مرۆڤ لە پاش لەدایک بوون و گەشەکردنی سەرجەم جەستەی و هزری سۆز و خۆشەویستی بۆ ئەوپارچە زەویە یان ئەوخانوە هەیە کە لەسەری دەژی، ئەم خۆشەویستە لەو کاتەوە دەستت پێدەکات کە دایک وباوک ڕۆڵ دەگێرن وبەردەوام دەبن لە پەیوست بوونیان بەو خانو یان ئەو ناوچەیەی تێدا دەژین وئامادە نابن هەروابەئاسانی بەجێ بهێڵن.
ئەگەر ئەم تێگەیشتنە بە شێوەیەکی گەورەتر ببینین ئەوا بۆمادەردەکەوێت،کەمرۆڤ سۆز و خۆشەویستی بێسنوری هەیە بۆئەو نیشتیمانەی کە دەژی تێداو لێی پەروەردە بووە، وهەردەم هەوڵی پاراستنی داوە لە ‌هێرشی دوژمنان، ئەم خۆشەویستیەلە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازە ڕەنگە کەسێکی سەرمایەدار بەوەگەرخستنی سەرمایەکەی لە وڵاتەکەی خۆیدا خۆشەویستی خۆی بۆدربڕی، یان مێژوونوس و شوێنەوارناسان بەگەڕان و ئەنجام دانی توێژینەوەکانیان لە سەر ڕوداوەکان و شوێنەوارە مێژوویەکان لە پێناو هەواڵدان بۆ پاراستنی کەلەپوری وڵاتەکەیان خۆشەویستیان دەربڕن.

شاعیران و نوسەران وئەدیبان نوسەرانی کورد هەرلە ئەحمەدی خانی و حاجی قادری کۆیی ونالی و گۆران و شێخ نوری شێخ ساڵح وچەندانی تر هەریەکەیان لە ڕێگای توانا ئەدەبیەکەیانەوە خۆشەویستیان بۆ نیشیمانە کەیان دەربڕیوە،ئەگەر چی توشی گرتن و زیندانی کردنیش بوبێت،بەڵام بەردەوام بوون و پەیامی خۆیان گەیاندوە،
شێرکۆ بیکەسی شاعیری گەورەی گەلەکەمان لە دەستپێکی شیعر نوسینەوە یاخی بوو لە هەموو کولتور ودەسەڵات و هەموو ئاینەکان لە پێناو نیشتیمانەکەی.

ئەو شاعیرە گەورەیە لە تەنیشتی چرایەکی گەشەوە گەورە بووە کە ئەویش شاعیری نیشتمان پەروەر فایەق بیکەسی باوکی بوو،کەیەکێک بوو لەڕۆشنبیرەهەرە دیارەکانی کورد لە نیوەی یەکەمەی سەدەی بیستەم ،کە لە تەمەنێکی کورتدا هەر لە پیشەی مامۆستایەکەیەوە تا شاعیرەتەکەی کە بە شیعرە نیشتمان پەروەریەکانی هەموو نیشتمان پەروەرانی هاندەدا کە ستەمکاری لە دەسەڵاتی سیاسی قبوڵنەکەن.

شێرکۆبیکەس کە بە دیوانی تریفەی هەڵبەست لە ساڵی ١٩٦٨دەستی پێکرد،هەرلەسەرەتاوە نیشتمانی وەک مەعشوقێک بینیوە بە چەندین شێوە فۆڕمی جیاواز لەگەڵ بەرەو پێش چوونی شیعری کوردی دۆزی نەتەوەی کورد و ئەوکارەساتانەی بەسەریدا هاتوون بەردەوام بووە لە خزمەت و نوسین بە درێژای چل ساڵ کە لوتکەی خۆشەویستی بۆ نیشتیمان و گەلەکەی لە گۆڕستانی چراکان و دەربەندی پەپولە و خاچ ومار وڕۆژمیری شاعیرێکدا ڕەنگی داوەتەوە.

بەڵام لە دوای سەرکەوتنی شۆرش لە م پارچەیەی کوردستان وبەدی نەهاتنی بە شێک لە مافەکانی خەڵک هێواش هێواش شیرکۆ لە مەعشوقەکەی دورکەوتەوە کە نیشتمانە.
سەرەتای رەخنەی شێرکۆ بێکەس لە دەقی واڵای کورسیەوە دەستی پێکرد ودواتر لە کتێبە شیعری ملوانکە و هەروەها هەست و نەست درێژەی پێدا تا لە ساڵی ٢٠١١ لە دەقی واڵای ئیستا کچێک نیشتنمانمە دا بە تەواوی ڕەنگی دایەوە وگەیشتە لوتکە.
ئێستا کچێک نیشتمانمە یاخی بوونێکی ناوازە و جیاواز بوو لە ڕابردووی شاعیرخۆی گومان کردن بوو لە هەموو بەرهەمەکانی پێشوتری شێرکۆ لە بەرهەمە نیشتمانیەکانی تری!
شێرکۆ لە نێوان بێدەنگ بوون لە نادادپەروەری و بەرگری کردن لە گەنجانی ماف خوراو دووهەمیانی هەڵبژارد.

لەبیرمە لە ساڵی ٢٠١١کەشێرکۆ بێکەس داوای کرد پێش ئەم بەرهەمە پێش ئەوەی بڵاو بکرێتەوە وەک کتێب بەشێوەی دەنگ و ڕەنگ لە کۆڕیکدا بۆ ئەدەب دۆستان و گوێگران بخوێنێتەوە،بەڵام لایەنی پەیوەندیدار ڕێگەیان نەدا بە هۆی باری ئەمنی ئەودەمە کۆڕەکەی بکات.
بۆیە شێرکۆبێکەس بڕیاری دا لەیەکێک لە ژێر زەمینەکان بەرهەمەکەی بخوێنێتەوە وەک ناڕەزایی دەربڕینێک، دەقی واڵای ئیستا کچێک نیشتمانمە بەشێکی یەکەمی بەڕۆژمێری کورێکی گەنجی تەمەن نۆزدە ساڵە کە باس لە ئازارو گرفتەکانی خۆی دەکات لە ماوەی حوکمرانی کورد خۆیدا و دەڵێت:
من ناوم( کامەرانە)
یەکەم درۆی نوساوبەجەستەی خۆمەوە ناوەکەی خۆمە
هەروەک ئەوەی دڕدۆنک ناوی (دڵنیا) بێ و(قاقی)ناوی دارستان بێت.
شیرکۆ لە م بەرهەمەیدا دەبێتە زمانحاڵی زۆربەی باڵندە وگیانلەبەرەکان دەبێتە گەروی هاواریان ،دەڵیت:
من ناوم کیسەڵە
ئەوەچەند ساڵە لەم گوێ گۆمە حەماڵی ئەکەم
ئائەو کونەش ماڵەکەمە.
بەڵام دوێنێ چەند قاچێکی نیشتمانم لێ پەیدابوون
توڕە و تڕۆ
بەنوکە شەق هەتا ئەو خوارەیان بردم
لە م کتێبە دا چیتر نیشتمان ئەودایکە میهرەبانە نیە کە منداڵەکان لەدەوری کۆببنەوە وبەدادپەروری ژەمە خۆراکێک دابەش بکات بە سەریاندا چونکە نیشتمان بەدەست کۆمەڵێک کەسەوە تەواو هیلاک و ماندوە ڕۆژانە ئازار دەدرێت و دەشت ودۆڵ وڕووبارەکان هەمووی دابەش کراوە تەنانەت مەتریش دێتە گۆ ودەڵیت:

من ناوم( مەترە)
مەتری ئەرز پێوان بێزارم بێزار
ئەوە چەند ساڵە کۆمەڵە دەستێکی نیشتمان
لە بناری ئەوشاخەوە هەتا ناوشارئەمکەنەوە و ڕامەکێشن
جاری واهەیە من چەندین جار تەواو ئەبم
بەڵام ئەوان ئەرزەکانیان تەواو نابێ!
شاعیر بەم زمانە ڕەخنەیە بەردەوام دەبێت تا لە بەشی دوومەدا لە جیاتی کچێک کوردستان دەکاتە نیشتمانی خۆی بەناوی (ڕۆزانا) ئەم کچە لە چاوی شاعیردا پرچە ڕەشەکانی مەراقی دایکێتی ڕەنگی پێستی لە جۆگەلەی بەرهەتاو دەچێت و دەستەکانی لە دەستی بەفری قەسیدە.
دانیشتن لە کەناری ئەو وەک دانیشتە لای ڕووبار هەرچی ئازار و ناخۆشی وسەختی نیشتمانە ڕۆزانا بە جوانی ولێبوردەی وخۆشەویستی لە بیری دەباتەوە،ودەڵیت؛
من ئەوەتەی
ئەوکچەم ناسیوە
ئەوەتەی بارانی پرچی
ئەو لێم ئەدا
بووم بە شاعیری ئاو
وناوبەناو نم نم ئەنوسم و
هەندێک جاریش لێزمە بەخوڕ!
پێستی نازداری ڕۆزانا
لەگەواڵە هەورئەچێ
ڕەنگ برۆنزیی هەمووجارێ
کەسەرنجم
لەهەوری شان ومل ئەدا ئیتر بارانی پەخشان و
خەون و ئاواز بەسەر مندا دائەڕژێ

ئێمه‌ له‌كوردستان زۆر ئاشنای دنیای جه‌سته‌و جوڵه‌وكردارنین ، واته‌ كه‌لتوری ئێمه‌ نه‌یتوانیوه‌ یان نه‌ی ویستووه‌ جه‌سته‌ی هه‌ مه‌جۆربه‌رهه‌م بهێنێت ، له‌به‌رئه‌وه‌ جیاوازیه‌كی زۆر زه‌ق له‌جه‌سته‌یه‌ك بۆجه‌سته‌یه‌كی تر به‌دی ناكه‌ین ته‌نها له‌ئاستی ڕووكه‌شدا نه‌بێت . به‌ڵام كاتێك (جه‌سته‌/ جه‌سته‌كان ) ده‌چنه‌ سه‌رسته‌یج و بارگاوی ده‌بن به‌ واتاكان وده‌بنه‌ هونه‌ر وكۆد په‌خش ده‌كه‌ن ، ئیتر دۆزه‌كه‌ ده‌گۆڕێت و له‌جه‌سته‌یه‌كی به‌رهه‌ستی رۆژانه‌وه‌ بۆ جه‌سته‌یه‌كی ته‌ژی له‌كاریگه‌ریه‌كانی ژیان دێنه‌ ناو نمایش و به‌هونه‌ر پێشكه‌ش ده‌كرێن . هه‌روه‌كو رۆڵان بارت له‌ چاوپپێكه‌وتنێكی تیڤیدا كه‌ تیری ووهن دایش بۆبه‌رنامه‌ی زیك زاك سازی كردووه‌ له‌گه‌ڵیدا به‌ناوی ” ئه‌وجه‌سته‌یه‌ی تێیدا نیشته‌ جێین ” ده‌ڵێت : له‌واقیعدا چه‌ندین جه‌سته‌ی زۆرو زه‌وه‌ند هه‌ن ، جه‌سته‌ی مرۆیی زۆرساده‌، زۆربابه‌تی . زۆر به‌رهه‌ست هه‌یه‌ . خه‌ڵك پێیان وایه‌ ده‌توانن له‌م مه‌سه‌له‌یه‌دا لێك بگه‌ن” هه‌رله‌به‌رئه‌وه‌ من ده‌مه‌وێت له‌و نمایشانه‌ی رۆژی 27/3/2018 دا ، خوێندنه‌وه‌یه‌كی پانۆرامی بكه‌م بۆ جه‌سته‌جیاوازه‌كانی نمایش ، له‌به‌رهه‌مه‌كانی گروپی له‌یزیندا كه‌ بریتین بوون له‌ سێ پێشكه‌شكردن به‌ناوه‌كانی : ” سه‌مای ئاورینگ، كۆریۆگرافیای هونه‌رمه‌ند ڕووبار ئه‌حمه‌د ” و هه‌روه‌ها سه‌مای “دوودڵ، كۆریۆگرافیای مینا نیاز ” وهه‌روه‌ها سه‌مای كۆتایی جه‌نگ ..كه‌له‌مه‌راسیمی رۆژی جیهانی شانۆدا پێشكه‌شكران .

ئه‌وه‌ی بینیمان له‌ جه‌سته‌كانی ئه‌و نمایشه‌ یه‌ك له‌دوای یه‌كانه‌ ی گروپی له‌یزین ، له‌بۆنه‌یه‌كی جیاوازو كات و ساتی جیاواز له‌ دۆخی باوی ژیانكردن له‌م جوگرافیایه‌ی تیای ده‌ژین ، واته‌ له‌ وه‌زیفه‌ی باوی جه‌سته‌كانه‌وه‌ له‌جوڵه‌و كرداره‌كانی ژیانی رۆژانه‌وه‌ كه‌چاومانی ڕام كردوووه‌ په‌ڕینه‌وه‌ بۆ جوڵًه‌وكرداره‌جیاوازه‌كانی نمایش به‌واتایه‌كی تر چه‌ند جه‌سته‌یه‌كی جیاواز له‌بۆنه‌یه‌كی دیاریكراوداو له‌ساتێكی پڕ جه‌نجاڵیدا له‌واتای فیزیكی كه‌له‌ڕوانگه‌ی گشتیه‌وه‌ واتایه‌كی هه‌یه‌و جارێكی تر له‌لایه‌ن نمایشكارانه‌وه‌ داده‌ڕژرێنه‌وه‌و ده‌مانفڕێن بۆناودنیایه‌كی پڕله‌ فنتازیاو له‌وێ‌ جه‌سته‌ی مرۆیی به‌مانا باوه‌كه‌ی دیارنامێنێت و له‌كه‌ره‌سته‌وه‌ ده‌بنه‌ رۆئیاو دووباره‌ ته‌ماشاكردنه‌وه‌یه‌كی نوێ‌ بۆمرۆڤ و جوانی و میزانسێنی هونه‌ری …

به‌مجۆره‌ له‌جه‌سته‌یه‌كی بایۆلۆژی و به‌رهه‌سته‌كی و ئاسایی و باوه‌وه‌ ، ده‌گوازینه‌وه‌ بۆ جه‌سته‌یه‌كی هونه‌ری و پڕئیستاتیكا و ده‌بێته‌ ڕكابه‌ر له‌به‌رامبه‌ر جه‌سته‌یه‌كی : (سه‌ربازی – ئاینی – دۆگم ) و داخراودا …واته‌ له‌م نمایشانه‌دا واتاكان ته‌ژی ده‌بن له‌ ناباو ئیتر ده‌بێت لێره‌دا ملوانكه‌یه‌كی هونه‌ری و به‌ڕه‌گه‌زه‌ هه‌مه‌جۆره‌كانی نمایش بهۆنینه‌نه‌وه‌ و پیرۆزیه‌كان بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆجه‌سته‌كانی نمایش و جۆرێك له‌ نوێبونه‌وه‌ و ژیاننه‌وه‌ به‌ (دۆگم و دۆكترینه‌وه‌) به‌مانا هاوچه‌رخ و سه‌رده‌میه‌كه‌ی .

به‌ڵام ئه‌وه‌ی زۆرجێگه‌ی له‌سه‌ر وه‌ستانه‌ به‌كارهێنانی دژه‌ ئاكاری كۆمه‌ڵایه‌تی و ئاینی و به‌كارهێنانی نۆرمی نوێی فه‌نتازیاو دووباره‌ بیناكردنه‌وه‌ی جه‌سته‌كوژراوه‌كانی نه‌وه‌یه‌ك و پیشان دانه‌وه‌ی وزه‌ی ئه‌وجه‌ستانه‌ی كه‌له‌ په‌راوێزیشدا ناخوێندرێنه‌وه‌ ، هه‌ربۆیه‌ منی وه‌رگر ناچارم لێره‌وه‌ ئه‌و نهێنیانه‌
كه‌شف بكه‌م كه‌خوودی نمایش هه‌ڵگریه‌تی واته‌ كه‌ تۆ دژی (تابۆ) و لاسایگه‌ری بیت ،ده‌بێت له‌سه‌ر ئاستی فه‌رهه‌نگی سه‌ماو جوڵه‌و كرداره‌كانی نمایش هه‌مان دۆز و هه‌مان قه‌یران به‌یان بكه‌ین و له‌م ڕوه‌وه‌ جه‌سته‌و مه‌عریفه‌ی جه‌سته‌كان بریتی ده‌بن له‌ :
1- رۆشنبیری جه‌سته‌كان
2- مه‌شقی جه‌سته‌كان ..
3- په‌یوه‌ندی جه‌سته‌كان و باكگراوندی كۆریۆگرافه‌كان ..

من له‌م نووسینه‌ كورته‌دا ته‌نها به‌خێرایی ئاماژه‌یان بۆ ده‌كه‌م ، مه‌عریفه‌ی جه‌سته‌كان كه‌له‌ڕاستیدا ئه‌مه‌ بابه‌تی تویًژینه‌وه‌یه‌كی زانستیه‌ ، ته‌نها زۆربه‌كوتی ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی رۆشنبیری جه‌سته‌كانه‌وه‌ هه‌بێت ، پپێشینه‌ی رۆشنبیری ئه‌م جه‌ستانه‌ له‌ مێژوودا زیاتر بۆ بۆنه‌ ئاینیه‌كان و سه‌ربازگه‌كان به‌كارده‌بران و مه‌به‌ستێكی ئایدۆلۆژی له‌ پشته‌وه‌ بوون ، پاشان به‌جیهانی كراون و له‌مرۆدا توێژه‌ران پێی ده‌ڵێن ئیرۆتیكای جه‌سته‌ی مرۆیی كه‌ بریتی بوون له‌ كۆمه‌ڵێك فیگه‌ری ئیستاتیكای جه‌سته‌مرۆییه‌كان ، جاله‌م سۆنگه‌یه‌وه‌ من هه‌ست به‌ كه‌می وزه‌ی ئه‌و جه‌ستانه‌ده‌كه‌م له‌ڕووی رۆشنبیری جه‌سته‌كانه‌وه‌كه‌ كه‌ ده‌توانرا به‌رله‌هه‌رشتێك ئه‌م جه‌ستانه‌ رۆشنبیربكرێن و ئه‌رك و ئاست و مه‌وداو وزه‌ی خۆیان به‌باشی بناسن و له‌ێوه‌ پچنه‌ ناو مه‌شقه‌كان كه‌ بریتی ده‌بن له‌ ئاسته‌ پراكتیكیه‌كه‌ی رۆشنبیریی جه‌سته‌كان و ئه‌وه‌ی كه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ باكگراوندی كۆریۆگرافه‌كان ، ته‌نها دووسه‌رنجم هه‌یه‌ ئه‌وانیش بریتین له‌ :

یه‌كه‌میان : ئه‌و پێشینه‌ ئیستاتیكی و ئیراده‌ی خۆنمایشكردنه‌ی كۆریۆگرافه‌ره‌كان خۆیان و ده‌رخستنی وزه‌ جیاوازه‌كان كه‌به‌بۆچوونی من زۆر سه‌ركه‌وتووبوون له‌ پیشاندان و پیشخستن و پێشكه‌شكردندا ، به‌ڵام بێ كه‌م و كوڕی نیه‌و ده‌توانرا به‌ رۆشنبیركردنی جه‌سته‌كان چاره‌سه‌ر بكرێن ..
دووه‌میان : كۆنترۆڵكردن و ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی پانتایی نمایش و نه‌بوونی هه‌ناسه‌ی خۆدۆزینه‌وه‌ له‌ناو پانتاییه‌كه‌دا …به‌ڵام ئه‌وه‌ش دیسان په‌یوه‌سته‌ به‌ ئاستی رۆشنبیری جه‌سته‌كان و بێگومان باوه‌ڕم وایه‌ ده‌توانرا چاره‌سه‌ربكرێت .. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌وه‌ی بینیمان له‌نمایشه‌كاندا جۆرێكیش بوو له‌ مانۆڕێكی ته‌واو ئیستاتیكی ئه‌و كۆریۆگرافانه‌ كه‌له‌ڕێی جه‌سته‌كانه‌وه‌ سه‌رسامیان كردین . له‌به‌رئه‌وه‌ ئه‌م جۆره‌ نمایشانه‌ ده‌بێت ببنه‌ به‌شێكی زیندوووی فه‌رهه‌نگمان ، منیش وه‌كو به‌رپرسیارێتی خۆم ئه‌وه‌نده‌ی توانام هه‌بوو خوێندمه‌وه‌ به‌و هیوایه‌ی له‌داهاتوودا كاری زیاتریان له‌باره‌وه‌ بكه‌م .

27/3/2018
ڕێبازمحه‌مه‌دجه‌زا

له‌ سه‌ده‌ی نۆزده‌ و سه‌ده‌ی بیسته‌م باشووری كوردستان به‌ ویلایه‌تی موصڵ ناسرابوو . له‌ سه‌رده‌می عوسمانیدا ، ویلایه‌تی موصڵ ویلایه‌تێك بوو له‌ ده‌وڵه‌ت . له‌ نیوه‌ی شه‌ڕی یه‌كه‌می گێتی دا پلانێكی نهێنی له‌ لایه‌ن ئینگلیز و فه‌ره‌نسا داندرا بۆ دابه‌شكردنی كوردستانی عوسمانلی كه‌ بریتی بوو له‌ باكوور و باشوور و رۆژئاوا . ئینگلیز كه‌ ته‌واوی عیراق و باشووری كوردستانی گرت ، ویستی ئه‌و به‌شه‌ به‌ هه‌ردوو به‌شی عه‌ره‌بی : سوننه‌ و شیعه‌ . شێخ مه‌همود ته‌واو دژی ئه‌و هه‌وڵه‌ بوو له‌ هه‌زار و نۆسه‌د و نۆزده‌وه‌ هه‌تا چل و یه‌ك .
له‌ كاتی شێخ –یش كه‌سانێك هه‌بوون له‌ سیاسی و خاوه‌ن قه‌ڵه‌م له‌گه‌ڵ ئه‌و لكاندنه‌ی ئینگلیز بوون ، هه‌ر بۆ نموونه‌ زۆربه‌ی پیاوماقووڵ و ورده‌بۆرژواكانی سلێمانی پاش رۆژی ره‌شی ئه‌یلول له‌ به‌ر ده‌رگای سه‌را ، چوون بۆ به‌غدا بۆ ئه‌وه‌ی خۆیان به‌ری بكه‌ن له‌و گردبوونه‌وه‌یه‌ . هه‌ر یه‌ك له‌ پیره‌مێرد و فائق بێكه‌س ناویان لێنان
وه‌فدی كوردستان ، وڵات فرۆشان .

پاش مردنی شێخ له‌ كۆتایی په‌نجاكان ، كۆمه‌ڵێك پارتی كوردی به‌ بۆیه‌ی ماركسی ، دروشمی سه‌ره‌كیان هه‌تا راپه‌رین لا مه‌ركه‌زی و ئۆتۆنۆمی و ئۆتۆنۆمی راسته‌قینه‌ . كه‌واته‌ لكاندن ، لكاندنی ئینگلیز جۆرێك بوو له‌ كۆلۆنیالیزم .
دوای شازده‌ی ئۆكتۆبه‌ر ، ڕه‌وتێك له‌ پارتی كوردی دروست بوو ، دووره‌ ئایدیۆلۆژیا بوو . ئه‌و ڕه‌وته‌ له‌ ئینگلیز خراپتر ، توندتر بوو . ململانێی حیزبی له‌ شار له‌ شاخ خراپتر بوو . ناتوانین نكوولی له‌وه‌ بكه‌ین مێژووی حیزبی كوردی له‌ شاخ و شار ، مێژووه‌كی پڕ ململانێ بوو ، ئه‌وه‌ی تێیدا زه‌ره‌رمه‌ند بوو .

ئێستا به‌شێكی زۆری ئه‌و ڕه‌وته‌ نوێیه‌ له‌گه‌ڵ چه‌ند حیزبێكی كۆن گره‌و له‌ سه‌ر عێراقیبوون ده‌كه‌ن . له‌ ئینگلیز خراپتر ده‌یانه‌وێ كورد بۆ به‌غدا ببه‌نه‌وه‌ ، عێراق بكه‌نه‌ بروكسلێكی دره‌وین كه‌ جێی عه‌ره‌ب و كورد و توركمانی تێدا ببێته‌وه‌ . له‌ زه‌مه‌نی پۆست كۆلیانیزمدا هه‌ر كورد بۆته‌ داگیركه‌ری خۆی ، ده‌یه‌وێ نه‌وه‌ی نوێ وا گۆش بكا به‌ عێراقیبوون ، وه‌ك بڵێی ده‌سه‌ڵاتی به‌غدا خۆی بسمیل كردووه‌ و بۆته‌ مرۆڤ جیاوازی له‌ نێو نه‌ته‌وه‌كان ناكات.
گه‌ر بێتو ئه‌و بیرۆكه‌ی عێراقیبوونی كوردییه‌ سه‌ربگرێ ، ده‌بێ نیو سه‌ده‌ جارێكی تر بۆ سه‌رده‌می كۆلۆنیالیزم بگه‌ڕێینه‌وه‌.

به‌شی یه‌که‌م : به کار هێنانی وشه‌ی ئاراسته

زمان که هه‌ڵگری فه‌رهه‌نگه بۆ هه‌مو ئه‌دیبان و زمان ناسانی دونیا گرینگه،به‌ڵام له لای کورد بایه‌خێکی تایبه‌تی خۆی هه‌یه و بگره کورد چیها خوێنی داوه بۆ نه‌فه‌وتانی زمانه‌که‌ی . هه‌میشه کورد پێی وابوه دوژمنه‌کانی له رێگای سرینه‌وه‌ی زمانی کوردی حه‌ولی توانه‌وه‌ی ده‌ده‌ن ، بۆیه به هاتنه مه‌یدانی مێدیای کوردی ، کورد دڵی خۆش بوو لانی که‌م زمانه‌که‌ی له فه‌وتان رزگاری ده‌بێ .نیمچه حکومه‌تی باشور به پشتیوانی ده‌یان کاناڵی ته‌له‌یزوونی و سه‌دان رۆژنامه و ماڵپه‌ڕی جۆراوجۆر به بودجه‌یه‌کی ئێجگار زۆر یه‌کێک له ئه‌رکه‌کانی زیندو راگرتنی زمانی کوردی بوو به‌ڵام داخ و مخابن مێدیای کوردی به گشتی و به‌ تایبه‌تی چینی به ناو نوسه‌ر و روناک بیری کورد کارێکیان به سه‌ر زمانی کوردی کردوه با به ده‌واری شڕی نه‌کا .کاره‌ساتێکی وه‌ها که به درێژایی سه‌د ساڵ هیچ کات دوژمنانی کورد نه‌یان توانیوه به سه‌ر زمانی کوردی بهێنن له به‌رامبه‌ر چینی روناک بیردا هونه‌رمه‌ندانی ره‌سه‌ن و نه‌ خوێنده‌واری کورد ، وه‌ک گۆرانی بیژ و حه‌یران بێژان ، پارێزه‌ری راسته‌قینه‌ی زمانی کوردی بوون بێ ئه‌وه منه‌تیک بکه‌ن یان بودجه‌یه‌کیان بۆ ته‌رخان کرا بێ .

زمانێک که ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه به کاریان هێناوه راسته‌وخۆ له خه‌ڵکی ئاسایی وه‌رگیراوه بۆیه هیچ ناته‌باییه‌ک له نێوان زمانی خه‌ڵک و زمانی ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه نابینی . بۆ ئه‌وه بزانین بۆ وینه کورد په‌نجا ساڵ له‌وه‌ پێش چۆنی قسه کردوه هاسانترین ریگه ئه‌وه‌یه بۆ وێنه گوێ بۆ حه‌سه‌ن زیره‌ک وعه‌لی که‌ردار یان عارف جه‌زراوی و ده‌یان هونه‌رمه‌ندی خۆماڵی دیکه‌ راگرین. ئێستا رێک به پێچه‌وانه هه‌ر شوێنیک چینی خوێنده‌وار و روناک بیر ( که زۆربه‌یان خۆیشیان پێ ناسیونالیسته ) ده‌ستیان دابێته قه‌ڵم یان گۆرانییان کوتبێ،به زمانێک دواون که له زمانی خه‌ڵکی ئاسایی زۆر دور و بگره له هێندیک جێگا هه‌ر خه‌ڵک تێیشی ناگه‌ن و پێوسته وه‌رگێریک یارمه‌تیان بدات.لێره‌دا وه‌ک سه‌ره‌تایه‌ک باسی وشه‌یه‌ک ده‌که‌ین که له مێداکانی باشور بۆ هه‌ر مه‌به‌ست و بابتێک که‌ڵکی لێ وه‌‌رده‌گرن .

بۆ به‌ڵگه چه‌ند نموونه‌یه‌کم له کاناڵ و ماڵپه‌ڕی روداو و کوردستان ٢٤ هێناوه‌ته‌وه .باس کردن له‌و دو کاناڵه گرینگه چوون به بودجه‌یه‌کی ئێجگار زۆر هه‌ڵده‌سووڕێن و خه‌ڵکێکی زۆرسه‌یریان ده‌که‌ن . شک له‌وه دا نیه به ده‌یان و بگره سه‌دان ماڵپه‌ڕ و ناوه‌ندی هونه‌ری و کولتوری و کاناڵی ته‌لیزونی هه‌ن که که‌وتونه‌ته گیانی زمانی کوردی به‌ڵام چاوه‌روانی له‌و دو کاناڵه ده‌کرێ لانی که‌م ژیرانه‌تر و قوڵتر له‌و بابه‌ته بڕوانن و یه‌کێک له ئه‌رکه‌کانی نه‌ته‌ویی خۆیان که پشتیوانی له زمانی کوردیه به جێ بهێنن که‌چی به داخه‌وه تا ئێستا ئه‌وانیش شان به شانی ئه‌وانی دی قۆڵیان لێ هه‌ڵماڵیوه زمانی کوردی به جارێک وێران بکه‌ن . داوا له خوێنه‌ران ده‌که‌م سه‌ردانێکی ئه‌و دو ماڵپه‌ڕه‌ بکه‌ن یان ته‌ماشای کاناڵه‌که‌یان بکه‌ن ، زۆر چه‌توونه هه‌موو رۆژێ لانی که‌م دو یا سێ جار وشه‌ی ئاراسته نه‌بیسی یان نه‌یخوێنه‌وه ئه‌ویش هه‌ر جاره‌ی به مانایه‌کی سه‌یر و سه‌مه‌ره و جیاواز .

ئاراسته وشه‌یه‌کی فارسیه و ئه‌گه‌رچی له فه‌رهه‌نگی موعیندا مانای جیاوازی بۆ لێکدراوه‌ته‌وه به‌ڵام زۆرتر به مانای جوان کراو یان رێک و پێک به کار دێ و نێوێکیشه بۆ پیاوان .
ئێستا بزانین له زمانی کوردیدا ، روداو و کوردستان ٢٤ بۆ وێنه چۆنی به‌کار ده‌به‌ن
١ ، سەركردەیەكی یەكێتی ئاشكرای دەكات كە پێشنیاركراوە لە ساڵڕۆژی كۆچی دوایی عومەر دەبابە، یەكێك لە سەركردە دێرینەكانی یەكێتی، كۆنگرەی چوارەم ببەسترێ. ئاراستەیەكیش هەیە لەنێو یەكێتی كە داوا دەكات قوباد تاڵەبانی كوڕە بچووكی جەلال تاڵەبانی لە هەڕەمی دەسەڵات نزیك بێتەوە . ( روداو)
ئاراسته لێره‌دا وێده‌چێ به مانای ، لایه‌ن ، لاینگر یان حه‌ول و جم و جۆل به کار هاتبێ .

٢، دوای پشتیوانیی ئەمریكا و بەڕەسمی ناسینی قوباد تاڵەبانی وەكو جێگرەوەی تاڵەبانیی باوك و سەرنەگرتنی ئاڵتەرناتیڤەكانی حوكمڕانی، مەسەلەكان بەدوو ئاراستەدا هەنگاو دەنێن . ( روداو )
زۆر سه‌خته کوردێک تێبگا به راستی مه‌به‌ست له دوو ئاراسته چیه ؟! ره‌نگه ئاراسته به مانای ئحتمال بێ واته دو ئحتمال هه‌یه یانیش به دوو هێڵدا ، به دو رێدا .

٣، حکومەتی هەرێمی کوردستان پەیامێکی پیرۆزبایی ئاراستەی کوردانی ئێزدی دەکات . ( روداو ١٥/١٢/٢٠١٧ )
ئاراسته ئه‌و جار به مانای پێشکه‌ش کردن دێت ، یانیش پیرۆزبایی پێ کووتن .

٤،چیای هەنجیرە دەکەوێتە بەرامبەر خورماتو، زنجیرە چیایەکە دەڕوانێتە سەر ناوچەکە. ئێستا سوپای عێراق و حەشدی شەعبی هاتوونەتە چیاکە، ئەوەش دوای ئەوەی چەند رۆژێک بەر لە ئێستا چەند هاوەنێک ئاراستەی خورماتوو کرا، هێزە عێراقییەکان گومانیان هەیە لەو شوێنەوە هاوەنەکان ئاراستەی قەزاکە کرابێت و هێزە کوردییەکە نەناسراوەکە ئاراستەی کردبێت (روداو١٥/١٢/٢٠١٧ ).
ئاراسته لێره‌ به مانای لێدان ، به‌ره‌و شوێنیک هاویشتن پێکان و تێگرتن به کار هاتوه .

٥، شه‌وی رابردوو‌ 16ـ12ـ2017، له‌كاتی تاوتوێكردنی بودجه‌ی2018 بۆ وه‌زاره‌ته‌كانی ناوخۆ، كار و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی، وه‌زاره‌تی كولتوور و گه‌شتوگوزاری، په‌رله‌مانتاران گوتاریاندا. مسته‌فا ئه‌لیتا، په‌رله‌مانتارانی ئاكپارتی رووی قسه‌كانی ئاراسته‌ی په‌رله‌مانتارانی هه‌ده‌په‌ كرد . ( روداو ١٥/١٢/ ٢٠١٧)
ئاراسته لێره‌دا له جیاتی ( له ) به کار هاتوه .
٦، پارتی پەیامێک ئاراستەی خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەکان دەکات (روداو ٢٠/١٢/٢٠١٧ )
ئاراسته لێره به مانای ، پێشکه‌ش کردن یا ناردنی په یام که‌ڵکی لێ وه‌رگیراوه .

٧، خۆپیشاندانه‌كانی سلێمانی له‌لایه‌ن ئه‌و هێزه‌ كوردیانه‌وه‌ ئاراسته‌ ده‌كرێن كه‌ مه‌یلیان به‌لای ئێرانه‌وه‌یه‌ قه‌یرانی مووچه‌یان بۆ خۆپیشاندان قۆستووه‌ته‌وه‌ (کورستان ٢٤ ، ٢٠ /١٢/ ٢٠١٧)
ئاراسته ئه‌و جار به مانای ته‌نزیم کردن ، رێک خستن ، ساز کردن به کار هاتوه .

٨، سه‌رچاوه‌كه‌ی به‌غداد پۆست ده‌ڵێت: “پیلانێكی گه‌وره‌ دژی شاری سلێمانی له‌ ئارادایه و ئێران ده‌یه‌وێت ئه‌و توڕه‌ییه‌ی خه‌ڵك دژی پارتی دیموكراتی كوردستان ئاراسته‌ بكات بۆ ئه‌وه‌ی سلێمانی له‌ هه‌ولێر دابرێت و ناكۆكی له‌نیوان پارتی و یه‌كێتی درووست بكات
ئاراسته وێده‌چێ لێره‌دا به مانای هان دان ، یان به‌کارهێنان ، که‌ڵکی لێ وه‌رگیرا بێ

٩ . فوئاد مەعسووم نامەی ئاراستەی نێچیرڤان بارزانی، عەبادی و یوئێن کردووە (روداو ٢١/١٢/٢٠١٧ ),
ئاراسته به مانای ناردنه لێره‌دا .

١٠، مه غدید سه‌پان : دەبی گۆرانیبێژەکانمان لە سەر شانۆکانی ئەوان ناوە ناوە گۆرانی بە زمانی ئەوان بڵێن، دەبی هەندێک لە بەرنامەکانی تەلەفزیۆنی، ئاراستەی جەماوەری ئەوان بکرێن. سەرکردایەتی کوردیش شیوەی خەباتی خۆیان بگۆڕن، خوتبەکانیان هەر ئاڕاستەی سیاسییەکان و حکومەتەکان نەکەن و بەشێکی زۆر بۆ جەماوەری ئەوان تەرخان بکەن، ڕوو لە جەماوەری ئەوان بکەن (کوردستان ٢٤. ٢٥/١٢/ ٢٠١٧))
ئاراسته‌ی یه‌که م به جێگای ته‌رخان کردن به کارهاتوه . ئاراسته دوهه‌م به مانای روی قسه کردن ، ده‌ی هه‌وێ بڵێ ، روی قسه‌کانیان هه‌ر له سیاسیه‌کان نه‌بێ

به‌گوێره‌ی زانیارییه‌كانی ئاژانسه‌ لوبنانییه‌كه‌، هێزه‌ ئاسمانییه‌كانی ئیسرائیل، مووشه‌كیان ئاراسته‌ی پیگه‌ سه‌ربازییه‌كه‌ كردووه‌ بێ ئه‌وه‌ی زیانی گیانی به‌دواوه‌ بووبێ.( کوردستان ٢٤ . ٢٣/١٢/٢٠١٧ ) ١١،
ئاراسته لێره‌دا به مانای تێگرتن و لێدانه .

١٢، لە رێگەی كۆمەڵێك خەڵكی عێراقچی كە بەرژەوەندییەكانیان لەوێوە دابین دەكرێ، حیزب و مێدیای ئاراستەكراوی دژ بە خواستەكانی گەلی كوردستانیان بەرهەم هێناوە ( روداو ٨/١/٢٠١٨ )
تێگه‌شتنی مانای ئارسته‌کراو لێره‌دا به راستی چه‌توونه به‌ڵام ره‌نگه مه‌به‌ستی حیزب و مێدیای سازکراوی لاینگر بێ .
ئەمریکا لە زۆربەی ناوچەکانی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست جێپێیەکی نەماوە و ناتوانێت رووداوەکان ئاراستە بکات . ( روداو ١٠/١/٢٠١٨ )
ئاراسته لێره یانی کۆنترۆڵ کردن ، له ده‌ست دا بون .

١٣، وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ى كۆمارى چيك، رايگه‌ياند، “به‌ شێوه‌يه‌كى بنبڕانه‌، ئه‌و تۆمه‌ته‌ى له‌ باره‌ى پشتيوانى له‌ تيرۆر ئاراسته‌مان كراوه‌، ره‌تده‌كه‌ينه‌وه . ( کوردستان ٢٤ . ٢٧/٢/٢٠١٧ )
ئاراسته لێره‌دا به مانای هه‌ڵبه‌ستن ، درانه پاڵ یان سازکردن به کار هاتوه ، یانی تۆمه‌ت هه‌ڵبه‌ستن .
١٤، تۆماس فریدمان ئاماژه‌ی به‌ گووته‌یه‌كی به‌ڕێوه‌به‌ری پێشووی هه‌واڵگری ناوه‌ندی ئه‌مریكا ،جیمس كلاپه‌ر، كردووه‌ كه‌ جارێكیان گوتوویه‌تی: “ڤلادیمێر پوتین به‌وشیوه‌یه‌ دۆناڵد تره‌مپ ئاراسته‌ ده‌كات وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌ندامێكی هه‌واڵگری رووسی بێت ( کوردستان ٢٤ . ٤/٥/ ٢٠١٨)
ئاراسته به مانای ، ناساندن به کار هاتوه

١٤، لەسەر نیگەرانییەكان لەگەڵ ھاوپەیمانەكانمان گفتوگۆ دەكەین، بۆ ئەوەی بارودۆخەكە ئاڵۆزتر نەبێت و ئاراستەی شەڕی دژی داعش بەلاڕێ دانەبرێت ( کوردستان ٢٤. ١٤/٢/ ٢٠١٨)
خودا عالمه ئاراسته لێره‌دا به مانای چیه ! ، وا وێده‌چێ هێنده‌ مانای جۆراجۆر و بێ بنه‌مایان لێ بار کرد بێ ئیدی داماوه هێزی نه ما بێ و له مانا که‌و تبێ .
سه‌یره ده‌ڵێی قاتی و قڕی وشه‌یه و ئاراسته ده‌بێ هه‌ر که‌لێن و قوژبنێکی زمانی کوردی پڕ کاته‌وه ، له‌وه‌ش سه‌یرتر ئه‌وه‌یه ئاراسته له زمانی زاره‌کی و له نێو خه‌ڵکدا جگه له هێندێ مێرمنداڵ که لاسایی زمانی مێدیاکان دەکه نه وه ،که‌س نه به کاری دێنێ و نه قه‌تیش به‌کارهاتوه ، وشه‌یه‌کی هه‌ڵگیراو له زمانی فارسی که به هه‌موو مانایه‌ک و بۆ هەر مەبەستێ به کاری دەبەن .

شەڕی ناوەخۆ لە سوریا لە مێژە سنوورەکانی ناوچەکەی تێک داوە، سەرهەڵدانی داعش ولێدان و بێهێزکردنی سەرەتای نەمانی ئەم سنوورە بوون. سەرەتا لە ناوچەکە شەڕ شەڕی ئەلتەرناتیڤەکان بوون. ئەجندە جیاجیاکانی ئەقلیمی و ئینتەرناسیونالیەکان خۆی لە چەند بەرەی جیاجیا و وەزعی جیا جیادا دەنوێنێ. دوای چوونە ناوەی ڕووسیە و تورکیا بە ئاشکرا لە کێشەکانی نێو سوریا و بە بێ پەردە ئەجندەکانی سادە و ساکارتر نەکردەوە بەڵکو کێشەکانی زیاتر ئاڵۆزتر کرد و خەڵکەکەی قوڕبەسەرتر کرد و چارەسەری مەسەلەکانی بۆ ئایندەی تر برد.

ئەمریکا و ڕۆژئاوا لە لایەک و سعودیە و ئیران و تورکیە و حکومەتی سوریا لەلایەکی تر کێشەی سوونە و شیعە لەلایەک و کێشەی ناسیونالیستی و مەزهەبی عەرەب و ئیسرائیلیەکان و مەسەلەی کورد ( ئەگەر مەسەلەی کورد هێشتا لەم فازە نیە ببێتە مەسەلەیەکی ناوچەیی و کێشمەکێشی زلهێزەکان وەک مەسەلەی عەرەب و ئیسرائیل) لەلایەکی تر هەروا جیۆپۆلتیک ومەسەلەکانی سەرچاوەکانی سروشتی و کەرەستەخاوەکانی هەرزان نموونەی دیاری ئەم کێشمەکێشانەن. ئێران و تورکیە لە لایەک دژی بەیەکن لەگەل ڕووسیە یان هەموویان بەیەکەوەش کاردەکەن وە لە عەفرین کردیان و یەکیان گرت لە دژی کورد. یان قەتەر و سعودیە و ئیمارات و تورکیە دژی ئێرانیەکان و حزب اللە و ئیخوانەکان کاردەکان.

کورد لەم نێوەدا جگە لە ڕۆڵی ئەلتەرناتیڤی لە هیچ حساباتێکی ئەقلیمی دا نیە و سفری پاش فاریزەش نیە لە هاوکێشە دیپلۆماسیەکاندا. لە هیچ بۆنە و مناسەباتێکی جدی کێشەی زلهێزەکاندا ئامادەگی نیە و تەنها لە دواوە و لە پەراوێزەکاندا ڕۆڵی لابەلایی هەیە. هەموو ئەم کێشانە هیچیان لەبەرچاوی سەوز و ڕەشی گەلانی سوریا نیە و نەبووە بە بەشار ئەسەدیشەوە جگە لە ماڵوێرانی و سەرگەردانی و کوشت وکوشتار هیچ قازانجێکی تریان لەم هێزە دەرەکیانە نەکردووەو ناکەن. پەرتەوازەیی و هەژاری گەلی کورد یەکێ لە گرفتەکانی گەلی ئێمەیە و نەخۆشی موزمنمانە.

بەنموونە عەفرین شارێکی ئارام و فرەکەلتووری بوو نە شەڕی تیابوو نە کێشە. تورکیا بە بەرچاوی هەموو ئەم هێزانە لە ئۆپراسیۆنێکی سەربازی و جینوسایدی دا هەمووی کاولکرد و هێزی هەڵبژێردراو و ڕێکخراوی و فرە کەڵتووری دەرەبەدەر کرد و ئاڵای تورکیای لەسەر کانتۆنی عەفرین دا هەڵدا، ئەمە بوو مرۆڤ دۆستی ئەمریکا و ڕووسیە و ڕۆژئاوای مافی مرۆڤ و دیموکراسی و پاراستنی ئەمن و ئاسایشی ناوچەکان.

دوای هێرشەکانی سەر دوما بە چەکی کیمیاوی ئەمریکا وەک هەنجەتێک بۆ پاراستنی خەڵک و سەرکوتی هەموو هێزەکانی تر هەستا بە مووشەک باران کردنی چەند ئامانجێکی سەربازی و لێکۆڵینەوەی زانستی سەربازی لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی ئەسەد و ڕووسیە وئێران دا. هیچ پێویست بە بەڵگە و سەلماندنی ئەوەوە نیە بڵێن ئەم ئۆپراسیۆنانەی لە سوریە ڕۆژانە ڕوودەدەن هیچ پەیوەندیان بە ئازادی و یەکسانی ژیانی گەلانی سووریە نیە و هەموو ئەجیندای دەرەکی پاڵ بەمەسەلەکانەوەدەنێن و خەڵکی ئەم ووڵاتە جگە لە بوون بە قەسابخانەیەکی والا بۆ یەکلاکردنەوەی حساباتە سیاسیەکانی زلهێزەکان و ئەقلیمیەکان و قوربانی شتێکی تر نین.

کێشەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەمە لایەنەن؛ مەسەلە مێژوویەکان وەک کێشەی عەرەب و ئیسرائیل، کێشەی سوونە و شیعە، مەسەلە ئابووریەکان و هەژموونی سیاسی وەک کێشەی کانزا و سامانە سروشتیەکان و مەسەلە ئابووریەکانی ناوچەکە، مەسەلەی کورد وەک دوا ئەلقە لە کێشمەکێشەکانی ئیران و سوریا و تورکیا و عێراق، هەموو ئەمانە لە چوارمێخە کێشراون و ئەمریکا و ڕۆژئاوا لە لایەک و ڕوسیە و ووڵاتانی سەر بە ڕووسیە لەلایەکی تر. هەموو ئەمانە هەردەم لە گۆڕان دان و هەرجارناجارە پروشکی ئاگر ووڵاتێ دەگرێتەوە. ماوەیەک فەلەستین و لوبنان یان عیراق و سوریە و لە خوارەوەش سەردەمێ زەفار و لەم دوایانەش یەمەن و سۆماڵ و لیبیا و تونسیشی هاتە سەر واشۆڕ دەبێتەوە بۆ نێجیریا و جیبۆتی و سودان و ئەسیوبیا.

خەیاڵی ئەردۆغان لە خەوی زیندووکردنەوەی ئیمراتۆریەتی عوسمانی و خەیاڵی ئیرانیەکان بە هیلالی شیعی لە بەرکەوتن دان لە هەمان کات سعودیەکان وەک نوێنەری وەهابی دەیانەوێ دووبارە فتوحاتی ئیسلامی (لە واقع کوشتارگای ئیسلامی) لە ناوچەکە بۆ مانەوەی خێزانی ئال سعود زیندوو بکەنەوە. بۆ ئەمریکا گرنگترین مەسەلە هەژموونی لەسەر جیۆپۆلتیک ناوچەکە و ئەمن و ئاسایشی ئیسرائیل و کانزاکان و کەرەستەی هەرزانە ئەوەی تر هیچ مانایەکی نیە و ئەخلاقی سیاسی و ئینساندۆستی جگە لە ووشە ی نێو پەرتوک و ڕۆژنامەکان هیچ مانای تری نیە.

کورد لەبەر ئەوەی توانای پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی نیە و وەک نەتەوە ئەجیندەی خۆی بەیان نەکردووە بەڵکو وەک حزب و تاقم و دەستەیە، ئەوە جگە لە قوربانی و سەرکوت هیچی بۆ نامینێتەوە. جا هەموو کات دووبارەی دەکەنەوە ئەوە خیانەتە چۆن لە کەرکوک و عەفرین هەموو خەڵکی سادە گریان و ڕۆڕۆی بوو بەڵام بۆ سیاسیەکی هۆشیار ڕۆشنە کە ئەمانە هەمووی ئەنجامی کارەکانی پراکتیکی بەڕێوەبردن و دیپلۆماسی و سیاسیەکانی سەرکردە سیاسیە کوردەکان خۆیەتی لە بنەڕەتدا.
لێدانی دوما دووبارە دەبێتەوە چۆن لە ناوچەی تردا ڕوویدا، ئەم بازنەیەی شەڕە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەند دەورانی تریش بەردەوام دەبێ چونکە مەسەلەکان هەموویان بە شێوەی خۆی دەمێننەوەو تەنها لە ڕوواڵەتدا گۆڕانی بەسەر دێ بەڵام لە ناوەرۆکدا هەمان مەسەلەنن. نە نەوەکانی داعش و بەعس ڕەزالەتیەکان لە بیر دەکەن نە نەوەکانی کەرکوک و کۆبانی وعەفرین نە نەوەکانی تەلئەبیب و خەلیل و کەناری ڕۆژئاواو نە تەعز و سەنعا و شوێنەکانی تر. هەر لەکاتی تەقینەوەیەکی ئاوادا بورسەکان و نرخی نەوت وکالاکان ئاڵوگۆڕیان بەسەردێ.هەروا سیستەمی هەژار هەژارتر دەبێ و دەوڵەمەند دەوڵەمەندتر دەبێ زیاتر دەچەسپێ وقوربەسەریەکانی گەلی بەرهەم هێن کە چینی کرێکارە زیاتر دەبن.

لاوازی هێزی ئینتەرناسیوناڵی چەپ و کرێکاری لە جیهاندا ئەم دەست واڵاییەی بەم هەموو هێزانە داوە بکەونە گیانی گەلانی هەژار. ئەگەر کاروابڕوا هەروا کۆمابوونی سەرمایەش لەدەست کەسانی کەم زیاتر دەبێت و یاساکانیش پێچەوانە دەبنەوە ئینجا چینی کرێکار پێویستی بە سەرمایەداریە تا کارێکی مناسبی دەستکەوێ نەک لە ووڵاتانی دواکەوتوودا بەڵکو لە ووڵاتانی ئەوروپایی و ئوسترالیا و ئەمریکای باکووردا.

ئاسۆ حامدی

لە بیستەمین ساڵیادی تیرۆری هاوڕێیان شاپوروقابیلدا

بیست ساڵ لەمەوبەر لە ڕێکەوتی ١٨-٤-١٩٩٨ دا بە ئاشکرا لەناو شاری هەولێرو لە سایەی دەسەڵاتی پارتی لە لایەن چەند کەسێکی سەر بە تاقمە ئیسلامی یە تیرۆریستەکانەوە دوو ڕابەری جەسورو ماندونەسانو دڵسۆزی جەماوەری چەوساوەی کوردستان ، بە تایبەتی خەڵکی ئاوارەو بێخانەو لانەو بێکارو هەژار، ولایەنگرانی مافەکانی ژنان تیرۆر کران ،کە ئەوانیش هاوێیان شاپور عەبدولقادرو قابیل عادل لە ڕابەرای حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری بوون.
ئەگەر چی ئەو کات پارتی کەسانێکی دەسگیر کرد کە گوایە هەستاون بەم تاوانە بەڵام ئەوەی گومانی تیا نی یە تا ئیستاش ئەوەیە کە هاندەرو بڕیاردەری سەرەکی ئەم تاوانەیان نەک هەر دەسگیر نەکردوە بەڵکو پارتی بۆ مەبەستەکانی خۆی پلەو پایەی پێداونو کردویانن بە ئەندام پەرلەمانییش چ لەسەر لیستی پارتی چ لەسەر لیستی ئیسلامی یەکان. ئەوانەش مەلا بەشیری سەربەپارتی کە بە ئاشکرا لە خوتبەری رۆژی هەینی یەوە هانی خەڵک دەدات بۆ کوشتنی هاوریان هەروەها مەلا بیلالی سەر بە کۆمەڵی ئیسلامیش بە پێی دانپیانانی یەکێک لەوانەی دەسگیرکراون باسی چۆنێتی کوشتنیان دەگیڕیتەوەو دەڵێت ئەوان دەستەیەکی چوارکەسی بونە لە لایەن مەلا بیلالەوە راستەوخۆ سەرپەرشتی کراون تا ئەم تاوانە ئەنجامدەن.کەچی ئەم دوو کەسە تا ئێستا ئازادن وەک سەدانو هەزاران تاوانباری تیرۆریستی کرد.

هەمو ئەم بەڵگانە لە کاتێکدایە کە ڕابەری حزبی کۆمۆنیست لەو ساتەوە چەندین جار لە ڕووی یاسایی یەوە دەستی بردوە بۆ ئەم کەیسەو بە جدی دادگای لێیان گرتوە بەڵام پارتی هەر جارەی بۆ مەبەستێکی خۆی ئەمدەستو ئەودەستی پێدەکات.
خۆ هەر کاتێکش کێشەو ململانێیان لەگەڵ تاقمە ئیسلامی یەکان توند بوبێتەوە ئەوە سەرانی پارتی ئاماژە بە کەیسەکە دەدەنەوە ئەویش بۆ مڵکەچ پێکردنیان.ئەمەش جارێکی تر ئەوە دەسەلمێنێتەوە کە پارتی وەک لایەنی دەسەڵاتدار بیانەوێتو نەیانەوێت ڕۆڵیان هەبو چ لە هاندانی مەلاو ئیسلامی یەکان بۆ ئەم تاوانە چ لەوەی هەندێک لە تاوانباران ئاشکرانو بایی ئەوەندەش بەڵگە هەیە بۆ دەسگیرکردنو سزادانیان بەڵام بێ دەنگەی لێدەکەن.
بۆیە ئەم کەیسە لەهەمو ڕوویەکی سیاسی و یاساییەوە لای جەماوەری ئازادیخوازبە گشتی و حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری بە تایبەتی ،هەمیشە بە کراوەیی دەمێنێتەوە و هەرگیز فەرامۆش ناکرێت تا ئەو ڕۆژەی دەسەڵاتێک دەبێت لانی کەمی ئازادی و عەدالەتو سەروەری یاسا بپارێزیت و لە سایەیدا ئەم تاوانبارانەش ڕوبەڕوی دادگاو سزا بکرێنەوە.

هەر بەم بۆنەیەوەش پێویستی دەزانم جارێکی تر ئاماژەیەکی کورت بە پێگەی ئەم دوو هەڵسوڕاوە کۆمۆنیستە بدەم کە چۆن ئەوان لە ناو ئاپۆڕەی ناڕەزایەتی جەماوەرەوە وەک دوو ڕابەر هاتونەتەدەرەوە.
بێگومان شاپورو قابیلش وەک سەدانو هەزاران کەسی تر هەر لە دەورانی هەرزەییو لاوێتی یەوەو لە چوارچێوەی بارودۆخی پڕ لە ململانێو کێشمەکێشی سیاسی وچینایەتی و شەڕو ستەمو بێمافی تر لە سایەی ڕژێمی قەومی فاشی بەعس و باڵادەستی ڕەوتە بۆرژوا قەومی یەکانی تر لە ئاستی عێراقو کوردستان ئاشنا بونە بە فکرو کاری سیاسی و پاشان ڕوهێنانیان بۆ بیروکاری کۆمۆنیستی.

بە تایبەتی لە دەورانی جەنگی ئەمریکا لە عێراقو، پاشان ئاوارە بونو بێخانەو لانەیی و بێکاریو هەژاری …هتد ئەمانیش چارەنوسیان بەستراوەیە لەگەڵ ئەو جەماوەرە. بێگومانە ئەم دۆخەش کە دەسەپێت بەسەر خەڵکدا ئیتر خەڵکیش ناڕەزایەتی دەردەبڕێت بەرامبەر ڕژێم و دەسەڵاتە سەرکوتگەرەکان بۆ بەدیهێنانی مافو خواستە سەرەتایی یەکانیان.بە تایبەتی هەزاران کەس لە خەڵکی ئاوارەو بێخانەو لانە کە لە دەسەڵاتی بەعس هەڵاتبون بۆ ژێر دەسەڵاتی پارتی ویەکیتی.
ئەمانیش لەگەڵ دەیانو سەدان کەسی تر لەناو ئاپۆرەی ناڕەزایەتی جەماوەردا بە جەسوریو شێلگیریو دڵسۆزی و ،هەروەها بە هەوڵوخەباتیان بۆ یەکگرتو کردنی خەڵکودانانی نەخشەو پلان بۆیان بە کردەوە بونە نوێنەرو ڕابەری جەماوەری ناڕازی.

لە ماوەیەکی کەمتر لە ساڵێک بە هاوکاری دەیان هەڵسوراوی تری چەپو ئازادیخواز توانیان خەڵکی ئاوارەو بێخانەو لانە لە زۆربەی شارەکانی کوردستان، بە تایبەتی لە هەولێر ، لە کۆمەڵەی ئاوارەکان ڕێکخەنو چەندین خواستو داوایان بە هێزی یەکگرتوانە بەدیبێنن. جا چ ئەو خواستوداوایانە بەسەر دەسەڵاتی تازە داسەپاوی حزبە قەومی یەکاندا سەپاندبێتیان چ لە ڕێگای ئەو هاوکاری یانەی کە دەزگا خێرخوازی و ئینساندۆستە جیهانی یەکانەوە دەدرا.ئەمان بە شێوازیکی دادپەروەرانەو دڵسۆزانەو خۆنەویستانە لە ڕێگای کۆمەڵەی ئاوارەکانەوە دەیانگەیاندە خەڵک.
بەڵام لەگەڵ چونە سەری ئاستی هۆشیاری چینایەتیو ڕێکخراوەیی ئەو خەڵکەدا، کە ئەمان لە نوێنەرانو ڕابەرە بەرجەستەکانیان بوون، ئیتر سەرانی دەسەڵاتی قەومیو خێڵەکی و میلیشایی کە نەیان دەتوانی بە شێوازی ململانێی سیاسی و مەدەنیانە پاشەکشە بە جەماوەرو رابەرەکانیان بکەن بۆیە هەمیشە خەریکی پلانگیریو ئاژاوە گیری بون لە دژیان.وە چەندین جاریش ڕوبەڕوی هەڕەشەو گوڕەشەبونەتەوەو هەوڵی دەسگیرکردنو بێسەروشوێنکردنیان دراوە لە لایەن سەرانی دەسەڵاتەوە.
هەرچەند سەرانی دەسەڵات توانیان بە جۆرێک لە جۆرەکان سەرکوتوبن لە لاوازکردنی کۆمەڵەی ئاوارەکان لە ڕێگای پارە بەخشینەوەو ناردنی کەسانی سەربەخۆیان بۆ ناویانو پڕوپاگەندە کردن لە دژیان. بەڵام لەگەڵ هەمو ئەمانەشدا ئەوان بەردەوام بونە لەسەر کاروخەباتکردن لە مەیدانی ترو شیوازی تر بۆ بەرگری لەمافو ئازادییەکانی جەماوەرو ڕێکخراوکردنیان بە ئاسۆ ئامانجو بیروکارونەریتی کۆمۆنسیتانە.

تایبەتمەندی تری ئەم دوو ڕابەرە جەماوەری یە ئەوە بوو کە تەنها لە نێو ڕیزەکانی خەڵکی ئاوارە هەڵسوڕاو نەبون بە تەنها بەڵکو لەنێو توێژە ستەمدیدەکانی تریش لەوانە بێکارانو کارمەندانو خوێندکارانو بزوتنەوەی یەکسانیخوازی ژنانیش ڕۆڵی بەرچاویان هەبو. بە تایبەری لە دوای پێکهێنانی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری عیراق لە ٢١-٧-١٩٩٣ ڕۆڵی بەرچاویان هەبو لە پێکهینانو جێگرکردنی بیرو نەریتی کۆمەڵایەتیو کۆمۆنسیتانە. بە تایبەت لە شاری هەولێر لە سالی ١٩٩٥ بەداوە ئیتر بونە نوینەری سیاسی راستەقینەی حزبی و جەماوەری ستەمدیدە بەرامبەر دەسەڵاتداران .وە بەرگریان لە پرسو مافەکانی ژنان بەرامبەریاساو باوەڕو نەریتی داکەوتوو داسەپاوی خێڵەکی حزبە دەسەڵاتدارەکانو تاقمە ئیسلامی یەکانو مەلاکانیان مەیدانێکی تری گەورەی کارو خەباتیان بوو.ئەم ڕۆلەشیان لە مەراسیمی یادی سێ ساڵەی حزبی کۆمۆنیست لە ٢١-٧-١٩٩٧ لە هۆڵی میدیا لە هەوڵیر کە ئەو کات ئەندامی کۆمیتەی ڕێکخستنی شاری هەولێربوم ئاشکراوترو بەرجەستە تر بوە لە پێشو. لەو کاتەوە ئیتر کێشەو ململانێیان لەگەڵ تاقمە ئیسلامیو مەلاکانیان لە ساڵی ١٩٩٨ گەییشتە ڕادەیەک کە ئیتربۆ ئیسلامی یە تیرۆریستییەکان تەحەمول نەدەکرا. هەر بۆیە ملهورانە پەنایان بردە بەر پلانگیرانو هاندانی کەسانی لۆمپەنو هەندێک مەلاو رۆڵی هەلپەرستانەی پارتی چەند تاوانبارێک لە بنکەی بێکاران بە ڕۆأی ڕوناک تیرۆریان کردن.

بەڵام هەر وەک ئاماژەمان پێداو جارێکی تریش جەختی لێ دەکەینەوە کە یادی ئەم ڕابەرە جەسورانە کە لە ناو ئاپۆڕەی ناڕەزایەتی جەماوەر هاتونە دەرەوە هەمیشە زیندوەو کەیسەکەشیان لە ڕویی سیاسی و یاسایی یەوە هەمیشە بە کراوەیی دەمێنێتەوە تا ئەو کاتەی بچوکترین دەرفەت دەبێت بۆ سزادانی تاوانباران.
هاوکات ئێمە لەگەڵ هەمو بەرەی ئازادیخوازی بە درێژە دان بە خەباتیان تا گەییشتن بە ئامانجەکانیان، کە بەدیهینانی سۆسیالیزمە ،بەردەوام دەبین.
بەرزو بەرێز بێت یادی ئەم دوو ڕابەرە جەماوەریەی چەوساوەکانی کوردستان
ڕیسوایی بۆ تیرۆریزمی ئیسلامی و دەسەڵاتی سەرکوتگەری قەومیو خێڵەکی میلیشایی لە کوردستان.

موزەفەر عەبدولا
١٥-٤-٢٠١٨

تێبینی:
ئەم نوسینە لە ڕۆژنامەی بۆپێشەوەدا بڵاوکراتەوە

لە ڕێگادا بووم بەرەو پەنجەرەی ژورەکەت
لە ناکاودا قاچم بەر دوو مێروو کەوت
ئەودەم من بووم بە بکوژ
نەدەبوو جوانیەکان بۆ ئێمە بمرن
دەبوو..
ئێمە جوانیەکان لەسەر پەڕ بنەخشێنین
،
من ئێستا بکوژم
من دادگایی بکە
تۆ تۆڵەیان بکەوە
تۆ دەست بھێنە
بەسەریاندا
تۆ،نازی ئەوان ھەڵگرە
ئیتر دەستەکانم بۆیە ناگرن
دەستەکانم جگە لە بۆیەی سوور
ڕەنگی تری پێ ناگیرێن.
……
لە خـەونمدا
تۆ لە ژورەکەم دەخولایتەوە
و
لەگەڵ خۆتا چاوشارکێت ئەکرد،
ھاتم دەستەکانتم گرتن و نام بە دڵــمەوە
لە خەونمدا
شەوێک کەس لە کۆڵانەکەتان نەدەبینرا
ھاتم بۆ ژورەکەت
چرپاندم بە گوێچکەتا
سڵاو ئازیزم
من ھاتوووم
تۆ وەڵامت
نه‌دامه‌وه‌
ئەودەم ماچێکم بە سەبری كردیت
تۆ،
ده‌بێت له‌ هه‌موو چركه‌یه‌كدا
له‌گه‌ڵ هه‌موو هه‌ناسه‌یه‌كدا
ماچ بكرێیت
و گوتم شەوت شاد خۆری درەوشاوەم.
…
لە ڕۆژی لا دایکبوونتا
ھەموو ئازیزانت
دیارت پێشکەش دەکەن
دێمە ماڵتان،
دایک و باوکت رقیان لێم دەبێ
ھەمووان چاویان لەسەرمە
دەمھەوێ بڕۆم
دەگەڕێمەوە
لە گیرفانی کراسەکەمدا
گوڵە سپیەکە دەردەھێنم
دەڵێم پێشکەشە بە تۆ،
بە ھەموو توانامەوە ھاوار دەکەم و
دەڵێم:ئەی دایک و باوک!
ڕازی دەبن دڵم بسپێرم بە کچەکەتان؟
….
بۆ کچێک شیعر دەنووسم
جوانی لە ناخیدا دەبارێنێ
بۆ کچێک شیعر دەنووسم
وەک گوڵ
چۆن ھەناسەی پاک دەبەخشێ
ئەویش میھرەبانی دەبەخشێت
بەڵێ من بۆ کچێک دەنووسم
وەک مناڵێک دەخەنێتەوە
من
عاشقی چاوەکانیم
عاشقی
لەچکەکەیم
عاشقی
پێکەنینەکانیم
عاشقی
بزەکانیم…

(حـه‌مه‌ هـیوا) 16/4/2018
کاتژێر ٧:٣٠ ی ئێوارە

برادەرێكی منداڵیم هەبوو ناوی شەماڵ بوو. من و شەماڵ سەرسەری و چەقۆ وەشێنی (رەحیماوە) بووین. كەس نەیدەوێرا شان لە شانمان بدات. بەداخەوە زۆری نەبرد ماڵی شەماڵ باری كرد بۆ سلێمانی!
هەر كە خەڵكی ڕەحیماوە زانیان من بە تەنیام، گەلە كۆمەیان لێكردم و تێریان تێهەڵدام.
لەپاش چەند ساڵێك ڕۆژێكیان دایكم وتی دەچین بۆ سلێمانی و سەردانی ماڵی (شەماڵ )دەكەین.
لەخۆشیا خەریك بوو باڵ بگرم.
لەژیانمدا حەزم لە سێ شتی شاری سلێمانییە: گەزۆكەی، شەربەتی مێووژ و كچەكانیان كە كاتێك دەڵێن بە ساقەو بم.
سەردانی ماڵی (شەماڵ)ی برادەرمان كرد. دامربۆكسێكم بەدیاری پێشكەش بە (شەماڵ) كرد، وتی هەتیو ئەوە چییە پێت؟
دەچین كوڕانی گەڕەكی پێدەترسێنین.
بیشارەوە… ئەم شارە شەقاوەی وای تیایە دوو چەقۆش تەرح دەدەن.
ئینجا شەماڵ وتی: با بچین بۆ گەڕان.
وتم: من حەزم لە گەزۆ و شەربەتی مێووژە.
لەگەڵ شەماڵ چووین بۆ ناو شار…گەزۆ و شەربەتی مێووژمان خوارد.
ئەوەی سەرنجی ڕاكێشام شەماڵی برادەرم لە هەركتێبخانە و ڕۆژنامەفرۆشێك، قەدەرێك ڕادەوەستا و مانشێتەكانی دەخوێندەوە . لەبیرمە نامیلكە بچكۆلانەكەی (عەبدوڵا پەشێوی) دەخوێندەوە وتی: ئەگەر پارەم هەبوایە ئەم كتێبەم دەكڕی.
منیش كتێبەكەم گرتە دەست و خوێندمەوە(شەو نییە خەونتان پێوە نەبینم)!
گەڕایینەوە ماڵ. ئێوارە كە تاریك داهات. شەماڵ دەفتەرێكی دووسەد لاپەڕەیی دەركرد. وتی: ئەمە هەمووی شعری خۆمە و نووسیومەتەوە.
ئینجا هەستم كرد شەماڵ گۆڕاوە و بووە بە شاعر
لێمپرسی: چۆن دەبێت بەشاعر؟
وتی: دەبێت عاشق بیت.
لە فكری خۆم وتم جا كێ عاشقی من دەبێت لەو (ڕەحیماوە) یە هەموو دەمناسن، كە پیس و پۆخڵم!
شەماڵ دەستیكرد بە شیعر خوێندنەوە منیش تەقەی سەرم دەهات.
لێمپرسی: باشە تۆ عاشقی كێ بوویتە؟ كچێكی گەڕەكە شەو دەیبینین.
وتم: ئەرێ ئەو كچە بە تۆ دەڵێت بە ساقەو بم؟
هەر كە بمبینێ وادەڵێت.
ئینجا وتم: شەماڵ گیان… دیارییە كم بۆت هەیە دەتدەمێ بەس تووخوا لێم تووڕە نەبیت؟
فەرموو…
لەژێر قەمیسەكەمەوە كتێبەكەی (پەشێو)م خستە بەردەمی.
بەسەرسووڕمانەوە پرسی: هەتیو ئەمەت لەكوێ بوو؟
لە كتێبخانەكە دزیم… بۆ تۆ…
ئای كە ڕەفیقی چاكیت… لێ جارێكیتر نەكەی لەم شارە دزی بكەیت، چونكە خەڵكی. ئێرە لە تۆ زۆڵترن.
دوای ئەوەی شەماڵ چەند كۆپلە شیعرێكی بۆم خوێندەوە، دنیا تاریك ببوو. وتی: (بەخە)گیان هەستە بابڕۆین دەنكەكەمت پێ بناسێنم.
لەپاش ئەوەی چەند كووچەیەكمان بڕی لەژێر دارەتوویەك وەستاین و چاوەڕوان بووین!
لەپڕ كچێك كە دەتگووت مانگە، لەدرەختەكە نزیك كەوتەوە.
بە دەنگێكی ناسك وتی: (شەماڵ) گیان. بەساوقەوبم …ئەوە خۆتی؟
بەڵێ…ئەمەش ڕەفیقەكەمە كە بۆم باس كردی.
دوای چۆنی چاكی كە من زمانم تێك ئاڵا بوو، ئەوانش پێمپێدەكەنین.
شەماڵ دەفتەرە شعرەكەی دەرهێنا و چەند كۆپلە شعرێكی خوێندەوە، ئینجا دەفتەرەكەی دایە دەستم و وتی: بڕۆ …سەر كۆڵان و چاوەڕووانم كە.
دووركەوتمەوە و بڕیارمدا هەر كە بگەڕێمەوە ڕەحیماوە یەكسەر عاشق بم و شیعر بنووسم!
كە (شەماڵ)ی برادەرم گەڕایەوە لام. وتی هەتیو دەنكەكەم جوانبوو ؟
وتم: خواوبێت، ئەگەر ئەمە دەنكی من بێت یەك دیوان شیعری بۆ دەنووسم!
ئەو شەوە لە سلێمانی خەوم زڕا …دەمگووت تۆبڵێی منیش بتوانم عاشق بم و شیعر بنووسمەوە؟!
كە گەڕاینەوە بۆ كەركووك، لەماوەیەكی كەمدا خوو و ڕەوشتم گۆڕا، هەرچەندە عاشق نەبووم، بەڵام توانیم ببم بە بەناوبانگترین شاعیری گەڕەكی ( ڕەحیماوە)
چونكە دەفتەر شیعرەكەی (شەماڵ)ی برادەرم دزی بوو!

١ی نیسانی ٢٠١٨

ماوەیەکە کۆی حیزب و ڕێکخراوەکانی سەرانی مافیای کوردی بەدەسەڵات و خۆبەئۆپۆزیسیۆن زانەکانی یەوە ،کەوتوونەتەهاندانی خەڵکی کوردستان بۆبەژداریکردن،لەگاڵتەجاڕی هەڵبژردن ،ئەوەش والیکدەدەنەوەو بەخەڵکی کوردستانی دەفرۆشن ،کەبەژداری کردن ،لەوگاڵتەجاڕیەی سەرانی مافیای کورد ڕێگای گۆڕانکاریەو بەژداری نەکردن مانەوەی دۆخەکەیەوەک خۆی .

چەندگەمژەییە ،لەسایەی دەسەڵاتێکی مافیاگەریدا باوەڕبەوەبهێنیت دەتوانی ،لەڕێگەی گاڵتەجاڕی هەلبژاردنەوە گۆڕانکاری بکەیت .ئەزموونەکانی دنیا ئەوەیان سەلماندووە ،هیچ کات لەژێر دەسەڵاتی مافیاو دیکتاتۆرەکاندا ،لەڕێگەی گاڵتەجاڕی هەلبژاردنەوە گۆڕانکاری ،لەدەسەڵات دا ڕوونادات و هەمووکات سیناریۆی هەڵبژاردن بۆگەوجاندنی خەڵک و مانەوەی دەسەڵاتە.

ماوەی ٢٧ساڵە سەرانی مافیای هەردووبنەماڵەی بارزانی و تاڵەبانی ،سەرەتابەناوی شەرعیەتی شۆڕشگێری و دواتر سیناریۆی گاڵتەجاڕی هەڵبژاردن ،دەسەڵاتیان بەسەرخەڵکی کوردستاندا سەپاندووەو هەرچی ژیانی ئینسانی و ماف و ئازادیەکانی خەڵکی کوردستانە داگیریان کردووە و بەدڕندانەترین شێوە سەرکوتی هەردەنگێکی ناڕازیان کردووە،هەرکاتێکیش ڕەخنەیان لێگیرابێت ،باسی شەرعیەتی خۆیان کردووە ،لەڕێگەی هەڵبژاردن و دەنگ پێدانی هاوڵاتیانی کوردستانەوە .

بەمانایەکی تر هەرکاتێک خەڵکی کوردستان ناڕەزایەتیەکانیان بەرەوپێش بردبێت و بیریان ،لەڕێگاچارەی کۆتایی هێنان بەدەسەڵاتی مافیاگەری کوردی کردبێتەوە ،سەرانی مافیای کوردایەتی سیناریۆی گاڵتەجاڕی هەلبژاردنیان هێناوەتە پێشەوەو بانگەشەیان بۆ ڕای خەلک کردووە ،کەدەتوانیت کێشەکان یەک لایی بکاتەوە و کۆمەڵێک کەسی تریان بەناوی ڕێکخراو حیزبی نوێی درووست کردووە و هانیان داون ،تاخەڵک بەگاڵتەجاڕی هەلبژاردن فریوو بدەن ومانەوەی خۆیان مسۆگەربکەن .

ئەوەی ئێستا لەلایەن هەندک ڕێکخراو حیزبەوە بانگەشەی بۆدەکرێت و هاوڵاتیان هاندەدەن بۆبەژداری ،لەگاڵتەجاڕی هەڵبژراردن،جگەلەفریودانی خەڵکی کوردستان و ئاوکردنەئاشی سەرانی مافیای کوردایەتی هیچ شتێکی ترنی یە.
٢٧ ساڵە دیوەخانەکەی سەرانی مافیای کوردایەتی چی گۆڕیوە بەقازانجی خەڵکی کوردستان ،جگەلەوەی کاریان شەرعیەدان بووە بەدزی و تاڵانی و داوێن پیسیەکانی سەرانی مافیای کوردایەتی و،لەبەغدادیش ڕاوپارەوبەرژەوەندیەکانی بنەماڵەکانیان کردووە،نەک شتێکی دیکە.

هەرکاتێکیش دەنگی ناڕەزایەتیەکانی خەڵکی کوردستان بەرەو تەقینەوەو کۆتایی ‌هێنان بەدەسەلاتی هۆڤیانەی کوردایەتی هەنگاوی نابێت ،دیوەخانەکەیان بەکارهێناوە بۆ لەبەین بردنی ناڕەزایەتی و توڕەییەکانی خەڵکی کوردستان ،لەنموونەی داخستنی دیوەخانەکەو دروستکردنی کەشێکی نائارام ،بەوەی ناکۆکیان هەیە ،لەکاتێک دا ئەو داخستنە جگە لەسیناریۆیەکی سەرانی مافیای کوردایەتی بۆ مەژغوڵکردنی خەڵکی کوردستان و لەبیربردنەوەی کێشە بنەڕەتیەکانیان و دەرگیرکردنیان ،بەکێشەی لاوەکی دیوەخانەکەیان هیچی ترنەبووە.

کاتی ئەوەیە خەڵکی کوردستان هۆشیاربن و دەرسێکیان ،لەسیناریۆو مانۆڕەکانی سەرانی مافیای کوردایەتی وەرگرتبێت و چیتر بەسیناریۆی گاڵتەجاڕیەکانیان بەناوی هەڵبژاردنەوە فریوونەخۆن و خۆیان نەدەنە دەست قەدەری گاڵتەجاڕی هەلبژاردن بۆگۆڕانکاری .ئەوزوڕنایەی ئێستاکەوتوەتەکارو دەیەوێت والەخەڵکی کوردستان بکات ،کەبەژداری کردنیان ،لەهەڵبژاردنی عێراق چەسپاندنی مافە دەستوریەکانی خەڵکی کوردستانە و گێڕانەوەی مافەخوراوەکانیانە لەعێراق،وەک ئەوەی دەسەڵاتی عێراق هۆکاری بڕینی مووچەکانیان بێت و ئەم مافیایانە خۆیان هۆکارەکان نەبووبن.ئەوەی تاکەڕێگاچارەی خەڵکی کوردستان بۆکۆتایی هێنان بەدەسەڵاتی مافیای کوردایەتی ،تەنها هەڵبژاردنە ،جگە لەشەریکی دەسەڵاتی مافیای کوردایەتی وهەوڵی مانەوەی مافیاگەری هەردوو بنەماڵەی بارزانی و تاڵەبانی و شەریکەکانیان شتێکی ترنی .

٢٧ساڵ لەمێژووی دیوەخانەکەی سەرانی مافیای کوردایەتی ،لەکوردستان و زیاتر لەدەساڵیش لەعێراق نەیتوانەوە ،نانێک بەسفرەی خەڵکی کوردستان ببەخشێ ،بەرپرسێکی گەندەڵ و داوێن پیس بداتە دادگاو بکوژی ژنان و رۆژنامەنووسان ،لەڕێگەی دادگاوە بەسزابگەیەنێت ،ئیتر ئەودیوەخانانانە، جگە لەپاساوهێنانەوە بۆ دزی و گەندەڵی و داوێن پیسیەکانی دەسەڵات چی بڕیارێکی بەقازانجی خەڵکی کوردستان دەرکردووە.بۆیە دەبێت خەلکی کوردستان بەژداری هیچ گاڵتەجاڕیەکی هەلبژاردن نەکەن و بەهیچ بەڵێنێکی سەرانی مافیای کوردایەتی فریوون نەخۆن ،بەڵکو هەوڵبدەن ریزەکانی خۆیان رێک بخەن و هەوڵی کوتایی هێنان بەسەرانی مافیای کوردایەتی بدەن ،ئەوە تاکەڕێگای ڕزگاریە و کۆتایی هێنانە بە هەموو دەستدرێژی و بێ مافیەکان ،نەک سیناریۆی گاڵتەجاڕیی هەڵبژاردن ،کەپێش وەخت ئەنجامەکەی دیاری کراوە.

هۆڵەندا
١٢/٤/٢٠١٨

(1)

پاشاگه‌ردانییه‌كی سیاسی باش شاری سلێمانی گرتۆته‌وه‌: ده‌توانم بڵێم لۆژیكی دیموكراسیه‌تی تێپه‌ڕاندووه‌ و جۆرێك بووه‌ته‌ ئاژاوه‌ی سیاسی. هه‌مووشی به‌رئه‌نجامی ناكۆكییه‌ نه‌خۆشانه‌كه‌ی ناو یه‌كیه‌تییه‌ و ئه‌م حزبه‌ی كردۆته‌ قوربانی ملانێی نێوان باڵه‌ جیاوازه‌كانی ناو خۆی.
گرفتی ئه‌و سه‌ركردایه‌تییه‌ی ئێستای یه‌كیه‌تی ئه‌وه‌یه‌، كه‌ هه‌رچه‌ند‌ به‌ش و باڵی لێ ده‌بێته‌وه‌ و خه‌ڵكی لێ جودا ده‌بێته‌وه‌، ئه‌وه‌نده‌ش بێ خه‌م و بێباكه‌ له‌ ئاستیاندا (پێده‌چێ ئه‌مانه‌ گرووپێكی خۆسه‌پێنی ده‌سه‌ڵاتخوازبن: هی وایان تێدایه‌ سه‌ری زمان و بنی زمانی وشه‌ی دیموكراسییه‌، به‌ڵام له‌ ڕاستیدا فڕی به‌سه‌ر دیموكراسیه‌ته‌وه‌ نییه‌ و ته‌نها پیاوێكی سه‌فسه‌ته‌چی زۆربڵێی خۆهه‌ڵكێشه‌ و مه‌راییش بۆ سه‌ركرده‌ی حزبی دیكه‌ ده‌كا). هه‌ڵبه‌ته‌ له‌م دۆخه‌ی ئێستای یه‌كیه‌تی، ته‌نها پارتی سوودمه‌ندی یه‌كه‌مه‌.

(2)

به‌درێژایی مێژووی ده‌یان ساڵی ڕابردوو، یه‌كیه‌تی ڕه‌خنه‌ی له‌ پارتی ده‌گرت، كه‌ حزبێكی خێڵه‌كیی بنه‌ماڵه‌ییه‌؛ كه‌چی ئێستا وا خۆی خه‌ریكه‌ ده‌بێته‌ حزبێكی خێڵه‌كیی – بنه‌ماڵه‌یی عه‌یار (24).
پێده‌چێ یه‌كیه‌تی وه‌ك پارتی، به‌ پێی بنه‌مای فیكری و سیاسی خۆی، به‌رگه‌ی ئه‌م سیستمه‌ (ڕێكخستنه‌) حزبییه‌ ته‌قلیدییه‌ نه‌گرێ، بۆیه‌ وا ده‌بینین ڕۆژ له‌دوای ڕۆژ به‌ره‌ و قه‌یرانی پتر و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی پتر و بچووكبوونه‌وه‌ی پتر هه‌نگاو ده‌هاوێژێ. گه‌لۆ، ده‌بێ بزانین، ئه‌مه‌ ڕۆژهه‌ڵاته‌: دواجار هه‌موو شته‌كان ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ سه‌ر بنه‌ڕه‌تی (ئه‌سڵی) خۆیان. واته‌ هه‌میشه‌ ڕابردوو زاڵ و باڵاده‌سته‌ له‌ ژیانی ئێمه‌دا.

له‌سیسته‌می نوێی جیهانییدا ( جیهانگیری)، پرسی ئازادی به‌جۆرێكی نوێ خۆی فۆڕمۆڵه‌ ده‌كاته‌وه‌‌و خۆی ده‌گونجێنێ له‌گه‌ڵ پرانسیپه‌ سیاسی‌و ئابوری‌و كولتوری‌و ته‌كنه‌لۆژییه‌كان. به‌حوكمی ئه‌وه‌ی له‌داڕشتنه‌وه‌ی پێناسه‌ی تازه‌ بۆ سیسته‌می نوێ، كه‌ جیهان هه‌مووی له‌گه‌ڵ خۆی ده‌جولێنێ، یان راستتر بڵێین، جیهان ده‌كاته‌ بازارێكی گه‌رم‌و به‌رده‌ست تا كاڵاكان یان ئایدیاكان به‌ئاسانترین شێوه‌ تێیدا ساغبكرێنه‌وه‌ یان بگه‌ن. له‌م ناوكۆیه‌دا ئازادی رایه‌ڵه‌كانی هه‌ڵده‌چنێ‌و رۆڵی ئه‌كتیڤ ده‌گێڕێ.
ئه‌گه‌ر جاران ئابووری ته‌نها ئابووری چوارچێوه‌یه‌كی دیاریكراوبوو، واتا سنووری نێوان ده‌وڵه‌ته‌كانی به‌ پڕۆتۆكۆلات‌و كۆنتراكتی ئابووری نێوانیان كۆنترۆڵده‌كرد. ئێستا ئابووری بۆته‌ ئابووریێكی سنووربه‌زێن‌و خۆی به‌سنووری ده‌وڵه‌ت‌و نه‌ته‌وه‌ نابه‌ستێته‌وه‌، به‌ڵكو ئازادانه‌تر…فراوانتر هه‌ڵسوكه‌وت ده‌كات. ئه‌م پرسه‌ بۆ بواره‌ سه‌ره‌كییه‌كانی دیكه‌ی ژیانیش راسته‌، له‌وانه‌ش سیاسه‌ت‌و كولتور، كه‌ وه‌ك ستراكتۆره‌كانی سیسته‌می نوێ داده‌نرێن، یان سیسته‌می نوێ خۆی له‌سه‌ریان بیناده‌كاته‌وه‌. سیاسه‌ت ده‌بێته‌ سیاسه‌تێكی گشتی‌و كولتوریش هه‌مان كارده‌كات، هه‌موو ئه‌مانه‌ش په‌یوه‌ست ده‌بن به‌یه‌كه‌وه‌ له‌ڕێی ته‌كنه‌لۆژیاوه‌، كه‌ رایه‌ڵه‌كانی ئینته‌رنێت ئه‌و په‌ڕی ئاسانكاریی بۆئه‌م شێوازانه‌كردووه‌. واتا ئینته‌رنێت به‌خێرایی له‌هه‌موو كونجێك رۆڵی سه‌ره‌كی له‌ كۆمیونیكه‌یشن ده‌گێڕێ‌و هه‌موو تاكه‌كان به‌ئاسانی به‌یه‌كه‌وه‌ گرێده‌دات‌و ئه‌توانن زۆر به‌ئاسانی له‌ كولتور‌و زمانی یه‌كتری فێرببن‌و تێبگه‌ن‌و دیالۆگ بكه‌ن، كه‌ جاران به‌ر له‌سیسته‌می نوێ كارێكی نزیك بوو له‌مه‌حاڵ.

بۆیه‌ بۆپرسی ئازادی كه‌ چوارچێوه‌كانی فراوانترده‌بنه‌وه‌، وه‌ك باسمانكرد له‌چوارچێوه‌ی ته‌نها ده‌وڵه‌ت گیرناخۆن، به‌ڵكو ده‌بنه‌ سنووربه‌زێن، به‌ئاسانی ته‌عمیم ده‌بن ( ده‌گشتێنرێن)‌ولێكده‌چن‌و به‌ته‌واوی ره‌نگی یه‌ك ده‌گرن به‌ڵام ( مه‌رجیش نیه‌ وه‌ك یه‌ك بن).
لێره‌دا به‌وه‌ ده‌گه‌ین. ئازادی ده‌چێته‌ سه‌ر شێوه‌ ژیانێكی تازه‌، كه‌ فراوانتر به‌سه‌ر ده‌لاقه‌كانی ژیاندا بڕوانێ‌و جیهان به‌ته‌واوی به‌ڕوویدا بكرێته‌وه‌، به‌ده‌ستوه‌گرتن به‌ به‌رمه‌بنای ” تا ئه‌و شوێنه‌ ئازادی كه‌ ئازادی ئه‌وانی دی پێشێل نه‌كه‌ی” كه‌ ئه‌مه‌ رسته‌یه‌كی رۆسۆیه‌‌و له‌په‌یمانی كۆمه‌ڵایه‌تی پێی ئاشناده‌بین.

كه‌واته‌ تا به‌فراوانتر له‌ ئازادی بڕوانین، تا سنووره‌كانی دونیامان له‌به‌رده‌مدا كراوه‌تربن، ئه‌وه‌نده‌ مولته‌زیمترده‌بین به‌رامبه‌ر ئه‌وانه‌ی به‌هه‌مان شێوه‌ ده‌یانه‌وێ ئازادی پراكتیزه‌بكه‌ن. كرۆك‌و ناوه‌رۆكی ئازادیش به‌پێی پرانسیپه‌ تازه‌كانی جیهانگیری خۆ له‌ ئازادی بیركردنه‌وه‌، ئازادی گوزارشتكردن، ئازادی هه‌ڵبژاردن، ئازادی به‌شداریی سیاسی، ئازادی خۆكاندیدكردن، ئازادی دروستكردنی حزب‌و رێكخراو، ئازادی چوونه‌ نێو پێشبڕكێی بازرگانی‌و ئابووری، ئازادی نووسین‌و خۆپیشاندان… ده‌بینێته‌وه‌. خۆشبه‌ختانه‌ له‌ئه‌زموونی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری باشووری كوردستان هه‌موو جۆره‌كانی ئازادی له‌به‌رده‌م تاكدا فه‌راهه‌من، به‌هه‌بوونی تێبینی‌و سه‌رنجی جدیش له‌سه‌ر شوێن‌و كاتی پراكتیزه‌كردنیان. (به‌ڕه‌چاوكردنی كاریگه‌ریی ئاین‌ونه‌ریتی گشتی نێو كۆمه‌ڵگا).

ئه‌وه‌ی ئێستا كاتییه‌تی‌و ده‌رفه‌تێكه‌ له‌م ستوونه‌ باسی لێوه‌ بكه‌ین، ئازادی هه‌ڵبژاردن‌و خۆكاندیدكردن‌و چوونه‌ نێو حزب‌و دروستكردنی حزبه‌، كه‌ ئه‌مانه‌ هه‌مووی مه‌یسه‌رن، به‌ڵام ئایا بۆ تاكێك ئاسان ده‌بێ جێی خۆی بكاته‌وه‌‌و مامه‌ڵه‌یه‌كی دروست له‌گه‌ڵ پرسی ئازادی بكات به‌بێئه‌وه‌ی گله‌یی نه‌كات!!؟ بێگومان ئه‌توانێ‌ ئازادانه‌ به‌شداری سیاسی بكات‌و حزب هه‌ڵبژێرێ، به‌ڵام له‌سیسته‌می تازه‌دا كه‌ كۆمیونیكه‌یشن رۆڵ ده‌گێڕێ، ئاسان نابێ بۆی ئه‌م به‌شدارییه‌ به‌ته‌نیا په‌ره‌پێبدا‌و به‌ئاسانی بچێته‌ ناو ململانێ قوڕسه‌كان.
واتا له‌سه‌ر ئاستی ئازادی بۆ تاك ئه‌توانێ گوزارشت له‌ڕاكانی بكات‌و به‌شداری سیاسی له‌ڕێی حزبه‌كانه‌وه‌ بكات‌و ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئیمكانی هه‌بێ حزبیش دروستبكات‌و خۆیشی به‌ربژێربكات بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان، به‌پێی یاسا هیچ ئاسته‌نگیێكی نایه‌ته‌ سه‌ر رێگا، مه‌گه‌ر ئیستیفزاز بكرێ ‌و هه‌ندێ رێگری ماددی بێنه‌ سه‌رڕێی، ئه‌مانه‌ش نابنه‌ رێگری له‌به‌رده‌میدا.

كه‌واته‌ نابێ پێمان سه‌یربێ كه‌ كه‌سێك راستده‌بێته‌وه‌‌و حزب دروستده‌كات یان له‌كاری بازرگانییه‌وه‌ باز بۆ كایه‌ی سیاسی ده‌دات‌و سه‌رمایه‌كه‌ی ده‌خاته‌ خزمه‌ت دروستكردنی حزب، یان له‌سیاسه‌ته‌وه‌ ده‌چێته‌ ناو بازاڕ‌و بازرگانییه‌وه‌. ئه‌م جۆره‌ كارانه‌ له‌پێشووشدا كراون‌و له‌ئێستاشدا زۆر واردن. ئه‌وه‌ستێته‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌سه‌كان چه‌ند ئه‌توانن درێژه‌ به‌كاره‌كه‌یان بده‌ن‌و خۆ رابگرن، چونكه‌ یه‌كێك له‌تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی ئه‌م سیسته‌مه‌ ئه‌وه‌یه‌ مه‌رج نیه‌ ئه‌و كاره‌ی كه‌سه‌كه‌ ده‌ستی ده‌داتێ تاسه‌ر‌و به‌رده‌وامبێ له‌سه‌ری ئه‌گه‌ر نه‌یتوانی سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ستبێنێ‌و ئامانجه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی به‌دیبێنێ، بۆیه‌ له‌دونیای پێشكه‌وتوو، كه‌وتن‌و هه‌ستانه‌وه‌ی به‌رده‌وام ده‌بینین به‌تایبه‌ت له‌بواری سیاسه‌تكردن‌و ئابوورییدا. مه‌رجیش نیه‌ هه‌موو ئه‌وفۆڕمه‌ حزبیانه‌ی به‌نوێی ده‌بینین له‌ناوه‌رۆكدا نوێگه‌ربن، یان ئه‌و حزب‌و رێكخراوانه‌ی له‌سه‌ر ته‌قلیدی خۆیان ده‌مێننه‌وه‌ توانای ئه‌وه‌یان لێبستێنینه‌وه‌ كه‌ نه‌توانن خۆیان له‌گه‌ڵ پێشكه‌وتنه‌كان بگونجێنن، ئه‌مه‌ نموونه‌ی وڵاته‌ پێشكه‌وتووه‌كان‌و ته‌مه‌نی درێژی حزبه‌كانیان. كه‌ هه‌یانه‌ بۆ سه‌ده‌یه‌ك زیاتر ده‌چێ‌و ئێستاش له‌سه‌ر سه‌كۆی ده‌سه‌ڵاته‌ ( پارتی كۆماری ئه‌مریكا 20ی مارسی 1854)، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئه‌م پارتانه‌ جیاده‌كاته‌وه‌ له‌ پارته‌ پیره‌كانی رۆژهه‌ڵات، به‌رده‌وام ده‌ستاوده‌ستكردنی ده‌سه‌ڵات بووه‌. بۆیه‌ لێره‌شدا، پارتێك یان كه‌سایه‌تیێكی سیاسی ئه‌گه‌ر نه‌توانێ له‌دوای چه‌ند هه‌ڵبژاردنێك بگات به‌كورسی ده‌سه‌ڵات‌و ئامانجه‌كانی بێنێته‌دی، پێویسته‌ وازبێنێ‌و پارته‌كه‌یشی هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه‌‌و ده‌رفه‌ت به‌وانه‌ بدات كه‌ دڵی جه‌ماوه‌ر به‌لای خۆیاندا كێشده‌كه‌ن‌وده‌بنه‌ شوێنگره‌وه‌ی.

منداڵە خۆشەویستەکان : مامۆستایەکی باخچەی ساوایان ، بڕیاریدا یارییەکی بە نرخ و پڕ بایەخ لە گەڵ منداڵەکانی پۆلەکەیدا بکات . مامۆستاکە داوای لە یەک بە یەکی منداڵەکانکرد ، کە هەر یەکێکیان چەند پەتاتەیەک ئامادە بکات و لەسەر هەر پەتاتەیەک ناوی کەسێک بنووسن ، کە ڕقیان لێێ یەتی و بیخەنە ناو جانتاکانیانەوە . منداڵەکانیش زۆر بە جوانی بە قسەی مامۆستاکەیانکرد .
ڕۆژی دوایی هەر یەکێک لە منداڵەکان ، ڕقیان لە چەند کەس بوو ، ناوی ئەو کەسانەیان لەسەر پەتاتەکان نووسیبوو ، پاشان خستبوویانە ناو جانتاکانیانەوە . جا هەندێکیان جانتاکەی تەنها دوو پەتاتەی لە ناودا بوو ، هەندێکیان سێ و منداڵی واشیان هەبوو پێنج پەتاتە لە ناو جانتاکەیدا بوو . ئنجا مامۆستاکە داوای لە منداڵەکانکرد ، بۆ ماوەی هەفتەیەکی تەواو بۆ هەرشوێنێک چوون ، جانتاکانیش لەگەڵ خۆیاندا بەرن .
ڕۆژ لە دوای ڕۆژ منداڵەکان لە بۆنی ناخۆشی پەتاتەکانی ناو جانتاکانیان ، زیاتر نیگەران و بێزار دەبوون . بەتایبەتی ئەو منداڵانەی ، کە پێنج پەتاتە لە ناو جانتاکانیاندا بوو ، جگە لە بۆنی ناخۆش ، ئەوا قورسی جانتاکانیشان بە تەواوی بێتاقەت و شەکەت و ماندووی کردبوون .
پاش هەفتەکە یارییەکە کۆتایی هات و منداڵەکان ڕزگاریانبوو . ئنجا مامۆستاکە بە ڕوویەکی خۆشەوە ئەم پرسیارەی ئاڕاستەی منداڵەکانکرد : تکایە هەفتەی ڕابوردوو بەو پەتاتانەوە هەستتان چۆن بوو ؟ . هەموو منداڵەکان دەربارەی بۆنی ناخۆشی پەتاتەکان و قورسی جانتاکانییان لە هەموو شوێنێک ، کە بۆی چووبوون بێزاری خۆیان دەردەبڕی .
پاشان مامۆستاکە زۆر لەسەرخۆ وتی : خۆشەویستەکانم : ئەم یارییە ئەو وانەیەمان فێردەکات ، کاتێک ڕقمان لە کەسێک دەبێت و لە ناو دڵماندا هەڵیدەگرین ، ئەوا بۆنی ناخۆشی ئەو ڕقە دڵمان پیس و قورسدەکات ، بۆ هەرچ شوێنێکیش بچین ، لە کۆڵمان نابێتەوە و بە تەواویش ماندووماندەکات . جا ئەگەر ئێوە نە توانن بۆ ماوەی هەفتەیەک بەرگەی بۆنی ناخۆشی پەتاتەی ڕزیو بگرن ، دەی باشە چۆن دەتوانن هەموو ژیانتان بەرگەی بۆنی ناخۆشی ڕقوکینەی ناو دڵتان بگرن ؟ . هەر بۆیە پێویستە هەموومان سنگفراوان و لێبوردوو بین ، تا دڵمان ، دڵێکی پاکوبێگەردی بێ ڕقوکینە بێت و هەمیشە بە خۆشی و شادی و کامەرانی بژین .
جا منداڵە ژیرەکان : ئەم چیرۆکە پێماندەڵێت ، نابێت ڕێگا بەدەین ڕقوکینە لە ناو دڵماندا جێگا بۆ خۆی بکاتەوە ، چونکە بە درێژایی ژیانمان بۆمان دەبێت بە خەم و پەژارە و بێزارییەکی زۆر . کەواتە باشترین شت ئەوەیە سنگفراوان و لێبوردوو بین بەرامبەر بە خەڵکی . خۆ ئەگەر کەسێکیش هەڵەیەکیکرد بەرامبەرمان ، ئەوا باشتر وایە بەر لەوەی تەماشای هەڵەکانی بکەین ، تەماشای لایەنە باشەکانی بکەین .

*****
تێبینی : ئەم چیرۆکە لە ئینگلیزییەوە کراوە بە کوردی و ناوی نووسەری لەسەر نییە .

بڕوانه‌ سیمای خه‌زانیم
چۆن ترێی چاوانم وشك بووه‌
حه‌سره‌تم وه‌ك گه‌ڵا زه‌رد بووه‌
هه‌ناسه‌م دووكه‌ڵه
فرمێسكی لێده‌تكێ
رامێنه‌ له‌دڵم
شووشه‌ی سه‌ر مێزی ناكه‌سه‌
له‌گۆشه‌ی نه‌ناسا كپ ده‌شكێ
دڵم زارۆكی ئه‌نفاله‌
به‌ده‌می سه‌گه‌وه‌ له‌ت ده‌كرێ
مه‌راق له‌هزرم ده‌چۆڕێ
بۆ توێشووی راوكه‌رو
چه‌ته‌ی ئه‌و دیوی
سنووری غه‌در ده‌برێ
ئاونگی به‌یانیان
هه‌نسكی دایكمه‌
له‌قه‌دو باڵای
ئاڵاو خاك ده‌چۆڕێ
سه‌رم لوتكه‌ی ئه‌زمڕه‌
ناخم وجاخی شه‌هیدان
په‌لێكم له‌خۆرئاوایه‌
ئه‌وی دیم كوردستان
پۆشاكم كۆچباری باكووره‌
له‌باشور پاشماوه‌ی پشكۆیه‌
هه‌نگاوم كیژانی عه‌فرینه‌
هه‌ڵوێستم ته‌لبه‌ندی گڵكۆیه‌
ده‌ستێكم كه‌ناری و
ده‌سته‌كه‌ی تریشم هه‌ڵۆیه‌
چاوی راستم
كوانووی سووتانی خۆمه‌
چه‌پیشم
زیندانی ئه‌شكه‌نجه‌ی تۆیه‌
جه‌سته‌م خاكێكه‌ كه‌رت كراو
هه‌ناوم كانییه‌كه‌
تژییه‌ له‌خوێناو
من وێردی گیانه‌ڵای ویژدانم
خۆزگه‌م ” ئاواتم ”
تاسه‌م ” زمانم
نه‌خشه‌ی دورگه‌یه‌ك برینم
تابلۆی ژه‌هراوی
نێو شانه ی هه‌نگوینم