بینه‌ری شانۆ له‌ هه‌رێمی كوردستان … نووسینی: ڕێباز محه‌مه‌د جه‌زا

بینه‌ری شانۆ وه‌كو بابه‌تێكی گرنگ وپێویست ، ده‌بێته‌ دیوی ته‌واوكاری به‌رهه‌مێكی كامڵ و پێگه‌یشتووله‌كاتی نمایشی شانۆییه‌كاندا ، به‌جۆرێك هیچ به‌رهه‌مێكی شانۆیی نییه‌ به‌بێ بینه‌ر واتایه‌كی هه‌بێت یان به‌مانایه‌كی تر به‌رهه‌مێكی شانۆیی له‌ هاوكێشه‌یك پێكدێت : ( به‌رهه‌می ئاماده‌كراو بۆنمایش ) له‌به‌رامبه‌ردا (بینه‌ری نمایشه‌ شانۆییه‌كه‌ ) . له‌به‌رئه‌وه‌ ی بینه‌ر گرنگی و بایه‌خێكی تایبه‌تی هه‌یه‌ پێویستی به‌ تیۆریزه‌كردن و خوێندنه‌وه‌ی جدیش هه‌یه‌ به‌جۆرێك له‌ ئاست پێداویستی قۆناغه‌كه‌دا بێت چونكه‌ هه‌رشتێك وه‌ك بابه‌ت خوێندرایه‌وه‌ ده‌بێته‌ (كلتوور) به‌مه‌رجێك خوێندنه‌وه‌ درێژكراوه‌ی به‌رهه‌مه‌كان بێت . بینه‌رو كلتوور دوانه‌یه‌كی پێگه‌وه‌گرێدراون و پێویستیان به‌ (میراتێك ) هه‌یه‌ تا بخوێندرێنه‌وه‌ ، فه‌رامۆش كردنیان ده‌ست به‌رداربوونی به‌شێكه‌ له‌نمایشه‌كانی شانۆ . بۆئه‌م مه‌به‌سته‌ش لێڕیدا به‌م نه‌خشه‌یه‌ گرنگی باسه‌كه‌ ده‌بێت له‌ میراتی شانۆیی وورد بینه‌وه‌ و پرسیاری لێبكه‌ین چونكه‌ له‌م دۆخه‌دا (میرات :بریتی ده‌بێت له‌ :

بۆ درێژەی بابەت کلیکی ئێرەبکەن .....!




کامیان گاڵتەجاڕی سەرەکی یە: هەڵبژاردنەکە یان بە تەنها ئاکامەکەی..؟! … موزەفەر عەبدوڵا

سەرەنجام دوای چەند هەفتە لە بەڕێخستنی هەراوهوریاو سوکایەتی و تۆمەتبارکردنو هەڕەشەو گوڕەشەو پەلاماردانو لێدانوبریندارو کوشتن لە یەکتر لە ژێر ناوی کەمپەینی سیاسی هەڵبژاردن لە لایەکو ، لە لایەکی تریشەوە هەڕەشەو گوڕەشەی نانو موچە بڕینو تراسوتۆقاندنی خەڵکی ،گاڵتەجاڕی بەناو هەڵبژاردنی تاقمە مافایی یەکانی لە عێراقو کوردستان لە ١٢ مانگ ئەنجامدرا.
بەڵام لە بەرامبەر هەمو ئەم پرۆسە گاڵتەجاریو هەڕەشانەی لایەنە دەسەڵاتدارو بەناو موعارەزەکانیش زۆرایەتی خەڵکی، لە پێشیانەوە کۆمۆنیستەکانو ڕێکخراوەکانیان ، بە تایبەتی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری کەمپەینێکی سیاسی بۆ ڕیسواکردنی ئەم گاڵتەجاڕی بەڕێخست.

لە چوارچێوەی ئەم کەمپەینەشدا منیش لە گۆشە نیگای جۆراوجۆری پرسوڕای هەفتانەوە چەند ووتارم نوسی بۆ دەرخستنی ناوەڕۆکی ئەم بەناوهەڵبژاردنو بەناوەڕۆک گاڵتەجاڕی یە کە لایەنەکانی دەسەڵاتدو موعارەزە سەرگەرمی بون بۆ تەفرەدانی جەماوەرو مانەوەی خۆیان لە دەسەڵات.
ئێستاش دوای تەواوبونی هەڵبژاردنو دەنگدانە گاڵتەجاڕی یەکە لە ئاستی عێراقو کوردستان زۆربەی لایەنەکان ، بە تایبەتی بەناو موعارەزەکان ، دەنگی ناڕەزایەتی یان بەرزکردۆتەوە لە ئاکامەکەی بە گاڵتەجاری ناوی دەبەن .وە دژی وەستاونەتەوە بەبەهانەی ئەوەی ئاکامەکەی دەسکاری کراوەو تەزیور کراوەو ئامێرەکانی دەنگدان هاک کراوەو چەند بەهانەی تریش .
وە لەسەر زاری ووتەبێژو سەرانیانەوە ،بە تایبەتی شەش لایەن لە کوردستان ،ڕایانگەیاند کە ئاکامی هەڵبژاردن قەبول ناکەنو بە گاڵتەجاڕی ناویان بردوە .هاوکات داوا دەکەن کە یان دوبارە دەنگەکان جیا بکرێتەوە بە ئامادەبونی لێژنەیەکی سەرپەرشتی بێلایەن یان جاریکی تر هەڵبژاردن بکرێتەوە.
بەڵام پرسیاری سەرەکی لێرەدا ئەوەیە ئاخۆ کامیان گاڵتەجاڕی سەرەکی یە هەڵبژاردەنەکە خۆی یان بەتەنها ئاکامەکەی…؟!
وەڵامی بەرەی ئازادیخوازیو یەکسانیخوازی، لە پێشیانەوە کۆمۆنیستەکانو حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری بۆ ئەو ڕاوهەڵویستەی ئەو لایەنانەی کە پێیان وایە بە تەنها ئاکامی هەڵبژاردنەکە گالتەجاڕی یە ، ئەوەیە کە ئێمە چەندین بەڵگەو فاکتی سیاسی و مێژوویی جۆراوجۆرمان لە نوسینو بەیانەکان ‌هێنایەوە کە ئەوەی پێی دەڵێن هەڵبژاردنو دەنگدان بۆ پەرلەمان جگە لە گاڵتەجاری زیاتر هیچی تر نی یە.وە ئەو بەڵگەو فاکتانە لە ووتارو نوسینو قسەوباسو گفتوگۆو چاوپێکەوتنی سەدانو هەزاران کەس تا دەگاتە بەیانی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری و ڕێکخراوە کۆمۆنیستی یەکانی تردا هاتوەو ڕونکراوەتەوە.

وەک ووتم شەخسەن ٥ وتارم لەمباریەوە نوسی کە ئەمە نە هەڵبژاردنەو نە سەرجەم ئەم هەلومەرجو سیستەمە سیاسی یەو نە ئەو هێزانەی کە ئەم هەڵبژاردنە لەسایەیان دەکرێت دەتواننو دەیانەوێت هەڵبژاردنێک کە لانی کەمی پرەنسیبە نێو دەوڵەتییەکانی خودی بۆرژوازی تیدا بێت.بەڕیوە بچیت. وە ئەم لایانانە دەیانەوێت بەناوی هەڵبژاردنەوە پەنجەمۆری کەمایەتی یەکی خەڵک وەرگرن تا شەرعیەت بە دەسەڵاتە میلیشایییە چەتەگەری یە قەومی و خێڵەکی و ئیسلامی و تایەفی یەکانیان بدەنو بەس.
ئێستاش ئەم ڕاستی یە تەواو لە لایەن خودی لایەنەکانی دەسەڵاتو بەناو موعارەزەوە دانیان پیادا نا .ئەمە جگە لەوەی لە کۆی هەمو ئەو ڕێژەیە لە خەڵکی کە مافی دەنگدانی هەیە بە ڕەسمی تەنها نزیک بە لەسەدا چلو سێ دەنگیان داوە.تەنانەت بە پێی هەندێک هەواڵ کە بڵاوکراوەتەوە لە زمانی هەندێک سەرچاوەی دەرەکی یەوە کەمتر لە ڕیژەی سەدا بیستیش دەنگیان داوە.

ئەمانەش ئیتر بەڵگەو فاکتو ڕاستی ترنو ڕاو هەڵویستو بۆچونەکانی ئێمە باشتر دەسەلمێنن کە ئەمە هەڵبژاردن نی یە بەڵکو لە گاڵتەجاریش گاڵتەجاری ترە.ئەمە ئیتر خۆی لە خۆیدا بەتاڵ کردنەوەی ناوەڕۆکی ئەم بەناو هەڵبژاردنەیە کاتێک کەمترین ڕێژەی خەڵک ئامادەی دەنگدان بونەو زۆرایەتی ڕەها چ بایکوتیان کردوە.جا چ دژی هەڵبژاردنەکەو سەرجەم پرۆسەکەو تەنانەت وەک ئێمە بە گاڵتەجاریان زانیوە.

لە ڕویەکی ترەوە تا ئەو جێگایەش دەگەڕیتەوە بەوەی کە ڕێژەی ڕەهای خەڵک دەنگی نەداوە، ئیتر بە هەر بەڵگەو بەهانەیەوە بێت ئیتر ئەوە رادەی دژایەتی ئەو خەڵکە دەگەیەنێت بۆ دەسەڵاتی ئەم تاقمانە. بۆیە پێویستە لەسەر ئەو خەڵکە ناڕازی یە لە جەماوەری کرێکارانو تویژە ستەمدیدەکانو هەمو بەرەی ئازادیخوازی و چەپو کۆمۆنسیتەکان یەکگرتوانە بێنە مەیدان تا ئەم تاقمانە جارێکی تر نەتوانن بەناوی هەڵبژاردنو دەنگدانەوە یاری بە چارەنوسیان بکەنو دەسەڵاتی سەرکوتگەری میلیشایی بسەپێننەوە .
ئەگەر بەرەی ئازادیخوازی و یەکسانیخوازی ، لە پێشیانەوە کۆمۆنیستەکان ،ڕیکخراوترو یەکگرتوتر بن ئەوە بێگومانە بە هیزی یەکگرتوانەیان نایەڵن ئەم تاقمە میلیشایی یە قەومی و خێڵەکی و ئیسلامی و تایەفی یانە گاڵتەجاری وا بەناوی هەڵبژاردنەوە ئەنجام بدەن. هاوکاتیش تاقمی وەک ئەم بەناو موعارەزانە پەیدا نابن کە پێیان وابێت سیستەمە سیاسی یەکەو هەڵبژاردنە کە هیچ گرفتو خەوشی تیدا نی یە بەڵکو تەنها ئاکامەکەی گاڵتەجاری یە.

١٤-٥-٢٠١٨
موزەفەر عەبدوڵا




فیلمی “گوڵ نیسا” خەڵاتی زێڕینی “ڕێمی” لە فێستیڤاڵی هۆستۆن لە ئەمەریکای بەدەستهێنا

مەنسوور جیهانی ـ فیلمی سینەمایی “گوڵ نیسا” لە دەرهێنانی “سەتار چەمەنی گوڵ” خەڵاتی زێڕینی “ڕێمی” لە فێستیڤاڵی فیلمی “هۆستۆن” لە وڵاتی ئەمەریکا بەدەستهێنا.

فیلمی سینەمایی “گوڵ نیسا” Golnesa یەکەمین فیلمی بڵندی سینەماکاری کورد “سەتار چەمەنی گوڵ” و لە نووسینی سیناریۆی سینەماکاری کورد “ڤیدا ساڵحی” لە یەکەمین بەشداریی نێودەوڵەتی خۆیدا لە بەشی پێشبڕکێی سەرەکیی پەنجا و یەکەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی “هۆستۆن” Worldfest لە وڵاتی ئەمەریکا نمایشکرا و کاندیدی چوار خەڵاتی “ڕێمی” لەوانە: باشترین “فیلمسازی سەربەخۆ”، باشترین “سیناریۆ”، باشترین “ئەکتەری پیاو” و هەروەها باشترین “فیلمهەڵگرتن”ی ئەم فێستیڤاڵە گرینگەی سینەمای جیهان بوو و لە کۆتاییدا توانی خەڵاتی زێڕینی “ڕێمی” Remi بۆ باشترین “فیلمسازی سەربەخۆ” بۆ “سەتار چەمەنی گوڵ” دەرهێنەری سنەیی و هەروەها خەڵاتی باشترین “ئەکتەری پیاو” بۆ “عەلی محمەمەد ڕادمەنێش” ئەکتەری ئەم فیلمە بەدەستبێنێت.

خەڵاتی “عەلی محمەمەد ڕادمەنێش” لە لایەن ئەنجومەنی ڕخنەگرانی سینەمای ئەمەریکا و لە ڕێگای “نیک نیکلسۆن” Nick Nicholson ئەکتەری ئەمەریکی و دادوەری هەڵبژاردە لە لایەن ئەنجومەنی ڕخنەگرانەوە پێشکەش بەم ئەکتەرەی سینەمای ئێران کرا.

فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی “هۆستۆن” Houston بە یەکێک لە گرینگترین و کۆنترین فیستیڤاڵە فیلمە سەربەخۆکانی جیهان دێتەئەژمار و گەورەترین سینەماکارانی جیهان لەم فێستیڤاڵەدا، خەڵاتی “ڕێمی”یان بەدەستهێناوە.

پەنجا و یەکەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی “هۆستۆن” بە بەشداریی بەرهەمی سینەماکارانی وڵاتانی جۆراوجۆری جیهان لە رۆژانی 20 تا 29ی ئەپرێلی 2018 لە ویلایەتی تیگزاس لە وڵاتی ئەمەریکا بەڕێوەچوو.

فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی “هۆستۆن” کە لە ساڵی 1961 دامەزراوە، لەگەڵ فێستیڤاڵەکانی فیلمی “سانفڕانسیسکۆ” و “نیۆیۆرک” لە ریزبەندی گرینگترین فیستیڤاڵە فیلمە سەربەخۆکانی ئەمەریکا دێنەئەژمار. ئەم فیستیڤاڵە لە سەرەتادا بە شێوەی دەرەوەی پێشبڕکێی دەستی بە کارەکانی خۆی کرد و لە ساڵی 1968 بەملاوە بە شێوەی پێشبڕکێی بەڕێوەدەچێت.

“ئستیون ئێسپیلبێرگ” Steven Spielberg، “جۆرج لۆکاس” George Lucas، “ئەنگ لی” Ang Lee، “جان لی هێنکاک” John Lee Hancock، “رێنداڵ کلیزێر”، “ریدلی ئێسکات” Ridley Scott، “رابێرت رۆدریگێز” Robert Rodriguez، “رابێرت تاونزەند” Robert Townsend، “برایانی کۆئێن” Coen brothers، “ئسپایک لی” Spike Lee، “ئۆلیوێر ئستۆن” Oliver Stone و “دیوید لینچ” David Lynch بە وەرگرتنی یەکەمین خەڵاتی خۆیان، لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی “هۆستۆن” وەکوو کۆنترین فیستیڤاڵی فیلمە سەربەخۆکانی جیهان و یەکێک لە گرینگترین سیمینارەکانی فیلم لە ئەمەریکای باکوور ناویان هێناوە.

بە چاوخشاندنێک بە ناوی دەرهێنەرەکانی براوەی خەڵاتی زێڕینی “ڕێمی” Remi دەتوانین پێی بە گرینگی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی “هۆستۆن” بەرین، لەوانە: “دیوید لینچ” David Lynch لە ساڵی 1970 براوەی خەڵاتی باشترین فیلم بە ناوی The Grandmother، “ئستیون ئێسپیلبێرگ” Steven Spielberg لە ساڵی 1983 براوەی خەڵاتی باشترین فیلم بە ناوی Amblin، “ریدلی ئێسکات” Ridley Scott لە ساڵی 1970 براوەی خەڵاتی باشترین فیلم بە ناوی Apple Computer، “جاناتان دێمی” Jonathan Demme لە ساڵی 1984 براوەی خەڵاتی باشترین فیلم بە ناوی Stop Making Sense، “برایانی کۆئێن” Coen brothers لە ساڵی 1985 براوەی خەڵاتی باشترین فیلم بە ناوی of Blood Simple، “ئۆلیوێر ئستۆن” Oliver Stone لە ساڵی 1986 براوەی خەڵاتی باشترین فیلم بە ناوی Salvador، “رابێرت رۆدریگێز” Robert Rodriguez لە ساڵی 1991 براوەی خەڵاتی باشترین فیلم بە ناوی Bedhead و هەروەها “ئەنگ لی” Ang Lee لە ساڵی 1992 براوەی خەڵاتی باشترین فیلم بە ناوی Pushing Hands.

فیلمی سینەمایی “گوڵ نیسا” بە بەڕێوەبەرایەتی وێنەگرتنی “محەمەد فەکووری” و بە ڕۆڵ بینینی سەعید داخ، عەلی محمەمەد ڕادمەنێش، یەگانە رەجەبی، ساقی زینەتی، مەسعوود محەمەدی، ویدا عەموویی بە ماوەی مانگێک لە یەکێک لە کوورەخانەکانی خشت لە ناوچەی قەرچەک لە تەنیشت شاری وەرامین سەر بە پارێزگای تاران وێنەگیراوە.

“سەتار چەمەنی گوڵ” و “ڤیدا ساڵحی” لە بڵاوکەرەوە سەرکەوتووەکانی نێودەوڵەتی فیلمن کە پێشتر لە بواری کورتە فیلم و فیلمی بەڵگەنامەییدا چالاکییان کردووە و خەڵاتی گرینگیان لە فێستیڤاڵە جیهانییەکان بەدەستهێناوە.

لە پوختەی چیرۆکی “گوڵ نیسا”دا هاتووە: گوڵ محەمەد و گوڵ نیسا دوو هاوسەر لاوی ئەفغانین کە بە شێوەی نایاسایی هاتوون بۆ ئێران و لە یەکێک لە کوورەخانەکانی خشت سەرقاڵی کارکردنن و لە رێگای رووداوەێکەوە کە بۆیان دێتەپێشی ژیانیان گۆڕانکاریی بەسەردادێت و … .

هەندێک لە ستافی ئامادەکردنی فیلمی بڵندی چیرۆکی “گوڵ نیسا” بریتین لە:
دەرهێنەر: سەتار چەمەنی گوڵ، نووسەری سیناریۆ: ڤیدا ساڵحی، بەڕێوەبەریی فیلمهەڵگرتن: محمەمەد فەکووری، دەنگهەڵگر و دەنگدانەر: بێهرووز موعاونیان، مونتاژ: کاوە عەزیزی، ئاوازدانەر: کارەنگ کەرباسی، بەرپرسی پلان: حوسێن مەرزبان، دیزاینی میکیاژ: ڤیدا ساڵحی، بەرپرسی بەرهەم: مەریەم قاسم ئابادی، یاریدەدەری یەکەمی دەرهێنەر: سیاوەش رەمەزانلوو، یاریدەدەری دووهەمی دەرهێنەر: محەمەد تۆریوەریان، چاککردنی ڕەنگ: سامان مەجدوەفایی، لابراتواری دیجیتاڵ: مێهرداد سولەیمانی، مونشی سەحنە: مەریەم رووزبەهانی، یاریدەدەرانی فیلمهەڵگر: حوسێن سادقی، حەمید محەمەدزادە، ناسح عەبدوڵڵاهی، ئەحمەد رەزا سادقی، یاریدەدەری دەنگ: سوهەیل حوسێن خانی، جێگری بەرهەم: عەباس ئەبوویەسانی، بەرپرسی سەحنە: حامید ئەحمەدی، ئەرشیفی جلووبەرگ: تاهیرە سەروەری، گرووپی تەدارەکات: کەیهان عەلیزادە، عەلی قودرەتی، هاتووچۆ: سەعید مورادی، ئەکتەرەکان: سەعید داخ، عەلی محمەمەد ڕادمەنێش، یەگانە رەجەبی، ساقی زینەتی، مەسعوود محەمەدی، ویدا عەموویی و …، بەڕێوەبەریی ڕاگەیاندنی گشتیی: مەنسوور جیهانی و مەنووچێهر جیهانی و بەرهەمهێنەران: سەتار چەمەنی گوڵ و یۆسف کەرەمی، بەرهەمی: کۆمپانیای سینەمایی “ستاک فیلمی سنە”.