناڵه‌یه‌كی لێوه‌ هات
منی له‌و سه‌رزه‌مینه‌ دۆست و دوژمن زۆر
ئاسووده‌ و
ئارام و
به‌سۆز و
تاسه‌ به‌تین
له‌ نامه‌ی پیریی دڵدا بێ وچان داگیرساوم
قه‌ت ڕۆژێكی وا دڵخۆش له‌ هه‌ولێر ڕووی نه‌داوه‌
كات دره‌نگ نییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی نواڵه‌ بێره‌دا تێ بپه‌ڕێ
دوای مردن به‌ خه‌به‌ر دێم
له‌ ڕێگا ڕۆیشتندا به‌هار به‌سه‌ر ناچێت