May 6,2018

1:30 PM To 4:30 PM
Campbell Library – 496 Birchmount Rd,
Scarborough, ON-M1K 1N8.

ناتواندرێ نکۆلی لەو فاکتە بکرێت کە باشوری کوردستان بەشێکە لە ئێراق و سەربەخۆ نییە، لەگەڵ ئەوەی خەلكی کوردستان ئارەزووی ناکەن. ئەوە بارێکی سەپێندراوە و پێویستە ژیرانە هەلسوکەوتی لەگەڵدا بکرێت و کار بۆ جیابوونەوە بەپێی پرنسیپە دانپێندراوە نێوەنەتەوەیەکان بکرێت. دیارە جگەلەوەی کە دەسەڵاتدارانی باشوری کوردستان نەیاتوانیوە سنوری بەرژەوەندیە تایبەتیەکان تیپەڕینن و بەرێوەبەریەکی سەرکەوتوو پێکەوەبنێن و کورد وەکو ناسیۆن بناسێنن، سەپاندنی ریفەراندەم لە ٢٥ ی سێپتەمبەری ٢٠١٧دا کە دەرهاویشتەی بەرژەوەندیە تایبەتەکان بوو، لە بزری مەرج و بنەما بنچینەیەکاندا ئەنجامدرا، بۆیە زیانی کوشندەی گەیاند و خەباتی سەربەخۆخوازی تووشی شکستێکی گەورە کرد. دوای کەوتنەکەی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ باشوری کوردستان جگەلەوەی سەدا ٥١ ی خاکەکەی بەهەموو ناوچە دابڕێندراوەکانەوە رادەستی ژێردەسەڵاتی ئێراق کرا، خاڵە سنوریەکان و بیرە نەوتەکانیش کەوتنە ژێر کۆنترۆلی دەسەڵاتی بەغدا. بەمجۆرە ستاتوسی باشوری کوردستان لە ئاستی ئێراق و هەرێم و نێوەنەتەوەییدا لاوازکرا .

باشوری کوردستان پێویستی بە ڕزگاربوون لە تەنگژەی نەبوونی دەسەڵاتی نیشتیمانی رەوا و نەبوونی ستراتیژی کوردستانی هەیە. پێویستە هەنگاوەکان ئارستەیان بۆ بنیاتنانی ناسیۆن لەسەر بنچینە دانپێندراو و مۆدێرنەکان بێت و لە چوارچیوەی رێکەوتن و کۆنڤنسیۆنە نێونەتەوەیەکاندا خۆی بگونجێنێ و خۆی پێبگەیەنێت. دروستکردنی دەسەڵاتی رەوا و بەتوانا بەرپرسیاریەکەی دەکەوێتە سەر کۆمەلگە و مرۆڤەکانی. خەڵک ناچارن هەلوێست وەرگرن و کۆمەڵگە لەو بارە ناکوردستانیە سەپیندراوە دەربازکەن. دیارە دەربازبوون لەو قەیرانە لەمێژینەیە ئاسان نییە، بەڵام هەموو هەنگاوێکی دەربازبوون بچوک یا گەورە پێویستن.

لەدیدێکی ئایدیالانەوە دەبوایە دوای کەوتنی ئۆکتۆبەر چارەسەری قەیرانی رامیاری باشوری کوردستان بکرابایە و ولات لەژێر چنگی دەسەڵاتی نادیموکراسی و بنەماڵەیی دەرهێندرابا. دەبوایە دەسەڵاتێکی کاتی گواستنەوە دەستبەکاربێت، دەستوری کوردستان بنوسرێت، لە گشتپرسیدا پەسند بکرێت و هەلبژاردنی رەوا و ئازاد لەسایەی دەستور و سیستەمێکی دیموکراسیدا ئەمجام بدرێت. بەمجۆرە باشوری کوردستان خۆی لە قەیرانی دووبەرەیی ڕزگارکا و بەهێز و گوڕەوە وەکو ناسیۆنێکی یەکگرتوو بێتەوە گۆڕەپانی ڕامیاری. ئەوە نەکرا، بۆیە لەکاتێکدا باشوری کوردستان لەقەیراندا دەژی و چارەنوسی سیستەمی رامیاری بە تاریکەڕیدا تێدەپەڕێ، باشوری کوردستان لاواز و پەرتەوازەیە و بەو لاوازیە بەشداری لە هەلبژاردنی پەرلەمانی ئێراقدا دەکات. بۆیە بارەکە پێچەوانەی ئاواتەکانە و لەو بارە نالەبارەدا خەڵک ناچارە هەڵوێست وەرگرێت و بڕیارێک بدات.

لە ئەنجامی پرۆسەی دروستکردنەوەی ئێراقدا بەپێی دەستوری پەسندکراو لەگەڵ بوونی رەخنەی زۆر لەدەستور مافە ئابوری و رامیاریەکانی باشوری کوردستان تارادەیەکی باش چەسپێندراون و ڕێکەوتن لەسەر چۆنیەتی چارەسەری کێشەی ناوچە سنوریە کێشەلەسەرەکان کرا. جگەلەوەی کە دەسەڵاتی بەغدا بەربەستی دروستکردووە یا هەنگاوی گرنگی بۆ چارەسەری کێشە گرنگەکاندا نەناوە، لە ئاستی ئێراقدا دەسەڵاتدارانی هەرێم نەیانتوانی ستراتیژیانە کار بۆ مسۆگەرکردنی مافەکان بکەن و چارەسەری کێشە بنچینەیی و گرنگەکان وەکو کێشەی سنور بکەن. دوو بەرەییانە کاریان کرد و گەلی کوردیان پارچە و لاواز پێشاندا. بێ هەبوونی ستراتیژێکی کوردستانی، لەسەر بنەمای بەرژەوەندیە تایبەتەکاندا لەگەڵ دەسەڵاتدارانی بەغدا بەجیا هەلسوکەوتیان کرد. دەسەڵاتی دووبەرەیی زەرد و کەسک نەیتوانی یەکدەنگ و یەک ستراتیژ گەلی کورد وەکو نەتەوەی هاوشانی عەرەب لە ئێراقدا پیشاندا و بسەڵمێنێت. ئەوەش زیانی بەبەرژەوەندیەکانی کوردستان لەهەموو لایەن و ئاستەکانەوە گەیاندووە.
ئەو راستیانە پێویستدەکەن خەڵکی کوردستان بە ئاراستەی دەربازبوون لە قەیران و بنیاتنانی ناسیۆن بیربکەنەوە، بیرلە گۆڕینی ئەو بارە سەپێندراوە بکەنەوە و کار بۆ بنیاتنانی دەنگ و هێزیکی یەکگرتووی کوردستانی بکەن کە لە ئاستی ئێراقدا کارا بێت. ئەگەرچی بەربەست و گەماڕۆکانی پارتی دەسەڵاتدار زۆر و بەهێزن ، بەڵام باشترە خەڵک هەوڵی خۆیان بەپێی توانا بدەن.

لەو وڵاتانەی ئازادن و خاوەنی سیستەمی دیموکراسین، زۆر لە دەنگدەران لە هەبژاردنی پەرلەماندا پشتگیری ئەو پارت و دەسەڵاتە ناکەن کە وڵاتی تووشی قەیران کردووە و گوزەرانی خەڵکی خراپ کردووە، بەڵکو پشتگیری ئەو پارتە ڕامیاریانە دەکەن بە پێی بەرنامە و بەڵێنەکانیان دەتوانن سەرنجی خەڵک بۆ لایخۆیان ڕاکێشن. بۆیە لە زۆر باردا چاوەڕوانکراوە کە خەڵک سزای پارتی دەسەڵاتدار دەدات و پشتگیری پارتی دیکە و بەتایبەتی پارتەکانی ئۆپۆزیسیۆن دەکەن. بەمجۆرە دەسەڵاتدار دەگۆڕێت و دەسەڵاتی نوێش لەسەریەتی بەڵێنەکانی بەجێبگەیەنێ و کار بۆ باشترکردنی باری ئابوری و رامیاری وڵات بکات و گوزەرانی خەڵک باشتر بکات. دیارە لەو وڵاتدانەدا دەستوری دیموکراسی و مۆدێرن هەیە، زۆرینەی خەڵک وابەستەی حزب و سەرۆک نین و خەڵک ئاستی هوشیاریان بەرزە.

ئەگەرچی بنەما دیموکراسیەکان لە باشوری کوردستاندا لە ئارادا نین، بەڵام دەکرێ خەڵک سوود لە بارەکە وەرگرێت و بە ئاراستەی ڕزگاربوون لە دەسەڵاتی ناسەرکەوتوو و بنیاتنانی بنەماکانی نیشتیمانیبوونی دەسەڵاتی کوردی هەنگاوبنێت. لەم دەرفەتەی هەڵبژاردندا باشترە گرنگی بەو پارت و کاندیدانە بدرێت کە هۆکاری قەیرانەکە نین و لە دەسەڵاتدا نەبوون. ئەگەر ئەو پارتانەی لەبەرەی ئۆپۆزیسیۆنن یا بەڵێنیان داوە لەگەڵ پارتی دەسەڵاتداردا هاوپەیمانی ناکەن ژمارەیەک لە شوێنەکانی پەرلەمانی ئێراقدا بەدەست بهێنن چاوەڕواندەکرێ دەنگێکی جیاواز بن. دیارە لەسەر ئەو پارتانەیە بەپێی بەرنامە و کردەوەکانیان بیسەڵمێنن کە جێگەی متمانەی خەلکن و ئەوان کار بۆ بەرژەوەندیەکانی خەڵکی کوردستان دەکەن، بەرژەوەندیەکانی کوردستان لەسەرووی بەرژەوەندیە تاینەتیەکانیان دادەنێن. پێویستە بەرنامەی چۆنیەتی چارەسەری کێشەی سنور، بەرگری، دەرەوە، دارایی، نەوت و سامانی سروشتی، ئاوارەکان هتد بخەنەروو، چۆن داکۆکی و شەڕ لەسەر مافەکانی کوردستان لە ئاستی ئێراقدا دەکەن، هەروەها بۆخەڵکی روونکەنەوە چۆن و بۆچی بەهێزبوونی ئەوان لە ئاستی ئێراقدا دەتوانێ باشوری کوردستان لە قەیران دەرباز بکات و بیگەیەننە هەوارێکی سیاسی و ئابوری گونجاو و دانپێندراودا.

بێزاری و نائومێدی خەڵک وایکردووە کە بەشێک لە خەڵکی کوردستان بڕیاری بایکۆتی هەلبژاردن بدەن. بێگومان دوای ١٦ ئۆکتۆبەر زۆرینەی خەڵکی کوردستان توڕە و بێزارن. دیارە هۆکارەکان جیاوازن، بەشێک نایانەوەێ دەنگ لەسەر هەلبژاردنێک بدەن ئێراقی بێت، چونکە ئەوان خۆیان بە کوردستانی دەزانن. بەشێک لە ساختە و گەندەڵی پارتی دەسەڵاتدار بێزارە و هیچ متمانەیەکی بە پرۆسەیەک نییە کاریگەری ئەوانی بەسەرەوە بێت. بێگومان هۆکاری تریش هەن. لەبیرمان نەچێت بایکۆتکردنی هەڵبژاردنی پەرلەمانی ئێراق لەلایەن سوننەکانەوە لە ٢٠٠٥ دا بووەهۆی لاوازکردنی سوننە لە ئاستی ئێراقدا و کێشە و دەرهاویشتەی خراپی بۆ بەرژەوەندیەکانی ئەوان لێکەوتەوە. بایکۆتی هەلبژاردن لەلایەن کوردەوە باشوری کوردستان لە ئاستی ئێراقدا بێگومان لاواز دەکات، لاوازی کورد لە پەرلەمانی ئێراقدا بۆ مسۆگەرکردن و بەدیهێنانی مافە ئابوری و رامیاریەکانی کوردستان زیانبەخشە بۆنمونە لە چارەسەری کێشەی سنور، دارایی، بەرگری یا سامانی سروشتیدا کاریگەری لایەنی کوردی لەسەر بڕیارەکان لاوازتر دەبێت لەوەی کە هەبوو. بۆیە گومان لەوەدا نییە کە دەبێ باشوری کوردستان لە ئاستی ئێراقدا بەهێزبێت تاکو بتوانێت مسۆگەری مافە دەستوریەکان بکات و لە دانوستانەکاندا بۆنمونە سەبارەت بە چارەسەری کیشەی سنور بتوانێت سەرکەوتووبێت. بایکۆت ئەگەر یەکدەنگ و ستراتیژیانە و بەپێی پلانی نەتەوەیی و نیشتیمانی بوایە بێگومان بارەکە جۆرێکیتر دەبوو و خەڵکیش هەموو پشتگیریان دەکرد. لە باری ئێستادا کە باشوری کوردستان پێویستی بە بەڵسانەوە و بەهێزبوون هەیە بایکۆت زیانبەخشە، بۆیە پێویستە سۆز و لێکدانەوەی سوپگێکتیڤانە بەلاوە بندرێن و چی لە بەرژەوەندی کوردستاندایە ئەوە بکرێت.

لایەنێکتر کە پێویستە گرنگی پێبدرێت، بایکۆت ڕێگەی ساختە لە هەڵبژاردن بۆ پارتی دەسەڵاتدار خۆشتر دەکات، جگەلەوەی پارتی دەسەڵاتدار سوود لە بایکۆت بۆ خۆی وەردەگرێت و ئەگەری چوونی شوێنەکانی پەرلەمانی ئێراق بۆ پارتی دەسەڵاتدار لەبارتر دەبێت و بەئەگەری زۆر بۆ ئەو دەبێت، هەروەکو پارتی دەسەڵاتدار هەموو هەوڵێک دەدات ژمارەی شوێنەکانی پەرلەمانی ئێراق بە پارێزراوی بهێلێتەوە، بەمجۆرە جلەوی پەیوەندی و دانوستان هەر لەدەست خۆیدا بهێڵێتەوە و وەکو پێشوو درێژە بە سیاسەتی تایبەتی خۆی بدات.
لەکۆتاییدا پێویستە بگوترێت هەوڵەکانی گەیشتن بە سیستەمی دیموکراسی و دەسەڵاتیکی ڕەوای یەکگرتووی کوردستانی کە بتواندرێ هیوای ناسیۆنبوونی لەسەر هەلبچندرێ بچوک یا گەورە پێویستن. دەکرێ دەسەڵاتی نادیموکراسی هەرێم لەریگەی ساختەکاریەوە ئەنجامی دەنگەکان بگۆڕێت، بەڵام دەشکرێ لەهەموو دیهات و شارێک ئەوەی بۆ نەچیتەسەر و دەنگدەران نوێنەری خۆیان هەلبژێرن.

4-5-2018

سەرەتا دەمەوێت ئەوە بڵێم، ئەمە كورتە یاداوەرییەكە لە بەشەكەی لای خۆمەوە، سەدانی دیكەش چ تاك و چ گروپ هەوڵی دیكەیان داوەو یادگاری و یاداشتی لەم چەشنەیان لایە، هەمووشیان ئامادە بوون لەو رۆژگارە گیانی خۆیان بەخت بكەن، لێ جیاوازییەكە ئەوە ناگۆڕێت خۆپیشاندانەكان نەخشە داڕێژراوی پێشتر نەبوو، بەڵكە سەرەتا هەوڵێكی بە كۆمەڵی قوتابیانی هەردوو كۆلێجی ئەندازیاری و كۆلێجی زانستی چەند كۆلێژێكی دی بوو كە رۆژی دواتر هەموو كۆلێجەكان و بەشێك لە قوتابیانی شاری هەولێریشی گرتەوە، دیارە لە هەموو بزووتنەوەو هەوڵێك كۆمەڵێك خەڵك پەیدا دەبن هەلپەرستانە دەیانەوێت كا رەكان بەناوی خۆیانەوە تۆمار بكەن، ئێمە خۆمان لەوە بەدور دەگرین، لەناو جەرگەی روداوەكان و مەترسیەكانین لێ خاوەندی نین، بەڵكە بەشێكی بچووكین لەكۆی هەوڵەكان، قەبوڵیشمان نییە ئاراستەكان و راستیەكان بشێوێنرێت، كەسانێك بڵێن هەر خۆمان هاتین، كەچی ددرەنگ ە دەستبەتاڵی هاتبێتن و زووش رۆیشتبێتن.

رۆژ 2 ی ئایاری 1985 كاتژمێر 9 ی بەیانی، سیروان مەحمود قوتابی پۆلی دووی كیمیا لە شاری سلێمانی گەڕابوەوە، چونكە 1 ی ئایار پشو بوو نەهاتبونەوە بۆ دەوامی زانكۆ، لەسەر دەرگای كافتریاكە راوەستا بوو، منیش لە دەرەوە و لە بەرامبەری، بە فسكە فسكی سیاسیانەی ئەوكاتەوە، وەلێ كەمێك بەرزتر و بە لەخۆبایی بوونی نەترسانەوە، چونكە خۆپیشاندانەكان كەمێك ورەی زیاتری خستبووە سەر ورە بەرزیەكەی رابردووی وتی “خۆپیشاندان گەرمە لە سلێمانی و بەشداریمان كرد، بۆ لێرە دەست پێ نەكەین” لە گەڵ برادەران كەوتینە گفتوگۆ “یاسین حوسێن، لوقمان سدیق، عوسمان غەریب، حیكمەت حەكیم، سەباحە سور، ن شتمان، سەردار و …. “بە گروپ و تاك تاك، هەندێكمان پەیوەندی رێكخراوەییمان لە گەڵ یەكتردا هەبوو، پەیوەندی رێكخراوەیی ئەوكات پەیوەندییە كەسایەتیەكانی تا ئاستی خۆشەویستی دوو عاشق بەرزە كردەوە، زۆریشمان پلەی باڵامان هەبوو لەچاو پلەبەندی ئەوكاتە” هەرچەندە من لە ناوەوە بەرەو روخان دەچوم لە روی رێكخراوەییەوە لەو رۆژگارە، چەپی رادیكاڵ هێواش هێواش گەرای لەناو بیرو هزرم دادەنا “ساڵی پێشتر كاتێك بەعسیەكان هاتن تەتەوعمان پێبكەن بۆ هەڵگرتنی چەك، بینیم چۆن قوتابیانی كوردی پۆلەكە هەموو زۆر ئازایانە بە كۆمەڵ بەرەو روو بونەوە، بەراستی بە ئازایەتیان غیرەتیان دەدا بە مرۆڤ، سانا نەبوو لە ساڵی 1981 دا، راستەوخۆ لە بەرامبەر بەعسیەكان بە خەتی خۆت بۆیان بنووسیت “لا ارغب ان اتگوع ڵادافع عن أرچ العراق و شعبه” ئەو رستەیە ئەوكات مل پەڕانی لەسەر بوو، بۆیە متمانەم بە قوتابیانی پۆلەكەمان هەبوو، دواتریش هەمان هەڵوێ ستی پێشەنگانەیان لەبەرامبەر مانگرتنی قوتابیان لە رەتكردنەوەی جەیشی شەعبی هەبوو ساڵی 1983 و 1984 دا، هەردوو بزوتنەوەكە لەناو قوتابیان بەشێوەی خورسكیانە سەری هەڵدا هەرچەندە رێكخستنەكانی حیزبەكان لەناو ریزی قوتابیاندا بە هێز بوون بەتایبەت ینك، من و لوقمان و سیروان،

دوا نیوەڕۆی 2 ی ئایار، وا لە پۆل دانیشتوینە و مامۆستا كینتی هیندی وانەی كیمیای شیكاری دەڵێتەوە، لە پڕ دەنگی گولەی نزیك هات، گروپەكەی ئێمە سەیرێك یەكترمان كرد و هەڵساین، بە دوایدا نزیك بە هەموو قوتابیە كوردەكان پۆلمان بەجێهێشت، مامۆستا و قوتابیە توركمان و عەرەبەكان چاویان زەق ببوەوە، چوینە گۆڕەپانی كۆلێژ، لە بان تەلاری كولێژەكەوە، بۆ بۆشایی نێوان كۆلێژی زانستی و هەندەسە كە ئەوكات ماڵ نەبوو بەشی زۆری، قوتابییە بەعسیەكان كە پێشتر چەكدار كرابوون، بە ئار بی كەی و كڵاشینكۆف راستەوخۆ روو لە خۆپیشاندانی قوتابیانی كۆلێژی ئەندازیاری تەقەیان دەكرد، كاك حیك ەت حەكیم هەڵچوو، هاوارێكی لێوە هەڵسا، حەرەكەتێكی ناڕەزایەتی كرد، كە یەكەم كاردانەوەش بوو بەرامبەر تەقەكان، كۆمەڵێك بەعسی یەكسەر پەلاماریان دا، من و نیشتمان خۆمان دایە بانیا بۆ ئەوەی لێدەنەكەی بەر نەكەوێت، چونكە زۆر بە توندی بە كۆمەڵ بەرببونە گیانی، نەمانتوانی لە دەستیان دەریبكەین ،

لە هاتنی خۆپیشاندانی قوتابیانی كۆلێژی ئەندازیاری رو لە كۆلێژی زانست قوتابی حەمەی شێخ تاڵیب “حەمە راغب” كە ئەوكات رێكخستنی حشع بوو بریندار بوو، حەمە راغب بووە یەكەم برینداری خۆپیشاندانەكەی هەولێر و حیكمەتی شەهید مامۆستا حەكیمی شۆریجەش كە قوتابی بەشی كیمیای كۆلێژی زانستی بوو ، سەر بە رێكخستنەكانی ینك بوو بووە یەكەم زیندانی خۆپیشاندانەكەی ساڵی 1982 ی هەولێر.
دوای گرژییەكە ناو كۆلێژی زانستی گەڕاینەوە بەشی ناوخۆیی قادر بلە ، من و حیكمەت لە یەك ژور بووین لە گەڵ كۆمەڵێك برادەری دی ، شەو بەشی ناوخۆیی قادر بلە بووە شوێنی كۆبونەوەی سیاسی و خۆ ئامادە كردن بۆ خۆپیشاندانی رۆژی دواتر ، هەر گروپە بوو لە لایەكەوە كۆبونەوەیان دەكرد، سبەی بەیانی لە بڕیاردرا شێخەڵا لای میوانخانەی هێمن خۆپشاندان بكرێت ، كێ ئەو كات نازانم و شوێنەی دیاریكرد لە یادم نییە .

رۆژی دواتر لە سبەی زووەوە قوتابیانی كۆلێژی كشتوكاڵ لە كەڵەك یاسین ئاغاوە گەیشتنە هەولێر، بە حەماسی بەرزەوە، لە یادم نییە چۆن من لەگەڵ ئەوان بە یەك گەیشتم و بوینە یەك گروپ “ئاراز، رزگار سەلام، حەمە خێروڵا، سەردار سۆفی، حوسێن، خالە عارەب و عەلی كاكەی و عەلی بروسك و ….. “كاتێك چووینە شوێنی مەبەست بەرەو روی پەلاماری دڕندانەی بەعسیەكان بووینەوە، لە كۆڵانی پاسكیل فرۆشەكانەوە خۆمان كرد بەو گەڕەكەیا، دەرگای حەوشەیەك كرابوەوە چوینە ژورەوە بۆ سەربان، بە بان خانەییەكانا چوینە بان خانییەك دیكە لە دورتر ، لەوێ مااینەوە تا ماوەیەك زۆر و دەنگی تەقە و زیقەو زاقی ن ەجدە و هات و هاوار نەما، جەلادەكانیش بەو كۆڵانانەیا كەوتبوونە راوە قوتابی و ماڵانیان دەپشكنی، نزیك كاتژمێر 11 بۆ 12 قوتابیەكی كچ بە عەباوە ماڵ بە ماڵ بۆ رزگار كردنی قوتابییەكان دەگەڕا، لەو كۆڵانە دەرمانی كرد تا ناو بازاڕ، ئیتر بە سەلامەتی گەڕاینەوە بۆ بەشی ناوخۆیی قادر بلەی،
عەسری رۆژی سێیەم گروپێك لە قوتابیان خۆپیشاندانێكی خێرامان ئەنجامدا لە سەر شەقامی باتا، دیسان بەرەو روی ئەمنەكان بوینەوە، بە دەمانچەی روت بە تەقە كەوتنە دوامان، بە راكردن بەو كۆڵانانەیا خۆمان دەرباز كرد، جار جارەش هەواڵ دەهات لە قوتابخانەكانی هەولێر ناڕەزایەتی ئەنجام دەدرا لە لایەن قوتابخانە ئامادەییەكانەوە ، ورەیەكی بەرز بوو بۆ ئێمە.

هەر وا بەشە ناوخۆییەكان وەك سەركرایەتی مەیدانی لێ هاتوووە، سەرجەم كۆلێژو بەشەكان وەك ئێمە لە جموجۆڵدان، هەموو ورە بەرز.كار بۆ درێژەدانی خۆپیشاندانەكان دەكەن، كۆی جموجۆڵ و ناڕەزایەتیەكان سەدان گەنجی ناو كۆلێژەكان و قوتابیانی شاری هەولێر بە كوڕو كچەوە كاری بۆ دەكەن، ناڕەزایەتیەكان سەدان سەركردەی مەیدانی هەبوو، شەوی چوارشەمە لەسەر پێنج شەمە لە پڕ ئەمینداری لقی بەعس و سەرۆكی زانكۆی سەلاحەدین خۆیان كرد بە بەشی ناوخۆیدا بە هەڕەشەوە داوایانكرد زانكۆو بەشی ناوخۆیی بەجێی بهێڵین، رۆژی دواتر قوتابیان گەڕانەوە بۆ شارو شارۆچكەكانی خۆیان، بەم شێوەیە كڵپ ی راپەڕینیان لە شاری هەولێر كوژاندەوە.

كە ئێمە گەڕاینەوە بۆ كەركوك پێش ئەوەی بچمە ماڵەوە لە باخچەی قەڵا لامدا ، ئەیوب كوێخا رەزای هەمیشە نەمر “گەنجێكی ژیرو ئازاو لە خۆبردوی چەپی حەساری بوو لە دوای راپەڕین بە نەخۆشی دڵ سەری نایەوە ” و قەهار عەلی و هاوڕێ كرێكار بەرەو پیریم هاتن ، وتیان نیازمان هەیە خۆپیشاندان بكەین، بەشی دی دێتە لێرەوە پێشەوە كە لەسەریم نووسیوەو زۆریش باسكراوە ، پێویست بە دوبارە كردنەوە ناكات، كە خۆپیشاندانە خوێناوییەكەی 6 ی ئایاری شاری كەركوكە.
لە كۆتادا داوای لێبوردن دەكەم هەر هەڵەیەك كرابێت، 36 ساڵ زۆرە بۆ زاكیرە لاوازەكانی ئێمە، هەموو وردەكارییەكان وەك خۆی وێنا بكاتەوە.

ئەقڵیەتی شاخ دەرەنجامی خۆدانە دەست کلتوری ئەو ژینگە بچوکانە بوو لە گوند، کە سەرکردایەتی سیاسیی کورد نەیتوانی تێپەڕی بکات، نەیتوانی لەو چوارچێوەیە دەربچێت، ئەوەش لە پێناوی مانەوەیاندا لە گوندەکان خۆپاراستنیان، جگە لەوەش خۆنەدان لە هەر تابۆیەک، کە هێڵی سوری گوندنشینان بوو.. لە ماوەی سەروبەری ١٥ ساڵدا، شۆڕشی کورد، بە کۆمەڵە چەمک و دنیابینییەکی خێڵگەرییەوە گەڕانەوە بۆ شارەکان.. ئەوی نەیانتوانی بەسەر گوندنشینانیدا بسەپێنن، بە حوکمی هێزی بەردەوام ئامادەی گوندنشینانەوە، کە ئەقڵیەتی شارنشینی و چەمکەکانی پێشکەوتن بوو، لە ئێستاداو لە ماوەی ٢٧ ساڵی ڕابردوودا لە هەوڵی سەپاندنیدان بەسەر کۆمەڵگەی شارنشیندا، کە ” ڕۆشنبیریی گوند” ەو تا ڕاددەیەکی زۆریش سەرکەوتوو بوون تیایدا.

جگە لە ڕۆچوونی ئەو ئەقڵیەتە بە ناو تەواوی کایە سیاسیی و بازرگانیی و ئابووریی و ئیدارییەکان و ئەوانی تریشدا، کە سەرجەم ئەو کایانە لە گرێژنە چوون و گێڕانەوەیان بۆ سەر بنەڕەتی خۆیان، هەوڵی تاقەت پڕوکێن و درێژخایەنی ئەوێت.. حزبەکان لە ڕێگەی ڕۆشنبیریی هەرزانی گوندەکانیشەوە، کار لەسەر زەین و هۆش کوێرکردنەوەی نەوە نوێیەکان ئەکەن.

نمونەی لەم بابەتە لە هیچ وڵاتێکی دنیادا بەوجۆرە لە برەودا نییەو پشتگیریی ناکرێت.. بۆ نمونە محەمەد مەهاتیر کە دەسەڵاتی لە مالیزیا گرتە دەست و لە ماوەی تەنها ٦ ساڵدا، وڵاتێکی ئابوریی داتەپیوی گەیاندە ئاستی تایوان و بەوەش گەورەترین سەرکەوتنی لە شۆڕشەکەیدا لەسەر ئاستی جیهان بەدەستهێنا.. لە سەرەتای حوکمڕانییەوە، ڕۆشنبیریی گوندی گێڕایەوە بۆ سەرچاوەکەی خۆی و هەموو جۆرە باربووکردن و پشتگیریی کردنێکی لێ قەدەغە کردن و کاری کرد بۆ برەودان بە ڕۆشنبیریی جاد لەسەر ئاستی وڵات، ئەمە دەستپێکی شۆڕشەکەی بوو، کە مایەی سەرسامیی زۆرێک لە کاربەدەستانی ئەوکاتە بوو لە مالیزیا.

حزبی کوردی لە ئێستایدا لە پێشبڕکێیەکی زۆر گورج دان، بۆ داماڵینی کەسێتیی تاک، لە ڕێگەی پشتگیریی کردنی ماددی و مەعنەوی سەرجەم شایەرو لۆتیی و بەندبێژو لەیبوکەکاندا.
تاکی کورد وەک ماری ناو سەبەتەکە تەماشا ئەکەن، تا هەرکات زوڕنایان بۆ لێدا، ئەو بە بۆنەو بێ بۆنە هەڵپەڕێت. ئەم نەریتە لەسەر ئاستی کۆمەڵایەتیش پەرەی سەندووە.

حزبەکان و سەرکردەکانیان بە جۆرێکی خەیاڵیی سەروەت و سامانی دزراوی وڵات بەسەر ئەو شایەرانەدا ئەبەخشنەوە، کە نمونەکانی باوەڕ پێنەکراون.. هەر حزبەو چەندین شایەری لەسەر خۆی کردووەتە ماڵ و شەوانی گەعدەیان بۆ ئەڕازێننەوەو ئاهەنگە حزبییەکانیان بۆ گەرم ئەکەن و ژەهری ئەوجۆرە بە بنبەست گەیاندنەی تاکیش، شەوانە لە تیڤیە هەزیلەکانیانەوە پەخش ئەکەن، بە سەدان بەرنامەشیان کردووە بە دەرگای ناساندن و خەڵک بۆ کۆکردنەوەیان، هەموو حزبەکان لەمەدا بەشدارن. لە بواری شانۆشدا شتێکیان نەهێشتووەتەوە بە ناوی شانۆوەو دووبارە پێشبڕکێیانە بۆ ڕازی کردنی دڵی لەیبوک ” موهەریج”ەکان. هونەری جادیش لە دراماو شانۆو سینەماو ئەدەبیات و میوزیک و شێوەکاریدا بە جۆرێک فەرامۆش کراوە، مەگەر هونەرمەندان تەنها لە دەمی خۆیان بگرنەوەو کاری پێ بکەن.
ئەمە حەقیقەتی وڵاتی سێ شارە بچوکەکەی جیهانە.