شۆڕشگێڕه‌كان یان ده‌بێ‌ ببن به‌ دیكتاتۆر، یان ده‌بێ‌ بمرن سمكۆ عه‌بدولكه‌ریم

جۆن پێركینز، ئه‌و پیاوه‌ی له‌ كۆمپانیای “مه‌ین”ی ئه‌مریكی كاری ده‌كرد، بۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌ركه‌كانی له‌ نێوان ساڵانی (1971-1975) ڕووده‌كاته‌ ئیندۆنیسیا، له‌وێ‌ له‌ رێگه‌ی هاوڕێ و هاوكارێكی ئیندۆسییه‌وه‌ سه‌رقالی ڕاپه‌ڕاندنی كاره‌كانی ده‌بێت، شه‌وێكیان هاوڕێكه‌ی ده‌یبات بۆ بینینی نمایشی شانۆیه‌كی سه‌ر شه‌قام.
نمایشه‌كه‌ بریتی ده‌بێت له‌ گه‌مه‌یه‌كی شانۆیی بووكه‌ڵه‌یی.
دوو بووكه‌ڵه‌ ده‌رده‌كه‌ون، یه‌كێكیان به‌ جل و به‌رگ و شه‌پقه‌ ئالایه‌كه‌ی سه‌ریه‌وه‌ دیاره‌، ئاماژه‌یه‌ بۆ”ریتشارد نیكسۆن” سه‌رۆكی ئه‌و ده‌می ئه‌مریكا، له‌و لاشه‌وه‌ بوكه‌له‌یه‌كی دیكه‌ به‌ جلوبه‌رگێكی سێ‌ ره‌نگییه‌وه‌ به‌ ده‌ستێكی قوتوویه‌یه‌كی هه‌ڵگرتوه‌ و به‌ده‌سته‌كه‌ی تریشی ئالای ئه‌مریكا، ئه‌و ئاڵاكه‌ به‌سه‌ر سه‌ری نیكسۆنه‌و ده‌شه‌كێنێته‌وه‌، ئه‌و له‌ هه‌ڵسوكه‌وتیدا دیاره‌ كه‌ جگه‌ له‌ كۆیله‌یه‌ك شتێكی تر نییه‌، له‌ پشتیشیانه‌وه‌ نه‌خشه‌یه‌كی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و خۆرهه‌ڵاتی ناوین دانراوه‌.

نیكسۆن له‌ نه‌خشه‌كه‌ نزیك ده‌بێته‌وه‌ و به‌ ده‌زوویه‌ك وڵاتان هه‌ڵده‌گرێ‌ و ده‌یانخاته‌ نێو ئه‌و قوتوه‌ی وێنه‌ی دۆلاری ئه‌مریكی به‌سه‌ره‌وه‌یه‌، به‌ده‌ستی بوكوڵه‌كه‌ی تره‌وه‌یه‌، كاتێك له‌ نه‌خشه‌ی ئیندۆنسیا نزیك ده‌بێته‌وه‌ ده‌یه‌وێ‌ به‌رزی بكاته‌وه‌ و بیخاته‌ نێو قوتووكه‌، وه‌ڵێ‌ له‌م كاته‌دا بووكه‌ڵه‌یه‌ك كه‌ ئاماژه‌یه‌ بۆ پیاوێكی ئیندۆنیسی باز ده‌دات ” دیاره‌ ئه‌م بووكه‌له‌یه‌ ئاماژه‌یه‌ بۆ سیاسییه‌كی خه‌لكی باندۆنگی ئیندۆنیسی كه‌ خاوه‌نی جه‌ماوه‌رییه‌كی زۆری ئه‌و وڵاته‌ بوو”.
ئه‌م بووكه‌ڵه‌یه‌ له‌ نێوان نیكسۆن و قوتوو به‌ ده‌سته‌كه‌ هاوار ده‌كات، بوه‌سته‌ ئیندۆنیسیا خاوه‌نی سه‌روه‌ری خۆیه‌تی.

له‌م كاته‌دا ئه‌و خه‌ڵكه‌ی به‌دیار نمایشه‌كه‌وه‌ وه‌ستاون ده‌ست ده‌كه‌ن به‌ چه‌پڵه‌ لێدان، هه‌ر له‌م كاته‌شدا بووكه‌ڵه‌ی قوتوو به‌ده‌ست ئاڵاكه‌ی ئه‌مریكا به‌رز ده‌كاته‌وه‌ و وه‌ك و تیرێك له‌ ئیندۆنیسیای ده‌گرێت، به‌ڵام له‌پڕ لار ده‌بێته‌وه‌ و به‌ شێوه‌یه‌كی دڵته‌زێن ده‌مرێت.
به‌مشێوه‌یه‌ جه‌ماوه‌ركه‌ ده‌ست ده‌كه‌ن به‌ چه‌پڵه‌لێدان و وتاف كێشان، دوو بووكه‌ڵه‌كه‌ش كه‌ ئاماژه‌ن بۆ نیكسۆن-ی سه‌رۆكی ئه‌مریكا و قوتوو به‌ده‌سته‌كه‌ به‌ مۆنی له‌ خه‌ڵكه‌كه‌ ڕاده‌مێنن و سه‌ریان شۆر ده‌كه‌ن و شانۆكه‌ جێدێڵن.

وه‌ك جۆن پێركینز ده‌یگێڕێته‌وه‌ دوای چه‌ند رۆَژێك ئه‌و پیاوه‌ سیاسییه‌ خۆشه‌ویسته‌ی جه‌ماوه‌ر، كه‌ له‌ نمایشه‌كه‌دا به‌ڕووی نیكسۆندا وه‌ستایه‌وه‌ و بووكه‌ڵه‌ قوتوو به‌ده‌سه‌ته‌كه‌ی كوشت، شۆفێرێك تیرۆری كرد و بۆی ده‌رچوو) *

———————-
اعترافات قاتل الاقتصادی- جون بیركینز-ص 65—69 *




بارزانی تکایە وابکە، خەڵکینە تکایە وامەکەن … شێرکۆ کرمانج

سێ ڕۆژ ماوە بۆ دەنگدان لە ڕیفراندۆمێک کە تێیدا ڕای خەڵکی کوردستان وەردەگیرێت لەسەر مانەوە لە عێراق یان هەنگاونان بەرەو سەربەخۆیی. خەڵکی کوردستان لە دۆخێکدا دەژین کە یان دەبێت ڕیفراندۆم دوابخرێت‌ وەک ئەوەی کە خەڵکانێک لە کوردستان‌ هاوتای ئەمریکاو کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی‌و نەتەوە یەکگرتوەکان‌ داوایدەکەن، یان لە ٢٥ ی ئەیلول دەنگ بە بەڵێ یان نەخێر بۆ مانەوە یان جیابوونەوە لە عێراق بدەن. ئەم بابەتە هەوڵدەدات بەکورتی شرۆڤەی هەردوو ئەگەرەکە بکات‌و پێشنیاز بخاتەڕوو.

بارزانی تکایە وابکە

سەرەڕای ئەوەی کە کەم کەس ئاگاداری وردەکارییەکانی ئەو گفتوگۆیانەن کە لەنێوان سەرکردایەتی کورد لەلایەک‌و نوێنەرانی ئەمریکاو نەتەوە یەکگرتوەکان لەلایەکی دیکە ئەنجامدران‌‌و کەس بەتەواوی نازانێت ئەو گەرەنتیانەی کە بە کورد دراون چین، بەڵام ئەگەر گەرانتییەکان بەجۆرێک لە جۆرەکان زەمانەتی گێڕانەوەی ناوچە دابڕاوەکان‌ دەکەن یان لانیکەم بێدەنگی لە باڵادەستی کورد دەکەن لەو ناوچانە لەگەڵ زەمانەتکردنی سەرپەرشتیکردنی دانوسانەکان لەنێوان حکومەتی هەرێم‌و حکومەتی مەرکەزی بۆ یەکلاییکردنەوەی پرسە هەڵپەسێردراوەکان تادەگاتە سەرلەنوێ داڕشتنەوەی پەیوەندییەکانی نێوان عێراق‌و هەرێمی کوردستان لەسەر بنەمای کۆنفێدراڵی، ئەوە واچاکە کە سەرکردایەتی کورد ڕیفراندۆم دوابخات‌و لەگەڵ بەغدا بەسەرپەرشتی ئەمریکاو نەتەوە یەکگرتوەکان دانوسان دەستپێبکات.

ڕاشناڵەکانی (هۆکارەکانی) پشت داوای دواخستنی ڕیفراندۆم ئەمانەن:

یەکەم، زەمانەتکردنی شەرعیەتی نێودەوڵەتی بۆ پرسی کورد لە عێراق‌و دەرهێنانی پرسەکەیە لە قاوغە لۆکاڵییەکە‌و بەرزکردنەوەیەتی بۆ سەر سەحنەی نێودەوڵەتی. ئەوەش بەتەرەفکردن‌و تێوەگلانی نەتەوە یەکگرتەوەکان‌و ئەمریکا لە دانوسانەکانی نێوان عێراق‌و هەرێم دێتەبەرهەم.

دووەم، وەک ئاگادارین کە تەواوی دنیا بەشێوەیەک لە شێوەکان دژایەتی خۆیان بۆ ڕیفراندۆم دەرخستوەو کەم تا زۆر چوونەتە بەرەی عێراق. ڕازیبوونی کورد بە داواکانی ئەمریکاو نەتەوە یەکگرتوەکان ئەو هێزو لایەنانە ئەگەر نەشهێنێتەوە بەرەی کورد ئەوە بێلایەنیان دەکات.

سێیەم، سووربوونی کورد لەسەر ئەنجامدانی ڕیفراندۆمێک کە مولزەم نیە دەیخاتە بارودۆخێک کە وەک تەرەفێکی بێپشتیوان لەگەڵ عێراق دانوسان بکات، ئەوە ئەگەر عێراق هەر ڕازیبێت کە دوای ڕیفراندۆم دانوسان لەگەڵ هەرێم بکات. بەبێ دانوسانیش لەگەڵ عێراق پرسی جیابوونەوەی کوردستان لە عێراق‌و دانپێنان هێندەی دیکە ئاڵۆزو سەخت دەبێت.

چوارەم، ئەگەر کورد بەڕەزامەندی ئەمریکاو نەتەوە یەکگرتوەکان بچێتە گفتوگۆوە لەگەڵ عێراق، ئەوە لە بارودۆخێکدا دەچێتە گفتوگۆ کە “ڕیزی سوارە” چونکە باڵادەستە لە ناوچە دابڕاوە دەوڵەمەند بە نەوتەکان، هاوکات، پشتیوانی ئەمریکاو نەتەوە یەکگرتوەکانیشی بۆ سەرپەرشتی گفتوگۆکان مسۆگەرکردوە.

پێنجەم، پێشبینی ئەوە دەکرێت کە دانوسانەکان درێژە بکێشن، چەند دانوسانەکانیش درێژە بکێشن ئەوە بەبنەما لەسەر سیاسەتی ئەمری واقع مانەوەی ناوچە دابڕاوەکان لەژێر دەسەڵاتی کورددا مسۆگەرتر دەبێت.

شەشەم، ئەگەری زۆرە کە عێراق نە لە ئێستاو نە لە دواڕۆژێکی نزیکیشدا ڕازی بێت بە داواکانی کورد لە، بۆنمونە، گێڕانەوەی ناوچە دابڕاوەکان، زامنکردنی بودجەی پێشمەرگە، قەبوڵکردنی یاسای نەوت‌و گاز، بەکۆنفیدڕاڵکردنی عێراق. ئەگەر عێراق ئەمانە نەکات ئەوە ئەوکات شەرعیەتی ئەنجامدانی ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکرێت وەربگیرێت.

حەوتەم، ئەگەر عێراق بە داواکانی کورد، ئەوانەی لە خاڵی شەشەم ئاماژەیانپێکرا، ڕازیبوو، ئەوە کوردستان بەحوکمی دابینکردنی مافەکانی‌و بەکۆنفیدڕاڵبوونی هەرێم لەڕووی سەروەرییەوە هاوتا دەبێت لەگەڵ عێراق‌و هەر کاتێک حەزبکات دەتوانێت جیابێتەوە.
بۆیە تکا لە مەسعود بارزانی دەکەم کە وابکات‌و ڕازی بێت لەسەر دواخستنی ڕیفراندۆم.

خەڵکینە تکایە وامەکەن

زۆربەی ئەوانەی کە ڕەخنەیان لە ڕیفراندۆم‌و میکانیزمەکانی هەبوو بەگشتی ڕەخنەو سەرنج‌و نیگەرانی‌و ترسەکانیان لە سێ خاڵدا دەکرێت کۆبکرێنەوە، کە ئەمانەن:
یەکەم، دەبێت ڕیفراندۆم ناوچە دابڕاوەکان بگرێتەوە، کە ئێستا واپێدەچێت ڕیفراندۆم ئەو ناوچانەش بگرێتەوە. دیارە تائێستاش ئەو گومانە بەتەواوی نەڕەویتەوە چونکە ئامادەکاریی لەو ناوچانە بەتەواوی نەکراوە بەڵام با گریمانی ئەوە بکەین کە ڕیفراندۆم ئەو ناوچانەش دەگرێتەوە. خۆ ئەگەر ڕیفراندۆم لە ناوچە دابڕاوەکان نەکرێت ئەوە تەواوی داواو قسەکانی ئەم بابەتە بەتاڵدەبنەوە.

دووەم، دەبێت ڕیفراندۆم شەرعیەتی یاسایی هەبێت. بۆ ئەمەیان چەند ڕۆژێکە دوای کاراکردنەوەی پەرلەمان بەکرچوکاڵی، ڕیفراندۆمیش شەرعیەتێکیی کرچوکاڵی وەرگرتوە.
سێیەم، دەبێت ڕیفراندۆم بکرێت بە بڕیارێکی مولزەم (binding) واتە لەدوای ڕیفراندۆم ئەگەر دەنگی بەڵێ بردیەوە دەوڵەت ڕابگەیەنرێت. سەرکردایەتی کورد ماوەیەکە دەڵێت ڕیفراندۆم ئامرازەو سەربەخۆیی ئامانجەو ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆییە، ئەگەر کەسێک گومانیشی لەو قسەیە هەبێت، بەڵام لەبەرئەوەی لە وڵاتانی دەوروبەرو تەواوی دنیا وەک بڕیارێکی مولزەم تەماشای ڕیفراندۆم دەکرێت‌و مامەڵەی لەگەڵدا دەکرێت، بۆیە ئێستا، وابێت یان وانەبێت، ڕیفراندۆمەکە زیاتر وەک ڕیفراندۆمێکی مولزەم دەردەکەوێت.
بەکورتی، سەرەڕای ئەوەی کە بەگشتی هیچ کام لەو پێشمەرجانەی کە ڕەخنەگرەکان بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم هەیانبوو، بەدینەهاتون، کەچی واپێدەچێت ڕیفراندۆم ئەنجامبدرێت‌. بۆیە ئەگەر ئەنجامدەرانی ڕیفراندۆم هەر سووربوون لەسەر ئەنجامدانی ڕیفراندۆمەکە، ئەوە واچاکە خەڵکی کوردستان لە ڕۆژی دەنگدان بە بەڵێ دەنگ بدەن. هۆکاری پشتیوانیکردنم لە دەنگی بەڵێ سێن، هۆکارێکی زاتیی‌و دووانی بابەتیی:

یەکەم، ئەگەر لەم ساتە وەختەدا پرسیارم لێبکرێت داخۆ دەتەوێت لە عێراق بمێنیتەوە یان دەتەوێت کوردستان ببێت بە دەوڵەتێکی سەربەخۆ، ئەوە من ناتوانم بڵێم دەمەوێت لە عێراق بمێنمەوەو نامەوێت کوردستان ببێتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ.

دووەم، دەنگدان بە نەخێر واتە مانەوە لە عێراقێکی مەزهەبیی-شیعیی کە دەیان ساڵ لەدوای کوردستانە لەزۆر بوار، لەوانە: ئازادی تاکە کەس، یەکسانی ژن‌و پیاو، ئازادی دین‌و بیروباوەڕ، یەکسانیی‌و پێکەوەژیانی نەتەوە‌و ئایینەکان… هتد.

سێیەم، بۆ تێپەڕاندنی ناسیونالیزم دەبێت ناسیونالیزم تێربکرێت، واتە تەشەبوعبکرێت. ناسیونالیزم تەنیا بە دامەزراندنی دەوڵەت دەکرێت کزبکرێت‌و تێپەڕێنرێت. لەدوای تێپەڕاندنی ناسیونالیزم پرسە گرنگەکانی دیکەی کۆمەڵگە دەبنە پرسی سەرەکی خەڵک، وەک یەکسانی‌و عەدالەتی کۆمەڵایەتی‌و ئازادی. تا کورد دەوڵەتی نەبێت ئەم پرسگەلە گرنگانە لەلایەن خەڵک بەگشتی‌و نوخبەی سیاسی بەتایبەتی، بە ئانقەسەت یان بەڕاستی، بەقوربانی پرسە نەتەوەیی‌و ناسیونالیستییەکان دەکرێن.

بۆیە ئەگەر ڕیفراندۆم ئەنجامدرا لەسەر سندوقەکانی دەنگدان سەرەڕای ڕەخنەکان، سەرنجەکان، نیگەرانییەکان، مەترسییەکان دەنگ بە بەڵێ بدەن چونکە مەترسییەکانی بردنەوەی نەخێر زۆر لە مەترسییەکانی بردنەوەی بەڵێ گەورەترو زۆرترن. لەبەرئەوە دەڵێم خەڵکینە تکایە وامەکەن، نەکەن بە نەخێر دەنگ بدەن.




مه‌عده‌نێكی سه‌یره‌ خه‌ڵك … عه‌زیز ڕه‌ئووف

ئه‌وه‌ی دیكاتۆره‌كان دروست ده‌كه‌ن خه‌ڵكن و ئه‌وه‌شی ده‌یانڕوخێنن هه‌ر خه‌ڵكن. كه‌لتوری حه‌شامات سیمای هه‌ره‌ دیاری دیكتاتۆره‌كان بووه‌، به‌جۆرێك كه‌ حه‌شامات ئاوێنه‌یه‌كه‌ سه‌ركرده‌كان ڕوخساری خۆیانی تێدا ده‌بیننه‌وه‌.
من هه‌میشه‌ له‌ خه‌ڵك ترساوم. ئه‌وكاته‌ی پێنچ سه‌د هه‌زار كه‌س به‌دوای كاك نه‌وشیروانه‌وه‌ ده‌یانوت “ده‌یگۆڕین” به‌ڕاستی نه‌مده‌زانی له‌ڕاستیدا ده‌یانه‌وێت چی بگۆڕن، هه‌زاران كه‌س گوێیان له‌ مام جه‌لال ده‌گرت و هاواریان ده‌كرد “مامه‌” به‌ڵام به‌ نه‌خۆشكه‌وتنی مامه‌ ئه‌و جه‌ماوه‌ره‌ نازانێت چی بكات. ئه‌وكاته‌ی كه‌ سلێمانی شاری ئیرهابه‌ كاتێك پشت ده‌كاته‌ سه‌رۆكی پارتی، به‌ڵام مادام ده‌توانێ مه‌لعه‌بێك له‌ خه‌ڵكی موچه‌خۆری بندیوار كۆ بكاته‌وه‌، ده‌كه‌ویته‌ ستایشی شار و به‌ شاری هه‌ڵمه‌ت و قوربانی وه‌سفی ده‌كات.

خه‌ڵك هه‌میشه‌ به‌ڵایه‌. ئه‌و پێنچ سه‌د هه‌زار كه‌سه‌ی دوای كاك نه‌وشیروان ئێستا له‌ بێده‌نگی كوشنده‌دا ده‌ژین و ئه‌و حه‌شاماته‌ی به‌دوای مامه‌وه‌ چه‌پڵه‌یان ده‌كوتی ئێستا كه‌س نیه‌ چه‌پڵه‌ی بۆ بكوتن و له‌گه‌ڵ نه‌خۆشكه‌وتنی مامدا ئه‌وانیش نه‌خۆشی دایگرتوون و ته‌نانه‌ت یه‌كێتیشیان به‌خۆیانه‌وه‌ نه‌خۆش خستووه‌. ئه‌و قه‌ره‌باڵغیه‌ی دوای بارزانی كه‌وتوون، به‌ بڕینی موچه‌یه‌ك، یان سڕینه‌وه‌یان له‌ لیستی ئه‌یلولانه‌ ئه‌گه‌ری هه‌ڵوه‌رینیان هه‌یه‌ و تاسه‌ر هه‌ستی ناسیۆنالیستی كۆمه‌كیان ناكات.

خه‌ڵك مه‌عده‌نێكی سه‌یره‌. هه‌م سه‌ركرده‌ دروست ده‌كات به‌ چه‌پڵه‌ و هه‌م دیكتاتۆره‌كان وه‌ك سه‌گ په‌ت ده‌كات. كه‌ موعه‌مه‌ر قه‌زافی ده‌چووه‌ شه‌قامه‌كانی ته‌رابلوس، خه‌ڵك چه‌پڵه‌یان بۆ ده‌كوتی، به‌ڵام هه‌ر خه‌ڵك خۆیان كوشتیان. سه‌دام حسێن بیست و چوار سه‌عات پێش ڕوخانی، هاته‌ نێو شه‌قامه‌كانی به‌غدا و هه‌زاران كه‌س به‌ كۆڵ سه‌دامیان هه‌ڵگرتبووو هاواریان ده‌كرد” موفیدك یا سه‌دام” ، به‌ڵام هه‌ر ئه‌و خه‌ڵكه‌ دوای چه‌ند سه‌عاتێك هه‌ر خۆیان په‌یكه‌ره‌كه‌یان ڕوخاند و لای ئه‌مریكیه‌كان ئیخباریان كرد و حه‌شارگه‌كه‌یان بۆ ئه‌مریكیه‌كان كه‌شف كرد.
تۆپه‌ڵێكی عه‌جیبه‌ خه‌ڵك، هه‌م سه‌ركرده‌ دروست ده‌كه‌ن به‌ چه‌پڵه‌ و هوتافه‌كانیان، هه‌م به‌و په‌ڕی دڵڕه‌قییه‌وه‌ دیكتاتۆره‌كانی خۆیان ده‌ڕوخێنن.




پاشەكەوتی موچەو كاراكردنەوەی پەرلەمان … عەلی مەحمود محەمەد

لە ماوەی رابردوودا, هیچ دۆسیەیەك بە ئەندازەی پاشەكەوتی موچەی موچە وەرگران, نەبووە موزایەدەی پارتە سیاسییەكان و هەموو ئەوانەی مەرامی سیاسییان هەیە لەم كوردستانە, ئەگەر لە گۆگڵدا بە دوای دەستەواژەی پاشەكەوتی موچەدا بگەڕێیت, تەنها ئەوانەی گوگڵ دەیدات , 45100 وەڵامە, زۆری تریش خۆی لە گۆگڵیش شاردۆتەوە, هەرچەندە ئەم دەستەواژەیە هێشتا ساوەیەو تەمەنی دوو ساڵی بەڕێ نەكردووە, ئاخر موچە پەیوەندی بە 1,4 ملیۆن هاووڵاتی كوردستانەوە هەیە,دەكاتە زیاتر لە 37%ی هاووڵاتیانی كوردستان وێڕای خێزانەكانیان, سەرباری ئەوەی پاشەكەوتی موچە كارایی لەسەر بازاڕ و ئیش و كاری كوردستانیان لە هەموو سێكتەرەكان داناوە, لە كوردسان بێ موچە هیچ جوڵەیەكی ئابوری و سیاسی و كۆمەڵایەتی و تەنانەت چالاكی هونەری و رۆشنبیری و فەرهەنگیش نامێنێت, دەتوانین بڵێین موچە كێشەی یەكەمی هاووڵاتیانی كوردستانە بە ئیمتیازەوە, بە ئەندازەی ئاو و هەواو گەنم و خوێ و خۆرەتاو گرنگە,هەر خۆشی رەوت و ئاراستەی بازاڕ دیاریدەكات, بۆیە ئەگەر سیاسەت بكەیت لە كوردستان,دەبێت قسە لەسەر موچە بكەیت, بە تایبەت پاشەكەوتەكەی كە 75%ی كۆی موچەكەیە, ئەگەر پۆپۆلستیش بیت دەبێت موزایەدەی گەورەی پێوە بكەیت, موزایەدەیەك وا بەهەشت لە گیرفان تۆداو جەهەنەمیش لای نەیارەكەت بێت, ئێستا موچەش بێ لابردنی پاشە كەوتی موچە كەس تاقەتی گوێگرتن لێی نییە.

بۆ ئەوەی لەسەر پاشەكەوتی موچە قسە بكەیت, پێویستە دوو مەرج لە قسەكانتدا هەبێت, مەبەستم دەسەڵاتداران و پەرلەمانتارانە, یەكەم بزانیت ئەمە دۆسیەیەكی ئابوورییە و بە ئاماری وردەوە قسە بكەیت, نەك رۆژێك بڵێیت پارەی نەوت بایی 20%ی موچەیە, رۆژی دواتر بڵێیت زیاترە لە موچە, یان رۆژێك بڵێت حكومەت قەرزارە, رۆژی دواتر بڵێیت قەرزی لەسەر خەڵكە, دەستەواژەیەكی ئەمەریكی باو هەیە كە ئاراستەی بۆشی باوك كراوە لە میانی ململانێی هەڵمەتی هەڵبژاردنی ئەوو بیل كلنتۆن, كلنتۆن روو لە بۆش وتی ” ئەحمەق ئەمە ئابورییە ئابووری “, هەر ئەو ئەحمەقیەش دوایی بە دۆڕاندنیدا, ئاخر ئابووری نەبوایا , ئەوی قارەمانی شەڕی یەكەمی كەنداو بە كلنتۆن نادۆڕا, وەلێ ئەوانی مە ئێمە نە تەریق دەبنەوەو نە گەلیش سزایان لە هەڵبژاردندا دەدات ونە لە بازاڕیش ئۆیهیان لێ دەكرێت, نە بۆ خۆشیان لە قسان دەكەون, خاڵی دووەم كە باسی موچە دەكەیت ئەگەر دادپەروەری لە دابەشكردنی سەروەت و سامان لە نێوان تاكەكانی كۆمەڵگا و بنەبڕكردنی هەژاری كاری یەكەمت نەبێت ئەوا هیچت نەكردووە, ئیەوانێك كە 90%ی حیمایەكانیان براو برازاو ئامۆزاو خەزور و زاوایان بێت, بودجەی حیزبەكانیان زیاتر لە گەورەترین پارتی جیهان بێت, باسی موچەو ئیمتیازاتی خۆیانت نەكەن, باسی ئەوانە نەكەن كە چونەتەوە یانەی ئەلیۆنیكۆرۆنەوە( كۆمپانیای بە سەرمایەی ملیار دۆلار زیاتر)….. ئەوە ناتوانێت ئەهلی دادپەروەری بێت, كارەكان تەنها پیاوەتییە بە ئاوی حەمامەوە, ئەوانیش نەبنئەركی حكومەتە موچەیەك بۆ ژیانی كولەمەرگی بۆ رەعییەتەكانی خۆیدابین بكات. لە دوای ئەنجامدانی بایۆمەتری موچە وەرگرانەوە, قسە زۆر لەسەر چاككردنی موچە كراوە بەوەی دەرماڵەی موچەی بنەڕەتی, بڕوانامەو هاوسەرگیری بدرێت بە موچە وەرگران, ئەمە چاككردنی پاشەكەوتی موچە نییە بەڵكە وەك خۆیان دەڵێن سستەمێكی نوێی موچەیە, ئەمە شێوازێكی دیكەی سیاسەتی تەقەشوفی ئابوورییە بە قچۆكەیەك دەستكاریی هەستپێنەكراوەوە بۆ هەندەك.

پەرلەمانتارانی گەڕاوە , بە تایبەت ئەوانەی وەك ئۆپۆزسیۆن پێشتر قسەیان دەكرد و شاشەكانیان كۆنترۆڵ كردبوو, دەیانكوشت و نایان شاردەوە, ئێستا دەیانەوێت وەك ( ما‌و وجه ) بەهانە بۆ گەڕانەوەیان بدۆزنەوە بۆ ئەوەی لە تارمایی هەڵوێستەكان پێشویان رزگاریان بێت , وایدەربخەن بەوەی گەڕاونەتەوە ژیانمان چاك بكەن,موژدە گەورەكەمان لە هەڵگرتنی پاشەكەوتی موچە بدەنێ , وەك نیشان بدەن, بێ ئەوان ژیان تاڵە بێت, وەلێ كاتێك لە گەڵ ستافی حكومەت كۆبونەوە , سەریان دای لە دیوارە ئاسنینەكە, لە خەونە 100 كاتژمێرییەكەیان بێدار بونەوە, ئاخر ئەگەر حكومەت تەنها بۆ رازیكردنی ئەوان پاشەكەوتی موچە هەڵگرێت, بەرەو روی ئەو پرسیارە دەبێتەوە, ئەدی بۆ سەپاندتان؟, بۆ زووتر هەڵتان نەگرت؟ ئەو پارانە چییان لێ هات؟, كۆی داهات و خەرجی مانگانەتان چەندە؟.پێویستە پەرلەمانتاران سەرەتا كۆی داهاتی حكومەت و خەرجیەكانی حكومەتیان وەك خۆی بزانیایە, ئەوجا مژدە خۆشەكەیان پێمان بدایە, ژمارەی سەر كاغەزەكامان دەوێت نەك سەر شاشەكان.من پێشنیارێك دەخەمە بەردەست پەرلەمانتاران , ئەویش ئەوەیە هەوڵ بدەن , موچەی ئەوانە چاك بكرێت كە بڕەكەی كەمە و سەرچاوەی داهاتی دییان نییە و كرێنشینن, ئەوە گەورەترین خزمەتە بیكەن ئەگەر پێیان بكرێت, داوا بكەن دادپەروەری لە دابەشكردنی سەروەت و ساماندا هەبێت , دامەزرندن بۆ ئەوكەسانە بێت سەرچاوەی داهاتی دییان نییە, واز لە دانەوەی قەرزی پاشەكەوتی موچە و ئەو داواكاریانەی خەڵك تاقەتی گوێگرتنیانی نەماوە بێنن, دەسا دەزانین پێ بە پێی بەرز بونەوەی هەڵئاوسان دەبوایە موچەكانیش نەك 75%ی ببڕدرایە, دەبوایا ساڵانە زیادیشی بكردبایا, مەرج نییە هەموو شت لەوانەوە فێر بین وەك ئیدعای دەكەن, مادام دەژێین ئەوانیش نەبن شت فێرە بین, وەلێ كارەسات ئەوەیە ئەوان لەوەندەی دەزانن زیاتر فێر نەبن !!!!.




قورئانخوێن … به‌ختیار محه‌مه‌د

من وه‌ك چۆن گۆرانییه‌كی خۆشی عاتیفی كارم تێده‌كا، به‌م شێوه‌یه‌ش ده‌نگ و ئاوازی خۆشی قورئانخوێنه‌كانی وه‌ك عه‌بدولباست و مه‌نشاویی و وه‌لید ئیبراهیم… كارم تێده‌كه‌ن و چێژی زۆریان لێوه‌رده‌گرم.

ڕاستییه‌كه‌ی ئه‌م ده‌نگانه شكۆمه‌ندییه‌كی زیاتریان‌ – له‌ گوێ و دڵی ئیمانداراندا – به‌ قورئان به‌خشیوه‌. تۆ لێره‌دا گرنگ نییه‌ له‌ قورئان بگه‌یت، یان هه‌ست له‌ مانای وشه‌كان ڕابگریت، به‌ڵكو ئه‌وه‌ی گرنگه‌، گوێ له‌و ده‌نگه‌ خۆشه‌ و ئاوازه‌‌ نایابه‌كه‌ی خوێندنه‌كه‌یان ڕابگریت. زۆربه‌ی جار ئیمانداران گوێ له‌ چریكه‌ی خۆشی ئه‌م ده‌نگانه‌ ڕاده‌گرن، نه‌ك مانای وشه‌ و ئایه‌تی سوڕه‌ته‌كان. خۆ دیاره‌ (به‌نموونه‌) زۆربه‌ی ئیماندارانی كورد له‌ مانای وشه‌ و ئایه‌ته‌كان تێناگه‌ن؛ وه‌ك ده‌زانین زۆربه‌یان هه‌ر خوێنده‌واریشیان نییه‌؛ كه‌چی، كه‌ گوێ له‌ ده‌نگێكی خۆشی‌ به‌سۆزی قورئانخوێنێكی وه‌ك عه‌بدولباست یان وه‌لید ئیبراهیم ده‌گرن، له‌گه‌ڵی ده‌گریێن. ئه‌م ده‌نگانه‌ ئیمانیان به‌هێز ده‌كا و به‌خته‌وه‌ری به‌ دڵیان ده‌به‌خشێ و وێنای شكۆمه‌ندیی و به‌خشنده‌یی و به‌زه‌یی خواشیان بۆ ده‌كا (به‌ڵكو ئه‌م ده‌نگانه‌ به‌رائه‌تێكی زۆریش به‌ ئایه‌ت و سورڕه‌ته‌ تونده‌كان ده‌به‌خشن).

ده‌نگی عه‌بدولباست، كه‌ سوڕه‌تی یوسف ده‌خوێنێته‌وه‌، ئه‌م چیرۆكه‌ (ڕووداوه‌) ده‌كاته‌ داستانێكی نایاب له‌ گوێی هه‌موو ئیماندار و هه‌موو گوهدارێكیدا (كێ هه‌یه‌ له‌م چوارچێوه‌یه‌دا هه‌ست به‌ وێنه‌ی فریشته‌یی یوسف نه‌كا؟). هه‌ڵبه‌ته‌ ڕه‌نگه،‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م جۆره‌ شێوازی خوێندنه‌وه‌ی عه‌بدولباسته‌ نه‌بوایه‌، ئه‌وه‌ ئه‌م سوڕه‌ته‌ش‌ هێنده‌ ناوبانگی نه‌بوایه‌: هه‌موو ئیمانداران (به‌خوێنده‌وار و نه‌خوێنده‌واریانه‌وه‌)، هێنده‌ی به‌هۆی ئه‌م ده‌نگه‌ زوڵاڵه‌وه‌ گوێیان له‌م سوڕه‌ته‌ بووه‌ ، هێنده‌ گوێیان له‌ سوڕه‌ته‌كانی دیكه‌ نه‌بووه‌ (ده‌نگی وه‌لید ئیبراهیم – یش له‌ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و سوره‌ته‌دا ده‌چێته‌ ئه‌م خانه‌یه‌وه، به‌ڵام له‌ عه‌بدولباست كه‌متر‌)؛ كه‌واته‌ ئه‌م خوێندنه‌وه‌یه‌ (شێوازی لیریكانه‌ی قورئانخوێندنه‌وه‌) خۆی له‌ خۆیدا جۆرێكه‌ له‌ داهێنان له‌ مێژووی ئیمانی ئایینی ئیسلامدا.




زه‌كه‌ریا عه‌بدوڵا و تیپه‌ مۆسیقا توركیه‌كه‌ … نوسینی : ئاری زێندینی

هونه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌تدا هه‌وڵێكی تاكه‌ كه‌سی و كارێكی تاكه‌ كه‌سی و سه‌ربه‌خۆیه‌ له‌ پێناو سه‌ركه‌وتن و داهێنان كه‌ دوا جار ده‌بێته‌ كه‌لتوروخزمه‌تێك بۆ كۆمه‌ڵگه‌ومرۆڤه‌كان و مرۆڤایه‌تی. جار هه‌یه‌ مرۆڤ به‌ هه‌وڵ و ماندووبوونی خۆی جاریش هه‌یه‌ به‌هره‌یه‌كی خودایی یارمه‌تیده‌ره‌ بۆ داهێنان و سه‌ركه‌وتن و گه‌یشتن به‌ لوتكه‌! به‌هره‌ی خودایی وه‌ك ( ده‌نگ خۆشی , كه‌شخه‌یی , جوانی , شازی) كه‌ ئه‌مانه‌ مرۆڤ زۆر به‌ زه‌حمه‌ت به‌ خۆی به‌ ده‌ستی بهێنێت به‌ تایبه‌ت گه‌ر له‌ هونه‌ر به‌رده‌وام بیت واته‌ مرۆڤ یان خۆی پێده‌گه‌ینێت یان وا خوڵقاوه‌ بۆ پیشه‌كه‌ی یارمه‌تیده‌ره‌, هه‌رچه‌نده‌ جاریش هه‌یه‌ یارمه‌تی (مادی و مه‌عنه‌وی) له‌ ده‌ره‌وه‌ی كه‌سه‌كه‌ رۆلی خۆی ده‌بینێت به‌ڵام كاتییه‌!

ئێمه‌ ده‌زانین گۆرانیبێژوهونه‌رمه‌ند(زه‌كه‌ریا عه‌بدوڵا) گۆرانیبێژێكی سه‌ركه‌وتوومۆدێرن وداهێنه‌ربوو له‌ سه‌ره‌تای كاره‌كانیه‌وه‌ له‌ ڕووی ئه‌داوته‌كنیك وده‌نگی مۆسیقاو ئه‌لبووم وسیدی وجۆشوخرۆشی گۆرانیه‌كانی, (زه‌كه‌ریا عه‌بدوڵا) یه‌ك له‌ گه‌نجه‌ سه‌ركه‌وتووه‌كانی بواری مۆسیقاوگورانی كوردیه‌ له‌ ساڵانی (1998) تاكو به‌ودوایه‌ نه‌ك ئێستا چونكه‌ ماوه‌یه‌كی زۆره‌ به‌رهه‌می نیه‌و ده‌رناكه‌وێت هه‌رچه‌ند هونه‌ركارێكی تاكه‌ كه‌سیه‌ به‌ڵام دواجار ده‌بێته‌ كارێك بۆ گشت و ده‌وروبه‌ره‌كه‌ی له‌ خزمه‌ت گشتدا بۆیه‌ هونه‌ر نابێت دابڕان دروستبكات له‌گه‌ل ده‌ورووبه‌ر. هه‌موو كه‌س ومرۆڤ و هونه‌رمه‌ند له‌ هه‌ر بوارێك خاڵی (ئیجابی وسلبی) هه‌یه‌ جێگایی ره‌خنه‌یه‌ له‌ پێناو كه‌شف و دۆزینه‌وه‌ی خاڵه‌ لاوازه‌كان ونوقسانیه‌كان به‌ره‌و زیاتر هه‌نگاونان بۆ باشتربوون له‌ بواره‌كه‌ی خۆی. ئه‌و قسانه‌ی من بۆ ئه‌وه‌یه‌ هونه‌رو مۆسیقاكه‌ی (زه‌كه‌ریا عه‌بدوڵا) هه‌رچه‌ند خزمه‌تی هونه‌روگوێگری كوردی كردووه‌ و خۆشه‌ویسته‌ لای زۆربه‌ی جه‌ماوه‌ری كورد كه‌زۆر ڕه‌خنه‌ی لێناگرن به‌ڵام هونه‌روزانست به‌ هه‌ست وسۆز نابێت ده‌بێت ڕه‌خنه‌وپرسیار هه‌بێت ! ئه‌و ڕه‌خنه‌و پرسیاره‌ی من له‌ ئێستادا له‌وانیه‌ گیرابێت وكرابێت به‌ ڵام من زه‌قی ده‌كه‌مه‌وه‌ له‌ ئیستادا و به‌تایبه‌ت له‌و ئاهه‌نگه‌ی دوایی له‌ هه‌ولێر له‌ یاریگایی (فرنسوا حریری) كه‌ بۆ پاڵپشتی (ریفراندۆم) سازكرا, ئایا (زه‌كه‌ریا) پاش (25) ساڵ له‌ حوكمڕانی كوردی له‌ باشوری كوردستان نه‌یتوانی تیپێكی هونه‌ری مۆدیرن دروستبكات و ئاهه‌نگی پێبگێڕێت, ئایا تاكه‌ی ئه‌و تیپه‌ مۆسقایه‌ توركیه‌ وه‌ك (ئۆكسجین) هه‌رده‌م له‌ كۆنسێرت وكلیپ وئاهه‌نگه‌كان شانبه‌شانی (زه‌كه‌ریایه‌) كه‌چی ئێمه‌ باسی ده‌وڵه‌تی كوردی و سه‌ربه‌خۆیی و حوكمی كوردی ده‌كه‌ین ده‌مانه‌وێ‌ خۆمان بناسێنین به‌ هه‌موو دونیا كه‌چی هه‌ربه‌ ده‌ست وپه‌نچه‌ی كه‌سانیتر ئاوازوهونه‌ری كوردی بژه‌نین وبچڕین ! به‌پاره‌ی خۆمان وا باشتر نیه‌ پاره‌ی خۆمان بۆ ده‌ست و په‌نچه‌ی خۆمان.

هونه‌رمه‌ندان و هونه‌ری كوردی له‌ هه‌رێمی كوردستان بۆ قسه‌یه‌كیان نیه‌ له‌سه‌ر ئه‌مه‌؟ كه‌ ئه‌مه‌ به‌ ئاشكرا لاوازی هونه‌ری كوردیه‌ پیشانده‌دات به‌ڵام وادیاره‌ له‌ كوردستان هه‌ركه‌سێك له‌ كوردستان له‌لایه‌ هه‌ر كاربه‌ده‌ستێك وحیزبێك پشتی گیرا كه‌س قسه‌ی له‌سه‌ر ناكات هه‌تا ئه‌گه‌ر له‌ بواری هونه‌ریش بێت ! (زه‌كه‌ریا) خۆیی و تیپه‌كه‌ی له‌ هه‌نده‌ران له‌ ئاهه‌نگه‌كان مۆسقاری كوردی بوون به‌ ته‌كنیك و ئه‌ندازیاری ده‌نگ وخۆی بوو , خێره‌ پاش ئه‌و ناوبانگ و باشبوونی باری دارایی ناتوانێ‌ تیپێكی هونه‌ری كوردی دروستبكات!, ئه‌ی ئه‌وه‌ سبه‌ی دوو سبه‌ی (توركیا) سنووره‌كانی داخست (زه‌كه‌ریا) چیده‌كات و ئاهه‌نگ ناگێرێت واته‌ ئێمه‌ له‌ ڕوویی هونه‌ریشه‌وه‌ زه‌ره‌رمه‌ند ده‌بین نه‌ك له‌ ڕوویی ئابووری وسیاسی و دیبلۆماسی! ئه‌مه‌ ڕخنه‌وپرسیارێكی من بوو گه‌ر(زه‌كه‌ریا عه‌بدوڵا)ش وه‌ڵامی نه‌دامه‌وه‌ با هه‌واداران و خۆشه‌ویستانی وه‌ڵام بده‌نه‌وه‌ !




کورتەنامەی شیعریی بەشی شەشەم … فەتاح حەسەن

لەبەر باران مەگریێ
باران..
فرمێسکەکانت، دەشواتەوە
گەر فرمێسکەکانت
شۆرایەوە
گوناهەکانت، ناوەرێن
بەتایبەتیی.. گوناهی
شکاندنی، دڵی من.
***
ئەمن، چپەی ئیشق و
خوڕەی ئاوم لەلاخۆشە.
ئەتۆش خرینگە خرینگی بازن و
هاڕەی هەیاسە
وەی لە تۆ .. وەی!!
***
تەنیاییم
گڕ بەردەدات لەتۆ
گڕ بەر دەدات لەخۆم
وای کە تەنیام.
***
وتم بڕۆم ئێرە جیبهێڵم
بەڵام ناڕۆم
بێ تۆ .. بۆ کوێ بڕۆم ؟
لەخاچمدەن، وەکو مەسیح
ئەمن .. ئێرە جێناهیڵم.
***
بێجگە لەتۆ، کێ حەدیی هەیە
لەگەڵ تیشکی خۆردا بێتەخوارێ و
سوکنایی بدات،
بە دڵەی ساردوسڕم.
***
ئەستێرە و مانگ، دەزانن
ئەمشەو مەعشوقەکەی من دێت
نازانم
سنگی ئاسمان، بۆ جێناهێڵن .. بۆ ؟!
***
تامزرۆم بۆ ماچێکت
هێندەی تامزرۆی
تووشبوویەك بە شەکرە ..
بۆ کڵۆیەك شەکر.
***
ئیشق دارەبەن بێ
زەمەن تەشوێ یە
چەند حەزدەکەم
من ( کوچەڵە )* بم و
ئەتۆش بنێشت.

*کوچەڵە: کاتی بنێشت کردن بە تەشوێیەك یا قەڵەمبڕێکی تیژ دارە بەن لەباری درێژیی بریندار دەکرێت ( قڵیشێک ) ی تێدەکرێت لە کۆتاییەکەیدا هێندەی لالەوێچێك بە قوڕ دەیگرن ( کوچەڵە )، پاش بریندارکردنی دارەبەنەکە شلەیەکیی پیادادێتە خوارەوە و لە کوچەڵەکەدا کۆدەبێتەوە، پێیدەوترێت بنێشتە تاڵ، پاش خۆشکردنی لە کوردەواریدا پێیدەوترێت بنێشتی کوردی.

فەتاح حەسەن
دانیمارك/ ڤالبی




پارچه‌یه‌ك له‌رۆمانه‌ شیعری ( پارچه‌كانم كۆكه‌نه‌وه‌ ) … ستار ئه‌حمه‌د …..

ئەوەنا دەبینی خەڵكی
هەموو فریشكیان كەوتووە
شار لەنێو تابووتی ژانا
خەوی مەرگی لێ كەوتووە
دەست بۆ هەرچی دەبەی نییە
تەنها وشەیەكی تازە
بەرگوێ و دەرونمان دەكه‌وێ
هەر قەیرانە
هەموو شەوێك
شەقامی شار
گیرۆدەی هەزار تاوانە
چەندین ساڵە چیتان كردو
كێ بەم بەزمەتان حەساوە
ماڵ وێران و
كاسە بەتاڵ
شاریش بووە بەكەلاوە
سلێمانی ..
ئەو شارەی گوڵی دەباران
چاوی بڕیوەتە
وردەواڵەی ئاغای تاران
دهۆك ..
نان و دۆشاوی تورك نەبێت
بەرۆژێك رەق دەبێتەوە
كەركوك
لەخۆڵ و خاشاكا
دواهەناسەی مەرگ دەژمێرێ
بەغدادی دۆست
بەری رەنج و
مووچەی پێشمەرگە نانێرێ
رابەری هزری پێشكەوتوو
سەركردەی نەوەی خانزادیش
رۆژێك لەلای میری دوبەی
سعودیەو
توركیادا
نمایشی ئەیوبی و
شاعەباس دەكا
گەلیش هەر دەست لەسەر دڵە
كەی بارانی سۆزو میهری
رابەری میللەت داده‌كا




رەتکردنەوەی ریفراندۆم لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایشەوە، رەتکردنەوەی ئیرادە و بریاری خەڵکی کوردستانە!

ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی نەتەوەیەکگرتووکان، لە بەیاننامەیەکدا کە٢١ سێپتەمبەر بڵاوبۆتەوە ریفراندۆمی هەرێمی کورستان رەتدەکاتەوە. هۆکاری رەتکردنەوە ریفراندۆم بۆئەوە دەگێرێتەوە کە ئەندامانی ئەنجومەنی ئاسایش رێز لەسەروەری و یەکپارچەیی و یەکگرتوویی عێراق دەگرن، هەروەها ئەنجامدانی ریفراندۆم بە زیان بۆ جەنگ لەدژی داعش لەقەڵەم دەدات. لەبەرامبەر رەتکردنەوەی ریفراندۆمیشدا بەدیلی گفوگۆ لەگەڵ بەغدا و پاڵپشتی خۆیان بۆ گفتۆگۆکە دەردەبڕن.

ئەنجومەنی ئاسایش، لە کاتێکدا دەیان و سەدان کارەساتی سیاسی و ئینسانی و حقوقی ئەم سەردەمە دەبینێت، درندەیی و هەوسارپچراوی دەیان دەوڵەتی تائەنیشک بەخوێن سور بووی ئینسان دەبینێت، کارنامەی رژێمە درندەکانی ئەمریکای لاتین و ئەفریقیا و ئاسیا دەبینێت، زیاد لە حەوت دەیە درندیی دەوڵەتی ئیسرائیل لەبەرامبەر بەخەڵکی فەلەستین دەبینێت، چەندین دەوڵەتی لەچەشنی دەوڵەتی سعودیەی دیلکردنی هاوڵاتیەکانی دەبینێت، دەیان دەوڵەت دەبینێت کە خەریکی پاکسازی قەومی و تایفی و دینین، تەنانەت دەوڵەتی بەناو عێراق دەبینێت و بینی کە چۆن جەنگی تایفی بەهەزاران ئینسانی لەبەین برد. لەسەر هەموو ئەمانە ئەم ئەنجومەنە نقەی نەهات و نایەت. لەو جێگایەش ئەگەر لەژێر گوشاردا، بریارێكی دەرکردبێت، لەسەر رەفە دانراوەو پشتگوێخراوە. هەروەها ئەم ئەنجومەنی ئاسایشە، لەبەرامبەر بەدەیان کارەسات و مەرگەساتی ئینسانی خەڵکی کوردستاندا، لە قڕکردن، ئەنفال و کیمیاباران، سوتماککردنی دەیان دیهات و شارۆچکە، راگواستن و کاوڵکاری و ئاوارەیی… تا دەگاتە کوشتار و ئیعدامی هەزاران ئینسانی سیاسی و نەیار بە رژێمی پێشووی بەعس… دیسان نوزەی لێوەنەهات و بۆ پاراستنی بەرژەوەندیەکانی چاوی لەو هەموو قوربانیانە، پۆشی. کەچی ئەمرۆ لەبەرامبەر بە ریفراندۆمی خەڵکی کوردستاندا، بۆ بریاردان لەسەر ئایندەی سیاسی خۆیان لە پرۆسەیەکی باو و دانپیانراوی دنیای فەرمی و گشتیدا، دەوەستێتەوە و بەخێرایی دێتە دەنگ.

پاساوی یەکپارچەیی و سەروەری عێراق، دەکەنە پاساو لەکاتێکدا باش دەزانن سەروەری عێراق درۆیەکی گەورەیەو ئێران هێزی سەرەکی بڕیارە لە عێراق و ئەوانەی حکومەت بەڕیوەدەبەن، گوێرایەڵی ئەو رژێمەی سەنگسارو سێدارەی ئێرانن و دەستێوەردانی دەیان دەوڵەت و تاقم لە عێراقی خاوەن سەروەریدا!! دەبینن. وە باش دەزانن عێراقی یەکگرتوو لەراستیدا چەند پاڕچەو شەقار شەقارەی قەومی و دینی و تایفییە، لەسەر بنەمای ئەو فیدرالیزمەی کە هەر ئەم ئەنجومەنی ئاسایشە، مۆری تەئیدی لێداوە. گشت ئەم دۆخە کارەساتبارەی عێراق و لەتوپەت بوونی ئەم کۆمەڵگەیە کە هەر ناوچەیەکی گرفتاری دەستی تاقمێک چەکداری قەومی تائیفین، ئاکامێکی راستەوخۆی جەنگی کۆنەپەرستانە و ملهوڕانەی ئەمریکای ئەندامی هەمیشەیی ئەم ئەنجومەنە دژی ئاسایشەی دنیایە.

باسی جەنگ لەدژی داعش پاساوێکی ترە، لە کاتێکدا دنیا شاهیدی ئاشکراو گەواهی دەری هەموو ئەو دەوڵەت و لایەنانەیە کە بە ئاشکرا لە پشتی داعشن و ئەنجومەنی ئاسایشیش، لەبەرامبەریان بێدەنگە. وە دنیا شاهیدی حەشدی شیعی” حەشدی شەعبی” یە، کە لەسەر بنەمای تایفی و بەوێنەی بەشێک لەسوپای قودسی ئێرانی پێکهێنراوەو داعشی ناوخۆی عێراق و ناوچەکەیەو هێزیکی درندەیی داعشییە.
پاساوەکانی ئەنجومەنی ئاسایش بۆ رەتکردنەوەی ریفراندۆم، هێندە پوچ و بێ بەهان، کە پوچی و بێ بەهایی ئەنجومەنی ئاسایش نیشان دەدات. ئەو ئەنجومەنە بێ موراڵ و بێ پرانسیب و دووڕووە، لەبەرامبەر بە گرتنەبەری رێگای ئەنجامدانی ریفراندۆمدا، بانگەوازی گرتنەبەری دانوستاندن و گفتوگۆ دەکەن لەگەڵ دەسەڵاتێکی عروبی و ئیسلامی، وابەستەی ئێران.

ئەگەر ئەنجومەنی ئاسایش، و ئەحزابێکی بزوتنەوەی ناسیونالیستی کورد لایان وایە ریفراندۆم دەکرێت ببێتە کەنالێک بۆ گفتوگۆ لەگەڵ بەغدا لەسەر هاوبەشێتی سیاسی و پۆست و داهات، وە ئەگەر بزوتنەوەی کوردایەتی دەستبردنی بۆ ریفراندۆم لە ژێر ناوی پابەند نەبوونی بەغدا بە رێکەوتننامەکان گرتۆتە بەر، بەڵام بۆ خەڵکی کوردستان و بەرەی ئازادیخوازو ئینساندۆستی، ریفراندۆم نە بۆ سەفقەی سیاسییە، نە بۆ گفتوگۆیە لەسەر پۆست و داهات، بەڵکو ریفراندۆم بۆ رەتکردنەوەی فیدرالیزمی قەومی و بەزۆر لکاندنەوەی کوردستانە بە عێراقی عروبی قەومی و ئیسلامیەوە، وە رێگایەکە بۆ بریاردان لەسەر ئایندەی سیاسی خۆیان بەدەستی خۆیان.

ئەوانەی دڵیان خۆشەو شاگەشکەی بریاری ئەنجومەنی ئاسایش و رەتکردنەوەی ریفراندۆمن لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایش و وڵاتانی تری دنیا و ناوچەکە… و چاوەروانی شاباشی ئەو هەڵوێستەیانن دژی بریاری خەڵکی کوردستان، نەک هەر هەڵویستێکی ناتەندروستیان گرتۆتە بەر، بەڵکو هاوکات بەشێکی پەیوەندی بە دنیابینی ئەوانەوە هەیە کە جووتە لەگەڵ سیاسەتی نا ئینسانیانەو نابەرپرسانەی ئەنجومەنی ئاسایش و وڵاتانی ناو ئەو ئەنجومەنەو سیاسەتی دەبڵ مۆراڵی و بەرژەوەند خوازیان.
بریاری ئەنجومەنی ئاسایش بۆ رەتکردنەوەی ریفراندۆم، بەشێکە لەهەمان ئەو سیاسەتەی بێدەنگی هەڵبژارد لەبەرامبەر تاوانە بێ كۆتاکانی بەعس لەبەرامبەر خەلکی کوردستاندا. وە سیاسەتێکە لە درێژەی سیاسەتی ملهوارنەی جەنگی کەنداو و کارەساتەکانی دەرهاویشتەی ئەو جەنگ و سیاسەتە و بریاری وەستانەوەیە بەرووی ئیرادە نواندنی خەڵکی کوردستاندا.

رەتکردنەوەی ریفراندۆمی خەڵکی کوردستان لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایشەوە، هیچ رەوایەتیەکی سیاسی و یاسایی و حقوقی نییە و تەواو نائینسانی و پێچەوانەی پرانسیبی هەڵبژاردنی ئازادانەی بریاردانی ئایندەی سیاسی هاوڵاتیانە بەدەستی خۆیان. وەستانەوە پشتگوێخستنی ئەم داوایەی ئەنجومەنی ئاسایش و سازدانی ریفراندۆمێکی ئازادانە و شەفاف نەبەردێکە کە دەتوانێ مۆری سەرکەوتنی ریفراندۆم لە دنیای شارستانی سەردەمدا بکاتە راستیەکی مێژوویی.
رەتکردنەوەی سیاسەتی بەرژەوەندی خوازانەو دژی ئینسانیانەی ئەنجومەنی ئاسایش، رەتکردنەوەی رێگای سات و سەودا لەگەڵ بەغدا بە مەبەستی دەستهەڵگرتن لە ریفراندۆم، بە مانای پشتوانی کردنە لە ویست و خواستی رەوای خەڵکی کوردستان بۆ بریاردانی ئازادانەیان بۆ دیاریکردنی ئایندەی سیاسی خۆیان بەدەستی خۆیان، سور بوون لەسەر ئەم ئیرادەیە دەتوانێ هێزێکی زۆر گەورەی کۆمەڵایەتی و ئینسانی لە ناوچەکەو دنیادا بکاتە پشتیوانی خۆی، کە ئەنجومەنی ئاسایش و وڵاتانی نەیاری ریفراندۆم لە دنیاو ناوچەکە، دەبێ سەری تەسلیم بوونی بۆ دانەوێنن و دان بنێن بە ئیرادەی وەگەرکەوتوی خەڵکی کوردستاندا.

ئێمە لە بڵاوکراوەی بۆپێشەوە… بەیانی ئەنجومەنی ئاسایش بۆ رەتکردنەوەی ریفراندۆم، بە سیاسەتی بەرگری لە دەوڵەتی پشت بەستوو بە هەڵاواردنی قەومی و دینی و تایفی و کرێگرتە عێراق و وەستانەوە بەرووی ئیرادەی خەلکی کوردستان دەزانین. بۆیە بانگەوازی خەڵکی کوردستان و بەرەی ئینساندۆست و ئازادیخوازی کوردستان دەکەین… هێزی خۆیان نمایش بکەن، چ بە وەستانەوەی خێراو نارەزایەتی دەربرین بەرووی سیاسەتی ئەنجومەنی ئاسایش و چ بە بەردەوامیدان بە پرۆسەی ریفراندۆم و ئەنجامدانی ریفراندۆمێکی ئازادانەو شەفاف لە کوردستاندا، بۆ دیاریکردنی ئایندەی سیاسی خۆیان بەدەستی خۆیان. ئیرادەنواندنێکی ئاوا دەتوانێ نەخشی زۆر گەورە لەسەر ئایندەی کوردستانی جیابووەوە لە عێراق و جۆری دەوڵەتی داهاتوو هەبێت.

بۆپێشەوە
٢٢ سێپتەمبەری ٢٠١٧




دەوڵەتانی ناوچەکە کامیان لەویتریان باشترە؟ … تاهیر حاجی حەسەن

هیچ یەک لەدەوڵەتەکانی ناوچەکە دەوڵەت گەلێک نین کەلەخزمەت و بەرژەوەندی چینە بەرهەمێنەرو هەژار کراوەکەدا بن،بەڵکو بەکۆ دەوڵەت گەلێکی تاسەر ئێسقان دیکتاتۆر و چەوسێنەر و کۆنەپارێز و لەدواجاردا وەک وەکیلێکی زلهێزانی سەرمایەداری لەمەیداندان بۆ دژایەتی کردنی چینە زۆرەکەی کۆمەڵگە کەلەچینی کرێکارو جوتیارەوە بیگرە تادەگات بەتوێژی کرێ وەرگرەکان پێک دێن.
هیچ نوزیەکی ئازادی و دیموکراسیەتی ڕاستەقینە لەنێو ئەو دەوڵەتانەدا نیە لەباشترینیانەوە جانازانم بڵێم دەوڵەتەکەی سیسی باشترینیانە یان کام یەکی تریان کەبڵێین لەو دەوڵەتەدا ترس و تۆقاندن لەپلەی یەکەمدا نەبێت، تا دەگات بەدەوڵەتەکەی ڕۆحانی و موشەڕەف و کابرای ئەفغانی و ئەوی تورک و ئەوی کەنداوی عەرەبی.
جائەو دەوڵەتەیش کەلەژێر ناوی خواستی ڕەوای گەلی کوردا بانگەشەی بۆ دەکرێت،گەر دروستیان کرد،ئەوا هاوشانی دەوڵەتدارانی ناوچەکە دەبێت و لەڕوی یاساییەوە دەبێتە پارزەرێکی باشی پاراستنی کۆڵەکەکانی ئەم سیستەمە دڕندەیەی کەشەریکاتە زەبەلاحەکانی وڵاتانی سەرمایەداری ڕابەرایەتی لێ دەکەن، بەڕاستەوخۆیش چەوساندنەوەی چینایەتی درێژە پێدەدات و قورستریشی دەکاتەوە لەمەی ئێستایش کەبونی هەیە.
بۆیە دەوڵەتەکەی بارزانیش بۆ بەرژەوەندی و خواستە ڕەواکانی چین و توێژە بەرهەمهێنەرو زەحمەت کێشەکان نابێت،بەڵکو لەبەرژەوندی چینە مشەخۆرە بۆرژوا قەومیەکەو ئەو شەریکاتانەدا دەبێت کەدەیانەوێت دەست بگرن بەسەر کۆی سەرزەمین و ژێر زەمینی ئەو گەلەدا کەناوی گەلی کوردە. ئیتر وەهمی نەتەوەو ژێر دەستەیی هیچ نیە بێجگە لەخورافاتێکی وەک خورافاتی ئاینی و مەزهەبی.

تاهیر حاجی حەسەن
23/09/2017




گزنگنامه‌ … سه‌ردار جاف

ته‌مه‌ن ڕۆنیشتووه‌ و خۆی ده‌نوسێته‌وه‌
له‌ قه‌د پاڵی خه‌زانی ئه‌م به‌هاره‌ما
چاوه‌كانم رۆشنایی تاریكستانی ئاسمان ده‌بینێو غلۆر ده‌بێته‌وه‌
ژووان چه‌ن سه‌خت و گرانه‌
له‌ هه‌رده‌ و كووڕه‌نه‌كانی نیشتیمانی دوێنێما خۆی ئاڵاندووه‌
تۆیش له‌ ته‌داره‌كی ڕشبه‌ڵه‌كی هاوێر بوونتا دێیت و
گواره‌ی ژیان ده‌كه‌یته‌وه‌ و
پرچت به‌ بارته‌قای زناری كه‌مه‌رما خولقاندووه‌
له‌م وه‌رزه‌دا
دووری باڵات فێره‌ چڕینی میلۆدی گه‌نجی كردم
ده‌ستت نه‌گه‌یشته‌ چمكێكی ده‌سماڵه‌كه‌ی سه‌ر چۆپیم
له‌م وه‌رزه‌دا
هه‌ڵچووی ناخی شێتێكی هه‌رزه‌گۆییم و
له‌ سۆراغی ئیشقی رۆحت
بۆ گه‌ردانه‌ی گه‌ردنت تاڵه‌ ریشاڵی یاقووتیم
بۆ سه‌مای شه‌وێكی سووری خوماراوی مه‌ست مه‌ست بوویمه‌
بۆ سه‌ر مێزی ئه‌وینداری شه‌رابی هه‌ناریی ئیشقم
بۆ ته‌لاری باڵای به‌رزت
له‌ سه‌ر سینگت ئۆقره‌ گرتووم
رۆحێ ته‌واو ته‌واو كۆپیم
خۆ چ نابێ قاقاكانی پێكه‌نینت
له‌ به‌ر دیدی سۆما بست به‌ بست گۆش بكه‌م
خۆ چ نابێ لێوی وشكت
به‌ مه‌زه‌ی لێوه‌كانمه‌وه‌ ته‌ڕته‌ڕ و سیما و روخسارت
به‌ تارای سپی رووپۆش كه‌م
ئه‌ی هه‌ناسه‌ی به‌ر ئه‌وكێكی بریندارم
جه‌ژنت پیرۆز

شادی منیش ( ئه‌ڵمانیا/ دۆرنبۆرگ )
له‌ ته‌ك هه‌ڵپه‌ڕكێ و په‌نجه‌مۆری سبه‌ینێما ده‌بێته‌ ( 23 / 9 / 2017 )
جه‌ژنی نه‌ورۆز




ڕووبار …. شیعر: ایرج جنتی عگایی …. و: پشکۆ ناکام

لە نێوان ئەم هەموو کۆڵانەیا
کە بە یەکەوە
..بەستراونەتەوە
کۆڵانە دێرینەکەمان
وا ئێستا ، داخراوە
دیواری قوڕی باغچە ووشک بوەکەی
پڕە لە شیعری یادگاری
دیواری نێوان ئێمە و رووبارە گەورەکە
..ئەو رووبارەی هەردەم
وەک ” بوون” زیندوە..
،،،،،،،،،،
دەنگی رووبارە گەورەکە
هەردەم لە گوێمانا
ئەزرنگێتەوە…..
ئەو دەنگە
لای لایە خۆشەکەی
مناڵەکانمانە
.. کۆڵانەکەمان هەر چۆنێکە
کۆڵانی؛
یادەوەرییەکانە
گەر تینوە…گەر ووشکە..
هی ئێمەیە
مۆڵکی ئێمەیە
لەو کۆڵانەیا
..هاتوینەتە دونیا
لەو کۆڵانەیا..پێمان گرتوە
رۆژێکیش وەک باپیرمان
لە هەمان ئەو کۆڵانە داخراوە
دونیا جێ ئەهێڵین……
،،،،،،،،،
ئاخر ئێمە عاشقی ڕووبارەکەین
مەگەر نا …!!
ناتوانین لە پشتی دیوارەکەوە بین
مەگەر نا…!!
ناتوانین هەموو عومرمان تینوو بین
مەگەر نا .!!
نابێ هەر هەناسەی
حەسرەت هەڵکێشین
مەگەر نا..!!
دەستی شەکەتم بگرە
با : دیوارەکە بڕوخێنین
رۆژێک….
هەر ڕۆژێک بێ
دوور یا نزیک
پێکەوە
بەو رووبارە گەورەیە ئەگەین
تینۆێتی خۆمان ئەسپێرین
بە پاکی و بێ گەردی رووبار
…رووبارە گەورەکە
دەستی شەکەتم بگرە…
،،،،،،،،،،،،،،،،،،،
بەدستکارییەوە : پشکۆ ناکام
سێپتەمبەر 2017

ئاواز : بایک بیان
گۆرانی: داریوش اقبالی




ژیان …. بەهار ڕەشاد

ژیان لە نێوان
ئەم دوو بەش بوونە
پارادۆکسێکی بێ سەرو بنە
دەمێك وەك نازدارێك بەرگپۆشم ده‌کا و
بە نەغمەی بچووکترین باڵدار و
بەوەتری بە سۆزترین ئاواز
دەم هێنێتە سەما
هەندێك جاریش نازداربوونی
خۆی لە بیردەکا و
سەرسەختێکە و
بە هەرگیز دەڵێ (نا)

لە کۆچبەريی و نەسرەوتنم
لەم نێوانە
بەدووی جێپێکانی تۆ دەڕۆم
تا دەگەمە ئەو ڕاستيیەی
کە لە نێوان جیاوازیيەکاندا
کۆرپەی حەزەکان
جارێکی دی
لە دایك دةبيَتةوة

گوێ لە دەنگی هەناسەت دەگرم
وردە وردە دووت دەکەوم و
لە تۆش وایە سێبەرێکم لەگەڵ ونبونی خۆردا
لێت دووردەکەومەوە
لەلای منیش تۆنیشتمانی و
بێ نیشتمانیم
لە تۆدا دەدۆزمەوە
…………….
پارادۆکسی ئەم خەیاڵەی من
ئازیزەکەم
زۆر ناسك بۆتەوە
هەندێك جار
بە دیار ئازاری وشکی پەڕەی گوڵێكه‌وه‌
دەتوێتەوە
بە بوونی خونچەیەکیش وەك به هارێك
دەبوژێتەوە
منێکی ئەگەری نێوان
دوو کلتوری جیاواز
بەراوردەکان لە نێوان
دوو ئاسۆی جیاواز
بە هێڵێکی سیمیتری و یەکسان
بەش بەش دەکەم و
تابلۆیەك دەنەخشێنم و
ئاسؤكان دةخوێنمه‌وه‌

دەڵێم بەڵکو لەیەکچوونێك
هاوشێوە بێ و
پێناسەیەکی نوێ بدۆزمەوە
لەم بەسەرچوونەم
لە نێوان ئێرە و ئەوێ
لە نێوان ئەوسا و ئێستای ئەوێ
لە نێوان هەستی من
وهەستی ئەوان
ئەم جیاوازيیانە

هێدی هێدی
پەرت پەرتم دەکه‌ن
منێك ڕۆژانە
بە دووی پارچە قووماشی ڕەنگاڵەدا دەگەڕێم
لە بوخچەی یادگاريی کراسە کوردیيەکانم
دەیاندۆزمەوە و
ڕۆژانە پینەی پەرت پەرتبوونی خۆمیان پێ دەکەم
پینەکان هێندەی دی ڕەنگاڵەم دەکه‌ن
جارێك بە ناوی خاتوو ڕەنگاڵە کلتور
پاداشت دەکرێم
جارێکی دیش بەناوێکی بێ ناونیشان
ون دەبم و بەدووی خۆمدا دەگەڕێم
هەندێ جار
پەرت پەرت دەکرێم و
سزا دەدرێم
هەندێك جاریش وازدێنن و لە بیر دەکرێم
وازدەهێنم و وازناهێنم
بەدووی یەکبوونی پارچەکانم
دەگەڕێم وناگەڕێم
خۆشی دەوێم و خۆشی ناوێم
دەڕۆمەوە بۆ نیشتمان
دەمێنمەوە لە هەندەران
بەردەوام دەبم وبەردەوام نابم
بەدووی خۆم دەگەڕێم
چیدی ناگەڕێم
کەواتە من کێم؟
هەندێ جاریش
لە ژێر بارانێکی سەرشێتا
خۆم دەشۆم و
نزایەك بۆ پاكبوونەوەی خۆم دەکەم
لەو گوناحانەی کە نەمکردوون
کە خۆم بە بەرپرسیاریان نابینم
لەو تەڕبوونەمدا
بیر لەگوناحی جێهێشتنم بۆ خاك و
بیر لە گوناحی بێدەنگیم
بۆگریانی خاکی وشک و هەڵکورِوزاوی
ئەوێ دەکەمەوە
بیر لە نەزۆکبوونی هەموو
خۆبوونەکان دەکەمەوە
چەندە بیر لە نزایەك بۆ پاکبوونەوە
لە گوناحەکان دەکەمەوە
بیر لە سڕینەوەی
گەورەترین گوناحی
بەڵێی ژیانم دەکەمەوە
باران دەبارێ و دەبارێ
چەترەکەم هەڵناکەم
با بمشواتەوە
کاتێ دەمشواتەوە
بیر لەتاوانی بێدەنگيی خۆم دەکەمەوە
بۆئەو مامۆستایەی
فێری زمانی تووتی کردم و
مەدالیای ژیرێکی بێدەنگی
“دەبەنگی” پێ بەخشیم

باران دەبارێ,
با ببارێ
چەترەکەم هەڵناکەم
با ئەم بارانە بمشواتەوە
با لە گوناحی هەمووساڵەکان
پاکم کاتەوە
با لە گوناحی بێدەنگیم پاكم بكاته‌وه‌
بێدەنگیم
بۆ ساڵى وشکی زەوی بۆ قومێ باران
گریانم بۆ بێ دەنگی لە تاوان

با ئەم بارانە بمشواتەوە
نە دەتوانم ئێستاکه
چێژ لە بۆنی بارانی ئێرە ببينم و
نە دةتوانم
بە ئامێزی گه‌رمی نیشتمان شاد ببمەوە
لە نێوان مەودای دوو جۆر خۆشەویستی
دەسوڕێمەوە
لە کاتێکدا
لە بوێريی و سەرشێتيی خۆشەویستی
ئەو سادیستە ڕادەکەم و
بەرەو مەودای
نەدرکاوی بێدەنگی ئەم عاشقە بێ دەنگەم
هەنگاو دەنێم
ڕۆژ بە ڕۆژ تۆزیك نزیكتر دەبمەوە
لەم مەودایەدا دەسوڕێمەوە
نە دەمەوێت بۆ ڕابردوو بگەڕێمەوە
نە دەشتوانم
لەگەڵ بێدەنگيی ئێستاشدا پەیمانێک
ببەستم
من لە ناو بوونی پارادۆکسێكدا دێم و دەچم
دەگریم وئازار دەچێژم
دەنگی چەپڵە و
وشە بریقەدارەکان
هەراسانم دەکه‌ن
نە ئەسپەکەم تاوداوە
بۆ پێکەوەژیان
نە چێژیش لەو پەرت بوونەم ده‌بینم
لە هەندەران

لێرە هاندان هه‌یه‌ بۆ پێکەوە ژیان

لەولاش جاڕدانی
بازرگانەکانە
بۆ پێناسەیەك بۆ نیشتمان
بۆ ئەمجارە لە تاراوگە
خەڵاتی دەستی پیرەدارەوان
تەنها داسێك بوو
بۆ وتاری ئاوارەکان

بەخەندەیەکی بۆرەوە
چرپاندی و گوتی

ڕۆژێك دا دێت خانمەکەم
لە رەگ بدەیت و
هەر بۆ ئەبەد بمێنیتەوە لەگەڵمان!
من لەو ڕۆژەوە
لە ئەگەرى نێوان ئەوان و ئەماندا
خولیای گەڕانمە
بەدووی پێكه‌وه‌ژیاندا
نە نیشتمانم دەربەدەریم بیمار دەکات
نە لانە نوێيه‌کەشم
وەکو بەهارە
ڕەنگاوڕەنگەکەی ئەوێ
داڵدەم دەدات
لەو ڕۆژەشەوە
بە دووی پێناسەیەکی تردا دەگەڕێم بۆ ئاسوودەیی و ژیان
دوور لە مەرجی توانەوەی ئەمان و ئەوان!!




گوڵاڵە و هەڵاڵە …. نووسینی: رەزا شوان

چیرۆک بۆ منداڵان..

لە باشووری کوردستان، لە شاری خانەقینی قەشەنگ و جـوان، لە کۆڵانی گەڕەکێکدا، دوو کچـۆلەی جوانکیلە و رووخۆش و لێوبەخەندە هەبوون، ناویان گـوڵاڵە و هـەڵاڵە بوو؛ هەردووکیان لە ساڵێک و لە مانگێکدا و لەو گەڕەکەدا لە دایکبوون، تەنیا پێنج ماڵیش کەوتووبوونە نێوان ماڵەکانیانەوە، دراوسێتییان زۆر خۆشبوو.
هەر لە منداڵییەوە، گوڵاڵە و هەڵاڵە یەکتریان زۆر خۆشدەویست، پێکەوەوە یارییان دەکرد، دوو هاوڕێی دڵسۆز بوون، پێکەوە چوونە باخچەی منداڵان، پێکەوەش چوونە قوتابخانەی بنەڕەتی، هەردووکیان لە پۆلێکدا دانران. هەردووکیان زیرەک و وریـا و ژیر بوون، بە زۆریش پێکەوە کۆششیان دەکرد.

گوڵاڵە و هەڵاڵە بەیانیان پێکەوە دەچوون بۆ قوتابخانە، پێکەوەش دەگەڕانەوە بۆ ماڵەوە، تەنانەت لە پشووەکانی نێوان وانەکانیشدا، لە گۆڕەپانی قوتابخانەکەیان دا، پێکەوە دەسووڕانەوە. بۆیە هاوڕێ قوتابییەکانیان ناویان لێنابوون” دوانەی قوتابخانە”.
گوڵاڵە و هەڵاڵە گەیشتنە پۆلی پێنجەمی بنەڕەتی، لە خشتەی وانەکانی پۆلەکەیان دا، هەموو سێ شەممانێک، وانەی یەکەم وەرزشیان هەبوو، سێ شەممەیەک لە وانەی وەرزش دا، مامۆستای وەرزش بۆ یاریکردنی تۆپی پێ، پۆلەکەی کرد بە دوو تیپەوە، (تیپی سیروان) و (تیپی ئەڵوەند)، گوڵاڵە کەوتە تیپی سیروان و هەڵاڵەش کەوتە تیپی ئەڵوەندەوە. یاری دەستی پێکرد، وا رێکەوت تۆپەکە کەوتە نێوان گۆڵاڵە و هەڵاڵەوە، هەردووکیان هێندە بە گوڕ و تاو بۆ تۆپەکە چوون، سەریان بە قایمی بەری یەکتری کەوت و کەوتن، ئازاریان پێگەیشت، مۆڕەیان لە یەکتری کرد و یەکتریان بە خەتابار دەزانی، لە یەکتری زویربوون، ئەوە یەکەمین جار بوو کە لە یەکتری زیزبن.
ئەو رۆژە وەکو رۆژانی پێشوو، لە پشووەکاندا پێکەوە نەسووڕانەوە، پێکەوەش نەگەڕانەوە بۆ ماڵەوە. دڵتەنگی و خەمبارییەکی زۆریشیانان پێوە دیاربوو.
کە گوڵاڵە گەڕایەوە بۆ ماڵەوە، دایکی هەستی کرد کە شتێک رووی داوە، چونکە گوڵاڵە رەنگی سروشتی نەبوو، وەکو رۆژانی تریش لێوبەخەندە نەبوو. دایکی هەرگیز بیری بۆ ئەوە نەدەچوو، کە گوڵاڵە و هەڵاڵە لە یەکتری زیزبووبن.

دایکی: گوڵاڵە گیان، ئاسایی نایەیتە بەرچاوم، شتێک بووە؟
گوڵاڵە: نا دایکە گیان، کەمێک ماندووم، نیگەران مەبە.
هەر بەم شێوەیەش، دایکی هەڵاڵەش، هەستی بەوە کرد، کە هەڵاڵە خەمبارە.

دایکی: هەڵاڵە گیان، بۆ وا رەنگت هەڵبزڕکاوە؟ خەمبار دیاری، چی رووی داوە؟
هەڵاڵە: دایکە گیان، وەرزشمان کرد، هیلاک بووم.
ئێوارەی هەمان رۆژ، گوڵاڵە لە ژوورەکەیدا، لەبەر خۆیەوە: خۆ نە خەتای من و نە خەتای هەڵاڵەش بوو، ئەویش وەکو من ئازاری پێگەیشت، ئەی بۆ لەو کاتەدا کەسمان داوای لێبووردنمان لە یەکتری نەکرد؟ ئەی مامۆستا لە سەرەتای ساڵدا سوێندی نەداین، کە پێویستە بە رووحێکی وەرزشییەوە یاری بکەین و لە یەکتری ببوورین؟ کەواتە زیزبوونی ئێمە بە پێچەوانەی رووحی وەرزشییەوەیە. چۆن دەبێت من و هەڵاڵە پێکەوە نەچین بۆ قوتابخانە و پێکەوە نەگەڕێینەوە بۆ ماڵەوە؟ هەر ئێستا لەگەڵ دایکم دا دەچین بۆ ماڵیان و داوای لێبووردنی لێدەکەم.
هەر بە هەمان هەست، هەڵاڵەش لەبەر خۆیەوە: خۆ من و گوڵاڵە لە هـاوڕێ زیاترین، ئێمە خۆمان بە دوو خوشکی دڵسۆزی یەکتری دەزانین. چۆن دەتوانین بەبێ یەکتری هەڵبکەین؟ چۆن خەوم لێدەکەوێت گەر هەر ئەم شەو ئاشت نەبینەوە؟ هەر ئێستا لەگەڵ دایکم دا دەچین بۆ ماڵیان، داوای لێبووردنی لێدەکەم و ئاشت دەبینەوە.
بێ ئەوەی کە هیچ لایەکیان ئاگایان لە کاتی درچوونی یەکتری بێت، گوڵاڵە و دایکی، هەڵاڵە و دایکی، لە هەمان کات دا، بە نیازی چوون بۆ ماڵی یەکتری لەماڵ دەرچوون؛ پانزە هەنگاوی مابوو کە بە یەکتری بگەن، گوڵاڵە و هەڵاڵە بەرەو پیری یەکتری رایان کرد و باوەشیان بە یەکتری دا کرد، بە گەرمی تێر یەکتریان ماچکرد، داوای لێبووردنیان لە یەکتری کرد. بەڵێنیشیان دا، کە هەرگیز زیزبوونیان دووبارە نابێتەوە.
ئەم دیمەنە جوانەیان، شادی و خۆشییەکی زۆری خستە دڵی دایکی هەردووکیانەوە.

نەرویـج: ٢٠١٧