جەمیل ڕەنجبەر لە دیدی مندا… گۆران عەبدوڵڵا


ئەمەی خووارەوە بەشدارییەکی کورتە لە کتێبی (جەمیل ڕەنجبەر ئەو شاعیرەی ڕۆژێ بێ تێکۆشان نەژیا)
لە ئامادەکردنی هاوڕی عەبدوڵڵا سلێمان (مەشخەڵ)
……
————————————————

عەبدوڵڵا سلێمان (مەشخەڵ)
جەمیل ڕەنجبەر زۆر بە ڕاشکاوانە خۆی لە ژێر کاتیگۆری ئەدەبی کرێکاری و شۆڕشگێڕانە دەبینییەوە، شیعرەکانی شایەت حاڵی ئەو ڕاستییەن. ئایا هۆی چییە ئەدەبی کوردی بە ڕاشکاوانە ئەو ڕاستییە ڕاناگەیەنێ؟ بە بڕوای تۆ خەسڵەتەکان و سروشتی ئەدەبی کرێکاری و شۆڕشگێڕانە چین؟

گۆران عەبدوڵڵا:
سەرەتا پێم خۆشە دەست خۆشیت لێ بکەم لەوەی دەستمان دەگریت و دەمان بەیتەوە لای شاعیرێک خۆی و گوتار و کردارەکانی لەیەکتر جیاناکرێنەوە. شاعیرێک شاعیری جوانترین سەردەمەکانی شۆڕشگێڕێتی خەڵکی کوردستانی باشوورە دیارە شۆڕش و شۆڕشگێرێتی بە مانا زانستێکەی خۆی. شاعیرێک بە کەرەستە شیعرێکانی زەمانی خۆیی و زمانێکی سادەوو چەکەکەی شانییەوە لە ڕێی شۆڕش و ڕاپەرینەوە موژدەی ژیانێکی باشتری پێبوو بۆ خەڵکی کرێکار و زەحمەتکێشی کوردستان. وەک لەم کۆپلە شیعرییەی دا دەڵێ:

ئێمەی هەژار، ئێمەی ئازا، وا پۆڵا دەتوێنینەوە
هەرچی چەکی قورسیش هەیە
ڕەنجی ئێمە باری دەکا
لەمڕۆ بە دوواوە هەموو ئارەقەی ڕژاومان دێنینەوە.

سەبارەت بە بەشی یەکەمی پرسیارەکەت ” ئایا هۆی چییە ئەدەبی کوردی بە ڕاشکاوانە ئەو ڕاستییە ڕاناگەیەنێ؟” بە وەڵام بەو پرسیارەتان دەڵێم، ئەدەبی کوردی ئەمڕۆ لە ژێر هەژموونی فیکرێکی تەواو جیاوزدایە لەوەی جەمیل. دوورو نزیک نایەوێت باس لەکەرەستەو کاتیگۆرییە شیعرێکانی جەمیل ڕەنجبەر بکات، چوونکە لە ڕووی میتۆدی سیاسیەوە دوو دونیابینی جیاوازە . ئەدەبی کوردی ئەمڕۆ بە شێوەیەکی گشتی لە ژێر کاریگەری دونیابینی لیبراڵیزمدا پێناسەی خۆی دەکات و دەیەوێت برەو بە قوتابخانە ئەدەبێکانی ئەم دونیا بینییە بدات، بە پێچەوانەی ڕەنجبەرەوە کە دەکەوێتە قوتابخانەی ئەدەبی ڕیاڵیزمی سۆشیالیستییەوە .
باڵی دەست ڕۆشتوویی ناو ئەدەبی کوردی کە خاوەنی دەزگای چاپەمەنی و کەناڵاتی جیاوازە لە ڕووی میدیاوە کاتێک باس لە ئەدەبی بەرگریی و مێژووی ئەو ئەدەبە بکات هەوڵدەدات جەمیل ڕەنجبەر، مەلا عەلی، شێرکۆ بێکەس، عەبدوڵڵا پەشێو ، لەتیف هەڵمەت، حاجی قادر و فایق بێکەس و دەیان شاعیری ترمان لەبەستەیەکدا و بەناوی کوردایەتییەوە پێشکەش بە خوێنەر بکات، لە کاتێکدا ڕۆشنە کە هەریەک لەم شاعیرانەمان ئاسۆو تێڕوانین و ڕێگای سیاسی جیاوازیان هەبووە بۆ چارەسەری کێشەی کوردو هەریەکەشیان لە بەرژەوەندییەکی سیاسی و ئابوری جیاوازەوە بانگێشتەیان بۆڕزگاری کردووە.

سەبارەت بە بەشی دووەمی پرسیارەکەت ( خەسڵەتەکان و سروشتی ئەدەبی کرێکاری و شۆڕشگێڕانە چین؟)
شیعر لە ئەدەبدا بەکۆنترین ژانری ئەدەبیی دەژمێردرێ و مێژوویەکی زۆر کۆنی هەیە. بەپێی سەرچاوە مێژووەکانی ئەدەب دەتوانین بڵێین لەو کاتەوەی ئینسان بیری لە دوێنێی خۆیی و سبەینێی کردۆتەوە شیعریش سەری هەڵداوەو بە شێوەیەکی گشتی بۆتە دەربڕی هەستی ئینسان. ئەدەبی کرێکاریش لەوکاتەوەی کارگەو کرێکار درووست بوو، لەوکاتەوەی ناعەدالەتی و چەوسانەوە لە پرۆسەی وە بەرهێنان درووست بوو، لەو سەردەمەوە ئەدەبی کرێکاریش درووست بوو بۆ باسکردن لە نادادپەروەری ئەو سیستمەو ئاسۆی ڕزگار بوون لێی. بە مانایەکی تر ئەدەب شتێک نییە لە دەرەوەی جێگاو ڕێگای چینایەتی و فیکری ئینسان هەر بۆییە قوتابخانەی جیاوازیش بە ئەدەب درووست بووە لەسەردەمە جیاوازەکاندا.

قوتابخانەکانی ناچراڵیزم و ڕۆمانسیزم دوو قوتابخانەی زاڵی سەدەی نۆزدەیەم بوون، پاشان قوتابخانەی ڕیاڵیزم هاتە کایەوە کە ڕەخنەگری بەناوبانگی ڕوسی (بیلیسینکی) بە ڕابەری ئەو قوتابخانەیە دەزانرێت.
ڕیاڵیزم لەسەر دەستی مەکسیم گۆرگی ڕۆمانووسی ناسراوی ڕوسیا گۆڕا بە قوتابخانەی ڕیاڵیزمی سۆشیالیستی ، ئەوەبوو لە کۆنگرەی یەکەمی یەکێتی ئەدیبانی سۆڤییەت لە ساڵی ١٩٣٤ ئەم قوتابخانەیە بە فەرمی ناسێنرا و تائێستاش دەورو نەخشی ئەم قوتابخانەیە کاڵ نەبۆتەوە و شەهید جەمیلیش یەکێک بووە لە قوتابییەکانی ئەم قوتابخانەیە. خەسڵەتەکانی ئەم قوتابخانەیەش کارکردنە لەسەر خەباتی کرێکاران و زەحمەتکێشان و جوتیاران و هاندانیانە بۆ خەباتی چینایەتی و پیشاندانی ڕووی ڕاستەقینەی سیستەمی سەرمایەداری. لە دێڕێکدا، ڕیاڵیزمی سۆشیالیستی گرێدراوی ڕاستەو خۆیە بە بیری مارکسیزم و لە ئاسۆیەکی چینایەتییەوە دەڕوانێتە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و بەرژەوەندێکانیان.

——————–
بۆ خوێندنەوەی کتێبی:– جەمیل ڕەنجبەر ئەو شاعیرەی ڕۆژێ بێ تێکۆشان نەژیا — کلیکی ئێرەبکەن




کردە هەرە گرنگەکانی دەزگەیی هەواڵگری ئیسرائیلی مۆساد

میخائیل بار زۆهار
نەسیم میشال

وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە:
شەفیقی حاجی خدر

بۆ خوێندنەوەی ئەم کتێبە کلیکی ئێرەبکەن …..موساد




ڕۆمان — شیری موسا …. سابیر ڕەشید

بۆ خوێندنەوەی ئەم ڕۆمانە کلیکی ئێرەبکەن ……سابیر ڕەشید




ئایا ره‌وای حه‌قه‌ رازیبین فرۆكه‌خانه‌كی كوردستان ته‌نها بۆ عه‌مره‌ بكرێنه‌وه‌ ؟ … عیماد عه‌لی

دراوسێیه‌كی هه‌ژاری یه‌كجار ساویلكه‌مان هه‌بوو به‌ كرێكاری نانی ماڵومنداڵی ده‌رده‌كرد و ئه‌وه‌ی كۆی ده‌كرده‌وه‌ جاركیان دای به‌گایه‌ك و له‌ چه‌ژنی قورباندا سه‌ری بری و بۆ ساڵی دووه‌م گایه‌كی تری دا به‌ئه‌رزدا و دواتر ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌موو رۆژێك هاواری نه‌بونی ده‌كرد كه‌ هیبوو ده‌ستی كه‌وت پێ رۆیشت بۆ حه‌ج و سواڵكه‌ر به‌زه‌یی پێی ده‌هاته‌وه‌. ئه‌وه‌ی به‌ ره‌نجی گیانی ده‌ریده‌كرد له‌ سعودیا خه‌رجی ده‌كرد و پاش ئه‌وه‌ به‌ ده‌ست كرێكاری و نه‌بونیه‌وه‌ ده‌یناڵاند. ئا له‌م شێوه‌یه‌ به‌ سه‌دان هه‌زار كه‌سمان هه‌یه‌ له‌كوردستاندا. بۆیه‌ رۆیشتنی خڵك بۆ عومره‌ له‌سه‌ر حسابی خێزان و منداڵ ناحه‌قیه‌كه‌ ده‌بێت شه‌رعیش قبوڵی نه‌كات.
رازیبون به‌ كردنه‌وه‌ی فرۆكه‌خانه‌كانی كوردستان ته‌نها بۆ عومره‌ ئه‌گه‌ر زیانی بۆ باری سایكۆلۆجی و كۆمه‌ڵایه‌تی نه‌بێت و له‌وانه‌ خه‌ڵكانێك چاوه‌رێی عه‌مره‌بكه‌ن پێی دڵخۆش ئه‌وا بۆ باری سیاسی و ئابووری كوردستان زیانێكی یه‌كجار گه‌وره‌یه‌. بۆ؟
*له‌باری سیاسیه‌وه‌:

1-كردنه‌وه‌ی فرۆكه‌خانه‌كان ه‌ته‌نها بۆ كارێكی تایبه‌تی وه‌ك عومره‌؛ واتای مانه‌وه‌ی داخراوی فرۆكه‌خانه‌كان ده‌گه‌ینێت، وه‌زعه‌كه‌ وه‌ك خۆی ده‌مێنێته‌وه‌ و ته‌نها به‌هه‌مان شێوه‌ی حاڵه‌تی له‌ ناكاو و بواری مرۆڤایه‌تی حساب ده‌كرێت.
2-هه‌ڵوێستی سعودیه‌ ئه‌وه‌نده‌ ئه‌رێنی نه‌بوو له‌مه‌ر ریفراندۆم و قه‌یرانه‌كانی كوردستان و ئه‌و مێژووه‌ زۆر جوانه‌شی نه‌بووه‌ له‌ دسه‌ڵاته‌كانی پێش روخانی سه‌دامدا تاوه‌كو به‌ ئاسایی وه‌ربگیرێت و تا ئێستا به‌ لاكردنه‌وه‌یه‌كی بچوكی عه‌بادی به‌ره‌و ریاز سعودیه‌ هه‌موو ئدیعاكانی پێشه‌وه‌ی سریه‌وه‌ و تائێستاش بۆ رازیكردنی ده‌سه‌ڵاتی عیراق رۆژنیه‌ به‌ بۆنه‌ و بێ بۆنه‌ چه‌خت له‌سه‌ر یه‌كپارچه‌یی خاكی عیراق نه‌كاته‌وه‌. تۆش وه‌ك پاره‌ی نه‌وته‌كه‌ی داهاته‌كانی زیاد بكه‌یت له‌سه‌ر حسابی رۆڵه‌كانی خۆت.
3- رازیبون به‌ به‌كارهێنانی فرۆكه‌خانه‌كان وه‌ك خێرێكی ناوه‌ندی عیراق و عه‌بادی له‌ سه‌رجه‌م لایه‌نه‌كانیه‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش وچانێك به‌ عه‌بادی ده‌دات بۆ ئه‌وه‌ی له‌م باره‌وه‌ له‌ ژیر هه‌ندێك فشاری ده‌ره‌كی خۆی رزگار بكات، بێ ئه‌وه‌ی یه‌ك زه‌ره‌ قازانج به‌ بارودۆخه‌ نێوخۆییه‌كه‌ی كوردستان بگه‌یه‌نێت و له‌ ئابڵوقه‌كه‌ی كه‌مبكاتنه‌وه‌.
4- رازیبون به‌م حاڵه‌ ده‌بێته‌ هۆكاری خاوبونه‌وه‌ی سه‌رجه‌م فشاره‌كانی جیهان و واده‌ی كردنه‌وه‌ی فرۆكه‌خانه‌كان بۆ گه‌شته‌كانیتر به‌ گشتی دواده‌خات و بوار بۆ عه‌بادی ده‌ره‌خسێنێت كه‌ زیاتر مانۆری خۆی بكات وئه‌م حاڵه‌ته‌ بگه‌یه‌نێته‌ دوای هه‌ڵبژاردنه‌كان و زیارتیش و مه‌رجه‌كانی خۆی له‌سه‌ر حسابی خه‌ڵكی كوردستان به‌سه‌ر ده‌سلاتی هه‌رێمدا فه‌رز بكات.
5- رازیبون به‌ نیمچه‌چاره‌سه‌ری فرۆكه‌خانه‌كان زیانی خۆی بۆ كێشه‌كانی سیاسیه‌ هه‌مه‌جۆره‌كانیتری نێوان ناوه‌ند و هه‌رێم ده‌بێت و بۆ بواری تریش رێگه‌ خۆشده‌كات كه‌ به‌ نیمچه‌ رێگه‌چاره‌ فێربن و روو نه‌كه‌نه‌ چاره‌سه‌ری گشتی یه‌كجاره‌كی كیشه‌كان.
*لابه‌نی ئابووری:
1-عومره‌ جگه‌ له‌ رێگه‌دان بۆ چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ی زۆرێك له‌پاره‌ی كوردستان و به‌تایبه‌تی دراوه‌ جیهانیه‌كانی وه‌ك دۆلار و یۆرۆ بۆ ده‌ره‌وه‌،هیچیتر نیه‌، به‌ تایبه‌تی ئه‌مه‌ش له‌م كاته‌ قه‌یراناویه‌ی كوردستاندا‌ ده‌كرێت، كه‌ زیانی زۆرتر ده‌بێت له‌ لایه‌نی به‌فیرۆدانی دراوی قورس و كه‌مكردنه‌وه‌ی له‌ نێوخۆدا كه‌ له‌پێویسته‌یكانی ئاساییكردنه‌وه‌ی باری ئابووری كوردستانه‌.
2-جگه‌ له‌ قازانج گه‌یاندن به‌ سعودیه‌یه‌ك كه‌ به‌ هیچ شێویه‌ك وه‌ربه‌رهێنانێكی له‌ كوردستاندا نه‌كردووه‌ كه‌ بۆ قازانجی گه‌لی كوردستان بكه‌وێته‌وه‌ و ره‌وای حه‌ق بێت وه‌فاداری بۆ بنوێنرێت، ئه‌و دراوانه‌ش له‌ كوردستانه‌وه‌ ره‌وانه‌ی ئه‌و وڵاته‌ تا سه‌ر ئێسقان دكتاتۆریه‌ بكرێت مایه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ جگه‌ له‌ درێژه‌پێدانی قه‌یرانه‌كانی كوردستان هیچتری لێ نه‌بینرێت.
3- ئاستی رۆشنبیری خه‌ڵك ئه‌وه‌مان نیشان ده‌دات كه‌ له‌ لایه‌نی باوه‌ربون و پیرۆزیه‌وه‌ ته‌نها هه‌وڵی سه‌ردانی شوێنه‌ پیرۆزه‌كان بده‌ن و ئه‌گه‌ر زیان له‌ خۆیان بده‌ن و به‌ برسێتیش بمێننه‌وه‌ و له‌ شاره‌كانی سعویه‌ سه‌رجه‌م پاره‌كه‌یان بۆ عومره‌ خه‌رج بكه‌ن هیچ باكیان نیه‌ و ئه‌مه‌ش له‌ ده‌رئه‌نجامدا نه‌ك بۆ عه‌موره‌كه‌ره‌كه‌ خۆی به‌ڵكو زیانی بۆ وه‌زعی گشتی كوردستان ده‌بێت.
بۆیه‌ باشترین هه‌ڵوێستی ره‌سمی ده‌سه‌لاتی كوردستانه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ تاوه‌كو فرۆكه‌خانه‌كان بۆ سه‌رجه‌م گه‌شته‌كان نه‌كرێنه‌وه،‌ حكومه‌تی هه‌رێمیش رێگه‌ نه‌دات ته‌نانه‌ت وه‌ك ناره‌زایه‌تیه‌ك بۆ عومره‌ش به‌كار بێت و وه‌ك بایكۆتێكی جیهانی حسابی بۆ بكات و بۆ رای گشتی جیهان رایبگه‌یه‌نێت.




پدوو ئاوساو … شاڵاو عەبدوڵا مستەفا

كه‌نیشكه‌ بوو له‌ ماڵه‌ باوانی هه‌ڵبڕا، هێشتا نه‌یده‌زانی ڕه‌سین چییه‌؟ یاخوود به‌ بتوونی دركی نه‌كردبوو ئه‌و خوێنه‌ی له‌ به‌ری ده‌ڕوا و ئه‌و ئازاره‌ی هاوكاتییه‌تی له‌ سه‌رینایی چیه‌وه‌یه‌؟ واته‌ به‌ قۆناغێكدا تێده‌په‌ڕیی وه‌لێ هه‌رگیز له‌و كاته‌دا نایزانی چییه‌، ڕه‌نگه‌ دواتر كنه‌ بكه‌ی و دركی بكه‌ی، ڕه‌نگه‌ هێشتاش وێ نه‌یزانێ. وێ پدووی هه‌ڵمساوه‌، تاقه‌ ددانێكی ساغی تێدا نه‌ماوه‌، خواردنی پێناجوێندرێ، هه‌ر شۆڕاو و شۆرباو هه‌ڵده‌قۆڕێ. جارجاره‌ش پێ له‌ خۆ ده‌نێ ئه‌و شێوانه‌ی تر‌ ده‌خوا كه‌ بۆ ئه‌و ناشێن، یاخود پێیان گوتوه‌ بۆ تۆ ناشێن. شتی له‌ نێو ده‌م و لچی ده‌رده‌چێ، منداڵه‌كانی زۆر له‌ خۆیان ده‌كه‌ن، پێنه‌كه‌نن. ده‌ستیان ده‌خه‌نه‌ سه‌ر ده‌میان، وه‌لێ دواتر ده‌ده‌نه‌ قاقای پێكه‌نین، ته‌وس و پلاریش له‌ولاتر، به‌ كوردی و كورمانجی پێی ڕاده‌بوێرن.
وێ زار هه‌ڵدێنێ؛ ” هه‌ری جه‌رگم خه‌رابی، له‌ سه‌ن گۆما بار كه‌تییه‌، درانما داناینه‌، ئا پێشما پێكه‌نن، چه‌قه‌ته‌ینه‌؟”

وێ، كفت و كه‌وه‌ڕێ له‌ پاڵ دیواره‌كه‌ هه‌ڵایژاوه‌، یاخود پشتی به‌ باڵنجه‌كه‌وه‌ ناوه‌. ئێستا ته‌نێ به‌ قاوقوون جووڵه‌ ده‌كا. كراسێكی كوردی شینی تۆخ لێ ڕه‌نگپه‌ڕیوو، كه‌وێیه‌كی ڕه‌شی تۆزاوی، چارۆگه‌یه‌ك كه‌ پرچی به‌فرئاماڵی داپۆشیووه‌، لچی كارسه‌كه‌ی شۆقده‌داته‌وه‌ له‌به‌ر توێژه‌قڕێژ. پێستی گرنج گرنج و ڕه‌شداگه‌ڕاوه‌ یان هه‌ر خۆی ئه‌سمه‌ره‌، گۆنا شۆڕ و لێوانی به‌نێو ده‌میدا ڕۆچوونه، چاوێكی ڕه‌ش به‌ حاسته‌م له‌ژێر پێڵوانی ده‌رده‌كه‌وێ‌. له‌ په‌نجه‌ره‌كه‌ ده‌نۆڕێ؛ شه‌وه‌، مانگ خه‌رمانه‌ی داوه‌، ساماڵه‌، به‌س له‌ پڕ ساردی كردووه‌، ده‌شته‌ دیانا كه‌مجار ئاوهه‌وایه‌كی مامناوه‌ندی هه‌یه‌؛ یان ته‌واو سارده‌ یان ته‌واو گه‌رم.

وێ هێشتا له‌ په‌نجه‌ره‌كه‌ ده‌نواڕێ؛ ژێوانی وه‌ك چه‌قۆیه‌كی هه‌سانكراو و بڕنده‌ جه‌رگی شیتاڵ شیتاڵ ده‌كا. به‌ منگه‌منگه‌وه‌ یان له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ ده‌گۆیێ؛ هه‌نووكه‌ كێ قه‌ره‌بووی ئه‌و پدووه‌ ئاوساوانه‌ی ده‌كا؟ ئه‌رای تێری زگی زراسكان ئه‌و به‌ڵایه‌ی وه‌سه‌ر خۆی هێناوه‌، له‌سه‌ر ساغی ئه‌وان وای لێهات. بێمفایه‌ ڵاڵانه‌وه‌، هه‌ر گاڵته‌پێكردنی پتر و پتری منداڵه‌كانی به‌دوا دادێ. كێ وه‌ك ئه‌و ناوده‌می خوێناوڵ ده‌بێ، شیرینی خوێنی خۆی تامده‌كا؟ وێ فامده‌كا به‌رپرسیاره‌ له‌و قوربانیه‌ی داویه‌تی به‌ سۆمای چاوی منداڵه‌كانی. ئه‌رێ به‌رپرسیاره‌ و ده‌ری ده‌با، یان وه‌ها ده‌ریده‌خا ده‌ریده‌با، ئاخر هه‌ر بۆ پارووی قوڕگی ئه‌وان بوو.

وه‌لێ به‌رگه‌ی بزه‌ی تیزئامێزیان ناگرێ؛ ڕێگه‌كان وه‌تۆن، گرینگ نییه‌ كیهه‌یان هه‌ڵده‌بژێری، تۆ هه‌ر پێملی په‌شیمانی و ته‌ماشاكردنه‌ دواوه‌ی. غایله‌كان ڕاوی ده‌كه‌ن، پرسیاره‌كان دێن و ده‌چن؛ ئاخر چ شتێك هه‌یه‌ له‌وه‌ ناخۆشتر بێت نه‌توانی ترشی ده‌نكه‌ هه‌نار تامبكه‌ی، ده‌نێو ددانان بیپروێنی، ترشاییه‌كه‌ی پێڵووی چاوانت بترووكێنێ؟ به‌ده‌ست وێ نییه‌، هه‌ر هه‌نار ده‌بینێ ئاو ده‌زێته‌ ده‌مانی، ئه‌م به‌ڵا ناگه‌هانه‌ی و ناچاره‌كیه‌ی بیرده‌چێته‌وه‌، خۆبه‌خۆ پڕی پێدا ده‌كا، به‌ نازونوزه‌وه‌ شه‌قار شه‌قاری ده‌كا، لێناگه‌ڕێ یه‌ك ده‌نكه‌ هه‌نار چییه‌ به‌ خه‌سار بڕوا، وه‌لێ هه‌ر له‌ زاركی ده‌می نزیك ده‌خاته‌وه‌؛ فرمێسك له‌ قه‌راغ چاوه‌كانی زه‌نه‌ ده‌كا، كسپه‌ له‌ جه‌رگی دێنێ، ئاگری وه‌ هناوا ده‌كه‌وی. هه‌ر مكوڕه‌ ده‌نكه‌ هانارا بخاته‌ نێوزاری، تێیان داده‌ڵێ، ئه‌وانیش وه‌ك كه‌روێشكی ڕاپسكیو له‌ نێو ده‌می ده‌رده‌په‌ڕن.

چیڕۆكه‌كه‌تان یان چیرۆكه‌كه‌مان ده‌خوازێ بگه‌ڕێینه‌وه‌ سه‌ره‌تای هاوینی ساڵی 1993، هه‌ڕه‌تی ئابڵۆقه‌ی ئابووری، شوێن ده‌شته‌ دیانایه‌، ئه‌وه‌ی ڕژێمی به‌عس ناوی نابوو(قضاء صديق)، هه‌نووكه‌ش به‌ (سۆران) ناوده‌برێ. ناو ئه‌و ناوه‌ كه‌ له‌سه‌ر زارانه‌؛ له‌ هه‌ر شوێنێك، لای هه‌ر كه‌سێك باسی (سۆران) بكه‌یت، بێ هیچ ئه‌مڵاو و ئه‌وڵایه‌ك لێتده‌پرسێ:”دیانا؟”. ده‌شته‌ دیانای وان ده‌مان ده‌شتێكی كاكی به‌كاكی بوو. له‌ كۆتا ساڵه‌كانی ده‌یه‌ی هه‌شتای سه‌ده‌ی ڕابردوو ڕژێم دوو كۆمه‌ڵگه‌ی لێ دروستكردن؛ كۆمه‌ڵگه‌ی گه‌ڵاڵیان، كه له‌ گوندی(گه‌ڵاڵێ)ی چۆمانه‌وه‌ ڕاگوێزرابوونه‌وه‌ ئێره‌. كۆمه‌ڵگه‌ی دیانا، (مهاجر، ساتی، سه‌ید، ڕۆستایی، گه‌زنه‌یی، ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌ نه‌بم ڕه‌نگه‌ دۆسكیش) لێ كۆوه‌كرابوون. دیانای كۆنیش به‌ دانیشتوان و شكۆ و مێژووه‌ كریستیانیه‌كه‌ی هه‌ر له‌وێدا هه‌بووه‌، هه‌یه‌.

له‌ نێو ئه‌م ده‌شته‌دا، ڕێگایه‌ك له‌ گه‌لیه‌وه‌ ژۆردا ده‌هات، له‌ چه‌قی ده‌شته‌كه‌ لێكجوودا ده‌بوه‌وه‌: ڕێگایه‌ك به‌ره‌و ده‌ڤه‌ری سیده‌كان، ڕێگایه‌كی تریش به‌ره‌و ده‌ڤه‌ری باڵه‌كایه‌تی. بێ سۆ ئه‌م چیرۆكه‌ بوارمان نادا بێكۆتا باس له‌ شه‌قڵ و دڵگیرییه‌كانی ئه‌م شاره‌ تازه‌ ڕۆنراوه‌ بكه‌ین، بۆیه‌ هاوێنه‌ی ڕوانینمان ده‌خه‌ینه‌ سه‌ر ماڵێك له‌ ماڵه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی گه‌ڵاڵیان، خانووه‌كانی هه‌مووان له‌سه‌ر هه‌مان نه‌خشه‌ ڕۆنرابوون، به‌ جوداوازییه‌كی كه‌مه‌وه‌. خانووی وێ، له‌ ده‌رگا ده‌چوویته‌ ژووره‌وه‌ حه‌سارێك، ده‌رگای خانووه‌كه‌ت ده‌كرده‌وه‌؛ سێ ژوور هه‌بوون(ناوه‌ڕاست، ده‌سته‌ چه‌پ، ده‌سته‌ڕاست)، له‌ ژووری ده‌سته‌ڕاست نه‌رده‌وانێك ده‌چووه‌ نێو به‌یتوونه‌كه‌، له‌ناوه‌ڕاستدا هۆڵه‌كه‌ ده‌بووه‌ دووبه‌ش؛به‌شی پێشه‌وه‌ ژووری دانیشتن، به‌شی پشته‌وه‌ سه‌رشۆرك.

پاشان ناندینێك، حه‌وشه‌یه‌ك، له‌ سووچێكی پشته‌وه‌ی خانووه‌كه‌ ئاوده‌ست هه‌بوو. بانی خانووه‌كه‌ش به‌قیڕ سواغدرابوو. ئه‌و ساڵه‌ قڕانی بوو، یان ئابڵۆقه‌ی ئابووری، لێ ئه‌وه‌ له‌ گوندان با، سه‌ره‌وڵساتێكی هه‌با، یان زه‌ویه‌كی به‌ ئیجاره‌ت ده‌سكه‌وتبا كاری ته‌مام بوو. تومه‌ز له‌و ساڵه‌دا (سمایل)ی مێردی (ئایشێ) زه‌وییه‌كی به‌ ئیجاره‌ت له‌ (گوانیا) وه‌رگرتبوو، خۆی و منداڵه‌كانی گه‌نمیان داچاندبوو، دروێنه‌یان كرد؛ خه‌رمان به‌ره‌كه‌ت، چوار هه‌زار دینارێكی خڕكرده‌وه‌. هێشتا وێ وه‌ك ئێستا كه‌نه‌فت نه‌بوو، به‌س هه‌رچی ددانه‌ له‌ناو ده‌می نه‌مابوون و كه‌وتبوون. شه‌و و ڕۆژ ئێشێكی رۆحسێنیان هه‌بوو، ده‌بوا وێ توند سه‌ری له‌ نێو پانایی ده‌ستی ڕاگیربكا، تاكو به‌رگه‌ی ئازاره‌كه‌ بگرێ.

-“ئایشێ، خۆهه‌ڵده‌ بچینه‌ ڕواندزێ” وی به‌ بزه‌ و فه‌رمانێكی نێرینانه‌ به‌وێی گوت، له‌وێ ده‌مێدا تاقه‌ نه‌خۆشخانه‌یه‌ك له‌م ده‌ڤه‌ره‌دا نه‌خۆشخانه‌كه‌ی ڕواندزێ بوو. (دكتۆر عه‌دنان) ددانه‌كانی وێ ده‌پشكنێ، پاش ئێستێك به‌ ڕوخساره‌ شێلگیر، سه‌ری كه‌چه‌ڵ، چاویلكه‌ هه‌راوه‌كه‌ی، لێیڕاده‌مێنێ، ده‌ڵێ:”ددانت نه‌ماینه‌، ده‌بی تاخمه‌ ددانه‌كی دانێی ” (سمایل) له‌ڕو ڵاواز، درێژ، جه‌مه‌دانی ڕه‌ش به‌ بزه‌یه‌كی بێگه‌رد له‌ دكتۆره‌كه‌ ده‌پرسێ؛
-” دختۆر چه‌ندی تێچی؟”
– ” سێ هه‌زار دینار”
به‌ حه‌په‌ساویه‌وه‌ وی و وێ ده‌به‌یه‌كدی هه‌رماینه‌، خوزی قوتده‌ده‌نه‌وه‌. دێنه‌ده‌ره‌وه‌، له‌پێش نه‌خۆشخانه‌كه‌ وی به‌ هێوری و نه‌زاكه‌ته‌وه‌، وێ به‌ بێده‌نگی و بێمه‌یلیه‌كی ژنانه‌ وه‌ستاون:
-” وه‌ختێ هندێ نیه‌ سێ هه‌زاری له‌ تاخمه‌ درانا ده‌ین، با هه‌ره‌ وه‌بن. ئه‌دی مندارا چ لێكه‌ین؟”
وێ، به‌ پێچه‌قێنیه‌وه‌ ئه‌م چه‌ند وشه‌یه‌ دێنه‌ر سه‌رزاری، ڕه‌نگه‌ بنزاری زۆری دیكه‌ی بۆ گوتن هه‌بوو بێت. پاش تێپه‌ڕینی ساڵان، هاتنی ساڵانی خۆشی، پاره‌ڕژان له‌دوای ساڵی 2003. وێ ئیستانه‌كینێ بوویته‌ پیڕه‌ژنه‌كی هوڕ، ویش له‌ مێژ ساڵه‌ چوویته‌ بنگۆڕێ. وه‌گه‌ل كوڕه‌ نۆبه‌ره‌ی ده‌كه‌وی، به‌ مه‌به‌ستی دانانی تاخمه‌ ددانه‌ك بۆ وێ، به‌ په‌رۆشی و چاوه‌ڕوانییه‌كی له‌مێژ ساڵه‌وه‌ ده‌چێته‌ به‌رده‌می دكتۆر، پاش پشكنین و ته‌ماشاكردنێكی وردی ددانه‌كانی وێ. دكتۆر به‌ ساردی و بێباكیه‌وه‌، ده‌ڵێت.

-“پدووت ئاوساون، تاخمه‌ ددانیش به‌ كه‌ڵكی نایه‌ت”
25/1/2018




ڕه‌وشی (رۆژنامه‌, گۆڤار) له‌ باشوری كوردستان … ئاری زێندینی

له‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستادا ڕاگه‌یاندن (میدیا) بوارێكی فراوان وپان وبه‌رینی له‌ ژیانی خه‌ڵك داگیركردووه‌,چه‌نده‌ها بوارولق وپۆپی (تۆڕه‌كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان و ماس میدیا) بۆ زیادكراوه‌ ڕاسته‌وخۆ به‌ده‌ست خه‌ڵكه‌وه‌یه‌ وه‌كو سه‌رده‌مانی پێشوو نه‌ماوه‌, به‌ هۆی ئه‌و پێشكه‌وتنانه‌ی له‌ بواری زانست و ته‌كنۆلۆجیا هاتوونه‌ته‌ ئاراوه‌ كه‌له‌ خزمه‌ت (میدیا) و پێشكه‌وتنی میدیا كاریگه‌ری سه‌ره‌كی بینیوه‌ كه‌ (میدیا) زیاتر پڕۆفیشناڵ بێت و زیاتر له‌ خه‌ڵك نزیك ببنه‌وه‌ په‌یامه‌كان و رووداوه‌كان و هه‌واڵه‌كان زووتر بگات. رۆژنامه‌ و گۆڤار كۆڵه‌گه‌ی سه‌ره‌كی و چه‌كی به‌هێزی ڕاگه‌یاندنن (میدیا), رۆژنامه‌وگۆڤار له‌ هه‌موو ووڵاتیك بوونی هه‌یه‌ و له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی دواكه‌وتووپێشكه‌وتوو ڕه‌واجی هه‌یه‌ به‌ڵام تاچه‌ند ئه‌كادیمی و پڕۆفیشناڵن جیاوازیان هه‌یه‌, رۆژنامه‌وگۆڤار له‌ كۆن و ئێستادا ڕۆلی سه‌ره‌كی بینیوه‌ له‌ ڕۆشنبیری وخوێنده‌واری خه‌ڵك ئه‌و رووداوهه‌واڵ وكاره‌سات وشتی نادیاروشاراوه‌ ڕاستی و چه‌وتی كێشه‌وگرفته‌كان له‌ ژیانی خه‌ڵك رووده‌ده‌ن بیخه‌نه‌ به‌ر چاوی كۆمه‌ڵگه‌,رۆژنامه‌وگۆڤار ئاماده‌یه‌كی باشی ده‌بێت له‌ گۆڕه‌پانی رووداوه‌كان ئه‌مه‌ش به‌ هۆی په‌یامنێره‌كانییه‌وه‌ كه‌ به‌رهه‌مهێنی هه‌واڵ وبه‌دواداچوونی مه‌یدانین,رۆژنامه‌وگۆڤار هه‌رده‌م ده‌بێت بیر له‌ گۆڕان ونوێبوونه‌وه‌ بكه‌نه‌وه‌,پێشكه‌وتنی (میدیا)په‌یوه‌سته‌ به‌ پێشكه‌وتوویی كۆمه‌ڵگه‌ واته‌ گه‌ر كۆمه‌ڵگه‌كه‌ پێشكه‌وتوو مه‌ده‌نی نه‌بێت میدیا گه‌شه‌ ناكات ,له‌ زۆربه‌ی ووڵاتان وسه‌رتاسه‌ری دونیا میدیاوان له‌ رۆژنامه‌وگۆڤار تووشی گرتن ولێدان وهه‌ڕه‌شه‌وئیهانه‌كردن ته‌نانه‌ت كوشتنیش به‌ هۆی نه‌بوونی رۆشنبیری وئازادی لای تاك و كۆمه‌ڵگه‌ و ده‌سه‌ڵاتیش له‌ سه‌ر بڵاوكردنه‌وه‌ی وێنه‌یه‌ك ورووژاندنی بابه‌تێك راگه‌یاندنی رووداوهه‌واڵێك ئاشكراكردنی گه‌نده‌ڵی وڕاستیه‌كان, رۆژنامه‌ نووس توانایی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ مه‌سه‌له‌كان لای خوێنه‌ر قێزه‌ون بكات هه‌ندێكی خۆشه‌ویست بكات !
(رۆژنامه‌ , گۆڤار) دوو بواری جیاوازن له‌ ڕوویی روخساروناوه‌ڕۆكه‌وه‌ له‌ ڕوویی ته‌كنیكی و هونه‌ری كاری رۆژانه‌, رۆژنامه‌ گۆڤار نیه‌ و گۆڤاریش رۆژنامه‌ نییه‌, ئامانجی هه‌موو رۆژنامه‌وگۆڤارێك زوو بگات به‌ده‌ستی خوێنه‌روزۆرترین خوێنه‌روله‌ هه‌موو شوێنێك بڵاوبێته‌وه‌, جیاوازیه‌كان به‌ گشتی له‌ سه‌رتاسه‌ری جیهان به‌م شێوه‌یه‌:

1-رۆژنامه‌,زیاتر گواستنه‌وه‌ی هه‌واڵ رووداوواقیعه‌كه‌ بێ‌ درێژه‌دان به‌ بابه‌ته‌كه‌ به‌ڵام گۆڤار هه‌واڵ و رووداوواقیعه‌كه‌ شیده‌كاته‌وه‌وخوێنه‌ر ده‌گاته‌ ئه‌نجام.

2-رۆژنامه‌, رۆژانه‌ ده‌رده‌چێت به‌ڵام گۆڤار هه‌فتانه‌ و مانگانه‌ووه‌رزی و ساڵانه‌ی هه‌یه‌.
3-رۆژنامه‌, بابه‌ته‌كان رۆژانه‌یه‌ به‌ پوختی و كورتی بڵاوی ده‌كاته‌وه‌ به‌ڵام گۆڤار بابه‌ته‌كان كۆكراوه‌ی هه‌فتانه‌ و مانگانه‌یه‌ به‌ دوایی چاره‌سه‌ره‌و به‌تێروته‌سه‌لی مه‌وزووعه‌كان په‌خشده‌كات.
4-رۆژنامه‌, له‌ روویی رووخساره‌وه‌ له‌ گۆڤار جیاوازه‌و لاپه‌ڕه‌كانی سنوورداره‌ به‌ڵام گۆڤار شێوه‌ی جیاوازه‌ لاپه‌ڕكانی سنووردار نییه‌.
5-له‌ رۆژنامه‌, ناتوانرێت بابه‌تی زانستی و ئه‌كادیمی بڵاوبكرێته‌وه‌ به‌ڵام گۆڤار بابه‌تی زانستی و ئه‌كادیمی چڕ بڵاوده‌كرێته‌وه‌.
6-رۆژنامه‌, تایبه‌ت به‌ بوارێك وه‌ك ( وه‌رزش , هونه‌ر , ئه‌ده‌ب , سیاسه‌ت ,ژنان ,كۆمه‌ڵایه‌تی) له‌ گۆڤاریش هه‌مان شت به‌ڵام بواره‌كان چڕوپڕ تێروته‌سه‌لن.
7-رۆژنامه‌, له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی تا چه‌ند رۆژیك سوودی لێده‌بینرێت زیاتر به‌ڵام گۆڤار پاش چه‌ند مانگێكیش سوودی هه‌ر ده‌مێنێت.
8-رۆژنامه‌,زیاتر لۆكاڵیه‌ سنورێكی دیاریكراو ده‌بینرێت به‌ڵام گۆڤار ده‌توانرێت له‌ شارێكیترو ووڵاتێكیتر ببینرێت بخرێته‌ به‌ر چاوی خوێنه‌ر.
9- رۆژنامه‌, كه‌متر وه‌ك گۆڤار بۆ ئه‌رشیف سوودی لێده‌بینرێت چونكه‌ گۆڤار بابه‌ته‌كانی تێروته‌سه‌ل و درێژترن وه‌ك به‌ڵگه‌ نامه‌ ده‌مێننه‌وه‌.
10- رۆژنامه‌, ناوی نووسه‌ره‌كان زۆرتر دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌ به‌ڵام گۆڤاره‌كان نووسه‌ری تازه‌ په‌یداده‌بن.
11-رۆژنامه‌ به‌رگه‌ی هه‌ڵگرتن ومانه‌وه‌وئه‌رشیفكردنی كه‌مه‌ به‌ڵام گۆڤار بۆ ماوه‌یه‌كی دوورودرێژ ده‌مێنێته‌وه‌وهه‌ڵده‌گیرێت و ئه‌رشیف ده‌كرێت.

(رۆژنامه‌ , گۆڤار) له‌ باشووری كوردستان:
به‌ پێی به‌دواداچوون وزانیاری و بۆچوون وبه‌ڵگه‌و ووردبینی پوخت كه‌ پێویستی به‌ ڕه‌خنه‌وتوێژینه‌وه‌یه‌, ڕه‌وشی (رۆژنامه‌ , گۆڤار) له‌ باشووری كوردستان, به‌م شێوه‌یه‌:

رۆژنامه‌:

1-رۆژنامه‌, له‌ كوردستان (95%) حیزبیه‌ به‌تایبه‌ت حیزبی ده‌سه‌ڵات.
2-رۆژنامه‌, له‌لایه‌ن حیزب و كه‌س و رێكخراوگرووپ ده‌رده‌چێت.
3-رۆژنامه‌ی سێبه‌ری حیزب و زه‌رد بوونی زۆره‌ .
4-ته‌نیا رۆژنامه‌ی حیزبه‌كان ده‌توانن رۆژانه‌ ده‌ربچن.
5-رۆژنامه‌ی رۆژانه‌ حیزبی رۆژانی پشووجه‌ژنه‌كان ده‌رناچن.
6-رۆژنامه‌ هه‌یه‌ به‌بێ‌ هۆكارو بێ‌ روونه‌كردنه‌وه‌ی ده‌رناچێت.
7-بابه‌ته‌كانی رۆژنامه‌ زۆرتر سیاسین.
8-رۆژنامه‌ هه‌یه‌ بۆ كاتیكی دیاریكراومه‌به‌ستێك و باروودۆخێك ده‌رچووه‌ودواتر نه‌ماوه‌.
9-رۆژنامه‌كان به‌ روون وئاشكرا ستایش و پیاهه‌ڵدانی حیزب و سه‌رۆكی حیزب په‌یڕه‌وده‌كه‌ن.
10- ته‌نیا دوو رۆژنامه‌ رۆژانه‌ ده‌رده‌چن (رۆژنامه‌ی كوردستانی نوێ‌ ,رۆژنامه‌ی خه‌بات) كه‌ ئۆڕگانی سه‌ره‌كی حیزبی (یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان , پارتی دیموكراتی كوردستان) پاڵپشتی دارایی زۆریان هه‌یه‌.
11-رۆژنامه‌ به‌ زمانانی بێگانه‌( عه‌ره‌بی و ئینگلیزی) زمانانیتر بوونی كه‌مه‌ گرنگی پێنادرێت.
12-بابه‌ت وهه‌واڵ له‌ رۆژنامه‌كان دوورن له‌ واقیع و ڕاستی سه‌رچاوه‌ی زانیاریان بزروونادیاره‌ لێپێچینه‌وه‌ نییه‌ له‌ ناڕاستی هه‌واڵ و رووداوه‌كان.
13-سه‌رچاوه‌ی دارایی رۆژنامه‌ دیارنییه‌ به‌ چی به‌رێوه‌ ده‌چێت موچه‌ی كارمه‌ندانی به‌چی دابینده‌كات.
14-رۆژنامه‌ هه‌یه‌ له‌لایه‌ن كونسڵخانه‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌چێت وه‌ك (جام كوردی , شرق الاوسگ) .
15-كارمه‌ندانی رۆژنامه‌ به‌ مووچه‌یه‌كی كه‌م دامه‌زراون.
16-رۆژنامه‌كان به‌ زمانی ستانداردی كوردی و رێنووسی یه‌كگرتوویی كوردی نانوسرێته‌وه‌ به‌ڵكو زیاتر ناوچه‌یی و میزاجی كه‌سی زاڵه‌.
17-كه‌سانی حیزبی و سیاسی بوونه‌ته‌ سه‌رپه‌رشتكاروخاوه‌ن ئیمتیازوبه‌ڕیوه‌به‌ری نووسین.
18-رۆژنامه‌ی نیشتمانی و ئۆرگانی حكومه‌ت نییه‌.
19-رۆژنامه‌, شتێكی گرنگی پێنه‌دراو لای خه‌ڵك و ناچێته‌ هه‌موو ماڵێك و به‌ درۆوده‌له‌سه‌ی ده‌زانن.
20-رۆژنامه‌كان ناتوانن رای گشتی و شه‌قام دروستبكه‌ن وبجولێنن.
21-رووداووهه‌واڵ و بابه‌ت هه‌یه‌ فه‌رامۆش و چاوپۆشی ده‌كرێت له‌لایه‌ن رۆژنامه‌كانه‌وه‌.
22-لاپه‌ڕه‌وكاغه‌زی رۆژنامه‌كان كوالیتی باش نییه‌ ته‌ندروستیش نییه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی كه‌م لاپه‌ڕه‌كانی به‌ره‌ونه‌مان و چرچ ولۆچی ده‌چن.
23-رۆژنامه‌ی تایبه‌ت به‌ بواری فیكری وئایدۆلۆژیا وه‌ك رۆژنامه‌یه‌ك ته‌رخانكرابێت بۆ فیكری (ماركسی , لیبڕالی , سۆشیالیزم , بیری چه‌پ) بوونی نییه‌.
24-جار هه‌یه‌ رۆژنامه‌یه‌ك رێگری لیده‌كرێت له‌ شاریك بڵاوبكرێته‌وه‌ به‌ هۆی بوونی هه‌واڵێك.
25-زۆربه‌ی سه‌رنووسه‌روبه‌ڕێوه‌به‌ری نووسین وخاوه‌ن ئیمتیازه‌كانی رۆژنامه‌ یه‌ك رۆژیش كاری رۆژنامه‌یان نه‌كردووه‌ ده‌رچوویی بواری راگه‌یاندن نیین.
26-رۆژنامه‌كان بوونه‌ته‌ شوێن وجێگایه‌ ته‌سفیه‌ی حیساب , جوێن وقسه‌ی ناشرین و ئیهانه‌ی یه‌كتری, ململانێی یه‌كتری و ململانێی حیزبی .
27-بابه‌تی ڕه‌خنه‌وڕه‌خنه‌كاری بوونی نییه‌,واته‌ وه‌ڵامی ڕه‌خنه‌وبه‌دواداچوون بۆ ڕه‌خنه‌كان نییه‌.
28-هه‌ندێ‌ بابه‌ت و هه‌واڵ هه‌یه‌ رۆژنامه‌ ناتوانێت بڵاوی بكاته‌وه‌وبیورووژێنێ‌ له‌به‌ر نه‌بوونی ئازادی و رۆشنبیری لای تاك لای كۆمه‌ڵگه‌ به‌ گشتی هه‌بوونی سانسۆر لای ده‌سه‌ڵات.
29-نزیكه‌ی (30) رۆژنامه‌ به‌ قه‌باره‌ی بچووك وگه‌وره‌ چاپ و بڵاوده‌كرێته‌وه‌.
30-رۆژنامه‌ی (سیاسی ورۆشنبیری گشتی ئه‌ده‌بی وهونه‌ری و بازرگانی و ریكلام و تایبه‌ به‌ ژنان) چاپ وبڵاوده‌كرێته‌وه‌.
31-رۆژنامه‌ هه‌یه‌ ژماره‌ی لاپه‌ڕه‌كانی (4) لاپه‌ڕه‌یه‌ رۆژنامه‌ش هه‌یه‌ ژماره‌ی لاپه‌ڕه‌كانی (24) زیاتر نییه‌.
32-رۆژنامه‌ به‌ زمانی( كوردی- شێوه‌زاری سۆرانی , بادینی) زمانی( عه‌ره‌بی , ئینگلیزی) به‌ پیتی (عه‌ره‌بی , ئینگلیزی , لاتینی) چاپ وبڵاوده‌كرێته‌وه‌.
33- رۆژنامه‌ كوردیه‌كان له‌ پارێزگاكانیتری عێڕاق بڵاوناكرێته‌وه‌وبوونی نییه‌.
34-كه‌لتوورورۆشنبیری بڵاوكردنه‌وه‌ودابه‌شكردنی رۆژنامه‌ گرنگی پێنادرێت له‌ ئاستێكی نزمه‌.
35-رۆژنامه‌,به‌ زمانی عه‌ره‌بی كه‌ له‌ عێڕاق ده‌رده‌چن له‌ پارێزگاكانی باشوری كوردستان بڵاوده‌كرێته‌وه‌ وه‌ك (الزمان , الدستور , الصباح , شرق الاوسگ , الرا ی).
36-رۆژنامه‌ هه‌یه‌ به‌ناوی شارێكه‌وه‌یه‌ وه‌ك (رۆژنامه‌ی هه‌ولێر).
37-ستافی رۆژنامه‌ حیزبیه‌كان وه‌ك وه‌زیفه‌ سه‌یری رۆژنامه‌ ده‌كه‌ن ته‌نیا بۆ ڕازیكردنی سه‌رنووسه‌روبه‌رپرس وكه‌سه‌ حیزبیه‌كان كاری رۆژنامه‌ نووسی ده‌كه‌ن.
38-رۆژنامه‌ی هه‌فتانه‌ وه‌ك (هاوڵاتی , ئاوێنه‌ , باس ,وشه‌ ,ئاژانس ,رووداو, چاودێر) چاپ و بڵاوده‌كرێته‌وه‌.
39-هه‌ندێك له‌ رۆژنامه‌كان ته‌وه‌ری تایبه‌ت یان پاشكۆی ( هونه‌ری ,ئه‌ده‌بی, وه‌رزشی) له‌ گه‌ڵ رۆژنامه‌كه‌ بڵاوده‌كه‌نه‌وه‌.
40-هه‌ندێ‌ رۆژنامه‌ چه‌ند ژماره‌یه‌كی لێده‌رچوو دواتر وه‌ستاو ژماره‌ی تری لێده‌رنه‌چوو.

گۆڤار:

1-گۆڤاری ( هونه‌ری و وه‌رزشی وكۆمه‌ڵایه‌تی وسیاسی ورۆشنبیری وپزیشكی وئاینی وكشتوكاڵی وكه‌له‌پووری و فۆلكلۆری وسینه‌ما وشێوه‌كاری و گۆڤاری گشتی وپه‌روه‌ده‌وفیركردن و یاساوگۆڤاری تایبه‌ت به‌ ژنان و زارۆكان) چاپ و بڵاوده‌كرێته‌وه‌.
2-گۆڤاری رۆشنبیری (سێكسی,sex) چاپ و بڵاوده‌كرێته‌وه‌ به‌ڵام تایبه‌ت به‌ (سێكس , sex) نییه‌.
3-گۆڤاره‌كان موركێكی سیاسی وحیزبی و كه‌سی و رێكخراوی تایبه‌ت پاڵپشتی ده‌كه‌ن.
4-گۆڤاری هه‌فتانه‌ و مانگانه‌ و ساڵانه‌ و وه‌رزی بوونیان هه‌یه‌.
5-گۆڤار هه‌یه‌ پاش دوو سێ‌ چوار جار له‌ چاپكردنی ده‌وه‌ستێت به‌ هه‌ر بیانووه‌ك بێت.
6-گۆڤاره‌كان زۆر گرنگی به‌ ڕازاندنه‌وه‌وقه‌شه‌نگی و ڕه‌نگاوڕه‌نگی و ریكلام ده‌ده‌ن.
7-گۆڤاره‌كان ته‌نیا له‌ ناوخۆیی كوردستان بڵاوده‌كرێته‌وه‌.
8-ژماره‌وتیڕاژی گۆڤاره‌كان سنوورداروكه‌مه‌.
9-گۆڤار هه‌یه‌ ته‌نیا له‌ سنووری شارێك بڵاوده‌كرێته‌وه‌.
10-گۆڤاری (زانستی و ئه‌كادیمی) به‌ شێوه‌یه‌كی كه‌م چاپده‌كرێت.
11-زۆربه‌ی گۆڤاره‌كان به‌ زمانی كوردیه‌.
12-نرخی گۆڤاره‌كان لای هاوڵاتیان به‌رزه‌.
13-شوێن و جێگایی گۆڤاره‌كان گونجاونیه‌و شیاوی بواری راگه‌یاندن نییه‌ وه‌ك ( خراپی باڵاخانه‌وبچووكی و نزیكی ژاوه‌وژاو ده‌نگه‌ ده‌نگ.
14- كه‌لتووری بڵاوكردنه‌وه‌و دابه‌شكردنی گۆڤار گرنگی پێنادرێت له‌ ئاستێكی نزمه‌.
15-گۆڤار هه‌یه‌ به‌رده‌وام داوایی یارمه‌تی دارایی ده‌كات له‌ حیزب و كه‌سایه‌تی بۆ ئه‌وه‌ی به‌رده‌وام بێت له‌ ده‌رچوونی.
16-زیاتر له‌ (30) گۆڤار به‌ قه‌باره‌ی بچووك و گه‌وره‌ چاپ و بڵاوده‌كرێته‌وه‌.
17- گۆڤار به‌ زمانی (كوردی – شێوه‌زاری سۆرانی , بادینی) به‌ زمانی عه‌ره‌بی ,به‌ پیتی ( عه‌ره‌بی , لاتینی) چاپ وبڵاوده‌كرێته‌وه‌.
18-گۆڤار هه‌یه‌ ته‌نیا له‌ یه‌ك شار ده‌رده‌چێت و چاپ وبڵاوده‌كرێته‌وه‌.
19-گۆڤار هه‌یه‌ به‌ناوی شارێكه‌وه‌یه‌ وه‌ك (گۆڤاری سلێمانی).
20-گۆڤاری هه‌فتانه‌ و دوو هه‌فته‌جارو مانگانه‌ و وه‌رزی چاپ وبڵاوده‌كرێته‌وه‌.
21-هه‌ندێك گۆڤار له‌ ساڵانی پێشو چاپ وبڵاوده‌كرایه‌وه‌ به‌ڵام له‌ ئێستادا نه‌ماون.




به‌فری ڕه‌ش … سه‌ردار جاف

ده‌مێكه‌ روح
وڕكی چوونی وڵاتی شه‌خته‌ی گرتووه‌
ژینۆ ئاوی و كریستاڵیه‌كه‌ی سه‌ر به‌فر
جارێ مت و
جارێ تووڕه‌ و
جارێكی تر ڕێگر بووه‌
ناو به‌ ناویش
كه‌ دنه‌ی روحمی به‌ چیمه‌ن و گوڵزاری خۆی ئاو ده‌دا
مه‌یله‌كانم …… زۆر به‌ په‌له‌ و به‌ پڕتاو بوون
تا دره‌نگ نه‌كا و دوا په‌یامی به‌ هه‌وری ته‌نك بدا
هه‌ور په‌رییه‌كی گه‌نم ڕه‌نگ بوو
له‌ ناخه‌وه‌ هه‌ر له‌ خۆم ده‌چوو
هه‌ر مۆمئاسا توانه‌وه‌ سه‌ری هه‌ڵدا
ترپه‌ی پێیه‌كانم گورج بوون
له‌ شه‌خته‌ به‌ندانی ساڵان
له‌ ڕچینی قامكه‌وه‌
به‌ره‌و باكوور …… به‌ره‌ و سه‌هۆڵبه‌ندانی ژن ، نیگا ده‌چوو
وێستگه‌ی ژووان
ماچی ئاوێزان بوونمانی به‌ خوا سپارد
په‌ری و چه‌پكه‌ گوڵه‌كانی …….
منی ده‌س به‌تاڵی مانوو …..
بۆنمان بۆ رێبوارانی سه‌ر رێگاكه‌ نارد
ئااای له‌و سه‌فه‌ره‌ تاڵه‌ی من ……
ناوی تێكشانی روحه‌
گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ رابردوو و په‌شیمانی له‌ گه‌ڵ خۆیا بۆ من هێنا
ئاااای له‌و سه‌فه‌ری غوربه‌ته‌ی
بۆ دوا سات و هه‌تا هه‌تا
ئه‌م ته‌مه‌نه‌ی له‌ مه‌لۆتكه‌ی گریان ئاڵان
كه‌چی به‌ سه‌ر خۆی نه‌هێنا
گه‌ڕانه‌وه‌
هه‌موو هه‌نسكی گریان بوو
له‌ هه‌ر كوێیه‌ك بنه‌ و بارگه‌ی ره‌وی دڵم كاتێ لێكنا
به‌فر ناخی ڕه‌ش ڕه‌ش كردم …..
نه‌مزانی به‌فر خۆی ڕه‌ش بوو …….. ؟
به‌فر بووه‌ ئه‌و روح كێشه‌م
ئیتر هه‌رگیز خۆشم ناوی …..
من و به‌فر دوو هاوڕێی لاساری یه‌ك بووین
هێشتان مناڵ مناڵا بووم و
فێری شه‌ڕه‌ تۆپه‌ڵێ بووم …
له‌و رۆژه‌وه‌ خۆشم ویست و ئیستایش ڕه‌قیبی سه‌ر سه‌رخته‌
هاكه‌ به‌ره‌و مه‌رگی بردم
په‌رژین و دیواربه‌ندی
سه‌نتراڵی كوبنهاگن
سه‌راپا وێنه‌ی په‌ری بوون
ترپه‌ی هه‌نگاوه‌كانی پێم
گۆرانی كه‌مه‌ندی ده‌چڕی
” به‌ینی من و تۆ من و تۆ نه‌بوو …. باسی جیایی گفتۆگۆ نه‌بوو ”
نازانم ئێستا بۆ وا چوون
ئێستا هاوژینه‌كه‌ی ته‌مه‌ن
هاوڕێی دوا ساتی ژینم بێ
نه‌ جێ گه‌رمی و نه‌ ده‌س له‌ملانێی په‌رییه‌
نه‌ بزه‌ گۆڕینه‌وه‌یه‌
په‌تێكی پرچ
ده‌به‌یه‌كی ئاوی به‌تاڵ
چارۆگه‌یه‌كی نایلۆن
قاپی زه‌ردباو
دیاری و گوڵ و وه‌نه‌وشه‌یه‌
گریانێكه‌ بۆ تامردن
كه‌ هات بێ بڕانه‌وه‌یه‌