فوئاد حسەین و مەدام ماریا مۆنتیسۆری

https://www.awene.com/2018/09/24/102532/

سەیری ئەخلاقی سیاسیی بکەن چەند قێزەون و دابەزیوە! لەسەر کاندیدکردنی فوئاد حسەین بۆ سەرۆکی کۆماری عێراق لە لایەن پارتیەوە، یەکێتی و شیعەکان هاواریان لێ هەستاوە لەسەر ئەوەی هاوسەری ئەم زاتە جولەکەیە، نابێت نا موسڵمان ببێت بە خانمی یەکەمی عێراق. ئەم جۆرە قسانە، ئەم شێوازە لە سیاسەتکردن ئەوەمان پێ دەڵێت کە عێراق و کوردستان نوقمی ڕەگەزپەرستی و ئایین و مەزەهەب پەرستییە، کاندیدکردنی کەسێک بۆ وەرگرتنی هەرچ پۆستێک بۆ دەبێت شوناسی ڕەگەزیی و ئایینی هاوسەر و کەسوکاریشی بۆ بکرێت بە پێوەر!. ئەمە لە فەشەلی سیاسیی لە عێراق و کوردستاندا زیاتر هیجی تر نییە.

پێوەری سەرۆکی کۆماری عێراق، ئەبێت لەسەر پێوەری تەکنۆکراتی و زمانزانی و شارەزایی و خاوەن مۆراڵ و پرنسیپی عەدالەتخوازی و یەکسانخوازی و دیموکراتخوازی و باوەڕەبوون بە پێکەوەژیانی عێراقیەکان بە بێ جیاوازی و دوور لە ڕەگەزپەرستی و ئایینپەرستی هەڵبژێردرێت، نەک لەسەر ئەوەی هاوسەرەکەی جولەکەیە یان مەسیحیە.
پارتی دیموکراتی کوردستان، بە هەمان پێوەرە سەقەتەکە و درۆکردنیش وەڵامی یەکێتی و شیعەکان لە ڕێگەی پەرلەمانتارێکی پێشوویەوە دەداتەوە!، ئەم پەرلەمانتارەی پارتی دەڵێت:”ژنی فوئاد حسەین جولەکە نییە، بەڵکو مەسیحیەکی هۆڵندیە و لە بنەماڵەی مەدام ماریا مۆنتیسۆریە!

چەند پاساوی یەکێتی و شیعەکان جێگەی گاڵتەجاڕیە، زۆر لەوە زیاتر بەرپەرچدانەوەکەی پارتی و پەرلەمانتارەکەیان جێگەی گاڵتەجاڕیی و پێکەنینە. پارتی و پەرەلەمانتارەکەیان هەر لەسەر پێوەری گەڕانەوە بۆ ڕابوردوو، گەڕانەوە بۆ بنەماڵەیی بەرگری لە فوئاد حسەین دەکەن و، بە هاوسەرەکەیدا هەڵدەدەن کە گوایە لە بنەماڵەی پەروەردە ناسێکی بە ناوبانگی ئەوروپیی وەک مارایا مۆنتیسۆریە.

مەدام ماریا مۆنتیسۆری لە ساڵی ١٨٧٠ هاتۆتە دنیاوە، کە ڕەنگە هاوسەری دکتۆر فوئاد ئەگەر لەو بنەماڵەیەش بێت ببێت بە کچە زا زا، یان کوڕە زا زای مەدام مۆنتیسۆری، ئاخر دەبێت ئەوە چ پەیەوەندییەکی بە کەسایەتی هاوسەری ئەم بەڕێزەوە هەبێت. عەقڵیەتی ئەمانە ئەوەیە کە”گیا لەسەر بنجی خۆی دەڕوێتەوە” کە بە هیچ شێویەک ئەوە وانیە. لە خوارەوە کورتەیەک لەسەر مەدام ماریا مۆنتیسۆری دادەنێم

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

مەدام ماریا مۆنتیسۆری Maria Montessori، بەخێوکەر و ڕاهێنەر و فەیلەسووف و پزیشکێکی ئیتالیە، لە ١٨٧٠ هاتۆتە دنیاوە، ئەم ئەستێرە گەشە و زانا مەزنە یەکەم ژن بووە لە بواری پزیشکیدا لە وڵاتی خۆیدا سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەست هێناوە. ئەم زانایە قوتابخانەیەکی تایبەتی کردووەتەوە بۆ ئەو منداڵانەی لە ڕووی عەقڵییەوە دواکەوتوو بوون، بە جۆرێک منداڵە شێت و دواکەوتووەکانی ڕاهێناوە و پەروەردەی کردوون، کە لە منداڵە ئاساییەکان پێشکەوتووتر بوون، ئەم زانایە دەڵێت: “لە کاتێکدا کە خەڵکی زۆر سەرسامن بە پەروەردەکردنەکەی من، کە چۆن منداڵە دواکەوتووەکانم پێش خستووە و توانیومە زاڵ بم بەسەر نەخۆشییە دەروونی و عەقڵییەکانیاندا، منیش پێم سەیرە. بۆچی هەمان ڕێگەی من ناگرنە بەر بۆ پەروەردەکردنی مندالە ئاساییەکان، کە زۆر پێشدەکەون و سەرکەوتنی گەورە بەدەست دەهێن”. واتە پەروەدەکردنەکەی ئەم زانایە بۆ هەردوو حاڵەتی ئاسایی و نائاسایی لەبارە. بێرتراند ڕەسڵ وەک فەیلەسوو و زانایەکی پەروەردەیی زۆر ئاماژە بەم پەروەردەیەیی مەدام مۆنتیسۆری دەدات و سەرسامە پێی.




سێگۆشەیەک … ناڵە حەسەن

من لەنێو سێگۆشەیەکی
ڕەنگ خۆڵەمێشی هاتمە دنیا
هەر لەنێو ئەم سێگۆشەیەدا
بۆ یەکەمینجار
چاوم بە ڕووناکییەکی تاریک کەوت
چاوم بە بنمیچێکی گزیری و
ژوورێکی پڕ دەلاقە و
تاقیسکەیەکی بڵند و
فانۆسێکی کز و
ئاوێنەیەکی درێژ و
چاوم بە سندوقێکی ڕەنگاوڕەنگ کەوت
هەر لەنێو ئەم سێگۆشەیەدا زمانم هاتە گۆ
فێری ئەوەبووم بڵێم ( نا )
لەنێو ئەم سێگۆشەیەدا
خەمی نان و ئازارەکانم
بوون بە یەکەمین مامۆستام
کتێبیش بوو بە نزیکترین هاوڕێم
ئازادیش منی بە شیعر ئاشناکرد
لە کتێبەکانمەوە فێری ئەوەبووم
هەمیشە خەون ببینم
مامۆستاکەشم فێریکردم
بەدوای خەونەکانمدا بڕۆم
لە قەڵەمەکەشم فێری ئەوە بووم
ببم بە خۆم و هەموودەم هەر خۆم بم
هەر خۆم بم و
ملکەچی هیچ هێزێکی ئاسمانی و
هیچ پاشا و گەدا و کوێخایەک نەبم
لەنێو ئەم سێگۆشەیەدا
عەشق فێری ئەوەی کردم
بەسەر پشتی مەرگ بازبدەم و نەکەوم
بەنێو کۆڵانە پێچاوپێچەکانی
گەردەلوول و ڕەشەبا و تۆفان
تێپەڕم و نەکەوم
بەنێو ئۆقیانووسی
نائومێدی و تەنیایی و عەبەسییەتدا
بپەڕمەوە و نەکەوم
لە کاتی دەرگا لەسەرخۆداخستن و
لەنێو خەیاڵە شوومەکانی خۆکوشتنیش
شیعر دەستم دەگرێت و
بە چرپەوە پێمدەڵێت
( ئەی شاعیرە ڕۆژهەڵاتییەکە
هەڵسەوە
خۆرەتاو فەرشی نارنجی بۆ ڕاخستوویت
بەردەوامبەوە / تۆ لەودیو سنوورەکانی مردنیت …! )
هەر لەنێو ئەم سێگۆشەیەدا
فێری ئەوە بووم
خۆم و خەونەکان و
مرۆڤ و ماسییەکان و
ئومێد و ئاوێنەکان و
پاییز و پەپوولەکان و
باران و باڵندەکان و
نەسیم و نێرگزەکان و
شەپۆل وشەوەکان و
بروسکە و باخچەکان و
ڕێواس و ڕووبارەکان و
سێو و سنەوبەرەکان و
هەموو شتەجوانەکانم خۆشبوێن
ئەم سێگۆشەیەی من
گۆشەیەکی بە نوونی نیشتیمان و
گۆشەیەکیتری بە میمی مرۆڤ و
دواهەمین گۆشەشی
بە ئای ئازادی / دەورەدراوە
نوون نوون نوون
میم میم میم
ئا ئا ئا
نیشتیمان / مرۆڤ / ئازادی
مرۆڤ / ئازادی / نیشتیمان
ئازادی / نیشتیمان / مرۆڤ
هەمیشە وا هەستدەکەم
من بۆ /
نیشتیمان و مرۆڤ و ئازادی
هاتوومەتە دنیا
هەربۆیە لەوەتەی هەم
عاشقی ئازادی و نیشتیمان و مرۆڤم
لەوەتەی هەم
هەر بۆ /
مرۆڤ و ئازادی و نیشتیمان
دەنووسم
چونکە هەر لە ئەزەڵەوە
من پێکهاتە و من هاوکێشە و
من شنەبای / ئامانجێکی سەرکەشم …!

حوزەیرانی ٢.١٧




پزیشكێكى كورد ده‌بێته‌ داهێنه‌ر و گه‌شه‌پێده‌رى چاره‌سه‌رى جۆرێكى شێرپه‌نجه‌ … !!


به‌رایی ….

له‌ رابردوو دا، هه‌ولێكى زۆر دراوه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنى نه‌خۆشیه‌كان ، پسپۆران و زانایانى جیهان له‌م هه‌وڵانه‌دا به‌شدار بوون و، كوردیش بێبه‌ش نییه‌ له‌كاركردن له‌ بوارى چاره‌سه‌ر سازیی و، ئه‌مه‌ش سه‌دان ساڵ له‌مه‌ پێشه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات كه‌ كورد له‌ بوارى گیا ده‌رمانى ده‌ستێكى باڵاى هه‌بووه‌، و سه‌دان ده‌ستخه‌ت و به‌ڵگه‌ى گیا ده‌رمانی زانایانى كوردمان به‌رده‌سته‌، هه‌تاوه‌كو ده‌گاته‌ پزیشكى نوێ‌ و هه‌وڵى په‌ره‌پێدانى چاره‌سه‌ره‌ دۆزراوه‌كان یان هه‌وڵى داهێنانى رێگه‌ و چاره‌سه‌رى نوێ، یه‌كێك له‌و پزیشكه‌ كوردانه‌ لێره‌ باسی ده‌كه‌ین ، به‌رێز ((دكتۆر كازم فاروق قه‌ره‌داغى)) یه‌ كه‌ له‌ بوارى چاره‌سه‌ر كردنى جۆرێكى شێرپه‌نجه‌ دا توانیوویه‌تى رۆلێكى باش ببینێت و كاره‌كه‌ى ببێته‌ سه‌رچاوه‌ و ریبه‌رى بۆ پزیشكانى بواره‌كه‌ و له‌ ((ده‌ستوورى كار guidelines)) ى ساڵى ((2017ز)) دا، په‌ره‌پێدان و داهێنانه‌كه‌ى بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، ئه‌م ریبه‌رى و ده‌ستوورى كاره‌ guidelines به‌ناوى ((نه‌خۆشی كۆلۆن و رێكه‌ و كۆم Colorectal Disease ))ـه‌ كه‌ له‌ بابه‌تى (( ریبه‌رى به‌ریوه‌بردنى شێرپه‌نجه‌ى كۆلۆن ، رێكه‌ و كۆم 2017 – شێرپه‌نجه‌ى كۆم Guidelines for the Management of Cancer of the Colon, Rectum and Anus(2017) – Anal Cancer ))دا بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.

پزیشكه‌ كورده‌كه‌ كێیه‌ … ؟

ئه‌و پزیشكه‌ كورده‌ى چاره‌سه‌رییه‌كه‌ى چووه‌ نێو كتیبى ((ریبه‌رى شێرپه‌نجه‌ى كۆلۆن و رێكه‌ ى 2017)) ناوى ((كازم فاروق نامیق))ــه‌ و، به‌ دكتۆر ((كازم قه‌ره‌داغى)) ناسراوه‌، له‌ دایك بووى ساڵى ((1986ز)) ، له‌ زانكۆى سلێمانى كۆلێژى پزیشكى گشتى ته‌واو كردووه‌ و برِوانامه‌ى به‌كالۆریۆسی پزیشكى وه‌رگرتووه‌، پاشان برِوانامه‌ى ماسته‌رى له‌ زانكۆى بێرمینگهام له‌ وڵاتى به‌ریتانیا به‌ده‌ست هێناوه‌ و، ئه‌م داهێنان و گه‌شه‌پێدانه‌ى له‌ ماسته‌رنامه‌كه‌یدا به‌ده‌ست هێناوه‌. ئێستا له‌ نه‌خۆشخانه‌ى ((هیوا)) له‌ شارى ((سلێمانى)) وه‌ك پسپۆری شێرپه‌نجه‌ كارده‌كات و ، سه‌ر قاڵى چاره‌سه‌ر كردنى گرێیه‌ شێرپه‌نجه‌ییه‌كانه‌. هه‌نووكه‌ خوێندكارى دكتۆرایه‌ له‌ زانكۆى سلێمانى، گه‌نجێكى لێهاتوو و دڵسۆزه‌ بۆ نه‌خۆشه‌كانى و به‌رده‌وام سه‌ر قاڵى خوێندنه‌وه‌ و به‌ دووا دا چوونى ورده‌ له‌ بواره‌كه‌ى خۆیی دا. هیواى سه‌ركه‌وتنى زیاترى بۆ ده‌خوازین.


ریبه‌رى شێرپه‌نجه‌ى كۆلۆن و رێكه‌ و كۆم

ئه‌م رێبه‌رییه‌ له‌ لایه‌ن ((كۆمه‌ڵه‌ى كۆڵۆپرِۆكتۆلۆژى (1) به‌ریتانیاى گه‌وره‌ و ئێرله‌ندا Association of Coloproctology of Great Britain & Ireland )) په‌سه‌ند ده‌كرێت و چاپ و بڵاودكرێته‌وه‌ و، ده‌خرێته‌ به‌رده‌ست پزیشكانى بواره‌كه‌ له‌ سه‌رانسه‌رى جیهاندا، دامه‌زراندنى ئه‌م ئه‌م كۆمه‌ڵه‌یه‌ ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ ساڵى 1990ز كه‌ یه‌كه‌م سه‌رۆكى رێكخراوه‌كه‌جۆرج ئۆتێس بوو، به‌ڵام كار و چالاكى فراوان و داهێنه‌رانه‌ى ئه‌م رێكخراوو و كۆمه‌ڵه‌یه‌ ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ ساڵى 2000ز، یه‌كه‌مین ژماره‌ى گۆڤارى نه‌خۆشییه‌كانى كۆڵۆن و رێكه‌ Journal of Colorectal Disease ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ مانگى یه‌كى ساڵى 1999ز و ، له‌ ئێستا دا ئه‌م گۆڤاره‌ یه‌كه‌مین و پێشه‌نگترینى بواره‌كه‌یه‌ له‌ ئه‌وروپا و وڵاتانى جیهان (2). شێرپه‌نجه‌ى كۆلۆن و رێكه‌ Colorectal Cancer باوترین جۆری شێرپه‌نجه‌یه‌ له‌ دوواى شێرپه‌نجه‌ى مه‌مك Breast Cancer و شێرپه‌نجه‌ى سییه‌كان Lungs Cancer له‌ وڵاتى به‌ریتانیا، كه‌ ساڵانه‌ ده‌ور و به‌رى 40.000 هه‌زار تووشبووى نوێ هه‌یه‌ و تۆمارده‌كرێت ، كه‌ دووه‌مین جۆرى باوى شێرپه‌نجه‌یه‌ كه‌ هۆكارى مردنه‌ (3).
گه‌شه‌پێدانه‌ نوێیه‌كانى New Developments چاره‌سه‌ركردنى Treatment ى نه‌خۆشی تووشبوو به‌ شێرپه‌نجه‌ى ((كۆلۆن، رێكه‌ و كۆم Colorectal Cancer )) (4) له‌ ژماره‌ 19 ى گۆڤارى ((نه‌خۆشی كۆلۆن و رێكه‌ و كۆم Colorectal Disease )) دا بڵاوكراوه‌ته‌وه‌ و یه‌كێك له‌و گه‌شه‌پێدانانه‌ش به‌رهه‌مى بیر و مانوو بوونى دكتۆر كازم قه‌ره‌داعى یه‌.

گه‌شه‌پێدانه‌كه‌ى پزیشكه‌ كورده‌كه‌

بۆ بینینى گه‌شه‌پێدان و داهێنانه‌كه‌ى دكتۆر كازم قه‌ره‌داغى ، برِوانه‌ لاپه‌ره‌ ((85)) ى گۆڤارى ((نه‌خۆشی كۆلۆن و رێكه‌ و كۆم Colorectal Disease Journal ))، كه‌ له‌ بابه‌ت و به‌شی (( ریبه‌رى به‌ریوه‌بردنى شێرپه‌نجه‌ى كۆلۆن ، رێكه‌ و كۆم 2017 – شێرپه‌نجه‌ى كۆم Guidelines for the Management of Cancer of the Colon, Rectum and Anus(2017) – Anal Cancer ))دا بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، له‌ ژێر كورته‌ ناونیشانى ((1.4.8 نه‌شته‌رگه‌ریی 8.4.1 Surgery))، هه‌روه‌ها له‌ ریزى سه‌رچاوه‌كان و له‌ لاپه‌ره‌ 96 دا ئاماژه‌ به‌ كاره‌كه‌ى دكتۆر كازم دراوه‌ و ناونیشانى گه‌شه‌پێدان و داهێنانه‌كه‌ى و جۆر و ساڵى كاره‌كه‌ و هاوكاره‌كانى خراوه‌ته‌ رِوو. (4)

——————————–

سه‌رچاوه‌ و په‌راوێزه‌كان :

1-كۆڵۆپرۆكتۆلۆژى Coloproctology لقێكه‌ له‌ زانستى چاره‌سه‌ر له‌گه‌ڵ زانستى نه‌خۆشییه‌كان Pathology ى كۆلۆن Colon ، رێكه‌ Rectum و كۆم Anus ، هه‌روه‌ها نه‌شته‌رگه‌رى كۆڵۆرێكتاڵ Colorectal Surgery ، نه‌شته‌ر گه‌رى كۆڵۆن و رێكه‌ Colorectal Surgery پسپۆرییه‌كه‌ له‌ناو پرِۆكتۆلۆجى Proctology دا.

2-بۆزانیارى زیاتر برِوانه‌ :
https://www.acpgbi.org.uk/about/history/
3-بروانه‌ لاپه‌ره‌ 5 ى گۆڤارى نه‌خۆشییه‌كانى كۆڵۆم و رێكه‌ Colorectal Desease ، ژماره‌ 19 ى ساڵى 2017.
4- بروانه‌ لاپه‌ره‌ 85 و 96 ى گۆڤارى نه‌خۆشییه‌كانى كۆڵۆم و رێكه‌ Colorectal Desease ، ژماره‌ 19 ى ساڵى 2017.
5-سوود ئه‌ژمارى تایبه‌تى دكتۆر كازم قه‌ره‌داغی وه‌رگیراوه‌ له‌ تۆرى كۆمه‌ڵایه‌تى فه‌یسبووم، بۆ وه‌رگرتنى زانیارى ده‌رباره‌ى ژیاننامه‌كه‌ى.

هێمن مه‌لا كه‌ریم به‌رزه‌نجى




ڕۆژژمێری عاشقه‌ هه‌ژاره‌كان …. عه‌بدولوه‌هاب به‌یاتی … و : نه‌ژاد عزیز سورمێ

(1)
جیهان
بە گەف و شیعر و
شۆڕش و كۆچ و مەرگ
زەوت دەكەین .
بە شەكەتی
لە شۆستەی مێژوودا دەكەوین
لە كانگەی خەڵوز و
بنمیچی سەهۆڵدا
سیس دەبین ..
بە پێوە دەمرین .
لە غەریبیماندا دەمرین
لێ‌ لە نوێوە
لە منداڵدانی شەو و
باڵای چیاكانی زەوی
لە دایك دەبینەوە .
تاجی ئەشكەنجەی ڕەتكردنەوەمان
لەسەر ناوە و
گۆچانی خۆرمان هەڵگرتووە ..
سپێدە ،
بە شەوی درێژی جیهان
زەوت دەكەین
بە مردوویەتی
دەریا
بۆ شارەكانی ئایندەی دوور
تەی دەكەین ..
ئاڵای یاخی بوونی
تیا هەڵدەكەین
بە زیندوویی
لە بەندیخانەكانیدا دەمرین
شكۆیەك بۆ مێژوو دروست دەكەین .

(2)
زامەكانمان لە هاوار كەوتن
بوو بە شارێك و ڕووبارێك
لە سەفەری مەرگدا
بەدوای كەنارێكدا دەگەڕێ ..
بەردێكی ڕەش ،
لە مەملەكەتی وێرانەدا
باران دەیشواتەوە و
ئومێدێك
لە لێواری بێهیوایی
ئادەمزادە دوابڕاوەكان
پەنای گرتووە و
قەرەجێك
بەسەر ئەسپی خەمبارییەوە
بەدوای نوور
بە دوای عایشە
لە شارەكانی ئایندەی دووردا
زەمین دەپێوێ ‌ ..
لە غوربەتیدا دەمرێ‌
لێ جارێكی دی
منداڵێكی بێ‌ ئەسپ
لە دایك دەبێتەوە ،
زراو ڕژاو
لە شەو و ڕۆژ و
لە یەك بەدوای یەك هاتنی
ڕۆژگار و وەرزەكاندا
دەستی بۆ بەژنی چیای زەوی
درێژ دەكا و
ڕووتیی خەوتوویشی
لە خێوەتی ئاگری ڕۆژهەڵات و
زەردەپەڕی كوژاوە
بەسەر لووتكەی چیاو باناندا و
دەنگی گڕ بووی
سنگی كەشتیی
كەشتییەوانە مردووەكان و
گیای ئەشكەوتەكانی نوور و
دوورگەكانی یاقووت دەدەفێ‌ ..

(3)
ماهی گریان ، بۆ بولبولێك
بۆ وەختێ‌
كە هەڵدێ‌ و ڕادەكا و
نەخشەی تاوان
لە بەرد ئاگر
لە دەفتەرە شینەكانی منداڵیدا
دەكێشێ‌ ،
بۆ هیوای لە گۆڕنراو
بۆ شۆڕشی ڕووباران
لە نامۆییاندا و تەنیایی پردان
بە مردوویی
دەریا تەی دەكەین ..
لە بەندەرێكەوە بۆ بەندەرێكی دی
دەنەڕێنین و
كەشتییان دەسووتێنین
هەرچی بووە و دەبێ‌ : نەبووە !
(4)
گوڵی سوور
لە باخچەی زستاندا
چی بە بولبول دەڵێ‌ ؟
(5)
لە خەوندا
باوەشی پێداكردم ،
جەستەی تادارمی
بە گوڵ داپۆشی
گوڵەكانی ماچ كرد ..
هەستم كرد
خاك سیمای بە نوور داپۆشیوە و
بڤە ڕوویدا
دەستی بەرەو باخچەی من هات و
گوڵەكان
لە ئاگریدا سووتان و
باڵداری
لە خەو بیێداركردنه‌وه‌ و
نمەی بارانی سوور و
بوومەلەرزە و برووسكە .
(6)
ئاگرپەرستانی ئەم چاخە
لە غوربەتییاندا دەگرین
ئەستێرە دەرنەكەوت
لێ‌ دز و نەجیبزادە و
شاعیرانی
خەونی بەكرێدراو دەركەوتن ..
شمشێریان
لە تەرمی منداڵان و
هەژارانی
شارە برسییەكاندا چەقاند
شایەدنامەی مردووان و
كتێبە پیرۆزەكانییان هەڵگێڕایەوە ..
(7)
نوور لە كوێوە دێ‌ ؟
كە ئێمە
لە هەموو سەردەمێكدا
بەرداش بووین
لە ریز بەستندا
كۆت و پەیوەند
بە كۆت پەیوەند دەگۆڕینەوە ..
زۆردار بە زۆردارمان دەفرۆشێ ‌ ..
پاشا بە پاشا ..
بەڵام ئێمە
خۆڕاگر دەمێنینەوە
بە پێوە دەمرین ..
بە پێوە دەریا تەی دەكەین ،
بۆ شارەكانی دووری ئایندە
جیهان
بە مەرگ و شۆڕش و كۆچ
زەوت دەكەین ..
لە غوربەتماندا دەمرین ..
به‌ڵام
لە نوێوە لە دایك دەبینەوە ..
لە نوێوە دڵداری دەكەین ..
لە نوێوە ڕەت دەكەینەوە ..
لە نوێوە
شۆڕش بەرپا دەكەینەوە و
لە نوێوە دەكەوینە تەڵەی
پاشا و زۆرداران .
لە مەیدانی شەڕی خەڵكی تر
سەردەبڕدرێین
گوللە بە دوژمن و برا وەدەنێین
زامەكانمان
بەسەر هه‌نییه‌مانه‌وه‌ هەڵدەگرین و
مردووەكان ، بێ‌ مێژوو بێ‌ ناو
دەنێژین ..
بە زیندوویی لە گۆڕەكانییان
نیشتەجێ‌ دەبین .
كاروانی مەزن
لە مەرگەوە بۆ لە دایك بوون
دەست پێ دەكەینەوە
لە هەموو چاخەكانی
هێز و ڕوناهییەوە
هەڵواسراو بە داوی
هیوای ڕەش ،
لە چاوەڕوانی ئاگر و تۆفاندا
دەمێنینەوە .

(8)
هەژارانی جیهانی تاڵانكراو
یەكگرن !
هەژارانی جیهانی تاڵانكراو !

( * ) لة كؤشيعرى ( قصائد حب على بوابات العالم السبع )
بلآوكردنةوةى ( دار الشروق ) ، 1985 ضاثى دووةم ، ل 28 .




ڕیفراندۆمەکەی دوێنێکەتان باش ……..شاخەوان سەنگاوی

ڕێک ٢٥/٩ سالێکی تەواو تێپەڕ دەبێت بەسەر ئەو ڕیفراندۆمەی کە سەرانی سیاسی کوردی بانگەشەی سەربەخۆیان دەدا بە گوێی ئێمەی هاولاتی ئەم هەرێمە، بە بێ ئەوەی خاوەندارانی یان ئەوانە خۆیان بە خاوەنی ریفراندۆم دەناسان هیچ خوێندنەوەیەکی زانستیانەی پێشوەختە بۆ سەرجەم پێشهات و کاریگەریە نێوخۆیی ودەرەکیەکان نەکردبێ و یان بایەخیان بە دەرئەنجامەکانی نەدابێت. وەک ئەوەی چاو بەستیان لێکرابێت لە بینینی ئەو گڵۆپە سورانەی کە لە لایەن ئەمەریکا وئەوروپا وبگرە جیهان بەتایبەتی تر ئێران وتورکیا بەرووماندا بەرزدەکرایەوە.
کەچی لە دەرئەنجامی بەرزبوونەوەی چەند مەترێکی ستەیجەکان و ڕەنگاو ڕەنگی مایکەکانی بەردەمیان ئەوانی خستبۆوە دیانیایەکی پڕ لە خەون و خەیاڵ، وەک ئەوەی جیهان گوێ بیستی دەنگەکانی ئەوان نەبێت پڕ بەدەنگیان هاوار دەکردوو بانگی سەربەخۆی و دروستکردنی پەیوەندیەکی دروستی درواسێیەتیان دەکرد لە گەڵ عێراقدا، وە بگرە هەندێجار هێندە شاگەشکەبوون کە خۆیانیان لێ بووبوو بە پاڵەوانێکی بێهاوتای جیهان دەیانگووت ” ئێمە مایەیی مەترسی نین بۆ هیچ یەک لە دراوسێکانمان” کە ئەم بۆ خۆی مایەیی گاڵتەجاڕی بوو چونکە سەرانی سیاسی ئەم کوردستانە لەوە نەگەیشتبوون گەر دەروازەکانی عێراق نەک تورکیا و ئێرانمان بە سردا دابخرێت ئەوا ئێوەی سیاسیش نەک هاولاتیەکی بێ دەسەلات جل وبەرگ نیە بی پۆشن.
ئەزانن بۆ؟ چونکە ئێوە لە ماوەی چارەکە سەدەیەک لە حکومداریتان سەرجەم سێکتەرەکانی ئەم هەرێمەتان ئیفلیج کردووە. هەر بۆیە قسە زۆرە لە سەر دەرئەنجامەکانی ریفراندۆم بکرێت وەبگرە بە دەیان توێژینەوەش تەواو نابێت نەک وتارێک و دووان.

بەڵام ئەوەی من مەبەستمە ئەوەیە کە سەرانی سیاسی کوردستان بەتایبەتی تر پارتی و یەکێتی ئەگەر بەئەقڵێکی دەوڵەتمەداریەوە بە مەبەستی سەرپێخستنی دۆسی ڕەوای کوردی و گەیاندنی بەکەناری ئارامی لە ماوەی حکومڕانی ئەواندا، بچنە گفتوگۆوە ئەوا هەر خۆیان دەتوانن ئەنجامەکانی ریفراندۆم بکەن بەکارتێک بەهێز هەمیشە ئامادەگی هەبێ لە سەر مێزی گفتوگۆکانیان لە گەڵ ناوەندی تەڵاقدراودا بەو ئامانجەی کە ئەنجامەکانی ریفراندۆم گەورەترین ئەنجام و دەسکەوت بۆ خەلکی کوردستان وەدەستخات نەک پشک پشکێنەی حیزبی و باڵ باڵێنە، ئەگەر ئێوە حکومەتداری دەکەن!

شاخەوان سەنگاوی
shaxewan.saed@gmail.com