جەنگ بەردەرکەی بەخەڵکی عەفرین گرتوە،ئەویش جەنگ و هێرشی دەوڵەتە قەیران گرتوەکەی ئەردۆ داعشی دوای تەواو بونی داعشە. پرسیارێک و گومانێک هەیە لێرەدا:ئاخۆ گەر ئەردۆغان گڵۆپی سەوزی بۆ هەڵنەکرابێت لەلایەن ئەمریکاوە پێدەچێت هەروا بەگوندەی خۆی هێرشی سەر عەفرین بکات؟ ئاخۆ گەر عەفرین تەڵەیش بێت بۆ ئەردۆغان ودەوڵەتەکەی نرابێتەوە تاوانی خەڵکی سیڤیلی عەفرین چیە کەبکرێنە سوتەمەنی نێو پلانە چەپەڵەکانی ئیمپریالیزمی ئەمریکی؟ یان ئاخۆ خەڵکی عەفرین هیچ جیاوازیان هەیە لەگەڵ خەڵکی سیڤیلی حەلەب و دەیان شاری تر لەسوریا کەکرانە سوتەمەنی نێو هێزە جەنگ هێنەرە ڕکابەرەکانی نێونەتەوەیی و نەوچەییەکان؟

بێگومان وەحشیەتی زلهێزانی سەرمایەداری بێسنورەو هیچ بەهایەکی مرۆییان لاپیرۆز و گرنگ نیە،بەڵکو ئەوەی لایان گرنگە داگیرکردن و بەتاڵان بردنی سامانی گەلانە لەناوچەکەدا. ئەو سامانە زۆرەی مێژووییەکە، لەژێر دەستی دەسەڵاتە ناسیۆنالیستی و مەزهەبی و دینیە وەکیلەکانی زلهێزانە. لەم نێوەدا،کۆی چینی کرێکارو خەڵکی بەشمەینەت زەرەر مەندی پلەیەکن و کراونەتە قوربانی نێو برەودانەکانی شۆفێنیزمی قەومی و دینی و مەزهەبی.
گەر ئەمریکا دۆستی گەلانی ستەملێکراو بوایە،ئەوا نەدەهات لەڕێگەی جەنگەوە دەسەڵاتە دیکتاتۆرەکان بڕوخێنێت و لەولایشەوە کۆی ژێرخانی ئابوری سەدان ساڵەی مرۆڤە زەحمەتکێشەکان وێران بکات. بەپێچەوانەوە،ڕێگای سەرەکی بۆڕوخانی دەسەڵاتە دیکتاتۆریەکان لەناوچەکەدا تەنها لەڕێی برەودان و دنەدان دەبێت بۆ بەرپاکردنی شۆڕشی کۆمەڵایەتی. دەسەڵاتە دڕندەکانی سەربەچینە چەوسێنەرەکان تەنها لەڕێگەی بەرپاکردنی شۆڕشی کۆمەڵایەتیەوە دەتوانرێت بەزیانێکی کەمی ماددی و گیانیەوە بڕوخێنرێت. بەڵام کوا ئیمپریالیزم کارێکی وای پێ ڕەواو باشە؟

دەوڵەتی تورکیا بەڕابەرایەتی ئەردۆغانی ئاک پارتی،لەنێوخودی تورکیادا تەواو لەقەیراندایە و تورکیای لەڕوی ئابوری و سیاسیەوە بەرەو دواوە گەڕاندوەتەوەو دەسەڵاتی میلیتاریزمی تۆتالیتار پیادە دەکات. ئەو دەسەڵاتە دڕندەیەی کەتورکیای بۆ خەڵکی ئازادیخوازی تورکیا کردوەتە زیندانیەکی گەورەو ڕۆژبەڕۆژیش لەڕێی پەلامارەکانی بۆ سەر خەڵکی سیڤیلی باکورو و ڕۆژئاوای کوردستان تادێت قەیرانەکانی بۆزیاتر دەبێت و لەم ڕێگایەیشەوە ئەوە ڕاستە دەوڵەتی ئاک پارتی بەرەوهیلاک بون دەبرێت،بەڵام ناکاتە ئەوەی لەم ڕێگەیەوە بڕوخێنرێت. بەپێچەوانەوە،لەم ڕێگەی بواردانەی بۆ هێرش و جەنگ دژی عەفرین و دەستکەوتەکانی خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان،ئەوا باجی تێچونی کۆی جەنگەکەی لەلایەن چینی کرێکارو خەڵکی زەحمەتکێشی تورکیاوە دەدرێت. لەم دیویشەوە،بەرپاکردنی ئەو جەنگە بۆداگیرکردنی عەفرین،لەپلەی یەکەمدا خەڵکی عەفرین تێیدا زەرەر دەند دەبن و ئاوارەو ماڵوژیانیشیان کاول دەکرێت،وەک چۆن کۆبانی کاول کرا لەڕێی هێرشەکانی داعشی دڕندەو بۆمبابارانەکانی ئەمریکاو هاوپەیمانەکانیانەوە،ئاوایش دەیانەوێت عەفرین بەو دەردە ببرێت.

بێجگەلەوەی دەیانەوێت لەڕێگەی ئاوا هێرشێکەوە،هێزوتوانای شەڕڤانان لاواز بکرێت و بڕستیان لێ ببڕدرێنن تائەوەی بەهەموشێوازێک ملکەچی ئەمریکا ببن و واز لەپرۆژەکانی خۆیان بهێنن کەلەبەرژەوەندی گەلانی ڕۆژئاوای کوردستانە.
ئێستا کۆی ئابوری سوریا لەژێر دەستی شەڕڤانانە،چ بیرەنەوتەکان بێت یان ڕوبارو سەرچاوەی ئاو تادەگات بەکارەبا. ئەو سێ سەرچاوە سەرەکیەو مەسەلەی کشتوکاڵ،بۆخۆی بڕبڕە پشتی هەرگەلێکن لەناوچەکەدا. لەم قۆناخەداڕۆژئاوای کوردستان ئێستا دیسانەوە لەلایەن دەسەڵاتدارانی ناوچەکەوە دەیانەوێت وەک قۆناخی سەردەمی کۆبانیان لێ بکەن و هێرشیان بکەنە سەر.

تورکیا ئەندامی ناتۆیەو لەلایەن دەسەڵاتە دڕندەکەی ئەمریکاوە دەپارێزرێت. لەم دیویشەوە پەیوەندیەکی ناجێگیری لەگەڵ دەوڵەتەکەی پۆتیندا هەیە،کەدەیەوێت لەم ڕێگەیانەوە بەئەمریکا بڵێت:گەر نەچیتە ڕێرداخوازیەکانمەوە،ئەوا،ئەڵتەرناتیڤی دیکە ئامادەیە. هێشتا ئەمریکا زیاتر بەرژەوەندی لەگەڵ تورکیادا هەیە تائەوەی لەگەڵ پەیەدەو شەڕڤاناندا هەیبێت. پێدەچێت لەدابەش کردنی سوریادا،ئەمریکا ئەوبەشەی لەژێردەستی شەڕڤاناندایە بخاتە ژێرقەڵەمڕەوی خۆیەوە،کارێکی وایش بۆ ئەمریکا دەستکەوتێکی کەم نابێت،لەگەڵ ئەوەیشدا،ئەمریکا هەرئامادە نابێت دەست لەپاڵپشتی کردنی دەوڵەتەکەی ئەردۆغان هەڵبگرێت،تابەدیلێکی زۆر باشتری لەتورکیادا بۆ مەیسەر نەبێت.
بۆیە هیچ کات نابێت خۆش خەیاڵ بین بەو کۆمەکانەی ئەمریکا دەیدات بەشەڕڤانان و پەیەدە. ئەمریکا،کۆی ناوچەکە بەرەو وێرانەی تەواو دەبات. چونکە ئەو بۆ داگیرکردن هاتوە نەک بۆ ڕزگاری گەلانی زەحمەتکێشی ناوچەکە.
بەهیواین نەئەردۆغان و نەئەمریکایش سەرکەوتونەبن لەپلانە چەپەڵەکانیاندا دژی خەڵکی بێ دیفاعی عەفرین. ئەرکی شەڕڤانانیشە نەکەونە ژێرهەیمەنەتی بەرژەوەندیە تاڵانکاریەکانی دەسەڵاتدارانی ئەمریکای زلهێزی دڕندەی سەرمایەداریەوە.
ئەوان خاوەنی چەک و جبەخانەی زەبەلاحی شەڕن،بەڵام هیچ کاتیش مرۆڤایەتی شکستی ئەمریکای لەبیرناچێتەوە لەلایەن گەلی ڤێتنام و ڕابەرایەتی ئەو گەلەوە.
شەڕڤانان و شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستانیش دەکرێت خاوەن هەمان مێژوو بن و بەئاشکرا دژی دەسەڵاتدارانی ناوچەکەو تەماح و بەرژەوەندیەکانی ئەمریکا بجەنگن. چونکە گەر ملکەچ ببن بۆ ژێر خواست و بەرژەوەندیەکانی ئەمریکا،ئەوا وەک دەسەڵاتدارانی ناوچەکە،دواجار ڕوبەڕوی شکست و کەوتن دەبنەوە. دەسەڵاتی زلهێزی ئەمریکا جێگە بڕوانیە،لەبەرئەوەی داگیرکار بەختەوەری و ئازادی پێ نیە بۆ ژێردەستەکانی.

تاهیر حاجی حەسەن
19/01/2018

زۆر بوار لە زانستە مرۆڤایەتییەکان هەوڵی توێژینەوە لە پێوەندی نێوان مرۆڤ و مێژوو دەدەن. بۆ نموونە مێژوو، ئەنسرۆپۆلۆجیا و کۆمەڵناسی، ئەمانە لە هەوڵدان پێوەندی نێوان مرۆڤ لەلایەك و سێستەم و پێکهاتەی مێژوویی و ڕۆشنبیریی لەلایەکی دیکەوە ڕاڤە بکەن. ڕۆمانیش وەکو ژانرێکی ئەدەبی، کە گێڕانەوە تایبەتمەندی سەرەکییەتی دەتوانێ ئەو ڕۆڵە ببینێت. ڕۆمانیش دەتوانێ پێوەندنی نێوان مرۆڤ و مێژوو دەربخات. من لەم توێژینەوەیەدا دەمەوێ چۆنیەتی مامەڵەکردنی ڕۆماننووس (سابیر ڕەشید) لەگەڵ مێژوو لە ڕۆمانی (شیری مووسا)دا دەربخەم. ئایا بۆ گێڕانەوەی مێژووی جوولەکەکانی هەولێر، چۆن سوودی لە مێژوو وەرگرتووە؟ ئایا توانیویەتی ڕۆمانێکی مێژوویی بنووسێت؟

سەرلەهەوەڵ دەبێ بزانین ڕۆمانی مێژوویی چییە؟ ڕۆمانی مێژوویی وەکو جۆرێک لە ڕۆمان بونیادێکی مێژوویی هەیە. واتە هەوڵێکە بۆ سەرلەنوێ هێنانەگۆڕێی کەسایەتی و ڕووداوی مێژوویی، بەڵام لە چوارچێوەی ڕۆماندا. هەرچەندە دەبێ ئەوەمان لەبەر چاو بێت ((کە ڕۆماننووس ناتوانێت لە ئافراندنەوەی مێژوودا سەرکەوتوو بێت ئەگەر خودی واقیعە مێژووییەکە بەباشی نەزانێت.)) [ئەحمەد‌زادە، ٢٠١٢، ل٣٠٧] بەمەیش ڕۆماننووس دەبێت ئەو قۆناغە مێژووییەی دەیەوێ بە ڕۆمان بیگێڕێتەوە تەواو شارەزا بێت، ئەگەر خۆیشی تێیدا نەژیابوو، دەبێ بە دەیان کتێب و سەرچاوەی لەبارەوە بخوێنێتەوە. ئەمە واتای ئەوە نییە، ڕۆماننووس مێژوومان وەکو خۆی بۆ بنووسێتەوە، نەخێر، چونکە بابەتی مێژوو واقیعە، بەڵام واقیعی ڕۆمان لە بنەڕەتدا خەیاڵە. کەواتە ڕۆمانی مێژوویی بەریەککەوتنی واقیعە لە ڕێی خەیاڵەوە. بە بڕوای (جیرار جینێت) هەردوو ڕەگەزی (واقیع/خەیاڵ) بونیادی هەموو مێژوو و ڕۆمانێكن، چونکە هەر یەکەیان دەیەوێ گوزارشت لە ڕووداو و مرۆڤ بکات. کەواتە ڕۆمانی مێژوویی دیسان هێنانەگۆڕێی مێژووە، بەڵام وەکو کتیبێکی مێژوویی نا. بە بڕوای (جۆرج لۆکاتش) ڕۆمانی مێژوویی ((ڕۆمانێکی مێژوویی حەقیقیە، واتە ڕۆمانێکە لە ئێستا دەدوێ، لە ئێستادا دەژین، بەوەی ڕابردوویان مێژوویەک بووە بۆ خود.)) [لوکاتش، ١٩٧٨ ، ص٨٩]

ڕۆمانی (شیری مووسا)، ڕۆمانێکە دەیەوێ مێژووی جوولەکەمان لە شاری هەولێر بۆ بگێڕێتەوە. ئەم ڕۆمانە هەوڵێکە بۆ سەرلەنوێ نووسینەوەی، یان گێڕانەوەی مێژووی خەڵکانێک، کە سەردەمانێک چینێکی کاریگەر و دانەبڕاوی شاری هەولێر بوونە. لێرەدا دەبێ بپرسم ڕۆماننووس تا چەند توانیویەتی ڕۆمانێکی مێژووییمان پێشکەش بکات؟ ئەو تەکنیکانە چین، کە لەم ڕۆمانەدا بە کار هاتوون؟ ئایا لە کاتی خوێندنەوەی ڕۆمانەکە، هەست دەکەین ڕۆمان دەخوێنینەوە، یان دەقێکی مێژوویی؟ من نامەوێ ڕووداو و ناوەڕۆکی ڕۆمانەکە بگێڕمەوە، ئەوە کاری ڕەخنەگر نییە. کۆمەڵێ تەکنیک و لایەنی هونەری لەم ڕۆمانەدا هەن، جێی سەرنجن. یەکێك لە تەکنیکەکان ئەوەیە خوێنەر لە کاتی خوێندنەوەدا هەست دەکات، هەم ڕۆمان دەخوێنێتەوە، هەمیش توێژینەوەیەک لەبارەی ڕۆمانەوە.

سەرەتای ڕۆمانەکە ناونیشانی (یەکترناسین)ی هەیە. ڕاستە لەوێ باسی یەکترناسینی (عەبدوڵڵا سەڕاج)ی ڕۆماننووس و (بێستوون)ی هاوڕێی لەگەڵ (ئیسحاق)ی کارەکتەر و وەگێڕ دەکات. بەڵام لەودیو ڕستەکانەوە ئەمە هەوڵێکە بۆ یەکترناسینی خوێنەر لەگەڵ کۆی کارەکتەرەکانی ناو ڕۆمانەکە. ((ئەمشەوەی من –عەبدوڵڵا سەڕاجی- ڕۆماننووس، واتە نووسەری ئەم ڕۆمانە و بێستوون سەرەتانی بازرگانی قوماش پێکەوە لە عەممانی پایتەختی شانشینی ئوردەن بۆ کات بەسەربردن سەرمان بە یانەیەکی شەوانەدا کرد، ناوی یانەکە هەستی بەرزەفڕ بوو.)) [ڕەشید، ٢٠١٧، ل٥] ئەمە یەکترناسینی نێوان خوێنەر و کارەکتەرەکانە، بەڵام بە شێوەیەکی ناراستەوخۆ.
چەند دیمەنێک هەن وەگێڕ لە ڕۆمانەکەدا چەند جارێک پاتەیان دەکاتەوە. ئەم ڕووداو و دیمەنانە بەردەوام بۆ بەبیرهێنانەوەی خوێنەرە.

بۆ نموونە ئەو ڕستەیەی لەناو کوردەواریدا باوە، کاتێك کەسێک بە کەسێکی دیکە دەڵێت: دەڵێی جوولەکەی. مەبەستی ئەوەیە هێندە ترسنۆکیت وەکو جوولەکەکانیت. ئەم ڕستەیە چەندین جار خوێنەر لەناو ڕۆمانەکەدا بەری دەکەوێت. ئەمە هەوڵێکە بۆ نیشاندانی عەقڵیەتی تاکی کوردی بەرانبەر ئایین و نەتەوەیەکی دیکە لەو سەردەم. ئەم تەکنیکە (جیرار جینێت) لە کتێبی (گوتاری چیرۆک/ خطاب الحکایە)دا بە وردی کاری لەبارەوە دەکات. ئەم ڕستانە لە فۆرم و شێوەی جوایەز لە ڕۆمان، یان چیرۆکدا پاتە دەبنەوە گرینگی و تایبەتمەندی خۆیان هەیە. هاوکات ئەو ڕستەیەی (ئیسحاق) دەڵێت: کورد هەمیشە دەڵێن: جووەکان بە دوای شیری مووسادا دەگەڕێن، بەڵام لە ڕاستیدا عەساکەی مووسایە، چونکە کاتی خۆی مووسا شیری نەبووە، بەڵکو عەسای هەبووە. ئەمە یەکێکە لەو تەکنیکانەی لەم ڕۆمانەدا زۆر هونەریانە کاری لەبارەوە کراوە. ئەم ڕستە پاتەبووانە شادەماری ڕۆمانەکە پێک دەهێنن، چونکە لە بنەڕەتدا جووەکان بۆیە هیچ هەڵوێستیان بەرانبەر ئەو ستەمانەی لێیان کراوە نەبووە، ئامانجیان خۆپاراستن و پاراستنی ئایینەکەیان بووە. هاوکات گەڕان بە دوای شیری مووسا، یان عەسای مووسا هەوڵێکە بۆ دۆزینەوەی فریادرەسێکی وەکو حەزرەتی مووسا تاکو لە دەست فیرعەونەکانی زەمانە ڕزگاریان بکات.

یەکێکی دیکە لەو تەکنیکانە ئەوەیە، وەکو ئاماژەم بۆ کرد، خوێنەر لە کاتی خوێندنەوەدا هەست دەکات هاوکات توێژینەوەیەک لەبارەی ڕۆمانەکە دەخوێنێتەوە. بەتایبەتی بۆ ناسینی وەگێڕەکانی ڕۆمانەکە. هەر بەشێک بۆ چەند پارێک دابەش کراوە، لە سەرەتای هەر پارێک ڕۆماننووس پێمان دەڵێت: لێرەدا وەگێڕ کێیە. بۆ نموونە لە بەشی یەکەم دوای یەکترناسین، ڕۆماننووس دەنووسێت: گێڕانەوە لە گۆشەنیگای ئیسحاقدا، یان فلاش باکەکانی ئیسحاق. ئەمە لە فۆرمی توێژینەوەدا خۆی دەردەخات، چونکە خوێنەر لێرەدا ماندوو نابێت، یەکسەر دەزانێت وەگێڕی ڕووداوەکانی ئەم بەشە کێیە. ئەم گەمەکردنە لەگەڵ خوێنەر هەوڵێکە بۆ ڕاکێشانی خوێنەر بۆ ناو ڕووداوەکانی ناو ڕۆمانەکە. بەردەوام گێڕانەوەکە ئەودەست و ئەودەست دەکات. هاوکات رۆمانەکە بەرەو ڕۆمانێکی فرەدەنگ دەبات. کەواتە فرەوەگێڕیمان دەبێت. بۆ گێڕانەوە پشت بە یەک کەس نابەسترێت. لە زۆر شوێن وەگێڕی هەمووشتزان دێتە ناوەوە، پاشان کارەکتەر ڕەوتی گێڕانەوە لە دەست دەگرێت. تەنانەت بۆ بەشی سێیەم هێندێ زانیاری لەبارەی جوولەکەکان لە عێراق بە گشتی و کوردستان بەتایبەتی لە سەرچاوە و کتێبە مێژوویی و یادەوەرییەکانەوە وەرگیراوە، ڕۆماننووس ئاماژەی بۆ کردوون و لە کۆتایی بەشەکەدا ناوی سەرچاوەکانی نووسیون.

من ئەوە بە جۆرێک لە تەکنیک دادەنێم، بەڵام هاوکات دەبێتە ئاریشەیەک بۆ ڕۆمانەکە. بە گشتی کاتێك ڕۆماننووسێک دەیەوێت سوود لە کەرەسەی مێژوو بۆ نووسینی ڕۆمان وەرگرێت، دەبێت ئەو کەرەسانە لە قالبی مێژوو بباتە دەرەوە. دەمەوی بڵێم فەزای دەقی ڕۆمان لە فەزای دەقی مێژوویی جودایە. ئەوەی لەم ڕۆمانەدا ئاریشەیە بێ هێزی هونەری خەیال و گێڕانەوەیە. واقیعە مێژوووییەکە بۆ ڕۆمانەکە زۆر باشن، بەڵام گێڕانەوەکە هێند واقیعیانەیە، کەمتر هەست بە فەزای ڕۆمان دەکەین. هەرچەندە لە شۆڕبوونەوە بەناو دەروونی کارەکتەرەکاندا، بەتایبەتی (ئیسحاق)ی وەگێڕ و کارەکتەر زۆر هونەریانە کاری لەبارەوە کراوە. دەمەوێ بڵێم گێڕانەوەی ڕۆمانەکە هێشتا سێبەری گێڕانەوەی ڕۆمانی ساڵی حەفتا و هەشتای سەدەی ڕابردووی بەسەردا زاڵە.

ڕاستە ئەمەی دەیگێڕێتەوە مێژووە، بەڵام تەنێ وەکو کەرەسە مێژووە، لە فۆرمدا ڕۆمانە. هەر ئەمەیشە ئاریشەی بۆ فرەیی کارەکتەرەکان دروست کردووە. ئەم ڕۆمانە ڕۆمانێکی فرەدەنگە، کەواتە کارەکتەرەکان لە گێڕانەوەی چیرۆکەکانیان ئازادن و ڕێیان پێ دەدرێت بە ئازادانە چیرۆکی خۆیان بگێڕنەوە. ئەوەی فەزای ڕۆمانی لەم ڕۆمانەدا کاڵ کردۆتەوە، نەبوونی تایبەتمەندی کارەکتەرەکانە چ لە ئاخاوتن، چ لە ژیانی ڕۆژانەیان. هەموو کارەکتەرەکان یەک فۆرم ئاخاوتنیان هەیە. من هیچ جوایەزییەکەم لەنێوان ئاخاوتنی (مام موشێ) و (حاجی مەلاساڵح) نەکرد. هەردووکیان بە یەک شێوە دەپەیڤن. نەبوونی تایبەتمەندی ئاخاوتن و شێوەی ژیان وا دەکات فەزای ڕۆمان لەم دەقەدا کاڵتر بکاتەوە. زۆر ئێستاتیکیتر دەبوو (مام موشێ) وەکو جوولەکەیەک لە ئاخاوتنیدا تایبەتمەندی ئاخاوتنی جوولەکانی تێدا با. چۆن ئێستا ئەگەر لەم ڕۆمانەدا کارەکتەرێکی تورکمانی هەولێرمان هەبووایە، نەدەکرا تورکمانەکە کاتێک بە کوردی دەپەیڤێ وەکو کوردێکی هەولێر قسە بکات. ئەمەی دەیڵێم تایبەتمەندی ڕۆمانی فرەدەنگە، بۆیەیش دەبووایە ئەم ڕۆمانە هەر کارەکتەرە و تایبەتمەندی ئاخاوتن و شێوازی ژیانی دیار بووایە.

لە زۆر شوێن و دەقدا زۆر جار بەر هەڵەی گێڕانەوە دەکەوم. مەبەست لە هەڵەی گێڕانەوە ئەوەیە دیمەنێک نیشان بدەیت، لەگەڵ ئەو کات و لۆژیک نەگونجێت. ئەمەم تەنێ لە هێندێ دەقی ڕۆمانی کوردی نا، بەڵکو لە دەقی ڕۆمانی جیهانیشدا دۆزیوەتەوە. بۆ نموونە لە ڕۆمانی (بەفر)ی (ئۆرهان پامۆک)دا باسی دیمەنی دانیشتی (کا)ی کارەکتەر و خۆشەویستەکەی لە چایخانەیەک دەکات. سەیری تەلەفزیۆنێک دەکەن، لەوێدا دەڵێت: تەلەفزیۆنێکی ڕەش و سپییە. چەند لاپەڕەیەك دواتر باسی ڕەنگی جلی ئەو کەسانە دەکات، کە لەناو تەلەفزیۆنەکەدا نیشان دەدرێن. باشە، ئەگەر تەلەفزیۆن ڕەش و سپی بێت، چۆن ڕەنگ نیشان دەدرێت؟! لە ڕۆمانی (شیری مووسا)دا دوو هەڵەی گێڕانەوە هەن. ((ئیتر پیاوانی ئاغا دەمانچەکەی دەستی دەسڕنەوە و دەیخەنە ناو دەستی یونە و ئەوناوە جێدە‌هێڵن و بە نێردراوێک لە ڕووداوێکی ناو باخچە پۆلیس دەگەیەنن. پۆلیسیش دێ وێنەی ڕووداوەکە دەگرێ و دەمانچەکە دەخەنە ناو نایلۆنێکەوە و هەردوو جەستەکە دەگوازنەوە نەخۆشخانە.)) [رەشید، ٢٠١٧، ل٢١] ئەوەی تێبینی دەکرێت، وێنەگرتنی پۆلیسە لە ڕووداوەکە.

بڕواناکەم لە ساڵی سی و چلی سەدەی ڕابردوو لە قەزایەکی وەکو شەقڵاوە (نازانم ئەو کات قەزا بووە یان نا) پۆلیس هێندە پێشکەوتوو بووبێت، وێنەی ڕووداوەکانی گرتبێت!! ڕەنگە هەر کامێرایش ئەو کات بەو شێوەیە پێشکەوتوو نەبووبێت ئاوا هەڵبگیرێت. ئەمە قەناعەت لە کن خوێنەر دروست ناکات. ڕەنگە کەسێک بپرسێت: جا ئەوە ڕۆمانە، نەك کتێبێکی مێژوویی. ئەمە ڕاستە بەڵام ڕووداو و کات و سەردەم پێوەندیان بە یەکەوە هەیە. ((ئێستاکەش کە تەماشای ئەم ئاسمانە شین و جوانە پڕ لە ئەستێرانە دەکەم هەر بە دوایدا وێڵم.)) [ڕەشید، ٢٠١٧، ل١٣٠] ئەمەیش دیمەنی نووستنی (ئیسحاق)ە لە سەر کۆنە خانووی خۆیان، وەسفی ئاسمانمان لە شەودا بۆ دەکات. بەڵام هەرگیز لە شەودا ئاسمان شین نییە، بەڵکو ڕەشە و پڕ لە ئەستێرەیە. تەنێ ئەو کاتانە ئاسمان شینە، کە ڕۆژ بێت و ئاسمان هەور داینەپۆشیبێت. ئەم هەڵانە، بە هەڵەی گێڕانەوە دادەنێم، کاریگەریان لەسەر قەناعەت پێ کردنی خوێنەر دەبێت.

سەرچاوەکان:
١. ئەحمەد‌زادە (د.هاشم)، ٢٠٠٢، زمان و ئەدەب و ناسنامە، دەزگای ئاراس، هەولێر.
٢. ڕەشید (سابیر)، ٢٠١٧، شیری مووسا، ڕۆمان، بەڕیوەبەرایەتی ڕاگەیاندن و چاپ و بڵاوکردنەوەی هەولێر.
٣. لوکاتش (جورج)، ١٩٧٨ ، الرواية التاريخية، ترجمە: د.صالح جواد الکاظم، منشورات وزارە الثقافە والفنون، العراق.

زۆرجار گوێبیستی هەندێک وشە و دەستەواژە دەبین وەکو کاریکاتێر یان کاریکاتۆر، کارتۆن، کۆمیکس، ئەنیمەیشن، بەبێ ئەوەی جیاوازی لەنێوانیاندا بکەین، و زۆربەمان هەموویمان وەک یەک دێتە بەرچاو، ئەویش لەبەر نەبوونی رۆشنبیرییەکی هونەرییانە لە نێو زۆرینەی خەڵکدا، بەداخەوە ئەمە زۆرێک لە هونەرمەندانیش دەگرێتەوە، یان لەبەر لەیەک نزیکی و لەیەکچوونیان، کە هەمووشیان بە هونەرەکانی کاریکاتێر دەژمێردرێن، بۆیە لێرەدا بە کورتی باسی جیاوازییە سەرەکیەکانی نێوان ئەم هونەرانە یان ئەو بەشانەی هونەری کاریکاتێردا دەکەین.

* کاریکاتێر: ئەم دەستەواژەیە لە ئەسڵدا لە دەستەواژەیەکی ئیتاڵیایی وەرگیراوە، بە مانای وێنەکێشانی روخسارێک (پۆرترێت)ێک بە زێدەڕۆییکردن لە وێنەکێشانی وردەکارییەکانی سیمای ئەو دەموچاوە، و بایەخدان بەو ئەندامانەی کە بەرچاو و دیارن لە دەموچاوەکەدا، بەبێ شێواندن و بەمەرجێک دەبێت کاریکاتێرەکە لە کەسایەتیەکە بچێت، و ئەو زێدەڕۆییکردنە لە وێنەکێشانەکەدا دەبێت لە خزمەتی کارەکەدا بێت، بۆ نمونە نابێت تۆ لووتی کەسێک گەورە بکەیت، لە کاتێکدا کەسەکە بەخۆی لووتی بچووکە.
لە کاریکاتێردا پێویست بە توانج و قسەکردن ناکات، بەڵام ئەگەر ئەو کەسایەتیە لە کارتۆنێک یان کۆمیکسێک بەکاربێنیت، ئەوە جیایە و لەم حاڵەتدا دەچێتە قاڵبی کارتۆن یان کۆمیکسەوە. دەتوانیت توانج و گفتوگۆ بەکاربێنیت.
دەتوانین لێرەدا باس لە چەند جۆر لە جۆرەکانی کاریکاتێر بکەین وەکو:
• گیگ کاریکاتێر، لەمەدا هونەرمەند سکێچێکی خێرا (پۆرترێت) بۆ کەسێک دەکێشێت، بە زۆری پێنووسی ماجیک (مارکەر) بەکاردێت، ئێستا زۆرێک لە هونەرمەندان تابلێتیش بەکاردێنن (دیجیتاڵ)، ئەم ستایلە ئەو هونەرمەندانە بەکاریدێنن کە لەسەر شەقامەکان بۆ بژێوی ژیان وێنەی کاریکاتێریی خەڵک دەکێشن، یان لە بۆنەکانی بووک گواستنەوە و سوپەر مارکێت و مۆڵەکاندا.
• ستایلایز کاریکاتێر، بریتییە لە ستایلێکی تایبەت لە وێنەکێشانی کاریکاتێردا، لەم ستایلەدا زۆر بە سادەیی و بە چەند هێلێکی کەم کارەکە بەرهەمدێت، بەبێ بایەخدانێکی زۆر لە وەدەرخستنی ڕووخسار و ڕەنگڕێژکردن و تایبەتمەندیەکانی تردا.

* کارتۆن: ئەو دەستەواژەیە لە ئەسڵدا لە وشەی کارتۆنی (ئیتاڵیایی – هۆڵەندی) وەرگیراوە، کە بەمانای کاغەزێکی پتەو و بەهێز دێت، کە لە کوردیشدا هەر کارتۆنی پێدەگوترێت، جا چ ئەو کارتۆنە بێت کە بۆ بڵاوکراوە و ئاگاداری بەکاردێت، یان ئەو کارتۆنەی کە شتومەک و کەلوپەلی تێدا عەمباردەکرێت، هەر بۆیەش بەو ناوە ناونراوە، چونکە چەند سەدەیەک لەمەوبەر هونەرمەندان کارتۆنیان بەکارهێناوە، بۆ وێنەکێشان لەسەری لە جیاتی قوماش. هەر لەبەر ئەمەشە ئەو تابلۆ کاریکاتێریانەی کە باس لە بابەتێک یان رووداوێک دەکەن، کە زۆر جار توانج و گفتوگۆ بۆ دەربڕینی حاڵەتەکە بەکاردێت، بۆ جیاکردنەوەیان لە کاریکاتێرێکی ئاسایی بەناوی کارتۆنەوە ناودەنرێن، نەک بە کاریکاتێر.
• کارتۆنی گاگ، کە لە ناوەکەیەوە دیارە گاگ بە مانای نوکتە، یان گاڵتە، یان گاڵتەیەکی فریودەر دێت، ئەویش بریتیە لە وێنەکێشانی یەک تابلۆی کارتۆنی بەبێ توانج، یان هەندێک جار یەک توانج لە ژێرەوەی کارتۆنەکە دەنووسرێت بۆ زیاتر تێگەیشتن لە کارتۆنەکە، جاری واش هەیە گفتوگۆش تێیدا بەکاردێت، بۆ ئەوەی رووداوێک یان لێدوانێک یان کردارێک بکرێتە نوکتەیەک بۆ گاڵتە و پێکەنین.
• کارتۆنی رۆژنامەوانی، کە زۆر جار بە کارتۆنی سیاسیش ناودەبرێت، لەمەدا بابەتێک کە پەیوەست بێت بە ژیانی هاوڵاتیەوە هەڵدەبژێردرێت بۆ ئەوەی بکرێت بە کارتۆن، زۆربەی بابەتەکانیش بابەتی سیاسی زیندوون، کە رۆژانە روودەدەن، دەکرێن بە کارتۆن و لەسەر رووپەڕی رۆژنامە و گۆڤارەکاندا بڵاودەکرێنەوە.
• فیلمی کارتۆن، لەسەرەتاکانی سەدەی نۆزدەهەمەوە، ئەو فیلمانەی کە بۆ منداڵان بەرهەمدەهێنران، لە جیاتی ئەکتەر وێنەی دەستکردی تێدا بەکاردەهات، بەناوی فیلمی کارتۆنی ناونراون، هەر لەو ساتەوە تا ئێستا ئەو فیلمانەی کە وێنەی کاریکاتێریی تێدا بەکاردێت، هەر بەو ناوە ناونراون، کە مەبەستیش تێیدا بە زۆری خۆشی و پێکەنینە، نمونەش بۆ فیلمی کارتۆنی زۆرن، وەکو فیلمەکانی میکی ماوس، تۆم و گێری، هیکل و گیکل…
• فیلمی ئەنیمەیشن، پێشتر بەو فیلمانە دەگوترا ئەنیمەیشن کە تێیدا وێنەی دەستکرد و کاریکاتێریی بەکارنایەت، بەڵکو بووکەڵەی دروستکراو لە قوڕی دەستکرد یان هەر مادەیەکی دیکە بەکاردێت، لەم فیلمانەدا مەرج نیە مەبەست تێیدا پێکەنین و گاڵتەجاڕیی بێت، بەڵکو گێڕانەوەی چیرۆکێکی درامایی و ئەکشن و کۆمیدیاش دەگرێتەوە، لە سەردەمی نوێدا و بەتایبەتی دوای پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا و بەکارهێنانی بێ سنووری کۆمپیوتەر لەهەموو بوارەکاندا، ئێستا بە فیلمی کارتۆنی دوو ڕەهەندی و سێ ڕەهەندیش دەگوترێت ئەنیمەیشن.
* کۆمیکس: ئەم دەستەواژەیە لە ئەسڵدا لە دەستەواژەیەکی یۆنانی وەرگیراوە، کە بە مانای وێنەکێشان و گەیاندنی کۆمیدیایەک یان گاڵتەیەک یان چیرۆکێک، بەهۆی زنجیرە وێنەیەکی یەک لەدوای یەکی کارتۆنی یان کاریکاتێرییەوە، کە کورتە چیرۆکێک یان چیرۆکێک یان رۆمانێک دەگێڕێتەوە، بەبێ توانج یان توانج و سیناریۆش تێیدا بەکاردێت، ئەمجۆرە کاریکاتێرە لە ژاپۆن بە (مانگا) ناودەبرێت، دواییش کە ئەم کۆمیکسەیان بەکارهێنا لە بەرهەمهێنانی فیلمی کارتۆنی لەسەرەتاکانی سەدەی بیستەم لە ژاپۆندا هەر بەهەمان ناو ناویان دەبرد واتە فیلمی مانگا، ئێستاش لەسەردەمی تەکنۆلۆژیادا ناویان ناوە (ئەنیمێ) کە کورتکراوەی دەستەواژەی (ئەنیمەیشن)ی ئینگلیزییە.
نمونەش زۆرن، وەک میکی ماوس، سنوپی، تین تین، مارڤل و چەندینی تر. بەداخەوە لێرە ئەمجۆرە کارانە تا ئێستاش هەر بە کاریکاتێر ناودەبرێن، خەڵکی هەست بە جیاکاریی و تایبەتمەندییەکانی نێوانیان ناکات، ڕاستە بەبەشێک لە کاریکاتێر دەژمێردرێن، بەڵام ناو و تایبەتمەندی و شێوازی کارکردنی تایبەت بە خۆیان هەیە.

—————————————

سەرچاوەکان:
1. E. Akleman، J، Palmer، R. Logan، “Making Extreme Caricatures with a New Technique”، Mexico City،2000.
2. Susan Brennan، The Caricature Generator، 1982..
3. To the Source of Anime: Japanese Animation، 2008.
4. Lowe، Richard; Schnotz، Wolfgang، Learning with Animation 2008.

لەسەروبەندی نزیک بوونەوەی هەڵبژاردنەکانی هەرێمی کوردستان و عێراق ، کە وا بڕیارە لەبەهاری ئەم ساڵدا ئەنجام بدرێن ، گوێمان لە کۆمەڵێک لێدوانی بەرپرسە حزبیەکانی هەردوو حزبی دەسەڵاتدار لە هەرێمی کوردستان دەبێت ، بەشێوەیەک لە ئەگەری نەهێنانی دەنگی زۆرینەو بەدەستهێنانی ڕێژەیەکی کەمی دەنگی هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان و بوون بە کەمینە لە ڕووی ڕێژەی کورسی لە پەرلەمانی هەرێم ، ئەوا ئەوان بە هیچ جۆرێک ئامادەنین لایەنی زۆرینە و براوە حکومەت پێکبهێنێت و دەسەڵات ڕادەستی ئەو لایەنەی براوەبووە یاخود کۆمەڵێک هێزی تری براوی هەڵبژاردن بکەن ، دوامین لێدوانی بەرپرسی دەستەی کارگێری یەکێتی نیشتمانی کوردستان کە دەڵێت ئەوان یەک کورسی یاخود سەد کورسی پەرمان بهێن هیچ لە هێز و قورساییان لە دەسەڵات کەم نابێتەوە ، بەڵکو هێز و قورسایی ئەوان لە خەباتی حزبەکەیان لە شاخ و ئەو هێزە سەربازیەدا کە تا ئێستا لە ژێر دەستیاندایە ، ئەمەش خۆی پەیامەێکی پێش هەڵبژردنە بۆ لایەنەکانی تری هەرێم ، کە حکومڕانی لە هەرێمی کوردستان بێ یەکێتی و پارتی خەیاڵ پڵاو و خەونێکی بەدینهاتووە بۆ هەر لایەنێک بیری لە دوور خستنەوەی ئەو دوو هێزە لەڕێی هەڵبژاردنەوە کردبێتەوە! .

هەر لەم سۆنگەیەوە بۆمان ڕووندەبێتەوە ئەنجامدانی هەڵبژارادن چ ڕابردوو یان لە داهاتوو لە هزری ئەم جۆرە دەسەڵاتەی لەڕێی چەکە خۆی سەپاندووە لە هەرێمی کوردستان ، تەنیا بۆ بەبەرداکردنی بەرگێکی درۆینەی دیموکراسیە بۆ ئەو دەسەڵاتەی ماوەی 27 ساڵە حکومڕانی کوردی لە باشوری کوردستان دەکات . ئەجامدانی چەندین هەڵبژاردن لە ڕابردوو لەگەڵ بوونی ساختەکاریەکی مەزن لەلایان دسەڵاتەوە و بەکارهێنانی هەموو سەرچاوەکانی حکومەتی بۆ سەرخستی هەردوو هێز لە هەڵبژاردنەکان ، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا کۆمەڵێک هێزی تر توانیویانە دەنگێکی زۆری هاونیشتمانیانی هەرێمی کوردستان بەدەستبێنن و ڕێژەیەکی بەرچاو لە کورسیەکانی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان و پەرلەمانی عێراق بۆ خۆیان مسۆگەربکەن ، هەروەها دەرکەوتنی ئەنجامەکانی دەنگی هاونیشتمانیان بۆ لایەنە سیاسیەکانی هەرێم لە هەڵبژاردن دوای هەڵبژاردن و کەم بوونەوەی دەنگەکانی ئەو دوو هێزە دەسەڵاتدارە لە باشوری کوردستان زیاتر ترسی خستووتە دڵیان لە شکستی زیاتر لە کەمبوونەوە دەنگەکانیان لەم هەڵبژاردنە ، بە جۆرێک ڕەنگە ئەمجارە نەتوانن لەڕێی هەڵبژاردنیشەوە وەک جارانی پێشوو بەرگێکی درۆینەی دیموکراسی بەبەردەسەڵاتەکەیان دا بکەن و لە دونیا بەم بەرگە درۆینە دیموکراسیەوە خۆیان لای ئەمریکا و وڵاتی ڕۆژئاوا بەرنە پێشەوە و ببێتە دەرفەتێک بە حکومڕانیەکەیان .

لە دوای ئەنجامدانی ڕیفراندۆم و شکستهێنانی ئەم پرۆسەیە و ڕوودانی نشوستەکەی 16 ئۆکتۆبەری ساڵی ڕابردوو کە بە لەدەستدانی نیوەی خاکی باشوری کوردستان کۆتایی هات دەگەینە ئەو دەرەنجامەی باردۆخی دوو هێزی دەسەڵاتدار لە هەرێمی کوردستان لە خرپترین ئاستی دایە ، بە جۆرێک لەماوەی 27 ساڵی حکومڕانیان لە ڕابردوو هیچ ساتێک خۆیان بەم جۆرە لاوازەیە هەم لەناوخۆی هەرێمی کوردستان و عێراق و دەرەوە نەبینیەوە ، بە شێوەیەک ڕوونە کە ئەمریکا و وڵاتانی هاوپەیمانی لە دوای کۆتایی هاتنی شەڕی داعش و پێویستی نەمان بە هێزی چەکداری ئەو دوو هێزە لە عێراق بە ڕوونی دەستبەرداری ئەوو دوو لایەنە بوون لە پشتگیرکردنیان بۆ مانەوە لە دەسەڵات لە هەرێمی کوردستان ، هەر بۆیە ئەو هۆکارە دەمانگەیەنێتە ئەو خاڵەی ئەگەر ئەم دوو هێزە بیانەوێت بەهامەن بیرکردنەوە ی پێشوو درێژە بە کارەکانیان بدەن و بیانەوێت لەڕێی هێزی چەکداریوە قۆرخی دەسەڵات بکەن و ئامادەی ڕادەستکردنی دەسەڵات بە پێی ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی داهاتوو ، ئەوا ڕووبەڕووی باردۆخێکی خراپتر لەوەی ئێستا دەبنەوە کە تێیکەتوون ، ئەوەش بەو ڕاستەیەمان ئاشنەدەکات ئەو لێدوانانەی لە ماوەی ڕابردوو بەر لەبەرپرسە پلە بڵندەکانی ئەو دوو لایەنە بەرگوگوێمان دەکەون لە ڕاگەیاندنەکان ، لەمەڕ گرنگ نەبوونی دەرەنجامی هەڵبژاردنەکان لای ئەوان لە هەڵبژاردنی داهاتوو بۆ ئاڵگۆر لە دەسەڵات لە هەرێمی کوردستان ، خۆی ئاماژەیەکی ڕوونە لە ترسی زۆر لای دەسەڵات لە ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی ئەم جارە ، بەشێوەیەک ڕوونە لای ئەمجارە زۆربەی هاوکێشەکان پێچەوانە دەبنەوە و خۆری لە دەسەڵات مانەوەی ئەو دوو هێزە بەرەو ئاوا بوون کۆتایی هەنگاو دەنێت.

ئێمە ئەمانەی لە خوارەوە ناومان هاتووە داواكاریندەست بەجێ ئەم گەنجانەی لە خوارەوە ناویان هاتووە ئازاد بكەن , ئەمانە كەسانێكی هەژاریپەراوێزخراون لە كۆمەڵگای نا دادپەروەری كوردستان و قوربانی گەندەڵییەكن كە سەرتاپایسستەمی حكومی و حیزبی كوردستانی گرتۆتەوە كە هەنگاوە بەناوچاكسازییەكانی حكومەتی هەرێمبڕیاری وایە بینێن گەواهی ئەم راستیەن,بۆیە ویستویانە هانا بۆ كردەی چەكداری بەرن لەبەرامبەر نا دادپەروەریەك بەرامبەریان دەكرێت, لە كاتێكدا هیچ كارێكیان ئەنجام نەداوە,بەڵامبە توندترین سزا دەویسترێت سزا بدرێت, وەك لە خوارەوە دەقی ئەو سزایانەمان بڵاو كردۆتەوە, ئێمە لێرەوەداواكارین دەست بەجێ ئەم ئازیزانە ئازاد بكەن, دەنا هەر هەنگاوێك بۆ سزادانیان بگرنەبەر كۆمەڵگای كوردستان بەرگەی كاردانەوەكان ناگرێت.

ئێوە لە كاتێك خەریكە نەوەی چوارمی خۆتان بۆ دەسەڵات رادەهێنن, لە لایەكیدیكەوە سەدان هەزار لاوی بێكار لە چەشنی ئەم لاوانەی خوارەوە لە هەژاری و برسێتی ژیان بەسەر دەبەن, رۆژێك دێت بۆ كۆتایی هێنان بەو جیاوازیانە هانا بۆ زۆر كاردەبردرێت كە چاوەڕوان ناكرێت.

بە داخەوە بە هەمان یاسای نەگریس رۆژگارێك دەسەڵاتدارانی كوردستان تاوانبار بوون و دەیان هەزار لە باشترین رۆڵەكانی گەلەكەمان چووونە بەردەم پەتی سێدارە.

ناوی ١١ گەنجەکەی دەربەندیخان کەدەستگیرکراونبەمادەی ١٥٦ لەیاسای بەعس :

١.هەژار صالح عەبدولکەریم

۲. ماکوان فتاح حمەکریم

۳.کۆسار صالح حمەئەمین

٤. ابراهیم عباس عبداللە

٥.سەروەت علی عبدالقادر

٦.ئاسۆ محمد براقادر

۷.ئاریان علی عبدالقادر

٨. عبدالرحمن ملا نوری

۹.ڕەوا علی رحیم

۱۰. ئاکام خالد علی

۱۱. سەنگەر صالح سلیمان

ناوەكان :

1- عەلیمەحمود محەمەد چالاكوانی مافی مرۆڤ هەولێر

2- روناك ئەحمەد چالاكوانی ژنان ئەڵمانیا

3- ئەحمەدشوان كاسب سوئید

4- چێنەرسیروان ئەحمەد مامۆستا كەركوك

5- ئاسۆجەماڵ كەریم مامۆستا سلێمانی

6- نامۆمەجید كارمەندی رێكخراو گەرمیان

7- بەهمەنعومەر رۆژنامەنوس ئەڵمانیا

8- عەبدالخالقمحەمەد نەجاڕ پێشمەرگەی دێرین هەولێر

9- رەنجدەرگراوی چالاكی مەدەنی بەلجیكا

10- رێبواركوردستانی رۆژنامەنوس هەولێر

11- سالاررەشید نوسەر سویسرا

12- سەلامعەبدوڵا هاووڵاتی خانەقین

13- هێرشعوسمان تەكنیكار هەولێر

14- بڕواعەلادین وەرگێڕ سوئید

15- كارزانعەلی چالاكی مەدەنی بەلجیكا

16- سەلاحەدینرەفیق عەقیدی خانەنشین سلێمانی

17- عاسفقاسم كەڵهوڕ سوئید

18- كەژاڵنوری چالاكوانی ژنان هۆڵەندا

19- پرشنگئەمین چالاكوانی مەدەنی دانمارك

20- كەژاڵعەلی شاعیرو نوسەر سویسرا

21- ستارحەمە عەلی(ستاری چیمەنتۆ) چالاكوان ئەڵمانیا

22- دكتۆرەرابیعە عەباس قاسم خانەقین

23- ئەردەڵانئەمین فیزیائی ئەڵمانیا

24- تانیاحەمەدەمین چالاكوانی مەدەنی كەركوك

25- سەردارعەبدوڵا حەمە چالاكی سیاسی كەنەدا

26- هیواكەریم حەمەدەمین ستێرك تیڤی بەلجیكا

27- جەلالرۆستەم چالاكوان فینلەندا

28- مزەفەرعەبدوڵا چالاكی سیاسی ئوسترالیا

29- لانەمەعروف فەرمانبەر كۆیە

30- هێمنشێخ عومەر ماف پەروەر كوردستان

31- جەماڵكرێكار چالاكی مەدەنی فینلەندا

32- ژیانعارف حەمەدەمین فەرمانبەر هەولێر

33- عەبدالڕەحمانرەسول نووسەر و رۆژنامەنووس

34- ئیبراهیمفەرەج ەمین بنەماڵەی شەهیدی فكر”فەرهاد فەرەج”

35- -هێمن حەمید پێشمەرگەی دێرین سوئید

36-مژدەتۆفیق پێشمەرگەی دێرین هەولێر

37-عەبدوڵاسولێمان مەشخەڵ شاعیرو نوسەر كەنەدا

38-ئازادسلێمان ئەحمەد كاسب هەولێر

39-سابیرساڵەح خانەنشین

40-كەیكاوس وەحید چالاكیمەدەنی سوئید

41- هەڵمەتیدادپەروەری

42-سیروانرەفعەت شانۆكار دەربەندیخان

43-سەعدوڵابرایمخان پێشمەرگەی دێرین

44-فاروقعەبدوڵا چاكوان سلێمانی

45-جمال كۆشش نوسەر سویسر

46-قاسمنۆكانی پێشمەرگەی دێرین كەركوك

47-ستارسەمین مامۆستا سلێمانی

48-عەباسنادر قادر مامۆستا هەولێر

49-عوسمانئەحمەد چالاكوان دانمارك

50-كاوەجەباری چالاكی سیاسی كەنەدا

51-مەولەویكەركوكی چالاكوان ئەڵمانیا

52-مەجیددڵنیا نووسەر ئەڵمانیا

53-هەژارسلێمان چالاكی سیاسی سوئید

54-سۆرانزەندی و كاڵێ زەندی بنەماڵەی شەهیدانی 1963ی كەركوك

55-سیروانسەلیم ئەندازیار

56-ئەیوبفایەق هەڵسوڕاوی چەپ كەنەدا

57-حیكمەتفایەق و چالاكوانی مەدەنی و بنەماڵەی شەهیدانی هەڵەبجە

58-فەرمانرەشاد چالاكی مەدەنی هەولێر

59-فەرهادرەسول-چەتۆی بەڕانەتی پێشمەرگەی دێرین هەولێر

60-یاسینكەریم عەبدوڵا ئەندامی كارای ساندیكای رۆژنامەنوسانیكوردستان

61- نەجممحەمەد مامۆستا كەروك

62-مەریوانزەندی پێشمەرگەی دێرین هەولێر

63-دڵشادخدر چالاكی سیاسی نەویج

64-هیشامئاكرەیی نووسەرو رۆژنامەنوس سوئید

65-ئەحمەدوانكار هەڵسوڕاوی سۆسیالستی هۆڵەندا

66-مانیرەحیمی چالاكی مەدەنی نەرویج

67-نەوزادكەریم نووسەر نەرویج

68-دڵشادرەسول چالاكوان نەرویج

69-كاوەحەسەن پێشمەرگەی دێرین هەولێر

70-عەبدالخالقنەجاڕ پێشمەرگەی دێرین هەولێر

71-كارزانحەسەن دژە گەندەڵ ئەڵمانیا

72-ئەیوبحەسەن مەعروف كرێكار ئەڵمانیا

73-چالاكزەنگەنە پێشمەرگەی دێرین ئیتاڵیا

74-تاهیررەحیم نووسەر ئەڵمانیا

75-دڵشادمحەمەد كاكەمەد خاوەند كار ئەڵمانیا

76-شوانسابیر مستەفا چالاكوان

77-جەمالشەریف چالاكوان فینلەندا

78-هۆشەنگعەلی پێشمەرگەی دێرین و رۆژنامەنوس هەولێر

79-نیازحامید هاووڵاتی كەنەدا

80-ئومێدئەحمەد خدر شاعیر هەولێر

81-كامەرانسەرسپی چالاكوان هەولێر

82-هیوامەجید هاووڵاتی نەرویج

83- زمناکۆخەسرۆ، سایکایەترست و پسپۆڕی نەخۆشییەکانی زمان و دوان، ئەمریکا

84- كۆچه‌رمه‌نتك .شاعیر هەولێر

85- ڕێبواربرایم ــ مامۆستا ــ هەولێر

86- دژوارڕێبوار قادر، کەلار

87-سەردارعومەر هاووڵاتی

88- زاناخالد– ڕۆژنامەنووس هەولێر

89-گۆرانسەلام مامۆستا كەركوك

90- رێبازفاروق ، چالاکی مەدەنی ، هەولێر

91- کاوەمڕشد پ م دێرین ڕانیە

92- عهلی محه مه د ئه مین روزنامه نووس سلێمانی

93-تاهیرعیسا هاووڵاتی فینلەندا

94-ساماڵسەلاح رۆژنامەنوس بەلجیكا

95- ئاسۆفەقێ. چالاکوان نەرویج

96-یوسفەسور هەڵسوڕاوی مەدەنی دانیمارك

97-مەهدیزریان شاعیر كەركوك

98- هیواخۆشناو نووسەر بەلجیکا

99- ئەردلانلەتیف قوتابی دكتۆرا روسیا

100- نەریمانصابر / ڕۆژنامەنووس /سلێمانی

101- بکرحاجیپێشمەرگەی دێرین ئەڵمانیا

102- محەمەدعەبدوڵا هاوڵاتی

103- مامفەرھاد چالاكوان ڤانکۆڤەر کەنەدا

104- عمرحاجی مامۆستای خانەنشین هەولێر

105-ڤیانكەماڵ رەئوف هونەرمەند هۆڵەندا

106- ئومێدبابان چاڵاکوانی سیاسی نەمسا

107- یــــوســـفجــبار چالاکوانی مەدەنی و رۆژنامەنـوس

108- ئاوارهجلال پارێزەر كوردستان

109- سابیرگۆران مامۆستای خانەنشین

110- هێرشنوری فەقێ چالاككوان ،ئەڵمانیا

111- جماڵ.شوشە پێشمەرگەی دێرین ئەڵمانیا

112- عه‌ولاپۆلا پێشمه‌رگه‌ی دێرین و رۆژنامه‌نوس – كالیفۆرنیا

113- هاورینەهرۆ نووسەر نەرویج

114- یونسحمد محمود ماموستا كوردستان

115- محامیدریا رسول اسعد شیتنه

116- فریاداحمد شانۆكار. ئوسترالیا

117- فوئادعزیز چالاكی سیاسی –سویسرا

118-شیرین ئەحمەد چالاكوانی سیاسی سوئید

119- شۆڕشكوردی چالاكوانی شیوعی كوردستان

120- داناسەمەد کاسب شەقڵاوە

121- ئاسوکمال نوسه ر به ریتانیا

122- ئۆژینجۆڵا ڕۆژنامەنوس كەركوك

123- ابراهیممحمد ئەندازیار

124- جێگرجەواد دەرچوویی پەیمانگا بێکار

125- شاخەوانشۆڕش نووسەر و پێشمەرگەی دێرین دانیمارک

126-ئاریانكەماڵ عەلی چالاكوان سوئید

127-سامانباوەخۆشانی فەرمانبەر دەربەندیخان

128-مامەعەبدوڵا كاسب هەولێر

129- بایزکەریمچالاکوانی مەدەنی هەولێر

130- جەلالچوارتایی ڕاگەیەندكار هۆڵاند

131- لاوژەجەواد چالاكوان و رۆژنامەنوس دانمارك

132- هونهر قادر هاولاتی به ریتانیا

133-ئیبراهیمحەمە قادر سوئید

134- فەرهاددەربەندی هونەرمەند سوید

135- شهابتوفیق چالاكوان دانیمارك

136- بڕوائەسعەد عومەر چالاکوانی مەدەنی

137- هێرشرووف محمود کەمئەندامی سەنگەر

138-فازلعەبدوڵا چالاكوان بەریتانیا

139-گۆرانحاجی حەسەن هاووڵاتی سلێمانی

140- ڕەوەندجوامێر هاووڵاتی سوید

141-عەلیكەركوكی نووسەر ئەڵمانیا

142- کۆچەرعلی ساڵح هاووڵاتی دەربەندیخان

143-بەرهەمبارام هاووڵاتی دەربەندیخان

144- شاخوانعلی كاك عبدالله ئەندازیار بەریتانیا

145- کاروانعوسمان محمد و سۆنیا محمود حامد كرێكار

146- شالیارکوردۆ چالاكوان فینلاند

147- دلیرتۆفیق هاووڵاتی سوید

148- علیحسین هاووڵاتی ئەسینا

149-ئاكۆجەماڵ چالاكوان سلێمانی

“دەقیئەو یاسایەی ئەم 11 گەنجەی شاری خۆشەویستی دەربەندیخانی پێ تۆمتبار كراوە”

“” تطبیق احكام المادە (156) من قانونالعقوبات بحق كل من یپبت انتماۆه الی حزب او جمعیە تهدف تغییر نظام الحكم عن طریقالقوە المسلحە
عنوان التشریع: تطبیق احكام المادە (156) من قانونالعقوبات بحق كل من یپبت انتماۆه الی حزب او جمعیە تهدف تغییر نظام الحكم عن طریقالقوە المسلحە

التصنیف: قرار
المحتوی 1
رقم التشریع: 458
سنە التشریع: 1984
تاریخ التشریع: 1984-01-01 00:00:00
استناداً الی احكام الفقرە (أ) من المادە الثانیەوالاربعین من الدستور المۆقت.
قرر مجلس قیادە الپورە بجلسته المنعقدە بتاریخ 21/4/1984ما یلی :
1- تطبق احكام المادە 156 من قانون العقوبات بحق كل من تثبيتانتماۆه الی حزب او جمعیە تهدف فی تصرفها او فی منهجها المكتوب الی تغییر نڤامالحكم عن طریق القوە المسلحە او بالتعاون مع ایە جهە اجنبیە.
2- ینفذ هذا القرار من تاریخ نشره فی الجریدە الرسمیە.
صدام حسین
رئیس مجلس قیادە الثورە

سالانێکی زۆرە تەنانەت لایکی هیچ نووسینێکیشم نەکردوە کە لەسەر بابەتێکی پەیوەندار بە مەلا بەختیار،ەوە چونکە پێموایە مرۆڤ دەبێت بیر لەگوڵبژێرکردنی کاتەکانی بکاتەوە لەم زەمەنە خێرایەدا تابزانیت کە ئاخۆ چ مەسەلەو بابەتگەلێک هەوێنی هەڵوێستەو لەسەر ڕاوەستانە. بەلام کاتێک کەسەرنجی ئەم بابەتە دەدەیت دەبینیت کە لە دەرەوەی مەلا بەختیارو هاوشێوەیەکانی مانایەکی جدی پەیدا دەکات. بۆیە بۆم گرنگ بوو قسەیەک لەسەر ئەم ڕوونکردنەوەیە بکەین سەبارەت بە ’’چارەنووسی’’ ئەو دوو ملیۆن دۆلارەی کە پێدەچێت تەنیا یەکێک لە دیاریە ڕۆتین و باوەکانی ئەو سیستەمە جێکەوتووە مەزهەلەی نێو یەکیەتی بێت کە ئەمڕۆ داکۆکی پێ لە مەلا بەختیار دەکرێت، کە بەم شێوەیە.

دوابەدوای بلاوبوونەوەی دەنگۆی ئەوەی کە گوایە مەلا بەختیار دوو ملیۆن دۆلاری لوشداوە، بە ناچار مەکتەبی ئیدارەو دارای گشتی یەکیەتی نیشتمانی کوردستان هاتە سەرخەت و ڕووکردنەوەیەکی لە پەیوەند بە دەنگۆی وەرگرتنی ئەم دوو ملیۆن دۆلارە بلاوکردەوە. کە تیًدا ئاماژە بەوە دەکات کە گوایە ئەو دوو ملیۆن دولارەی کە باس دەکریًت، لە لایەن سەرۆکی حکومەتەوە دراوە بە مەلا بەختیار بەو شیوەبووە. کە تێدا سەرباری پشت ڕاستکردنەوەی ئەو بڕە پارەیە، هاوکات دان بەکۆمەلێک ڕاستی تریشدا دەنێت؛ کە لێرەدا تەنیا دوو نموونەیان ئاماژە پێدەکەین.
بەرلەهەرشتێک ئەوە بڵین کە بەبڕوای من ئەم بابەتە یەکجار لەوە زیاترو پرماناترە کە ئێمە وەک پاکانە بۆ کەسێک بیخوێنینەوە، یان وەک لاوازی وگەندەڵکاری هیچ کەسێک تاوتوی بکەین. چونکە ئەگەر لەهەر ڕێگەو بەهەر شێوەیەک ئەمڕۆ ئەم فایلۆکە خرابێتە ڕوو، سەدان و هەزاران فایلی هاوشێوەی وەک ئەمە لە گۆڕیدایە کە مەلا بەختیارەکانی تری نیو ئەم حزبانەو ئورگانە جۆراوجۆرەکان و تەنانەت بەشێک لە کادرە مەزلومەکانی نیو ئەم حزبانە دەگرێتەوە. کەواتە بابزانین ئەسڵی داستانەکە چۆنە؟!

لەگەڵ بلاوبوونەوەی ئەم هەواڵە، دەستبەجی مەکتەبی ئیدارەو دارای گشتی یەکیەتی نیشتمانی کوردستان لەبەرواری 16.01 ڕوونکردنەوەیەک لە دووخالدا بلاودەکاتەوە کەدەکرێت بلێن بەئەندازەی ئەوەی کە پاکانەیە، چەند بەرابەر دان پیانان و شەرعیەتدان بە گەندەڵی و جەردەییە سیستەماتیکەکانی سەرانی ئەم حزبانە، کە وەک خۆیان دەڵێن ’’ڕوویان لە هەموو خاوەنویژدانێکە’’و دەلێن: یەکەم ئەم ئورگانە دەلی: ئەو دوو ملیۆن دۆلارە لەسەر داوای دلێری سەید مەجیدو ئیدارەی گشتی وەرگیراوە. دووهەم دەلی’’ … ئەمە یەکەم جارنیەو لەسەر دوای ئیدارەی گشتی بۆ ئاسانکاری کارەکانی وە بۆ هاوکاری موچەی کادیران و ئورگانەکان دەیان جار زیاتر لەو بڕە پارەی بۆ سەرفکراوە…’’ بەدەر لەوەی کە ئاخۆ ئامانجی ئەم دان پیانانە چەندە ئاسای کردنەوەی ئەم حالەتانەیە، یان چەندە بەمەبەستیان ’’داکۆکیکردن’’ یان ’’پەردەهەڵماڵین’’ بێت لە مەلا بەختیار کە بەبێ ئەوەی کەسێک دوای لیستی ئەو پارە وەرگرتنانەیان لێبکات، لە پێچێکدا ئاماژە بە دەیان جاری تر دەکەن کەچەند بەرامبەر بەو مەبلغە، ئەم زاتە بە ملیۆن دۆلاری وەرگرتووە. بۆیە ئەگەر دیوێکی ئەم دان پیانان و داکوکیکردنە لە ناوبراو لەڕوالەتدا پاکانەیەک بێت بۆ وەرگرتنی ئەم دوو ملیۆن دۆلارانە، ئەوا دیوەکەتریشی وشیارکردنەوەو ئاگادارکردنەوەیەکی ئەو کەسانەیە کە پێ لەبەڕەکەی خۆیان زیاتر ڕادەکێشن کە لە نێو بازنەی باڵباڵینەکاندا پێگەیەکی بەهێزیان نیە. لەم بارەوە دەکرێت چاوەڕوانی کەمینەکانی داهاتووبین کەچۆن لەکاتی هەڵبژاردنەکانی داهاتوودا، بەشێک لە کارنامەی ئەندامانی تری مەکتەبی سیاسی کەئیستە بارگەو بنەیان پیچاوەتەوە دەبین. مانایەکی تری ئەم ڕوونکردنەوەیە ئەوەیە کەچۆن بیانەوێت لە سێبەری ئەم حالەتانەدا، ئاسانکاری بکەن بۆ دەیان کەسی هاوشێوە کەسەروەت وسامانی ئەم ولاتە فەرهود بکەن و سەرکردایەتی ئەم حزبانەش فەرمی بوونی ئەم حالەتانە بە پاساوی سەرفکردنی ئەو پارانە بۆ کادرو پێداویستەکانی سەرکردایەتی ئەم حزبانە شەرعیەت پێبدات. هەربۆیە ئەگەر حیکمەتی یەکەمی ئەم ڕوونکردنەوەیە بۆ پاساوی کارێکی ئەم ’’حیکمەت’’ەیان بێت، ئەوا پاساوی دووهەم بۆ ئاسایکردنەوە حیکمەتی ئەم جۆرە حەپەلوشکردنەیە لەنێو ئەم حزب و بزوتنەوە سیاسیەی ناسیونالیزمی کوردا.

پرسیارەکە ئەوەیە بەدەر لەهەر ئامانجێک کە مەکتەبی ئیدارەو دارای گشتی یەکیەتی لەپشت ئەم ڕووکردنەیەوە هەیەتی، ئایا سەرفکردنی ئەم مەبلەغە دراوە بۆ هەریەک لە سەرانی ئەم دوو حزبە کە دەیان و سەدان ئەندامی سەرکردایەتی حازرو خانەنشینکراو تۆراو کۆچکردویان هەیە، کە گوشەیەکی بچوک و ئاشکرای ئەم حەپەلوشکردن و جەردەییەن، کافی نیە بۆ ئەوەی کەخەلکی کوردستان لە هەقیقەتی باتاڵبونەوەی خەزێنەی’’دەولەت’’ و سکی برسی و خاڵی کارمەدان و مامۆستانی بێ موچە حاڵیبن؟!
تيبيني / ئەم نووسينە لە ئاوینەدا بلاوکراوتەوە!

سولطان
((باک گراوند و زادەی بیری ئەم شیعرە ، شیعری
” السیرة الذاتیة لسیاف عربی” ی نزار قبانی یە ، بۆ
بەخشینی مانا و چێژێکی کوردی ، دەستکاری کراوە..))
1
خەڵکینە..
من سولطانی ئێوەم
دوای رێ وون کردن
بتەکانتان بشکێنن
و
بمپەرستن…..
من زوو زوو دەرناکەوم
لە سەر شۆستەی چاوەروانی
دانیشن
تا خەو ئەتانباتەوە
و
دوا تر یەمە بەر چاوتان
مناڵەکانتان بێ شیرجێهێڵن .
..ژنەکانتان بێ پیاو جێهێڵن
و
دوامکەوون….
شوکری نیعمەتی خوا بکەن. …
کە منی ناردوە
مێژوو بنووسمەوە
بێ(من) مێژوو نانووسرێتەوە
من لە ” چاکەیا” ئەسحابەیەکم
بۆ خۆم…،،
جگە لە من
پەروەردگار قژێکی ماش و برنجی
وەک ئەوەی منی نەخشانوە ..
و
ناوچەوانێکی پێغەمەرانەی
وەک ناوچەوانی
…. منی نوورانی نەکردوە
چاوەکانم دارستانی گوێز و میوەن
بەردەوام نوێژ بکەن
تا خوا چاوەکانم بپارێزێ…
خەڵکینە:
من فەرهادی شیرینم
ژنەکانتان بنێرن
تا سکیان لە من پڕ بێ
مێردەکانیشتان بێرن
تا سوپاسم بکەن!!
مایەی شەرەفە
گەنمی لەشم بخۆن
مایەی شەرەفە
میوەم لێ بکەنەوە
مایەی شەرەفە
لە من بچن..
چونکە من
ڕوداوێکم هەزاران ساڵە ..
ڕووی نەیاوە…
………………………
2
خەڵکینە؛
من داپەروەرتین
و
جوانترینی هەموو دەستەڵاتدارەکانم..
من شەوقی مانگ..
و سپێتی بەفری کوێستانم..
من باشترین پەیامبەر ..و ..
داهێنەری یەکەم سێ دارەم
هەر کە بیر لە جێهێشتنی کورسییەکەم
ئەکەمەوە
بە دەم ئازاری ویژدانمەوە ..
ئەتلێمەوە
دوای من کێ حوکمی ئەم
خەڵکە باشە بکا…!
کێ شەل و کوێر و گەوج
چارەسەر بکا؟
ئەی کێ ئێسقانی
مردوەکان بژێنێتەوە!
کێ شەوقی مانگ..
لە گیرفانی پاڵتۆکەی دەرهێنێ..؟
کێ باران ببارێنێ…..
ئەی کێ ئەم خەڵکە دارکاری بکا
و
بە دارا هەڵیانواسێ.!
کێ ناچاریان بکا
وەک مەڕ و ماڵات بژین
وەک مەڕ و ماڵات بمرن
هەر کە بیر لە جێهێشتنی ….
ئەو خەڵکە ئەکەمەوە
غەرقی فرمێسک ئەبم
بۆیە..:
بڕایارم دا
پشت بە خوا
تا رۆژی قیامەت
سواری ملی” گەل” بم…….
……………………………….
3
خ خەڵکینە:
وەک ئەسپ و کۆیلەکانم
من خاوەنتانم……
وەک فەرشەکانی کۆشکەکەم
بە سەرتانا ئەڕۆم..
لە هەستان و دانیشتنم..
سوجدەم بۆ بەرن
،،،، … گەر رۆژێک لە نێوان
پەڕەکانی بەردەستما نەمدۆزینەوە
ووریا بن
هیچ کتێبێکم بۆ نە خوێننەوە ….
ئەوە منم
دەربارەی ئێوە …ئەخوێنمەوە
ووریا بن
هیچ ووتارێک نەنووسن
ئەوە منم
دەربارەی ئێوە ئەنووسم
بە دزییەوە
گوێ لە گۆرانی نەگرن
چونکە ئاگاداری نیەتەکانتانم…
ووریا بن
تاوانێکی گەورەیە
بێ مۆڵەتی من
بچنە گۆڕەوە
کە قسەم کرد بۆتان
بێ دەنگ بن
چونکە قسەی من
پیرۆزە وەک قورئان
………………………….
4
خەڵکینە
چاوەڕێم کەن،من حەزرەتی مهدی ئێوەم
هەموو ئەو سروودانە بوەستێنن. ……
کە مناڵان
بەسەر نیشتیمانا ئەیڵێنەوە
چونکە ئێستا :
منم نیشتیمان
من تاک و نەمری..
هەموو زیندەوەرەکانم
من ناوەرۆکی میوە و
مۆسیقا و هەموو بەستەکانم
لە هەموو کون و قوژبنێکا
وێنەکانم هەڵواسن
بە ستایش و پیا هەڵدان،
دامپۆشن..
گەنجترین ژنم بۆ بێنن
چونکە من پیر نابم
لەشم پیرنابێ
زیندانەکانم پیر نابن..
دەزگاکانی داپڵۆسین
… لە ووڵاتەکەم پیر نابن
خەڵکینە:
گەر دەمامکی دەم و چاوم
لابەم
……ئەمناسنەوە…
چونکە جەنگیزخانی لاشەتانم
….. بە قەمە وسەگ و زیندانەکانم
بە توند و تیژیم
بێ تاقەت مەبن
بۆ ئەوەی نەکوژرێم
من ئەکوژم
بۆ ئەوەی هەڵنەواسرێم
خەڵک هەڵئەواسم
بە کۆمەڵ ئەتان نێژم
تا ئێوە
……..نەمنێژن
……………………
5
خەڵکینە..
ئەو رۆژنامانەم بۆ بکڕن
کە باسم ئەکەن….!
پەڕەی سەوز و زەرد………
لاستیکی خەت کوژاننەوە
چاپخانەم بۆ بکڕن
کەناڵی راگەیاندنم
بۆ بکڕن
لەم روژگارەیا هەموو شتێک
ئەکڕێت
تەنانەت( پەنجە)ش ئەکردرێت
لە بەر دەما
میوەی بیر و باوەڕ دابنێن
شاعیرێکم بۆ لێ بنێن
بۆم بخەنە
،، لیستی خواردنەکانم
من نەخوێنەوارم
گ گرێ کوێرەی ووتەی شاعیرەکانم
هەیە….
ئەو شاعیرانەم بۆ بکڕن
کە ستایشم ..ئەکەن
بمکەن بە ئەستێرەی
بەرگی هەموو چاپکراوەکان..
ئەستێرەکانی دانس و شانۆ..
هەرگیز لەمن جوانتر…..نین…………
من چیم بوێت :
بە” دراوی قورس ” ئەیکڕم
دیوان و سرودی هەموو
شاعیرەکان ، ئەکڕم
چونکە قاسەکانی”ماڵی موسڵمانان ”
میراتیەکی!کۆنی باوکمە…….
بە ئاڵتون و نەوت
لە سەر هەموو کتێبەکان بنووسن
کە سەردەمی من
سەردەمی باشترین خەلیفەیە
…………………..
گەلە دڵسۆزەکەم.. 6
گ
.من ئەو ڕۆحە پاکەم
کە هاتووم لە تەپ و تۆزی
نەزانین، پاکتان کەمەوە..
دەنگم لەسەر هەموو کاسێتەکان………………………………………………………………………
.. ت .. تۆمار بکەن
تۆنی دەنگم
وەک (سێوە) و (کوردستانی )یە
بە زەردەخەنەوە،
ڕەسمم بگرن
کە بە دان شیعر ئەکرۆژم
رەسمم بگرن
کە خوێنی پیتەکانی”ئەلف و بێ”
هەڵئەمژم ،رە سمم بگرن
رەسمی باڵاو قامەتم بگرن
بە جلە خاکیەکانمەوە
رەسمم بگرن…
کە بزنە کێویەک
یان ئاسکێک راو ئەکەم
رەسمم بگرن…
کاتێک بەرەو دوا مەنزڵگا تان
ئەتانخمە سەر شانم..
رەسمم بگرن
…………………………………..
خ
خەڵکینە
کە خەو ئەبینن
من بەر پرسی خەوەکانتانم
..بەر پرسی هەر نانێکم ئەیخۆن
بەرپرسی ئەو شیعرانەشم
کە لە پشتمەوە ئەخوێنرێتەوە
لە ڕێی پیاوانی کۆشک
لە هەموو هەواڵێک ئاگادارم

ه هەواڵی چۆلەکەکان
و
دار و درەختەکان
تەنانەت چی ئەگوزەرێ
لە سکی ژنە دوو گیانەکان
من پاسەوانی زیندانەکانتانم
لێم ببورن……..
خۆشم زیندانی ئێوەم
لە ناو کۆشکەکەما
نەفی کراوم..!!
نە ڕۆژ، نە ئەستێرە
نە گوڵاڵەیەک ئەبینم
هەر کە بە مناڵی
کرام بە “سولطان”
دەس و دایەرەی دیوەخان
بە چواردەورما ئەخولێنەوە
یەکێکیان دەهۆڵ لێ ئەیا
یەکێکی تر شمشاڵ
یەکێکیان جوزەلە پاک ئەکاتەوە
ئەوی تر نەعل
هەر کە بە مناڵی کرام
بە سوڵطان
هیچ راوێژ کارێک نەیوتوە: نەخێر
گوێم لە وەزیرێک نەبوە
بڵێ: نەخێر
سەفیرەکانم قەت بەرەو ڕوو
نەیان ووتوە: نەخێر
لە ناو جێگەی خۆشەویستیا
هیچ کام لە ئافرەتەکانم
نەیان ووتوە :نەخێر
فێریان کردم خۆم بە “خوا” ببینم….!!
بمبورن کە بومەتە
هۆلاکۆی سەردەم
بە مەبەستی کوشتن
بۆ یەک ڕۆژیش کوشتارم
نەکردوە..
چونکە تەنها
بۆ ” خۆشی” خۆم
…ئەتانکوژم…………………
………… ………… ………. ……
پشکۆ ناکام
کانونی دووەم 2018
“””””””””””””””””””””””””””””