ئاینده‌ى په‌یوه‌ندییه‌كانى كورد و حكومه‌تى مه‌ركه‌زیی: ئایا دۆخه‌كه‌ وه‌ك خۆى لێ دێته‌وه‌؟. ….به‌هرۆز جه‌عفه‌ر

پرسیارى سه‌ره‌كى ئه‌وه‌یه‌، ئه‌م دۆخه‌ بۆ واى لێهات؟. له‌ڕاستیدا هه‌ڵه‌ى كوشنده‌ له‌ ئه‌نجامدانى ڕیفراندۆمه‌وه‌ ده‌ست پێ ناكات، له‌ كۆتایی ساڵى (2013) ه‌وه‌ ده‌ست پێ ئه‌كات، كه‌ دروستكه‌رانى بڕیارى ئابوربی و سیاسیی دروشمى ئابوریی سه‌ربه‌خۆیان به‌رزكرده‌وه‌.

یه‌كه‌م: ئابوریی سه‌ربه‌خۆ

وه‌زاره‌تى سامانه‌ سروشتییه‌كان له‌ساڵى (2012) ه‌وه‌، مژده‌ى ئه‌وه‌یدا كه‌ له‌ (2015) دا هێڵى ووزه‌ى كوردستان له‌توانایدایه‌ (1) یه‌ك ملیۆن به‌رمیل نه‌وت هه‌نارده‌ بكات، به‌وه‌شه‌وه‌ داوایان ئه‌كرد پشكى (17%) ى بودجه‌ له‌ به‌غدا به‌ده‌ست بهێنن!. په‌له‌كردن له‌ئابوریی سه‌ربه‌خۆ له‌به‌رئه‌وه‌ بو، ئه‌گه‌ر بودجه‌ له‌به‌غداوه‌ بێت، بابه‌تێكى شه‌فافه‌و، دیاره‌ هه‌رێم چه‌ندى ده‌ست ئه‌كه‌وێت، به‌رپرسانى هه‌رێم بریاریاندا سه‌ربه‌خۆ نه‌وت بفرۆشن، حكومه‌تى عێراقیش بودجه‌كه‌ى بڕى، بڕینى بودجه‌كه‌ له‌كاتێكدا بو، داعش هات و، نرخى نه‌وت یش دابه‌زى، هه‌نارده‌كردنه‌و سیاسه‌تى ووزه‌ى هه‌رێم نیواو نیو كورتى هێنا.
كورتهێنانى سیاسه‌تى ووزه‌ى هه‌رێم، به‌جۆرێك بو، كه‌ نه‌ك له‌ (2015) به‌ڵكو له‌ كۆتاییه‌كانى (2017) شدا، حكومه‌تى هه‌رێم نه‌ك هه‌ر نه‌یتوانى له‌ یه‌ده‌گ و به‌رهه‌مى نه‌وتى هه‌رێم (1) ملیۆن به‌رمیل له‌ڕۆژێكدا هه‌نارده‌ بكات، به‌ڵكو به‌ هه‌نارده‌ى هه‌رسێ كێڵگه‌ى (باباگوڕ گوڕ، ئاڤانا، باى حه‌سه‌ن) یشه‌وه‌ كه‌ (360000) له‌ڕۆژێكدا، ئینجا توانى (550000بۆ 600000) هه‌زار به‌رمیل له‌ ڕۆژێكدا هه‌نارده‌ بكات. جگه‌ له‌و نه‌وته‌ى كه‌ به‌ كه‌شتى له‌ كه‌ناره‌ ئاوییه‌كانى ده‌ریاى ناوه‌ڕاست و كه‌نه‌داو ئه‌مریكاوه‌، ئه‌سوڕایه‌وه‌و، كرێى ڕۆژانه‌ى زیاتر كه‌ڵه‌گه‌ ئه‌بو، چونكه‌ كڕیاره‌كان شكاتیان لێ كرابو له‌ لایه‌ن حكومه‌تى مه‌ركه‌زى عێراقه‌وه‌.
به‌رپرسانى هه‌رێم، له‌ (14ى 7ى 2014) ه‌وه‌ هه‌موو ڕۆژێك (260000) دووسه‌ت و شه‌ست هه‌زار به‌رمیل نه‌وتى كه‌ركوك یان له‌ (ئاڤاناو باى حه‌سه‌نه‌وه‌) فرۆشتووه‌، پاره‌كه‌ش چۆته‌ سه‌ر حیسابى چه‌ند كه‌سێك، به‌رپرسانى هه‌رێم و به‌غدا له‌وه‌دا كۆك بوون كه‌ داهاتى ئه‌و نه‌وته‌ ناچێته‌ سه‌ر هیچ حیسابێكى حكومى نه‌ له‌هه‌رێم نه‌ له‌به‌غدا نه‌ له‌كه‌ركوك!. جگه‌ له‌وه‌ى به‌رپرسانى كورد له‌ كه‌ركوكا به‌ بێ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ڕاى عه‌ره‌ب و توركمان و پێكهاته‌كان بڕیاریانداوه‌، جگه‌له‌وه‌ى له‌ماوه‌ى (16) ساڵ دا مومته‌له‌كات ى حكومه‌ت و موڵكى ده‌وڵه‌ت و زه‌وى و چاڵه‌ نه‌وتیان بۆ خۆیان قۆرخ كردبو، به‌ ته‌نكه‌ر نه‌وتیان ئه‌فرۆشت و چه‌ندین پاڵیوگه‌ى سه‌ر پێیى یان كردبوه‌وه‌.


دووه‌م: بڕیارى ڕیفراندۆم

بڕیارى ڕیفراندۆم، هه‌رچۆن لێی بكۆڵیته‌وه‌، بڕیارى خه‌ڵكى كوردستان نه‌ بووه‌و نییه‌، چونكه‌ نه‌ په‌رله‌مان ئه‌و بڕیاره‌ى داوه‌، نه‌ هیچ دامه‌زراوه‌یه‌كى شه‌رعى، نه‌ هیچ شه‌رعیه‌تێكى نێوده‌وڵه‌تیشى وه‌رگرتووه‌، ته‌نانه‌ت حزبێكى بڕیار به‌ده‌ستى وه‌ك (ی،ن،ك) سه‌ركردایه‌تییه‌كه‌ى به‌ پێی په‌یڕه‌وو پرۆگرام شه‌رعیه‌تى له‌ده‌ستداوه‌و، بڕیاره‌كانى له‌ ناو جه‌ماوه‌ر و ناوه‌ندى كادیرانییه‌وه‌ هه‌ڵ نه‌قووڵا بوون، ئینجا نزیكه‌ى (40,5%) واته‌ ته‌نها له‌ سه‌تا چل ى خه‌ڵكى كوردستان ده‌نگیان به‌و ڕیفراندۆمه‌ داوه‌. هه‌ڵه‌یه‌كى دیكه‌ى ڕیفراندۆم ئه‌وه‌بو، زه‌مینه‌ى گفتوگۆى له‌گه‌ڵ حكومه‌تى مه‌ركه‌زى كوشت، عێراق له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى حوكمى یاساو ده‌ستورى تیادا نییه‌و، شه‌ڕى تایه‌فى و بیرى پاوانخوازى تیایدا زاڵه‌و ڕێژه‌ى بێكارى تیایدا(35%) ه‌و، نزیكه‌ى (6,5) شه‌ش ملیۆن و نیو منداڵى بێ باوكى تیادایه‌ و (23) بیستوسێ ملیار دۆلار قه‌رزاره‌، كه‌چى هێشتا عێراق به‌ ته‌واوى پاڵپشتى نێوده‌وڵه‌تى و هه‌رێمایه‌تى هه‌یه‌. ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان ده‌یان جار دووپاتى كردۆته‌وه‌ كه‌ جگه‌ له‌ عێراقێكى یه‌كگرتوو نایه‌وێ هیچى تر ببینێت له‌و قۆناغه‌دا.


سێهه‌م: قۆناغى دواى ڕیفراندۆم قۆناغى فه‌رمانڕه‌وایی حكومه‌تى مه‌ركه‌زییه‌

له‌ دواى ڕیفراندۆم، سه‌ركردایه‌تى سیاسیی كورد، جگه‌ له‌ په‌رش و بڵاوى و فره‌ قسه‌یی، هه‌نگاوه‌كانیان بۆ گفتوگۆكردن له‌گه‌ڵ حكومه‌تى مه‌ركه‌زیی زۆر خاو بو، له‌كاتێكدا “ئێران- عێراق” – “ئێران- توركیا” ” توركیا- عێراق”، “ئێران- عێراق- توركیا” له‌ جموجووڵ و بڕیار و تاوتوێى خێرادابوون. وه‌زیرى به‌رگرى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان له‌ ته‌له‌فۆنێكیدا بۆ سه‌رۆكوه‌زیرانى عێراق “حه‌یده‌ر عه‌بادى” هه‌موو پاڵپشتیه‌كى بۆ ئیجرائاته‌ یاسایی و ده‌ستورییه‌كانى حكومه‌تى عێراق ده‌ربڕى بو. چه‌ندین جار عێراق داواى گفتوگۆى له‌ هه‌رێم كرد كه‌ ئه‌نجامى ڕیفراندۆمه‌كه‌ هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه‌ یاخود هه‌ڵپه‌سێرن، چه‌ندین جار حكومه‌تى عَێراقى بێزارى خۆى لاى ئه‌مریكییه‌كان و توركیاو ئێران و دادگاى نیۆرك ده‌ربڕى بو، كه‌ به‌رپرسانى كورد (3) ساڵه‌ داهاتى نه‌وتى كه‌ركوك بۆ خۆیان ئه‌به‌ن، ئه‌بێت ئه‌م داهاتانه‌ بێنه‌وه‌ بۆ حكومه‌تى مه‌ركه‌زیی عێراق. كه‌چى به‌رپرسانى هه‌رێم و به‌تایبه‌تى (پارتى دیموكراتى كوردستان) گاڵته‌و سوعبه‌تیان به‌و لێدوانانه‌ ئه‌كرد و، به‌ ته‌نزه‌وه‌ وه‌ڵامیان ئه‌دانه‌وه‌.

چواره‌م: حكومه‌تى عێراقى به‌ ڕێككه‌وتن هه‌موو خاڵه‌ سنورییه‌كان وه‌ر ئه‌گرێته‌وه‌

حه‌شدى شه‌عبى به‌ چوار قۆناغ گه‌شه‌ى كردووه‌، سه‌ره‌تا دروستیان كرد، قۆناغى دووه‌م به‌ یاسا له‌په‌رله‌مانه‌وه‌ كرا به‌ به‌شێك له‌ سیسته‌مى به‌رگرى عێراق، قۆناغى سێیه‌م پڕ چه‌ك كران، قۆناغى چواره‌م شه‌ڕى ده‌ستكه‌وته‌ سیاسییه‌كانى خۆیانى پێ ئه‌كه‌ن.
ڕۆژى (14/10/2017) فه‌رمانده‌ى سوپاى قودسى ئێران “قاسمى سوله‌یمانى” سه‌ردانى مه‌زارى تاڵه‌بانى ئه‌كات، ڕۆژى (15/10/2017) سه‌رۆك كۆمارى عێراق ” دكتۆر فواد مه‌عسوم” كه‌ له‌پشكى كورده‌، نامه‌یه‌كى حكومه‌تى عێراقى ئه‌گه‌یه‌نێته‌ سه‌ركردایه‌تى كورد كه‌ ” پدك و ینك” ن، له‌ نامه‌كه‌دا ئه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ حكومه‌تى عێراقى سه‌رجه‌م بیره‌ نه‌وتییه‌كانى كه‌ركوك ئه‌خاته‌وه‌ ژێر كۆنترۆڵى خۆى، هه‌موو ئه‌و ناوچانه‌ى كه‌ پێش شه‌ڕى داعش له‌ (2014) به‌ده‌ست حكومه‌تى عێراقه‌وه‌ بوون و، به‌هۆى شه‌ڕى داعشه‌وه‌ كه‌وتونه‌ته‌ ده‌ست پێشمه‌رگه‌، ئه‌وا هێزه‌كانى سوپاى عێراق و حه‌شدى شه‌عبى كۆنترۆڵیان ئه‌كاته‌وه‌و، پێویسته‌ پێشمه‌رگه‌ چۆڵى بكات، خاڵى سێهه‌میش ئه‌وه‌یه‌ حكومه‌تى عێراقى هه‌موو مه‌رزه‌ سنورییه‌كانى په‌روێزخان، باشماخ، حاجى ئۆمه‌ران، برایم خه‌لیل ئه‌خاته‌وه‌ ژێر ڕكێفى خۆى و، ڕاسته‌وخۆ خۆى به‌ڕێوه‌ى ئه‌بات. بۆ كۆنترۆڵكردنى ئه‌مانه‌ش ته‌نها مه‌رزى حاجى ئۆمه‌ران نه‌بێت كه‌ سوپاى حه‌شدى شه‌عبى له‌ناو خاكى ئێرانه‌وه‌و له‌ ناوچه‌ى پیران شار ه‌وه‌ ئه‌چێت بۆ كۆنترۆڵ كردنى، هه‌موو ئه‌وانى تر له‌ خاكى عێراقه‌وه‌ به‌ هێز وه‌رئه‌گرێته‌وه‌.
كۆى ئه‌و پرۆسه‌یه‌ش، له‌ به‌ره‌ به‌یانى ڕۆژى دووشه‌ممه‌ (16ى 10ى 2017) ه‌وه‌ له‌ خوارووى كه‌ركوكه‌وه‌ ده‌ستى پێكردو، نزیكه‌ى (70) پێشمه‌رگه‌ شه‌هیدبوون و (121) كه‌سى دیكه‌ش بریندار بوون جگه‌ له‌ (17) كه‌سى بێسه‌روشوێنكراو و، هه‌زاران ماڵى كورد له‌شارى كه‌ركوك و دووز خورماتوو هه‌ڵاتن و ئاواره‌ بوون.

پێنجه‌م: ئه‌وه‌ى پێویست بو كورد بیكات نه‌یكرد

سیاسه‌ت و ئابوریی له‌ لاى كورد تێكه‌ڵ به‌مه‌سه‌له‌ى كوردایه‌تى و ئایدۆلۆژیا كراون، بۆیه‌ له‌برى (هاریكارى هه‌رێمایه‌تى- International Cooperation) هه‌میشه‌ (ململانێی ناوخۆیی و هه‌رێمى) به‌دواى خۆیدا هێناون، ئه‌وه‌ى پێویسته‌ بووه‌ ئه‌وه‌بووه‌ كه‌ حوكمڕانى كوردى باكگراوه‌ندێكى مۆدێرن ئاڕاسته‌ى بكات. بۆ ئه‌وه‌ى ده‌رچوو (Out Put) ه‌كانى بریتى بن له‌ ڕیسێرچ به‌ شێوه‌یه‌كى ئاكادیمى، دیبلۆماسییه‌تێكى كاریگه‌ر، هێزێكى سه‌ربازیی به‌ یاسا ڕێكخراو، گه‌شه‌یه‌كى مرۆیی بۆ ئاماده‌گییه‌كى كۆمه‌ڵایه‌تى. مه‌سه‌له‌ن: كورد و ئه‌و پیاوانه‌ى له‌سێبه‌رى نه‌وت دا ده‌وڵه‌مه‌ند بوون، نه‌یانتوانى ته‌نها پاڵپشت بن له‌ دروستكردنى چه‌ند ناوه‌ندێكى توێژینه‌وه‌و دیبه‌یتخواز كه‌ كاریگه‌رییان هه‌بێت له‌سه‌ر ڕاى گشتى جیهانى، له‌ناوه‌نده‌ گرنگه‌كاندا ئارگیومێنسازیی بكه‌ن. بۆیه‌ ئه‌بینى كه‌ هه‌ڕه‌شه‌كان نزیك ئه‌بنه‌وه‌ داوا ئه‌كه‌ن كوردانى هه‌نده‌ران بێنه‌ سه‌ر شه‌قامه‌كان و، داوا ئه‌كه‌ن خه‌ڵك چه‌ك هه‌ڵبگرێت و ئیشه‌كه‌ له‌ده‌ست ده‌رچووه‌.

شه‌شه‌م: چۆن كه‌ركوك له‌ به‌یه‌كداكێشانى هێزه‌كان بپارێزرێت؟. ” به‌ پێى تێزه‌كانى مایكڵ نایت”.

مایكڵ نایت -Michael Knight، تایبه‌تمه‌ندى له‌بوارى سه‌ربازیی و ئاسایش دا هه‌یه‌ له‌ عێراق و ئێران و كه‌نداوى عه‌ره‌بى. له‌و توێژه‌رانه‌یه‌ كه‌ وه‌زاره‌تى به‌رگریی و ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مریكا ڕاپۆرته‌كانى ئه‌بینن یان هه‌ر ڕاپۆرت بۆ ئه‌وان ئاماده‌ئه‌كات، توێژه‌ره‌ له‌ واشینگتۆن ئینستیوت و، دكتۆراى له‌ كۆلێژى شاهانه‌ى له‌نده‌ن له‌ دیراساتى جه‌نگى هه‌یه‌، خولیاى قسه‌كردنه‌ سه‌باره‌ت به‌ كۆنێكشنى نێوان ئاسایش و كۆمپانیا نه‌وتییه‌كان. له‌میانه‌ى وتارێكیدا له‌ ” په‌یمانگه‌ى واشینگتۆن بۆ ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست” ئه‌نوسێت، كه‌ حكومه‌تى عێراق هاته‌ ناو كه‌ركوكه‌وه‌ ئه‌مریكا هیچى نه‌ووت، ته‌نها سه‌رۆك ترامپ نه‌بێت وتویه‌تى: هه‌ردوولایان وه‌ك یه‌كن بۆ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان و ئێمه‌ ته‌ره‌ف نیین له‌م ناكۆكییه‌دا “would not be “taking sides” in the dispute”. نایت، لایوایه‌ حكومه‌تى عێراق هاتۆته‌ ناوه‌وه‌و ئیتر له‌مه‌ولا ئه‌بێت واشنتۆن به‌په‌له‌ ڕێگیریی بكات و نه‌هێڵێت توندوتیژیی په‌ره‌بسێنێت، ناو شار ئه‌بێت به‌ده‌ست پۆلیسه‌وه‌ بێت نه‌ك پێشمه‌رگه‌و سوپا، كێڵگه‌ نه‌وتییه‌كانیش ئه‌بێت پۆلیسى تایبه‌ت یان هه‌بێت نه‌ك حه‌شدو سوپا و پێشمه‌رگه‌، بۆیه‌ مایكل نایت چوار هه‌نگاوى ده‌ستوبرد بۆ ئیداره‌ى ئه‌مریكا ده‌ست نیشان ئه‌كات:
یه‌كه‌م: گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ پێكهێنانى میكانیزمێكى وا كه‌ هێزێكى هاوبه‌شى ئه‌منى دروست بكرێت له‌ هێزه‌كانى خزمه‌تگوزارى پۆلیس و دژه‌ تیرۆر (به‌هه‌ماهه‌نگى هه‌رێم و به‌غدا) و فریاكه‌وتنى خێرا.
دووه‌م: ئه‌مریكا ئه‌بێت ئاماژه‌ره‌یه‌كى وا بدا كه‌ حه‌ز به‌ پێكدادانى هێزه‌كان ناكات. بۆ ئه‌مه‌ش تیمێكى سه‌ربازیی- ئه‌منى- ڕاوێژكارى له‌ ناو كه‌ركوك دابنات. ئه‌مه‌ش بۆ دابه‌زاندنى ئه‌وانه‌ى ئاره‌زووى پێكدادان ئه‌كه‌ن هه‌روه‌كو ئه‌وه‌ى ئه‌مریكا له‌ شنگال كردى.
سێهه‌م: دانانى حاكمێكى كاتى له‌ كه‌ركوك، ئه‌گه‌ر نه‌گونجاو بو به‌ په‌له‌ له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نى پارێزگاوه‌ پارێزگارێكى كورد ده‌ستنیشان بكه‌ن. تیایدا پارێزگارى له‌و ڕێككه‌وتنه‌ بكرێت كه‌ كه‌ركوكیه‌كان له‌ساڵى (2007) كردویانه‌ له‌ مه‌ڕ دابه‌شبونى ده‌سته‌ڵاته‌كان.
چواره‌م: ئه‌بێت ئه‌مریكا وا بكات به‌شدارییه‌ نه‌وتییه‌كان به‌رده‌وام بن، له‌نێوان (به‌غدا- كه‌ركوك- هه‌رێم) دا، ئه‌م هاوكێشه‌یه‌ وا ڕێك بكاته‌وه‌ كه‌ له‌سه‌ر بنه‌ماى “قازانج – قازانج ( win- win situation ) بێت و هه‌ر سێ شوێنه‌كه‌ لێی سودمه‌ند بن، بۆ ئه‌وه‌ى ئه‌مه‌ ببێته‌ ده‌روازه‌یه‌ك هه‌رێم و به‌غدا لێوه‌ى ده‌ست بكه‌ن به‌ دانوستاندن. نایت ئه‌ڵێ ڕاسته‌ ئێستا سه‌رجه‌م كێلًگه‌ نه‌وتیه‌كان له‌ ژێر كۆنترۆڵى حكومه‌تى فیدراڵییه‌، به‌ڵام حكومه‌تى هه‌رێم یه‌ك هێڵى هه‌نارده‌كردنى هه‌یه‌و، پاڵیوگه‌كانى تواناى پاڵاوتنى نه‌وتى زیاتریان هه‌یه‌، ئه‌كرێ كارێكى وابكرێت كه‌ ئه‌م پاڵیوگانه‌ى هه‌رێم نه‌وت بۆ ناوچه‌ تازه‌ ئازادكراوه‌كانى وه‌ك نه‌ینه‌واو سه‌ڵاحه‌دین و دیاله‌ بپاڵێوێت. ئه‌مه‌ش وا ئه‌كات كارى پێكه‌وه‌یی هه‌رێم و به‌غدا زیاتر بێت و، له‌ گفتۆگردا بن.

سه‌رئه‌نجام:

ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كانى ئه‌مریكا، له‌ په‌یامێكیدا له‌ ڕێگه‌ى “بى بى سى نیوز” ه‌وه‌ بڵاوكرایه‌وه‌، داوا ئه‌كات له‌وه‌ زیاتر نا ئارامى نێوان هه‌رێم و حكومه‌تى مه‌ركه‌زیی په‌ره‌ نه‌سێنێت، ئه‌و هێرشانه‌ى حه‌شدى شه‌عدى و سوپاى عێراقیشى به‌ ” جووڵه‌ى سه‌ربازى” ناوبردووه‌.
به‌ پێچه‌وانه‌ى ئه‌وه‌ى، له‌سه‌ر ته‌له‌فزیۆنه‌كان چه‌ند ڕاوێژكارێكى بارزانى ئه‌یانگوت، كارته‌كانى ده‌ستى هه‌رێم ئه‌وه‌نده‌ زۆرن، حكومه‌تى عێراق په‌ى پێ نابات و، گه‌مه‌یان به‌ سوپاى عێراقى ئه‌كرد، كه‌ هه‌ڵدێن و، ڕایانكردووه‌ بۆ هه‌نده‌ران. ئێستا هیچ كارتێكى سه‌ربازیی و سیاسیی و ئابوریی له‌ده‌ست سه‌ركردایه‌تى سیاسیی هه‌رێمى كوردستاندا نییه‌، ئه‌وه‌ى هه‌یه‌ سه‌پاندنى ئاسایش و سوپاى عێراقییه‌ به‌سه‌ر ئه‌و ناوچانه‌ى باسكران. بۆیه‌ سیناریۆكان ئه‌مانه‌ى لاى خواره‌وه‌ ئه‌بن:
یه‌كه‌م: به‌ فشارى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا حكومه‌تى مه‌ركه‌زى له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانى هه‌رێمى كوردستاندا دابنیشێت، ئه‌ویش دواى ته‌واو بونى ئه‌و پرۆسه‌یه‌ى له‌سه‌ره‌وه‌ باسكرا، ئه‌وكات داواو مافه‌كانى هه‌رێمى كوردستان جارێكى تر له‌ به‌غداده‌وه‌ دیارى بكرێن، لیژنه‌یه‌كیش بۆ شه‌فافیه‌ت به‌سه‌ر به‌رپرسانى كورده‌وه‌ دابنرێن، هه‌رچى ناوچه‌ دابڕاوه‌كانه‌ به‌ هاوبه‌شى به‌ڕێوه‌ببرێن و هه‌ماهه‌نگى ته‌واو له‌گه‌ڵ به‌غدا بكه‌ن.

سیناریۆى دووه‌م: ده‌ستێوه‌ردانى ڕووسیاو توركیا، به‌ بیانووى ئه‌و گرێبه‌ستانه‌ى له‌گه‌ڵ ڕووس نه‌فت كراون، هه‌رچه‌نده‌ له‌گرێبه‌سته‌كه‌دا باسى (7) كێڵگه‌كراوه‌ ناوى كێڵگه‌كان نه‌هێنراون. ئه‌مه‌ش جارێكى تر حكومه‌تى هه‌رێم ئه‌خاته‌وه‌ ململانێ له‌گه‌ڵ حكومه‌تى مه‌ركه‌زیی و ژیان و گوزه‌رانى خه‌ڵكى كوردستان و ناوچه‌ دابڕینراوه‌كان دژوارتر ئه‌كات.
سیناریۆى سێهه‌م: دروستبونى دوو ئیداره‌یی، ئێران پاڵپشتى ته‌واوى هێزه‌كانى (ی،ن،ك) بكات له‌كه‌ركوك و، چاوپۆشى له‌ نفووسیان بكات له‌ به‌غداد و، له‌هه‌ڵبژاردنیش جارێكى تر فریاى (ی،ن،ك) بكه‌وێت و نه‌هێڵێت بكه‌ون. به‌مه‌ش (پ،د،ك) هه‌م بیره‌ نه‌وته‌كانى كه‌ركوك له‌ده‌ست ئه‌دا، هه‌م داهاتى خاڵه‌ سنورییه‌كان، هه‌م ئه‌كه‌وێته‌ به‌ر په‌لامارى گازنده‌ى كۆمه‌ڵانى خه‌ڵك كه‌ ئه‌ندازیارى له‌ده‌ستدان و شكاندنى شكۆى گه‌لى كوردستان بووه‌ به‌ هۆى پرۆسه‌ى ڕیفراندۆمه‌وه‌.

“به‌هرۆز جه‌عفه‌ر: خوێندكارى دكتۆرا له‌ په‌یوه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان، سه‌رۆكى ئینستیتیوتى مێدیتریانه‌ بۆ توێژینه‌وه‌ى هه‌رێمایه‌تى”




ھاوار و خۆزگەکانی منی منداڵیش، ھەر وەستانی جەنگ و زرمەی تۆپخانەکان بوو … ھەژێن

ھەر کاردانەوە و دەربڕین و ھەڵوێستێکی ئێمە، کۆدی ڕوداوەکانی ژیانی ئێمەیە و لە چرکە ساتێکی ھاوشێوە خۆی نماییشدەکاتەوە!

چرپە و دوا ئارەزووی منداڵانی دەوروبەری موسڵ و کەرکووک و مەندەلی و خانەقین ھەمان چرپە و ئارەزووەکانی تەمەنی یازدە تاکو ھەژدە ساڵی تەمەنی منن، منێک کە بە زرمەی خومپارەکان پارووەکانی ھەژاری لە گەرووم ئاودیودەبوون، بە زرمەی خومپارەکان لە خەوڕادەبووم و زرمەی خۆمپارەکان زەنگی دەستپێکرەدن و کۆتایی وانەکانی فێرگە بوو و زرمەی خومپارەکان کۆتاییھێنەری چرپەچرپی نێو ژووانی من و دڵدارەکەم بوو و خاڵی کۆتایی نامە و ھۆنراوەکانی سەردەمی ھەرزەکارییشم ھەر زرمەی خومپارەکان بوو و زۆر جار زرمەی خومپارەکانی دەوڵەتی ئیسلامی ئێران و زرمەی خومپارەکانی نێو خەون و خەیاڵم بە یەکدی تێکەڵدەبوون و جیاکردنەوەی خەون و ڕوداو سەخت بوو و جیاوازی نێوانیان تەنیا پاش و پێشکەوتنی ھەر یەک لە ئەوان بوو.

من بە ھەواڵی جەنگ و چەک و دەنگی خومپارە زوو و زیاتر لە ھەر کەسێكی جەنگ نەدیتوو دەشڵەژێم و ناخم وێراندەبێت، چونکە جەنگ منداڵیی من و لاویی من و خۆشی ژیانی منی لەنێوبردووە و وێرانکردووە و داگیرکردووە و ھاوەڵ و ھاوپۆل و ھاوسێ و ئازیزانی منی لەنێوبردوون. ھەڵبەتە لەنێوان جەنگێک کە بەخۆت ھەڵیدەبژێریت و جەنگێک بەسەرت دەسەپێندرێت جیاوازی ھەیە؛ من شەش ساڵی جەنگی عیراق ئێران زۆر لە مردن ترسام، ترسانێك زیاتر لە ترسی یەزدان و دێو و درنج، بەڵام دوو ساڵ پێشمەرگایەتی مردن ھەردەم ھاوەڵ و ھاودەم و دووانەی من بوو و ساتەکانی تەنیایی دەستلەملانی یەکدی دەبووین. لە دەنگی خومپارەکانی دەوڵەتی ئیسلامی ئێران زۆر دەترسام و پێچەوانەوە بە دەنگی خومپارەکانی بەعس تووڕەتر و بڕوای بەرەنگاریکردنی من بەھێزتر دەبوو. ھەرچەندە ئێستا ئەو نەترسیەیش بە گەمژەیی ئەو ڕۆژانەی خۆم دەزانم و ھەر سات ئەگەری ھەبوو، “وەک تڕی بنی گۆم” بڕۆم و ببمە کۆد و دۆلاری نێو گیرفانی بازرگان و جەلادەکانی کوردایەتی!

تەمەنم دوازدە بوو، کە خومپارەکانی دەوڵەتی ئیسلامی ئێران بوون بە ھۆی ناچاربوونم بە بەجێھێشتنی بەھەشتەکەی منداڵیم و ئاوارەی شاران بووم و خەون و یاداوەریی و حەزەکانی منداڵیی خۆمم لەنێو کەشکۊڵی نھێنییەکانم شاردنەوە و تاکو تەمەنی ھەژدە ساڵی یازدە جار ئاوارە بوومەوە و یاداوەرییەکانم لە ماوەی ئاوارەیی شار بە شار و گوند و بە گوند و ناوچە و بە ناوچە و وڵاتە و وڵات لە دوای خۆم ڕاکێشدەکردن و تاکو تەمەنی سی و ھەشت ساڵی وەک درێژەی ئاوارەبوونی جەنگ و وێرانی گوندەکەم بیست و یەک جار ئاوارە بوومەوە و لە ماوەی حەوت ساڵی کۆتایی جەنگ، جەنگی عیراق – ئێران لە ھەڵەبجە خواردن و خەوتن و خوێندن و پیاسەکردن و سەیران و خەیاڵکردنی لە من شێواند؛ ئەو کات و ھەموو ئاوارەبوونەکانی ھەڤدە ساڵی تەمەنم، تەنیا یەک ئاواتم ھەبوو، ئەویش تەنیا ئەوە بوو، کە چرپە و ھاوارەکانی ناخی منی قوربانی و ئاوارەی جەنگ بگەنە گۆشەکانی دیکەی جیھان و مرۆڤەکانی دەرەوەی ناوچەکانی جەنگ و بۆمباران، دوا حەز و خەون و خەیاڵەکانی من بریتی بوون لە خۆزگەخواستن بە بێدەنگبوونی تۆپخانەکان و نەفڕینی فڕۆکەکان و ڕانەچڵەکانی ئێمەی منداڵ لە قوڵایی خەو و نەکوژرانمان لە ڕێگەی فێرگە و لەنێو حەشارگەکان!

ئەی مرۆڤ، بزانە ھەر ئەو خەون و خۆزگانەن، کە ئێستا من دەخەنە شوێنی منداڵان و پیر و پەککەوتەکانی ناوچەی موسڵ و کەرکووک و مەندەلی و خانەقین، چونکە دڵنیام ئەوانیش بەھۆی حەزی زیندوومانەوە و ئارەزووی ئارامی و ئاسوودەیی و خوازیاریی گەییشتنی دوا چرپە و ھاوارەکانی ناخی خۆیانن بە ھەر مرۆڤێك کە لە ناوچەکانی جەنگ دوورە. ڕاستی ھەر ئەو ھۆکارە و ھەر ئەو حەزانە و نەبوونی وەڵام و کاردانەوەی “یەزدانی خەیاڵان” بە حەز و داخوازییەکانی منی منداڵ بوو، کە منی قورئان-خوێنی لە بوونی بەھەشت و یەزدان بەگومان و نائومێدکرد و بۆ ھەمیشە بووم بە ھاوەڵی ھەمیشەیی ئەھریمەنی ئازادیخواز.

ھاودەرد، تکایە پێش ئەوەی خومپارەی ملھوڕیی بۆرجوازیی عەرەبی-زمان و ملھوڕیی بۆرجوازیی کوردیی-زمان بە داگیرسانی گڵۆپی سەوزی چەپە پڕۆ-دەوڵەت و فاشیستەکان، ھاوسێ و ھاوەڵ و ھاوپۆل و ھاوکار و ئەڤیندارەکەی تۆش بکوژێت یان چاو و دەست و لاقی بپەرێنێت، بەخۆت وەرە سەرشەقام و بە زمانی دایکیی خۆت ھاواربکە (ھەردەم قوربانی جەنگەکان کەسە نەدار و بێدەسەڵاتەکان بوون و دەبن و ھەردەم سەرکەوتووان و دەستکەوتووان و براوەکانی گشت جەنگەکانیش ھەر ڕامیاران و دەسەڵاتداران و سەرمایەداران دەبن.

لەبیرنەکەیت ھاودەرد، پێش ئەوەی گوللەی سەرباز و پێشمەرگە ناچارکراوەکان کەللەسەری خۆت بپڵیشێنێتەوە، وەک دوا پەیام بۆ ھاوەڵ و ھاوڕێ و دڵدارەکەی خۆت یان دایک و ھاوسەر و منداڵەکانت بنووسە (دەوڵەت ئامرازی سەروەربوونی مشەخۆرانە و جەنگیش گۆچانێکی جادوویی و پەڕجووکەر بۆ درێژکردنەوەی تەمەنی ستەم و ملھوڕیی و ھەڵاواردن و برسیەتی و ئاوارەیی و ترس و زیندان و سێدارە! … لەبیرنەکەیت، بەیانی زوو لەنێو کۆڵان و لەنێو فێرگە و کارگە و فەرمانگە و سەرشەقامان دژی ملھوڕیی و جەنگ و مەرگ لەتەک ھاوخەونەکانت خۆت ڕێکبخەیت و خۆنیشانبکەیت و چەکدارەکان لەنێو شەقام و کۆڵان و سەربانی فێرگە و خەستەخانە و کەنارەکانی گوند و شار دەربکەیت و ژیان و خۆشەویستی و ماچ بۆ کۆڵان و شەقامەکان بگێڕیتەوە. لەوانەیە کاتێك کە ئەم نامە بە دەستی تۆ بگات و بیخوێنیتەوە، چیدی من زیندوونەمابم. لەیادنەکەیت، کە دوا ئارەزووی من زیندوومانەوەی خۆم و ھەموو مرۆڤێکی ژیاندۆست بوو و لەپێش ھەمووانەوە تۆ بوویت. بەڵام بەداخەوە خێرایی ڕوداوەکان بواری زوو داچڵەکان و دەرککردنی ڕاستییەکانی بە من نەدا، ھیوادارم ڕێکەوتەکانی ژیانی تۆ ئاوا نەبن و ماوە و بوار و بەختی بیرکردنەوە و تێگەییشتنت ھەبێت، تاکو ھۆکار و کۆدەکانی جەنگ و دروستکردنی دەوڵەت و پارتییایەتی و پێداویستی ھەبوونی لەشکر و دەزگە سیخوڕیی و سەرکوتگەرەکان و زیندان و سێدارە بدۆزینەوە و پێش ئەوەی جەنەراڵ و ئەفسەرێک بڕیاری ڕامیار و دەسەڵاتدار و سەرمایەدارێك بە چەکدارەکانی نێو سەنگەگەرانی ئەوبەر یان ئەمن و پۆلیسەکانی سەرکوتکردنی (خۆنیشانەکانی ئێوە) بسپێرێت و ئەویش لە سەر و سنگی تۆ نیشانەبگرێت، فریای ڕزگارکردنی ژیان و گیان و خەون و ئارەزووی کەسێکی دیکە بکەویت. دوا پەیامی خۆشەویستیی من، ماچ) ❣🌹✊


ھەژێن
١٥ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧




گه‌مه‌ قورسه‌كه‌ نزیك بۆته‌وه‌ ….. 3 …. سه‌ردار جاف


( به‌شی سێهه‌م / توركیا )
….

چه‌شه‌ی ئابووری ئه‌و ئالیكه‌ بوو له‌ رێكه‌وتنه‌ په‌نجا ساڵییه‌كه‌ی نێوان هه‌رێم و توركیا بۆ لایه‌نی دووه‌م رۆكراو ئامانج و مه‌به‌ستیش لێی ئه‌مڕۆ بوو كه‌ كورد هه‌نگاو به‌ره‌و سه‌ربه‌خۆیی بنێت، و ریفراندۆم بكات و رای گه‌لی خۆی به‌ دونیا بگه‌یه‌نێت، گورزی گه‌وره‌یش به‌ر ئابووری توركیا بگه‌یه‌نێت، هه‌نگاو نه‌نانی توركیا له‌ داخستنی سنوور و گرتنه‌وه‌ی بۆری نه‌وته‌كه‌ و له‌شكر كێشی په‌یوه‌سته‌ به‌ دوو فاكته‌ری سه‌ره‌كییه‌وه‌، یه‌كه‌میان ئابووری و دووه‌میان ده‌ست به‌تاڵبوونی سه‌ران و ده‌وله‌تی تورك له‌ په‌یوه‌ندی دیپلۆماسی كه‌ خه‌ریكه‌ سه‌ریان ده‌خوات و دووچاری گێژاوی كردوون.

ده‌سه‌لاتدارانی توركیا هه‌ر زوو دركیان به‌م گه‌مه‌ قورسه‌ كردبوو چاك له‌وه‌ حاڵی ببوون كه‌ مه‌به‌ستی به‌رته‌سككردنه‌وه‌ی ئاگره‌كه‌یه‌ له‌ ده‌وروبه‌ری سنووری وڵاته‌كه‌یان و بینه‌قاقای دابه‌شبوونی خاكه‌كه‌یان ده‌گرێته‌وه‌، سه‌ره‌تا به‌ بڕوبیانووی هه‌بوونی ده‌ستی ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا له‌ كوده‌تاكه‌ی مانگی ته‌موزی ساڵی رابردوو و دنه‌دان و ده‌ست له‌ پشتدان و پشتگیریكردنی بزوتنه‌وه‌كه‌ی فه‌تحوڵلا گویله‌ن، هێدی هێدی رووی ئه‌م وڵاته‌ به‌ره‌و بلۆكی رۆژهه‌ڵات وه‌رچه‌رخا، له‌ بنه‌ره‌تیشدا مه‌به‌ست ئه‌و بزوتنه‌وه‌ نه‌یاره‌ی ده‌وڵه‌تی توركیا نه‌بوو، وه‌لی ئامانجه‌كه‌ ئه‌و گه‌مه‌ قورسه‌یه‌ كه‌وا ده‌رده‌كه‌وێت نزیك بووبێته‌وه‌، ته‌واو پشتقایمی خۆی له‌ رووی سه‌ربازی و ئابوورییه‌وه‌ بۆ روسیا راگه‌یاند، هه‌ر كڕینی موشه‌كی دوور مه‌ودا تا به‌ غازی روسی ده‌گات، ئمه‌ وای كرد پشت ئه‌ستوور بێت به‌ وڵاتی روسیا، لێره‌دا ئه‌وه‌ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ روسیا له‌ سه‌روبه‌ندی خستنه‌خواره‌وه‌ی فڕۆكه‌كه‌ی له‌ لایه‌ن توركیاوه‌، لایه‌نی دووه‌م به‌ ئاشكرا پشتگرییه‌كی خۆی بۆ شه‌ڕڤانان و گه‌ریلاكانی سه‌ر به‌ پارتی كرێكارنی كوردستان ده‌رده‌بڕی و توركیا هه‌ستی به‌ زه‌بری گورچكبڕ ده‌كرد بۆیه‌ به‌ خێرایی ئه‌و په‌یوه‌ندیانه‌ی له‌ گه‌ڵ روسیا چێ كرد، ئێستایش جگه‌ له‌ پشتگیری كردنێكی كه‌می روسی بۆ شه‌رڤانانی پارتی یه‌كێتی دیموكراتی له‌ كوردستانی رۆژئاوا ئه‌و باس و خواسه‌ گه‌رم لاگیرییه‌ی بۆ گه‌ریلاكان نه‌ما، به‌ڵام توركیا جارێكی دیكه‌ دووچاری دۆزه‌خێكی دیكه‌ بۆته‌وه‌ ئه‌ویش كه‌ ناتوانی ته‌واوی سنووری به‌رووی كوردستانی باشووردا دابخات، به‌هۆی ئه‌و رێكه‌وتننامه‌ وزه‌ییه‌ی مانگی دووی رابردووی نێوان گه‌وره‌ كۆمپانیای رووسی و هه‌رێمی كوردستان، كه‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ ئابوورییه‌كانی به‌ كوردستانه‌وه‌ به‌سته‌وه‌ له‌ حاڵه‌تی داخستنی له‌ لایه‌ن توركیاوه‌ گوشاره‌كانی روسیای به‌سه‌ره‌وه‌ زیاد ده‌كات و ده‌وله‌تی روسی ئه‌وه‌ی نه‌شاردۆته‌وه‌ و چه‌ندین جار لێدوانیان له‌و باره‌یه‌وه‌ داوه‌، له‌ لایه‌كی دیكه‌وه‌ په‌یوه‌ندییه‌ دیپلۆماسییه‌ گرژییه‌كانی توركیا و ئه‌وروپا گه‌یشتۆته‌ ترۆپك نه‌مازه‌ له‌ گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی ئه‌ڵمان كه‌ به‌ گه‌وره‌ترین بازاڕی توركی هه‌ژمار ده‌كرێ و وڵاتی دووه‌میش به‌ هۆی ناكۆكییه‌كانیانه‌وه‌ له‌ ئه‌نچه‌رلیك كشانه‌وه‌ی خۆی جاڕدا، سه‌ره‌ڕای ئه‌م ئاڵۆسكبوونی ره‌وشه‌ به‌ دۆراندۆری توركیاوه‌، چاوبڕینی وڵاتی توركیا له‌ په‌لهاویشتن بۆ وڵاتانی ده‌ورو به‌ر كه‌ به‌لاسایی كردنه‌وه‌یه‌كی سه‌رده‌میانه‌ی كۆماری ئیسلامی ئیران داده‌نرێت، زیانێكی دیكه‌ی گه‌وره‌ی پێ ده‌گه‌یه‌نێت، خۆ هه‌ڵقورتاندن له‌ سووریا و ئێراق و شكاندنی گه‌مارۆی ئابووری سه‌ر قه‌ته‌ر و ناردنی هێز ئه‌و ده‌سته‌ شاراو و پرَ گومانه‌ی لای وڵاتانی رۆژئاوا و رۆژهه‌ڵات ئاشكرا كرد و پێویسته‌ به‌ جۆرێك هه‌نگاو بنێت وڵاته‌كه‌ی له‌و دابه‌شبوونه‌ بپارێزێت كه‌ سه‌رو ته‌پۆكی ده‌گرێته‌وه‌، پێشتریش ده‌وڵه‌تی تورك چه‌ندین په‌لوپۆی دیكه‌ی هاویشتووه‌ و كۆمه‌ڵی نێو ده‌وڵه‌تی به‌ هۆی هاوڕابوون و هاویار بوونیانه‌وه‌ بێده‌نگیان نواندووه‌،قبرسی توركی و توركمانستان و ناگورنوكه‌ره‌باغ به‌ نمونه‌ ره‌نگه‌ ئه‌و دۆسیانه‌یشی هه‌ڵبدرێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر دوور خستنه‌وه‌یشی به‌ دوور نازانین له‌ په‌یمانی ناتۆ، كوده‌تای سه‌ربازیش جارێكی دیكه‌ له‌ تورگكیا و له‌ سایه‌ی ئه‌م تاك ده‌سه‌ڵاتیه‌ی كه‌ هه‌یه‌ به‌ دوور ده‌زانرێت، نائومێد بوونی زلهێزانیش له‌ كوده‌تا، وا ده‌كات هه‌نگاو بۆ پلانی 2 و ئه‌وانی دی ببرێت، هه‌ر ئه‌مه‌یش وا ده‌كات له‌ ئاینده‌دا به‌ هه‌ر پاساو و ده‌ریچه‌یه‌ك بێت پارتی كرێكارانی كوردستان له‌ لیستی تیرۆری ولاتانی ئه‌وروپی و خۆرئاوا ده‌ربكرێت و گه‌مه‌ به‌ره‌و خۆش بوون هه‌نگاو ده‌نێت…. تاكه‌ مه‌نفه‌ز بۆ توركیا داننانه‌ به‌ ده‌وڵه‌تی كوردستانی باشوور بۆ ئه‌وه‌ی ماوه‌یه‌ك ئاگری پارچه‌ پارچه‌ بوونی خاكه‌كه‌ی له‌ خۆ دوور بخاته‌وه‌.




دیوی شاراوەی ڕوداوەکان و ئەم دۆخە بەرەو کوێ دەبات..؟ … بەختیار نامیق

ئەوەی لەسەر شاشەکان دەیبینین تەنها ڕوداوەکانە ، ئەی کێ ڕوداوەکان دروست دەکات…؟ یارییە سیاسیەکانی هەر ولاتێک لەسەر بنەمای بەرژەوەندی ئەو وڵاتە دەڕوات ، خۆ ئەگەر بەرژەوەندی ئەو وڵاتە بهێنیت و بیکەیت بە پێوەر ئەوەت بۆ ڕون دەبێتەوە کە ئەو وڵاتە چۆن یاری دەکات ، لێرەوە ئەوەی لە عێراق دەگوزەرێ دەتوانین ناوی بنێین قۆناغی دوای داعش لە عیراق و شام ، ئەوە دەزانین کە دو ولات یاریەکانیان بەردەوامن لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاتسدا بۆ بەهێزکردنی پێگەی سیاسی و ئابوری خۆیان ، ئەگەر ئەو پێودانگە ڕاست بێت کە دەوترێت ئاسایشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەستراوە بە هاوسەنگی نێوان تورکیا و ئێرانەوە وەک دو میراتگیری سەفەویی و عوسمانی ، ئەوا لە ئێستادا ئێران توانیوەیەتی ببێتە ئەخەتەبوتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و تورکیا لەم دەریای ڕۆژهەڵاتەدا بوتە ماسیەیکی بچوک ، بۆیە تورکیا دەیەوێت ببێتەوە بە هێزەکەی جاران و چی تر بچوک نەبێتەوە لەبەرامبەر ئێراندا ، هەر بۆیە تورک ئەوە دەزانن کە جیوپۆلەتیکی تورکیا وەک دەروازەی گواستنەوەی دنیا وێنا دەکرێت ، بۆیە دەیانەوێت کارتەکانیان بخەنە گەڕ .

تورکیا دەیزانی لە بەرامبەر ڕۆڵی کورد لە ڕۆژئاوا دەکەوێتە بەردەم ئەگەری مەترسی بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەیی ئەو وڵاتە و لەلایەکی ترەوە گەشتن بە دەریای سپی گرنگی بەندەری جیهان کەمدەکاتەوە ، هەر بۆیە دژایەتیەکانی گۆڕی بۆ ڕێککەوتن لەگەڵ ئیران و ڕوسیا ، چونکە ئێران و ڕوسیا ئێستە دەستەڵاتێکی گەورەی سیاسی و سەربازیان لە سوریادا هەیە چەندین کارتیان بەدەستەوەیە دژی تورک بەکاری بهێنن ، تا ئاستێکش لە دوای ڕێککەوتننامەی ئەتۆمیەوە ئێران لەگەڵ ئەمریکا بەس لەسەر ئاستی بچوک و ڕاگەیاندن ناکۆکن ، دەنا لەسەر پرسە گشتیەکان هیچ کێشەیەکیان نیە ، بە لێدوانی ئەم دواییەی ترامپیشەوە ، چونکە ترامپ داوای دژایەتی نەکردوە بەڵکو داوای هەمواری ئەو پڕۆژەیەی کردوە ، دەمێنێتەوە تورکیا چۆن بتوانێت خۆی هەڵسێنێتەوە ، بۆ ئەمەش لە عێراقدا کار دەکات چونکە دەبێتە پێگەیەکی گرنگ بۆ سوریاش ، تورک ئەوە دەزانی کە سونە لە عێراقدا ئاوت بوە ، دەزانێ هیچ گرنگیەکیان پێ نەدا لە ڕزگارکردنی موسڵدا ، دەزانی تا سەر ناتوانێت مامەلە بە گاز و نەوتی کەرکوکەوە بکات ، بۆیە هەڵسا بە دروستکردنی کارت و دوای بە هێزی ئەو کارتە دانوستان بکات لەگەڵ عێراق و ئێران و ڕوسیا و ئەمریکا ، لە ڕێی سیناریویەکەوە هەڵسا بەم کارە ، ئەویش کورد بکاتە کارتێکی بەهێزی دەستی خۆی ، لە ڕێگەی زۆنی زەردەوە کە بە هی خۆی دەزانێت ، پرسی گشتپرسی و ڕیفراندۆمی وروژاند ، دوای ئەوەی کە ئەم کارتە توانی ئێران و عێراق بە گڵۆپی سەوزی ئەمریکا و ڕوسیاوە بهێنێتە سەر خەتی خۆی ، دێت ئەم کارتە دەفرۆشیت و خۆی ڕێککدەکەوێت لەگەڵ ئێران و عێراقدا ، هەمان سیناریوی ١٩٧٥ دوبارە دەکاتەوە بەڵام لە وێنەیەکی تردا ، هەر بۆیە لەناو ئەم هاوکێشانەدا و لە ناو بەریەککەوتنەکاندا تورک توانی میرنشینەکەی خۆی بەکار بهێنێت و بیکات بە کارتێکی بەهێز ودوای بۆ بەرژەوەندی خۆی لەسەر مێزی سێکوچکەی (ئێران + عێراق + تورکیا ) دایبنێت و مامەڵەی پێوە بکات و بیفرۆشێت ، ئەڵبەت هەمو وڵاتانی دنیا بە ئەمریکاشەوە لەم یارییە تێگەشتبون ، بەڵام کورد خۆی نەیتوانی سود لە رای وڵاتانی دنیا وەربگرێت ، هەر بۆیە ئەم کارەتەی دەستی تورکیا دیوی دوهەمی بوە هۆی ئەوەی ڕێکەوتنێک بهێنێتە ئاراوە لەسەر عێراقێکی یەکگرتو ، گەڕانەوە بۆ ٢٠٠٣ ، ئێستە دوای ڕێککەوتنی عێراق و تورکیا و ئێران ، کوردی باشور لە بەردەم دو ڕێگادایە :

1. یان گەڕانەوە بۆ عێراقێکی یەکگرتو .
2. یان شەڕێک کە هیچ پشتوانیەک نابێت و ئەوەش دەزانین هەر هێزێک ئاسمانی بە دەستەوە بێت ئەو هێزە سەرکەوتوە .




سێ جۆری چەپ لەم ڕیفراندۆمەدا … سەردار عەبدوڵا حەمە

ئامانجی مارکسیزم نەهێشتنی ستەمی ئینسان لە سەر ئینسانە ، هەرجۆرە ستەمێکیش سەرچاوەکەی ناکۆکی چینایەتیە ئامانجیش لەو ستەمە بەهرەمەند بوونی بورژوازیە لە سەروەت وسامان لە ڕێگای کەڵەکەی سەرمایەو زێدەبەهاوە ( فائض قیمە) لە پرۆسەیەکی بەرهەمهێنانی کۆمەڵایەتیدا ئەمەش بەهۆی پاراستنی خاوەندارێتی تایبەتیەوە دەبێ ، بۆرژوازی بۆ ئەم ژێرخانە ئابوریەی پێویستی بە دەوڵەت وئایین وخێزانە . مەبەستی من لێرەدا نیشاندانی تێڕوانینی چەپ وکۆمۆنیزمی مارکسە بۆ نەمانی ستەمی ئینسان لە سەر ئینسان لە ڕوانگەی تێگەیشتنی خۆمەوە لە مارکسیزم . بورژوازی بۆ بەدی هاتنی ئامانجەکانی پێوستی بەچەندین ستەم هەیە لە سەر کۆمەڵگا جگە لە چینی کرێکارستەم دەخاتە سەر هەندی چین توێژی کۆمەڵایەتی تر بۆیە ئەرکی چینی کرێکار تەنها ڕزگار کردنی خۆی نابێت بەڵکو ڕزگارکردنی تەواوی کۆمەڵگایە جا هەرکەس وچین وتوێژێک لەگەڵ بەرنامەی مارکسدا بێتەوە بۆ رزگار کردنی هەر بەشێکی کۆمەڵگا جێگای پشتیوانی دەبێت .

چەند ستەمێک هەیە کە لەدەرەوەی کارگا وکارخانەکان وئیدارەکاندا هەن وەک ستەم لە سەر ژن ،لاوان ، منداڵان ستەم لە سەرڕەنگی پێست ،هاوڕەگەز، ژینگە ، ستەم لە سەر زمان ومیللەت..هتدا . مارکسیزم زانستێکە بۆ ڕزگاری ئینسان لە سەرجەم ئەم ستەمانەو ستەمی چینایەتیش .
ئەوانەی بە ناوی مارکسەوە لێدوان ئەدەن قسە ئەکەن بە ڕای من سێ جۆرن : یەکەم ئەو چەپانەن کە تەنها خەباتی چیانیەتی واتە ڕزگار کردنی كرێکار یا پرۆلیتاریا بە پێویست دەزانن ستەم لە سەر کۆمەڵگا وەک مەسەلەی میللی وژنان ولاوان وژینگە ورەنگی پێست دەسپێرن بە بورژوازی وبە ئەرکی خۆیانی نازانن
. دووەم: بەشێک لە چەپ هەن وازیان لە خەباتی چینایەتی ‌‌هێناوە رزگار کردنی پرۆلیتاریاو بەدی ‌هێنانی کۆمەڵگایەکی یەکسان دەسپێرن بەئایندەیەکی نادیار بۆیە ئەرکیان لە چوارچێوەی ریفۆرمەکان دەرناچێت وشۆڕشی سۆشیالیستی لە پراکتیکدا بە پێویست نازانن . سێەم : ئەوبەشەیە لە چەپ کە زیاتر بە چەپی کرێکاری یا کۆمۆنیزمی کرێکاری دەناسرێت وەک درێژە پێدەری ڕێبازەکەی مارکس ولینینە ئەم بەشە بە پێچەوانەی هەردوو بەشەکەێ پێشوو ئەرکی نەمانی هەموو جۆرە ستەمەکانە لە سەر ئینسان ،بۆ ئەمەش ڕێگا وتاکتیکی خۆی دەبێت تا بەسەرەنجام گەیاندنی ئەرکە مێژوویەکەی خۆی کە ڕووخانی سەرمایەداری وبەدی ‌‌هێنانی سۆشیالیزمە .هەردوو بەشی یەکەم ودووەمی چەپ کێشەکانی کۆمەڵگا ڕائەسپێرن بە سۆشیالیزم یا ڕائەسپێرن بە ڕیفۆرم،هەردووکیان هەڵەن لە ڕووی مێژویی ومیتۆدی مارکسەوە ، هەندێ کێشە هەن پەیوەندی بە کۆمەڵگای بورژوازیەوە هەیە لە شۆڕشی گەورەی فەرەنسادا چارەسەرکران وەک نەمانی ستەمی میللی ویەکسانی ژن وپیاووە وەکردنی دین بە ئەرکی تاک بەڵام لە سەردەمی ئەمڕۆدا بورژوازی وازی لەم چارەسەرانە ‌هێناوە پێویستی بە مانەوەیان هەیە بۆیە بووەتە ئەرکی چینی کرێکارو کۆمۆنیستەکان وئیمکانی چارەسەریان هەیە لە ناو کۆمەڵگای بورژوازیدا وەک ڕێگا چارەی فەوری ودەست بەجێ کە دەکرێ بەشێک لە بورژوازییش لەم چارەسەردا بەشدار بێت بەڵام بۆ ئامانجی خۆی .

بۆئەوەی ڕوون بێت نموونەیەک باس دەکەم کاتێک کەسێک بەهۆی کارەساتی ئۆتۆمبیلەوە تووشی خوێن بەربوون دەبێت تۆ دەتوانی چارەسەری بکەی بە بەستنی برینەکەی پێویست نەکا ببرێت بۆ نەخۆشخانەش بەڵام بۆ ڕووداوە سەختەکان لەوانەیە چارەسەکەی تۆ ئەوەندە پێویست بێت تادەگاتە نەخۆشخانە .خۆ ناکرێ من بڵیم با نەچم بە هانای ئەو کەسەوە لە ئێستادا ئەوە ئەرکی من نیە ئەرکی دوکتورو نەخوشخانەیە یاخود بڵێم تەنها بە پێچانەوە و بەستنی برینەکەی چارەسەر دەبێت پێویستی بە نەخۆشخانە نیە لە هەموو حالەتەکاندا ، بۆیە ئەم دووانە هەردووکیان دوورن لە لۆژیکەوە .ئەوە ی لۆژیکە دەبێ چارەسەری سەرەتایی بکەی وئەنجا ئەگەر برینەکەی سەخت بوو بیبەی بۆ دۆکتۆرو نەخۆشخانەش . بۆیە دەکرێ زۆر ئامانج بەدی بێت لە ناودڵی کۆمەڵگای بورژوازیدا وەک دەوڵەتی سکیۆلارو نەمانی کێشەی میللی وستەمی ڕەگەزی و کێشەی هاورەگەزەکان وبەشێک لە کێشەی ژنان چونکە لەرووی مێژوووە پەیوەستن بەم کۆمەڵگایەوە بەڵام هەندێ ئامانجیش هەیە مەحاڵە لە چوارچێوەی سیستەمی بۆرژوازیدا بەدێبێت وەک ئازادی و یەکسانی ئینسانەکان چونکە ئەم ئامانجە بەدی نایەت بەبێ ڕووخانی دەوڵەتی سەرمایەداری ونەمانی خاوەندارێتی تایبەتی وکاری کرێگرتە.
لێرەدا دەکرێ هەردوو جۆرەکەی چەپی ناکرێکاری ڕێگر بن لەبەردەم هەر ئاڵوگۆرێکدا کە بەسەر کۆمەڵگادا دێت بەشێکیان لەو کاتەدا دەبنە ڕێگرکە چارەسەرە سەرەتای یەکان دەکرێ بۆ گرفتە ئینسایەکانی کۆمەڵگا بەشێکی تریان لەو کاتەدا ڕێگر دەبن کە خەریکە ئاڵگوڕێکی ڕیشەیی ڕوودەدا وەک شۆڕشی سۆشیالیستی ، لە ڕووی پێگەی چینایەتیەوە هەردووکیان سەر بە توێژی ناوەندن یان ووردەبۆرژوازین لەڕووی سیاسی وفکریەوە دەبنە پارێزەری ئەم توێژە کۆمەڵایەتیە وەک مارکس دەڵیت لە بۆرژوازیش کۆنەپەرستترن چونکە دژی هەر گۆڕانکاریەکی مێژوویین . هەرکەس مێژووی شۆڕشی ئۆکتۆبەری ڕوسیای خویندبێتەوە ئەم دووجۆرە چەپەی بینیوە کە لە هەر ئاڵوگورێکدا بەشێکیان بوونە تە کۆسپ وڕێگر لە بەردەم خەباتی لینین وبەلشەفیەکاندا .

لەڕیفراندۆمەکەی کوردستاندا هەرسێ جۆری چەپ دەرکەوتن ئەوچەپەی کە چارەسەری کێشەی میللی بە ئەرکی خۆی نازانێت بە بیانوو وتەبریراتی شکست خواردوو تا توانی ڕێگری کردووە وە بە کردەوە دیفاعی لە لەفیدراڵیزم ومانەوەی کێشەکان دەکات وە جۆری دووەمی چەپیش پشتیوانی لە ریفراندۆمەکە کردووە بە هەمان ئەجێندای بۆرژوازیەوە وە جۆری سێ یەمیش پشتیوانی لە ڕیفرنادۆمەکە کردووە بە ئەجێندای خۆیەوە بە دوور لە دەست تێکەڵ کردن لەگەڵ بورژوازی وخۆ بەستنەوە بە ئاسۆوئامانجەکانیەوە ، وە هەر ئێستایش کار دەکات بۆ ئەم ئاسۆوئامانجانەی خۆی کە بەکار‌‌‌هێنانی دەنگی بەڵێ ی خەڵکە بۆ سەربەخۆی نەک بۆ هیچ شتیکی تر بۆ ئەوە ی کێشەی خەڵکی کوردستان چارەسەر بکرێت .

سەردار عەبدوڵا حەمە
١١/١٠/٢٠١٧




نا بۆ شەڕەنگێزیی دەسەڵاتداران، بەڵێ بۆ ئاشتی،ئازادی و دادپەروەری

دەوڵەتی عێراق و هەرێمی کوردستان لە گێژاو و قەیرانێکی قووڵی سیاسی و ئابووریدا چەقیون. شتێک بوونی نەماوە بە ناوی سەروەریی وڵات. دەوڵەتانی ناوچەکە وەکو ئێران و تورکیا ڕاستەوخۆ دەستیان وەرداوەتە چارەنووسی خەڵکی عێراقەوە، بە هەرێمی کوردستانیشەوە. هێزە بۆرژواکانی عێراقیش دابەشبوونەتە سەر سیاسەتی ئەم دوو وڵاتە. هێزە ئیمپریالیستەکانیش ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ دەستیان هەیە لەم قەیرانەدا، نەک هەر لە عێراق و کوردستان بەڵکو لە تەواوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. لەپێناو دووبارە دابەشکردنەوەیەکی ئیمپریالیستییانەی جیۆگرافیای ناوچەکە و تاڵانکردنی سامانە سروشتییەکان و گەیشتن بە ڕووباری نەوتی ژێر خاکی ناوچەکە، ڕووباری خوێنیان لەسەر خاکی ئەو وڵاتانە هەستاندووە. دەرکەوت ئەو خۆشباوەڕییەی هێزە ناسیۆنالیستەکان بە دەوڵەتە ئیمپریالیستەکان هەیانبوو ساختە بوو، دەرکەوت ئەم هێزانە (ئەگەر بە ڕووکەش دۆستی دەسەڵاتدارانی کوردستانیش بن) بە هیچ جۆرێک دۆست و پشتیوانی ڕاستەقینەی خەڵکی کوردستان نین، بەڵکو دۆستی هەتا سەری بەرژەوەندییە نامرۆییەکانی خۆیانن. ئەوەی هێزە سۆسیالیست و کۆمۆنیستە ڕاستەقینەکان لەسەر ئیمپریالیزم دەیانگوت، کە خەڵکیان ئاگادارکردەوە لەوەی نابێت جەماوەر بۆ مافی خۆی چاوەڕێی گڵۆپی سەوزی ئەو هێزە ئیمپریالیستانە بێت کە خۆیان مایەی نەهامەتیی جەماوەرن، ڕاست و دروست دەرچوو.

تازەترین قەیرانیش کێشە و ململانێی نێوان دەسەڵاتدارانی هەرێم و حکومەتی ناوەندیی عێراقە لەسەر هەژموونی سیاسی و پاوانکردنی هەرچی زیاتری چاڵە نەوتییەکانە. ئەویان لەژێر درووشمی سەروەریی و یەکپارچەیی خاکی عێراقدا دەیەوێت کۆمەڵکوژیەکی تر بە سەر خەڵکی کوردستاندا بهێنێت. دەسەڵاتی هەرێمیش بە سەرۆکایەتیی بارزانی و هاوپەیمانەکانی دەیەوێت لەژێر دروشمی ڕیفراندۆم و سەربەخۆییدا بۆ دەرچوون لە قەیرانەکانی خۆی، کوردستان تووشی شەرێکی نەخوازراو و کارەساتبار بکات و دڵی ئاغاکانی پێ شاد بکات.
ئێمە هەر لە سەرەتای پڕۆڤەی شانۆگەرییەکە و پێش نمایشکردنی، زۆر بە ڕوون و ئاشکرایی ڕامانگەیاند ئەوەی لە کوردستان لەژێر ناوی پرسی ڕیفراندۆم و سەربەخۆییدا دەگوزەرێت، هیچ بنەمایەکی نییە، بەڵکو بۆ داپۆشینی شکستەکان و دەرچوون و خۆڕزگارکردنە لەم قەیرانەی کە تێیکەوتوون. ئێستا بە ڕوونی پێشبینییەکان ڕاست دەرچوون و وەک هەمیشە ئەوانەی شەڕەکە هەڵدەگیرسێنن خۆیانی لێ بەدوردەگرن و لە ڕێگەی میدیاکانییانەوە ناڕاستەوخۆ هانی چەکدارکردنی خەڵکی هەژار و چەوساوە دەدەن. لە بەرامبەریشدا پێمانوایە ئەم گەمارۆ ئابووری و سیاسییە و ئەم شەڕەنگێزییەی حکومەتە تائیفییەکەی عێراق دژ بە کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان سەرپێیخستووە، درێژەی هەمان سیاسەتی شۆڤێنییانەی حکومەتەکانی پێشووترە و بە توندی ئیدانەی دەکەین و لە دژی ئەم هەوڵە داگیرکەرانەیە ڕادەوەستین و بە هەموو جۆرێک هەوڵی هۆشیارکردنەوەی جەماوەر و ڕێگرتن لە هەر ئەگەرێکی نەخوازراو دەدەین.

دەسەڵاتدارانی بەغدا و هەولێر بە هیچ جۆرێک نوێنەرایەتی زۆرینەی جەماوەر و خەڵکی عێراق و کوردستان ناکەن. ئەوان هەردوولا بەبێ جیاوازی، نوێنەرایەتیی کەمینەیەکی کۆمەڵگە دەکەن، ئەو کەمینەیەی تەواوی سەروەت و سامانی ئەم وڵاتەی بە تاڵان بردووە و دواتر لەپێناو گەرمکردنی شەڕی نەتەوەییدا دووبارە بەرهەمیدەهێنێتەوە، ئەم جۆرە دەسەڵاتە هەمیشە دەیەوێت لە ڕێگەی هەڵگیرسانی شەڕەوە بازنە تەسک و بچوکەکەی خۆی گەورەبکات و جەماوەری خوارەوەی کۆمەڵگەش تێوەبگلێنێت. بێباکانە دۆزەخێکیان بۆ کرێکاران و زەحمەتکێشانی عێراق و کوردستان دروستکردووە و تەواوی وڵاتیان کردۆتە وێرانە و بە میلیشیاکانیان شار و شارۆچکەکانیان میلیتاریزە کردووە. ئەمە لەکاتێکدا هەژاری و بێکاری و ئاوارەیی ملیۆنیی لە سەرتاسەری وڵاتدا بەردەوامیی هەیە.

پێویستە جەماوەری عێراق و کوردستان باش لەو ڕاستییە تێبگەن کە ئەم جەنگە میدیاییەی لەنێوان بەغدا و هەولێردا بەرێخراوە و دەیانەوێت بیگەیەننە جەنگێکی فیزیکی، شەڕی نێوان کورد و عەرەب نییە، بەڵکو شەڕی نێوان دوو بلۆکی بۆرژوازییە لەسەر سەپاندنی هێز و داگیرکردنی سامان، ماشێنێکی جەنگییە بۆ جیاکاریی و دووبەرەکی لەنێوان نەتەوە و ئایینەکاندا، دەیانەوێت پێکەوەژیانی نەتەوەکانی عێراق لەبەریەک هەڵوەشێنن و هیچ یەکگرتووییەک لەنێو جەماوەری کورد و عەرەبدا نەبێت، بۆئەوەی دەسەڵاتی سەرەوەی هەریەک لە هەرێم و عێراق بتوانێت جەماوەری خوارەوەی خۆی دژ بە نەتەوەی بەرامبەری بوروژێنێت و تووشی جەنگێکیان بکات کە تەنها و تەنها ئەوانە سودی لێدەبینن کە خۆیان هەڵگیرسێنەر و ئاگرخۆشکەرین.

دۆخێکی لەم شێوەیە پێشبینیکراو بوو، بەوپێیەی دەسەڵاتی بۆرژوا ناسیۆنالیستی کوردستان و حکومەتە تائیفییەکەی عێراق لەسەر شەڕ و خوێنڕشتن دەژین، باش دەزانن لەدوای کۆتاییهێنان بە داعش لە عێراق، ناتوانن بەبێ دوژمن و شەڕێکی نوێ بژین، داعشیش ئەو دیاردەیە بوو کە بە زەقکردنەوەی مەترسییەکانی چەند ساڵێک هەوڵیاندا جەماوەری پێ بێدەنگ بکەن، ئێستا هەریەکە لە هەولێر و بەغداد پێویستیان بە دوژمنێکی دیکەیە بۆ لەبیربردنەوەی کێشە ڕاستەقینەکانی خەڵک و دووبارە دەمبەستکردنەوەیان، ئەگەر ماوەی چەند ساڵێک بوونی دوژمنێکی هاوبەش ئەم دوو بلۆکە بۆرژوازییەی لە شەڕی یەکتر دوورخستبێتەوە، ئێستا بە کاڵبوونەوەی ئەو دووژمنە، هەریەکێکیان دەیەوێت ئەوی دیکە بکاتە دوژمن.

ئەزموون و مێژوو سەلماندویەتی کۆتاییهێنان بە دۆخی باڵادەست و قەیران و شەڕەنگێزیی دەسەڵاتداران، نە بە هێزە بۆرژواکان بەدیدێت، جا ئەو هێزانە لە هەر پێگەیەکدا بن (ئۆپۆزسیۆن یان دەسەڵات) و بانگەشەی هەرچییەک بکەن، نە بە هێزە ئیمپریالیستەکانیش بەدیدێت، کە پێیانوایە مەشق و وانەی دیموکراسی بە ئێمە دەدەن. تاکە چارەسەر بۆ ئەم دۆخە و بۆ بەدیهێنانی ئازادی و یەکسانی و دادپەروەری بریتییە لە خەباتی پێکەوەیی جەماوەری عێراق و کوردستان، واتە خەباتی ستەملێکراوان دژ بە ستەمکاران؛ ستەملێکراوان مافی خۆیان تەنها لە ستەمکاران وەردەگرنەوە و بە شەڕی نەتەوەیی لەگەڵ ستەملێکراوانی دیکەدا ڕازی نابن.

داوا لە جەماوەری کرێکار و ئازادیخوازی نەتەوەی عەرەب دەکەین لە عێراق، فشار بخەنە سەر دەسەڵاتدارانی بەغداد و لە ڕێگەی خەباتی چینایەتی و هاوپشتیی ئینتەرناسیۆناڵی خۆیانەوە ڕێگە لە هەر هێزێکی شۆڤێنیست بگرن کە بیر لەوە بکاتەوە بەهۆی ململانێ و شەڕ و کێبڕکێی بەرژەوەندییە ئابوورییەکانی خۆیانەوە لەگەڵ دەسەڵاتدارانی کورد، جەماوەری کوردستان بکەنە قۆچی قوربانی.

ئێمەش لە ناوەندی لێکۆلینەوەی سۆسیالیستی- کوردستان، وەکو تۆڕێک لە چالاکوانانی سۆسیالیست، پەیامێک ئاڕاستەی هەموو هێز و لایەنە چەپ و سۆسیالیست و رێکخراوە پیشەیی و سەندیکاییەکان دەکەین بۆ بەستنی هاوپەیمانێتییەک لە دەوری پلاتفۆڕمێک لەپێناو ڕاوەستانەوە بەڕووی شەڕەنگێزیی دەسەڵاتداران و هێزە ناوچەیی و ئیمپریالیستەکان، بۆ بونیادنانی بزووتنەوەی بەرەنگاری و دوورخستنەوەی مۆتەکەی جەنگ لە هەموو مەیدانەکاندا.

ناوەندی لێکۆلینەوەی سۆسیالیستی – کوردستان
١٥ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧




بانگەوازی بە پەلە بۆ ھاوڕێیانی ئەنارکیست و ئازادیخواز لە ھەر کوێیەکی جیھان ھەن


بانگەوازێکی ڕاستەوخۆ و تایبەت بۆ ھاوڕێیانی ئەنارکیست و ئازادیخوازی عەرەبی-زمان

نا بۆ دەوڵەت، نا بۆ جەنگ، بەڵێ بۆ سەربەخۆیی و شۆڕشی کۆمەڵایەتی

چەند ساڵ و مانگ و ھەفتە و ڕۆژی ڕابوردوو ئێمە ئەنارکیستان و ئازادیخوازانی ھەرێمی “کوردستان” بە ھەڵوێست و درووشمی (بەڵێ بۆ سەربەخۆیی ھەموو شوێنێک و ھەموو کۆمەڵێک، بەڵام نا بۆ دەوڵەت) دەنگی خۆمان دژی دەوڵەتاندنی ئەم ھەرێمە لەژێر پەردەی سیناریۆی “ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی” ھەڵبڕی و بەدڵنیاییشەوە ھاوڕێ عەرەبی-زمان و تورکمانی-زمان و ئاشووریی و ئەوانی دیکەش ھەڵوێستێکی لەو جۆرەیان ھەبووە و دەبێت و ھەمان چاوەڕوانیمان لە ھاوڕێیانی ئەنارکیست و ئازادیخوازی سەرتاسەری جیھان ھەیە، کە لە دژی ھەڵگیرسانی جەنگی نەوت و دەوڵەتگەرایی (بەرەی ناسیونالیستان و چەپە پڕۆ-فاشیستەکان)، لە (بەرەی دژە-جەنگی خەڵکی عیراق بە ھەموو پێکھاتەکانییەوە) پشتیوانیبکەن و لە ھەر شوێنێک دەلوێت، خۆنیشاندانی ھاوپشتی و دژی جەنگ بەڕێبخەن.

ئێمە دژە-دەوڵەتین، لەبەرئەوەی دژی سیستەمی ڕامیارین، دژی پارتییایەتی و دژی ئایدیۆلۆجییە دەسەڵاتخوازییە چەپ و ڕاسەتەکانین، لەبەرئەوەی کە دژی سەروەریی چینایەتین، دژی کاری کرێگرتە و دژی دارایی تایبەتین، کە ھەموو جەنگەکانی مێژووی سەروەریی چینایەتی لەپێناو پاراستنی ئەو سێکوچکەیە بوون؛ سەروەری چینایەتی، دارایی تایبەتی، کاری کرێگرتە!

ئێمە دژی جەنگ و چەک و کینەدۆزیی نێوان ئێتنییەکان و بازنە کولتوورەکانین، چونکە جەنگ و چەک و کینەدۆزیی تەنیا جەنگ و مەرگ و کۆیلەتی بەرەنجامدەھێنن و ھەرگیز سەرەنجامی ھیچ جەنگێک، شۆڕشی کۆمەڵایەتیی نەبووە و ھەموو کات جەنگ لەنێوبەری وزە و توانایی شۆڕشگێڕانە و لاوازکەری بزووتنەوە جەماوەریی و کۆمەڵایەتییە ئازادیخوازەکان بووە و لە بەرانبەریش گەرمکەری بازاری چەکفرۆشی و دابینکەری نەوت بۆ کارخانەکانی چەکسازیی و ئۆتۆمەبێلسازیی و وێرانگەری ژینگە و ھەژارترکردنی ھەژاران و درێژکەرەوەی تەمەنی سەروەریی چینایەتی بووە!

ئێمە ھاوکاتی دژە-جەنگ بوون، خوازیاری ڕۆنانی خۆبەڕێوەبەریی سەربەخۆی کۆمەڵەکانین لە ھەر شوێن و ھەموو کات؛ خوازیاری ڕۆنانی خۆبەڕێوەبەریی ناوچە و ھەرێمەکان لەسەر بنەمای ھەرەوەزییە ئازادەکان و کۆمون و ئەنجومەنە سەربەخۆکانی شوێنی کار و ژیان ھەین و ئازادی تاک و بڕیاری سەربەخۆیانەی تاک بە بناخەی ئازادی و سەربەخۆیی ھەموو کۆمەڵێک دەزانین و بەبۆچوونی ئێمە لە ھەر شوینێک دەوڵەت ھەبێت، لەوێ ئازادی بوونی نییە، لە ھەر شوێنێک پارتییایەتی ھەبێت، لەوێ سەربەخۆیی کەسیی و ئاوەز و بیرکردنەوە بوونی نییە، لە ھەر شوێنێک خاوەنکار و دارا ھەبێت، لەوێ کەسی بەشمەینەت و کۆیلە ھەیە. ھەر ئاوا بەبۆچوونی ئێمە لەنێوان فەرمانداریی بیست و شەش (٢٦) ساڵەی بۆرجوازیی ھەرێمی “کوردستان” و جیابوونەوەی دەوڵەتییانەی ھەرێمی “کوردستان” جیاوازی نییە و بەشی ئێمە نەداران و بێدەسەڵاتان ھەر درێژە و زیاتربوونی بەدبەختییەکانی پێشووتر دەبێت و دیوەکەی دیکەشی ھەر دەوڵەتمەندتربوون و بەھێزتربوونی ڕامیاران و سەرمایەداران و فراوانتربوونی مەیدانی تەڕاتێنی کۆمپانییە جیھانخۆرەکان و نێوەندەکانی وەک سندووقی نێودەوڵەتیی دراو و بانکی جیھانی و بانکی نێوەندیی ئەوروپا و دەوڵەتە زلھێزەکان دەبێت.

ئێمە ئەنارکیستان، دژی دەوڵەت و دژی جەنگ و دژی سەرکوتین و بۆ ئەو مەبەستەش ھەموو ھاودەرد و ھاوچین و ھاوئامانج و ھاوبیر و ھاوڕێکانی خۆمان لە سەرتاسەری جیھان بۆ پشتیوانی لە بەرەی دژی جەنگ و بەرگرتن لە ھەڵگیرساندنی جەنگی ناسیونالیستیی نێوان ئێتنییەکانی عیراق و ناوچەکە بانگەوازدەکەین؛ ڕاستە ئەرکی ڕاستەوخۆ و خۆجێی و سەرەکیترین چالاکی ڕاستەوخۆی دژی جەنگ لەسەر شانی کەسانی ئازادیخوازی نێو عیراق و ئەرکی ڕاستەوخۆی کەسانێک دەبێت، کە بە زمانی ئێتنییەکانی نێو عیراق دەدوێن، بەڵام ئەرکی ئێوە ھەر ئازادیخواز و ئەنارکیستێک لە ھەر شوێنێکی جیھان ھەن و بە ھەر زمانێک دەدوێن و لە ھەر شوینێک لەدایکبوون، لە ئەرکی سەرشانی ئێمە کەرمتر نییە و نابێت، چونکە ھەڵخڕاندن و ڕێکخستنی دەنگی ناڕەزایەتی شەقامی کۆمەڵەکانی خۆتان دژی جەنگ، تەواوکەر و مسۆگەرکەری سەرکەوتنی دەنگە دژە-جەنگەکانی نێوخۆی عیراق و کەمترکەرەوەی مەترسی مەرگ و ئاوارەبوونی منداڵانی عیراقە.

ئێمە ئەنارکیستانی کوردی-زمان بە دیاریکراویی ھاوڕێ (ئەنارکیستە عەرەبی-زمانەکان و فارسی-زمانەکان و تورکی-زمانەکان) بۆ وەستانەوە دژی جەنگ و ھاوپشتیکردن و یەکێتی لەتەک خۆمان دژی (پلان و بڕیارەکانی سەروەران و سەرمایەدارانی کوردی-زمان و عەرەبی-زمان و فارسی-زمان و تورکی-زمانەکان) بانگەوازدەکەین و ھەر خۆگێلکردن و ھەر کەمتەرخەمییەک و خۆدوورگرتنێک لەو بارەوە، بە ڕەزامەندبوون لەتەک جەنگ و ڕامیاران و سەرمایەداران و کۆمپانییە جیھانخۆرەکان دەزانین. ئێمە بێجگە لە دژە-جەنگ بوون و ھەوڵ و پاگەندەی بیست و چوار ساتە دژی جەنگ، ھیچ ھەڵبژێر و ئومێد و چارەیەکی دیکەشکنابەین، ئێوەش خۆتان و ویژدان و ئەرکی مێژوویی سەرشانتان؛ ئێمە لە ئێوە داخوازیی پشتیوانی و ھاودەنگی دەکەین، نەک بڕیار و سەپاندن و ناچارکردنی ئێوە، چونکە بۆ کەسی ئەنارکیست دژە-جەنگ بوون و چالاکی خۆجێی و ھاوپشتی جیھانی ئەلف و بای تێکۆشانی ئازادیخوازانەن. ئێمە چاوەڕێی ھەڵوێست و پشتیوانی چالاکی ھاوڕێیانەی ئێوەین، منداڵان و پیر و پەککەوتان و نەداران و بێدەسەڵاتانی ھەموو بەشەکانی عیراق چاوەڕێی ھەڵوێست و پشتیوانی و خۆنیشاندانی ئێوەن!

نا بۆ جەنگ
نا بۆ دەوڵەت و سەروەریی
نا بۆ نەتەوە و وڵات و ئاڵا
نا بۆ سیستەمی چینایەتی

بەڵێ بۆ ھاوپشتی و یەکڕیزی دژی جەنگ
بەڵێ بۆ تێکۆشانی کۆمەڵایەتی
بەڵێ بۆ خۆڕێکخستنی کۆمەڵایەتی
بەڵێ بۆ شۆڕشی کۆمەڵایەتیی
بەڵێ بۆ ڕاپەڕینی کۆمەڵایەتیی
بەڵێ بۆ خۆبەڕێوەبەریی کۆمەڵایەتی

سەکۆی ئەنارکیستانی کوردیی-زمان
١٥ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٥

سایتی سەکۆی ئەنارکیستان
www.anarkistan.com

پەیجی فەیسبووکی ئەنارکیستان
www.facebook.com/sekoy.anarkistan

سەکۆی ئەنارکیستان لە تویتەر

ئیمەیل ئادرەسی ئەناکیستان
anarkistan@riseup.net




کاریلە …. ن. ریزان فەتاح

منم منم کاریلە
سپی و جوان وردیلە

خۆراکم گەنم و جۆیە
سودم هەموو بۆ تۆیە

پەلکی شووتی و گندۆرە
بەتام دەخۆم بە نۆرە

دەخۆمەوە ئاوی زۆر
لەسەرچاوەی جۆراوجۆر

دایکی من ناوی بزنە
زۆر میهرەبان و مەزنە

پێستم بە موو داپۆشراو
رێک و جوان رەنگکراو

دەمپارێزێ لە سەرما
لە هاوین و لە گەرما

—————————–

تێبینی// ئەم هۆنراوەیە لە ژمارە ( ٢٥٨ ) ی گۆڤاری جگەرگۆشەکان لە مانگی ئاب ٢٠١٧ بڵاوکراوەتەوە