دیموکراسی بۆرژوازی کامڵترین بەرگی سیاسی سەرمایەداری یە … نوسینی – (ن . ف. عبداللە)

    لە کاتێکی زۆر لەوەو پێشەوە دەمویست ئەو
نووسینەی لەبەر دەستدایە . بخەمە سەر ڕووی پەڕەکانی نووسراوێک . بەڵام کات خەریک
بوو دەی بڕین ، بە هەر حاڵ ئێمە کاتمان بڕی و توانیمان، ئەم نووسراوەیە، لە منداڵدانی
فیکری ئێمەدا لە دایک ببێت .

    ئەم نووسراوەی کە چەند موضوعی لە خۆگرتووە و چەند سەرباسێکی هەیە ، بەڵام هەر هەموویان لە دەرگای یەک ناوەڕۆک دەدەن قسە لەگەڵ یەک واقعدا دەکەن و لەگەڵ یەک تەواوکەری یەکن و یەک واتا دەگەیەنن . کە دیموکراسی بۆرژوازی، دەخاتە ژێر نەشتەری ڕەخنەی دیموکراسی پرۆلیتاریاوە ، بێ گومان ئەو بەکارهێنانەی کە بەناوی (دیموکراسی پرۆلیتاریا)وە بەکارهاتوون ، بۆئێمە یەک واتای هەیە لەگەڵ (دیکتاتۆریەتی پرۆلیتاریا) چونکە دیموکراسی خاسیەتی دەسەڵاتی چیناییەتی یە . ئیتر هەر پێناسێکی تری بۆ بکرێت ، لە لای ئێمە بێ بەهاو ڕیاکارانەیە ………

بۆ درێژەی بابەت کلیکی ئێرەبکەن …….




کوڕێکی دەست ڕەنگین لەسەردەمی دیکتاتۆرێکدا … هۆشیارجەمال

هەرکاتێک ناوی عێراق بەر گوێی هەرکەسێک دەکەوێت ڕاستەوخۆ خەیاڵی بۆ وڵاتی خوێن ڕشتن و ئازار و مەینەتی و جەنگی بەردەوامی ناوخۆیی وجەنگ لەگەڵ وڵاتانی دراوسێدا دەچێت. لێکەوتەکانی جەنگەکانی وڵاتی عێراق ماڵوێرانیەکەی بۆ هەموو پێکهاتەو ڕەگەزەکان بووە، چونکە عێراق وڵاتێکی فرەنەتەوە و فرەمەزهەبی ئاینی و ئاینزای جیاوازە.

ڕۆمانی ”وردوخاشی پەرتەوازە“ لەلایەن نوسەری عێراقی (محسن ئەلرەمی) نوسراوە، کە لەوڵاتی ئیسپانیا دەژی، وە لەلایەن (ڕەنجدەرجەبار)ەوە، بە زمانێکی ڕەوان وەرگێڕاوەتە سەر زمانی کوردی، ئەم ڕۆمانە کتێبکی بە قەبارە بچوک و لاپەرەکەمە، بەڵام هاوار و ئازاری هاوڵاتیانی عێراقە لەژێرسایەی دەسەڵاتێکی دیکتاتۆر و شەرەنگێز، چ بۆهاوڵاتیانی خۆی و چ بۆ وڵاتانی دراوسێشی.

نوسەر ئازارەکانی پێکهاتەکانی عێراقی کۆکردۆتەوە لەڕووداوەکانی ناو خێزانێکی گوندێکدا، کەچەندین بۆچوونی جیاواز لەنێوان منداڵەکان و دایک و باوکی خێزانەکەداهەیە کە زۆرجار دەگاتە ئاستی بەریەک کەوتنی ئەندامەکانی خیزانەکە لەناو یەکتریدا.

کە گرنگترین بەریەک کەوتنیان بەریەک کەوتنی کوڕە گەورەکەی ماڵە بەناوی قاسم لەگەڵ باوکی، چونکە کوڕە گەورەکە وێنەکێش و دەست ڕەنگینە، باوکیشان نیشتیمان پەروەرێکی زۆر توندە کە داوا لە کوڕەکەی دەکات وێنەی سەرۆک بکێشێت، بەڵام قاسم ڕەتی دەکاتەوە، دواتر توڕەبوونی باوکی و شەڕی لێدەکەوێتەوە.

لەم ڕۆمانەدا ڕووداوەکانی کاتی جەنگ باسکراوە کەچۆن کاریگەریەکانی ڕۆچۆتە ناو خێزانەکانەوە، ڕۆژانە تەرمی ڕۆڵەکانی عێراق دەنێردرایەوە بۆکەس و کاریان و دیاری و ئاڵتونی ژنەکانیش کۆدەکرایەوە بەناوی کۆکردنەوەی خەرجی بۆ سوپا، هەروەها گەنجەکان ڕاپێچی بەرەکانی پێشەوەی شەڕدەکران، دواجار ئەوەندە کوژراو زۆرئەبێت خەڵک گۆڕستانەکان ڕوونتر دەبینن وەک لەماڵەکانیان.

قاسمی وێنەکێشیش لە بەرەکانی جەنگ هەڵدێت و دەگەڕێتەوە لادێکەی خۆیان و دەگاتە ئەو بڕوایەی کە ئەو بکوژرێت لەوە باشترە کەسێک بکوژێت، دواتر دەستگیری دەکەن و وەک سەربازی هەڵاتوو بە بەرچاوی خەڵكی گوندەوە دەیکوژن و بۆماوەیەکی زۆر تەرمەکەی دەهێڵنەوە بۆئەوەی هەموو کەسێک بترسێت و ببێت بە وانەیەک بۆ ئەوانی تریش.

قاسم کوژرا، بەڵام ئیرادەی خۆی لەدەست نەدا و وێنەی سەرۆکی دروست نەکرد و لە سەربازیش هەڵات، کاتێک وێنەی نیشتیمانیشی کێشا، ڕەنگی سوری تیدا بەکارهێنا وەک هێمای خوێن.

ئەو لەکاتێکدا گیانی بەخت کرد دەیتوانی وەک زۆربەی شاعیر و نوسەر و هونەرمەند و گۆرانی بێژەکانی تر کە شیعر وگۆرانی و وتاریان بەباڵای سەرۆکدا دەنوسی و دەگوت بۆدەستکەوتی مادی بێت بە بەشێک لەوسیستەمە گەندەڵ و ستەمکارە، بەڵام ئەم هونەرەکەی نەخستە خزمەتی سەرۆک و سیستەمە گەندەڵەکەی!

هۆشیارجەمال




ئاشكرابوونا وێنەیەكا – با – ی لدەرڤەی ركەهێ‌ … ئەمین بۆتانی

( هەكە ئاشتیێ عەبدەك هەبیت، بێ شك ئەڤدلسەلامە)
ئەڤ هەلبەست؛ دیاری بۆ جانێ‌ شێخێ‌ شەهیدان “ئەڤدلسەلامێ‌ بارزانی”
كەد و رێچا وی، بەهەشتا هزرا وی، تژی نوور و نێرگز…


خودانێ‌ پیر
هێڤدكەتە زیر و زناران،
كەڤر كەڤر ڤێڕادچیت و
حیكمەتا تەقن و غوبارێ‌
بۆ هەستییان ڤەدگێڕیت،
بەلگ بەلگ
داتینیت پرچا داروباران.
وێ‌ گاڤێ‌
چیایێ شرینێ‌
مژومۆران دكرە ناڤ مەشكا فەساحەتێ‌،
دەوا جامێری یێ
لبەر دنیایێ دادنا و
نڤیشكا جەسارەتێ
هەلدگرت بۆ تەنگاڤی یا.
دناڤبەرا
جەبرا پیسیێ و
ئختیارا تافیلبوونێ‌؛
وی گومانا ئاڤێ‌.
دناڤبەرا
جەبرا كیڤیبوونێ‌ و
ئختیارا كەهییان؛
وی نەمانا راڤێ‌.
دناڤبەرا جەبرا هەوارێ‌ و
ئختیارا بێدەنگیێ؛
وی ستران.
هێی شێخێ‌ من
تە خۆلی یا نەساخا
كرە بن قرۆمكێن هناران،
ژێكجودا كر
خێ یا شەرەفێ‌ و
تێشتا ئەڤینداران.
تە زڤڕۆكێن تێهنی یا
دا بنكەفشێن دەربازبوونێ‌؛
و تە دزانی
هێژ ئاڤ
مراریەكا رازاندی بو
لهەمێزا فەلەكێ‌؛
دەراڤێن وێ‌
سواخدابوون بخەندقینێ‌،
تە كەلا روومەتێ‌
رادەستی
باوەشینا مەعنایێ كر؛
و تە دزانی
هێژ ئاگر
نەخشەكا گولگولی بو
بدەهمەنا پەرییانڤە؛
بهێجەتا عیففەتێ‌
نامووس بەردابوونە ئەڤینێ‌.
شێخێ‌ من؛
ئەڤەیە فقها پێكڕابەردانا
باران و برینێ‌،
ئەڤەیە فقها پیرۆزكرنا
ژان و خوینێ‌،
ما تە دیت
چەوا مازی ڤڕێكرن
بۆ خۆشكرنا پیستێ‌ لێقەومیانێ‌،
دۆل و نهال راچاندن
پشت و پال شاندن
بۆ خەساندنا
كەڤرێن نشیڤی یا.
وی دەمی
هێژ زێمار
حەرفەكا بێدەنگ بو
دناڤ بوخچكا ئێش و ژانا.
هێژ عەڤرا؛
لێمشت نەڕستبوون
بتەشیا تۆفانێ‌،
هێژ فریزیێن ئولفەتێ‌
رپنی هناڤا نە ب بوون،
دبێژن؛
وی وەختی
كو مەلكەزەن
مژوولی مەهاندنا
عەقیقا رەغبەتێ‌ بوون،
بێدەستی
گۆزكەكا خوینێ‌ دكەڤیتە خار و
ئەڤ بێهنا گەنی
بەردبیتە خەلیقەتێ‌.
بێهنا گەنی
بەردبیتە خەلیقەتێ‌ و
ئێدی شعوب و قەبائل
رادبنە چەپا،
دلڕەقی دبیتە جغسیێ قەدەرێ و
هەر ئاسنەكی
ب رەنگێ‌ گوللەی تەفسیر دكەت
هەر تیرەكێ ژی ب رەنگێ خیانەتێ‌.
ئەزبەنی
ب دلخاسی نەدەركەڤە؛
كۆسەیێن رۆم و عەجەمان
گەلەك خوینا رێتی.
لیانا نێرگزا بكێ‌ و
خۆ بگەهینە دەمارێن دلۆڤانیێ،
هەبیت نەبیت
سكرا مەعریفەتێ‌
یا پەقی.
تە چولیێن زۆزانا
هاڤێتە سەر ملا و
بابەلیسكا دۆلا ڤاژی
كرە گۆپال،
شكێڕ و لاتێن
پیرس و سەرێ‌ بازێ‌؛
(وەی..وەی..وەی
بازی یێن بارزان
قەبینا ربادان
سیسنۆكێن شەنگ و شەپال).
لبیرا تە یە؟
نەقلا دی ژی
ئاگر بەردابوونە ئاقارێن هۆگری یێ،
تایكێت كەسك نەبانە
چپكەكا شەرمێ‌
دمەنجەلۆكا ڤەمریانێ‌ دا نەما بو
دویكێلا زولمێ‌ پێ ڤەمالین.
شێخێ‌ من
پشتی ڤێ‌ حێبربانێ‌؛
ما تو بێژی
مسكا ئاڤەدانیێ
ل عەردەكی مابیت؟!
من دزانی
تو باوەر ناكەی،
لێ پا جارەكا دی
تە كراسێ خۆ
لبەر ئاگرێ‌ وێ‌ خەمێ‌
زوها كر و
بووی رێڤینگێ‌ خەونا،
و تە دزانی
ڤەدیتنا كەسكەسۆرێ‌
نە بساناهی یە
دناڤ ئەلفبێتكا بێڕەنگیێ،
نەخاسمە هێژ
سیپەلەكا ڤەدەر نەببوو كانی و
چریسكەكا بەرزە
چرایەك لێ‌ نەببوو خودان.
هێی شێخێ‌ من
خەلافەتێ‌
خلفا سێدارێ‌
لبەر سیناهی یا سەرا
ڤەدا بو؛
تە دا رێكێ‌ و
چ دبیت بلا ب بیت،
تە دناڤ لەوەندیێن خۆ دا
جۆتەكا كانیێن نێر و مێ‌ ڤەشارتبوون؛
تە دڤیا بقەچاغی
بگەهینیە كەربەلایێ.
تە بڕەكا پەزكویڤی یا
كربو دناڤ شویتكا خۆ دا؛
تە لبەر بو
جەندرمێن خەلیفەی پێ نەحەسن
بۆ نەڤیێن ئیبراهیمی
بگەهینیە دەشتا حەڕانێ.
تە ناوسكێن تازە قەوراندی
تژی باهیڤ و هنگڤین
دناڤ پاخلا خۆ دا
هەلگرتبوون بۆ كەنعانییا.
بەربنی و بەربنی یا لائیكراهێ‌
تە كاروانەكا
دەسمالێن رەنگین بار كربو؛
دا بگەهینیە
ئەناتۆلیا خودێ
بۆ رۆندكێن ئەرمەنی یا.
هەمی هەمی
تە دڤیا
سیناهیەكا هەدارێ‌
ژقەرەم و عەڕعەڕا
ڤەگەڕینی بۆ دل و چاڤان.
لێ لسەر تخویبێ‌
دناڤبەرا حەلال و حەرامێ‌
هاتیە گرتن.
دەما تە لسەر كەڤرەكێ‌ رەش
ب كولنگەكێ‌ سۆر د نكراند:
بژی براتی یا گورگ و پەزان.
جارا ئێكێ‌ نەبو
ئەزبەنی جارا ئێكێ‌ نەبو
دناڤبەرا
رەوشەن و تاریگەوركێ‌
تو دیت بووی
یێ سەخبێری یا ئەلندێ‌ دكەی،
وە دیارە
تە زێدە ل حەددی
ستێر كربوونە دناڤ
پارزینكێن شۆڕەشڤانا؛
تێرا رەجماندنا بندەستیێ نەما بو.
ئەزبەنی
بەری تە بگرن؛
گەلەك وێنەیێن تە یێن قەچاغ
ب دیوارێن ئستەنبۆل و
چالدیران و مووسلێ ڤە
هاتبوونە هلاویستن،
ل بلنداهیەكا جودی
تە وێنەیەكا خۆ
دگەل (با)ی كێشا بو
لسەر چەنگێن فڕینێ‌.
ل جهەكێ‌ دی و
بڕەخ هەلامەتا تێهنیبوونێ‌؛
تە دەستێ‌ خۆ
دانابو سەر ملێ ئاڤێ‌ و
هنگۆ هەردووا دكرە كەنی.
وێنەیەكا دی ژی
كو سولتان گەلەك پێ عاجز ب بو؛
چو بوویە سەر
قلیقانكێن عەقل و نەقلا و
ب هەردوو دەستا
تە سلاڤ دكرە مەتنا جەدوایێ.
و ل خڕەكا خرابتر
وێنەیەكا تە بو ئەزبەنی
دگەل چرایەكا ڤەمراندی
دناڤ كۆلانكەكا تەنگ و تاری،
و لپشت تە
گرنژینا زارۆكێن
گەرمیان و قوشتەپە
دێرسم و هەلەبجە
قارنا و شەنگالێ‌
عامودا و رۆبۆسكێ‌
باش خویا دكر.
ئەزبەنی
ڤەدگێڕن؛
گونەها تە ئەو بوویە
تە قەسەكا خراب گۆتبو ژیانێ‌،
تە لێحەیتاند بو و گۆتبویێ؛
هەكە ئازادی
ل نك تە هندا گران بیت؛
پا بۆچی ل نك مرنێ‌
قەهرەمانی یا كوردان بەلاشە؟!
وێ‌ گاڤێ‌
حاكمێ‌ حوكمێ‌
سەرێ‌ خۆ نەڤی دكەت؛
سەرێ‌ خۆ نەڤی دكەت
حاكمێ‌ حوكمێ‌.
رووپەلا دوماهیێ ژی
حبرا دوماهیێ
ددەتە دەستێ‌ دوماهیێ و
دبێژتێ؛ بنڤیسە:
ها ئەڤەیە؛ بەراهی یا درست
ئەڤەیە بەراهی یا درست…

ئەمین بۆتانی
14/1/2019




بە داخ و پەژارەیەکی زۆرەوە تەرمی ژنێکی تر!! ئەم دەستەواژەیە هەتا کەی؟ … سەرگوڵ ئەحمەد

ئەمە سەردێری هەواڵەکان و میدیاو تۆرە کۆمەڵایەتی یەکانە لە هەر چرکەساتێك و کاتژمێرێك ، هەر ڕۆژێك گوێ بیست و بینەری دەبین ، کە بەداخەوە بە شێوەیەکی جدی ڕامان ناچڵەکێنێت ؟ زۆرێک لە ئێمە دەزانین کە هۆکاری سەرەکی ئەم کوشت و کوشتارەی ژنان چیەو لە کوێ وە سەرچاوە دەگرێ ، بەڵام ئە م تاوان و کوشت و کوشتارە هەتا کەی ؟ وە دەبێت چەندی تر درێژەی هەبێت؟
ماوەی زیاتر ٢٧ لە ساڵە لە ژێرسایەی دەسەڵاتی بزوتنەوەی کوردایەتی (یەکێتی و پارتی) ژنان و کچان دەکوژرێن و ناچار بە خۆ کوشی دەکرێن و لاشەکانیان لە شارو شارۆچکەو کوچەو کۆڵانەکان ولە دەریاو گۆم و زەلکاوەکان وپارکە کانەوە فرێ دەدرێن، بە قیزەوەنترین پاساو بۆ زۆربەی زۆری ئەو تاوانانە بەناوی پارێزگاری لەشەرەف وپاکردنەوەی شەرمەزاریەوە(غسل العار) ئەنجام ئەدرێن وە بەم بۆنەیەشەوە دەمی زۆرێك لە خەڵکی پێدادەخرێت.
بە شێوەیەك شەرعیەت بە کوشتنەکە دەدەن ، تاوانبارەکەش واتە بکوژەکە کە نزیکترین کەسی کوژراوەکەیە کە شایەت هاوژینەکەبێت یان باوك براکەکەیەتی وە یاخود کەسانی تری لە چەشنی ئامۆزاو خاڵۆز اکە خۆیان کردوە بە خاوەنداری یەتیان زۆر بێ باکانە ئەو تاوانانە ئەنجام دەدەن. وە بە پی ی ئەو زانیاریانە کە پێشووتر لە کەیسەکانی کوشتنی ژناندا بڵاوکراوەتەوەو ڕاگەیەنراوە لە کاتێکدا ئەگەر زیندانیش بکرێن پاش چەند ڕۆژێك ئەنجامدەرانی ئەو تاوانانە لەژێر هەر ناوێکدا بوو بێت یا لە ڕێگەی لێبووردنی گشتی یان هەر هۆکارێکی ترە وە ئازاد دەکرێن و دەستی ئەمان و سەدان کەسی تریشی ئاوەڵا کردوە بۆ ئەنجام دانی تاوانی تر. لەم لاشەوە بە قانوون و یاسا شەرعیەت بە کوشتنی ژنان دەدات لە ژێر ناوی شەرەف و نامووسدا .
وە لە لایەکی ترەوە بنەماڵەو کۆمەڵگا ی ئەم مەملەکەتە لە ڕێگەی مزگەوتەکان و بانگخوازەکانەوە کەڕۆژانە بەردەوام باسی کەم ئاوەزی و کەم دینی(ناقص عقل ودین) دوانیان بەشاهیدێک حیساب دەکرێن و ئەوان شەرفی ئیوەن و ئەبێت پاریزگاریان لێ بکەن!! وا ڕایان ئەهێنێنن کە ئاستی ووشیاریان لە بەرامبەر ژناندا بە شێوەیەك بێتە خوارەوە چاویان کوێر دەبێت و ئەقڵیان لەدەست دەدەن وەڵ جانەوەری جانگەڵەکان ژنان دەکەنە نێجیری خۆیان .لە کاتێکدا ئەوان هەموو ئەو ڕااستیە نەبین کە ئیستا ژنان کاردەکەن ودەخوێنن وسیاسەت دەکەن و زۆربەزوری جومگە هەستیارەکانی کۆمەڵگەیان بەدەستە ،ژن مەلیکەی گەورەترین وپێشکەوتوترین وڵاتەکانی جیهانن سەرۆک وەزیران ووەزیری دەرەوەو وەزری بەرگری وەزیری پەروەردە وپڕۆفیسۆر ودۆزەرەو زانا ومامۆستا ودوکتۆرەو کریکارن .
ئیستا سەدەکانی ناوەڕاست نیە،هەرچەندە لە سەرەتایی میژووی درووست بونی مرۆڤایەتیەوە ژنان هەر بەشی شێری دروست بونی ژیان و ئیدارەی ماڵ وکۆمەڵگەیان لەئەستۆدابووە ،فێریان دەکەن ئەوان خاوەنی دایك و خوشك و ژنەکانیانن و دەبێت هەمیشە لەژێر ڕیعایەت و چاودێری ئەواندابن ، وە لە هەر سەرکێشی یەك دەبێت سزایان بدەن بە لێدان و توندووتیژی و سەرەنجام کۆتاییان پێبهێنرێت بە کوشتن . ئەو کلتورە ئەوەندە دواکەوتوو قیزەوەنە کە ڕێگە بە تاوانبارە کە بدات کە شانازی بەو تاوانانەو بکات و بە ئازادی لە ناو کۆمەڵگادا بسوورێتەوە .
ئە مە چ جەنگەڵستانێکە !کە ئینسانەکان وا باربهێنرین کەدەستیان بچێتە گیانی ئازیزانی خۆیان و حەقی ژیانیان لێ بسێننەوە. ئەمە ئەو کۆمەڵگایەیە کە خاوەنی ئەقڵیەت و فەرهەنگی پیاوسالاری و خێلەکی یە کە بەداخەوە هەر دەبێت چاوەروانی ئەو کارەسات و تاوانانە بین لە بەرامبەر ژنان دا.
بەڕاستی کاتی لە بەرامبەر ئەم تاوانە دژی ئینسانی یانەی ژناندا بیردەکە یتەوە ، پێت وایە تۆش وەک ئەوان تاوان باریت و هاوبەشیت لە و کارەساتانە کە ڕۆژانە گوێ بیست و بینەری دەبین لە تۆرە کۆمەڵایەتی یەکانەوە پۆستی هاوخەمی دەنوسین و بە پیشاندانی وێنەی قوربانی یەکەو پاش چەند ڕۆژێکی تر هەمان کارەسات دووبارە دەبێتەوە .
ئەو کۆمەڵگایە کە بە هۆی فەسادی ئیداری و سیاسی و پارەو پولەوە لە لایەن دەسەڵاتدارانی کوردی یەوە کە ( یەکێتی و پارتی ) کە ماوەی ٢٧ ساڵە پەروەدە دەکرێن و تەنها کێشە یان دزی و گەندەڵی و چاوچنۆکی وبرسی چنسی وپارەو پۆستە . ئەوەی مەسەلەیان نەبێت کێشەی ژنان و کوشتنی ژنانە لە ژێر دەسڵاتی ئەم دوو حیزبە دا، دینیان کردۆتە سەرچاوەی کلتورێك کە شەرعەیەت بە ژن کوژی دەدات و دڵ و دەرونی ئینسانەکان پڕ بکات لە رق و کینەو تۆڵەسەندنەوە، عیشق و علاقەو خۆسەوستی نێوان کچان و کوڕان و ماچ و گۆڕینەوەی هەست و خۆشی یەکان تاڕادەی سێکسیش وەك تابۆ تەماشادەکرێت و دەخرێتە قاڵبی حەرام و حەڵالەوە و ئیتر ژنە کە یان کچەکان دەبێت قوربانی یەکەم بن . وە هەر بەو قانوونەی کە سەرچاوەی لەم دینەوە وەرگرتوە . هەمیشە ژنان وەك نێچیرێك تەماشا دەکرێت.
لە و کۆمەڵگایەدا کار زۆر کراوە بە شێوەی جۆراوجۆر لە پەیوەند بە مەسەلەی ژنان و وە بەرداوامە بەڵام هێشتا لە بەرامبەری ئەو ڕەوتە کۆنەپەرست و دواکەوتوە دا نەتوانراوە لە یاساکانی باری کەسێتی بگۆرێت بە یاسایەکی ئینسانی و سەردەمیانە کە لەسەر بنەمای مافی هاوڵاتی بوونی یەکسان. هەر بۆیە دەبێت بە پرۆژەو پلاتفۆرمی جدی یەوە بروانینە ئەم مەسەلەیەو کاری جدی تری بۆ بکەین. یەکێ لەو کارانەی کەپێوستە دەستی بۆ ببرێت جیاکردنەوەی وانەی دینە لە پەروەردەو خوێندن ولە جیاتی وانەی ترس و تۆقاندن و بە کەم سەیرکردنی ژنان و کچان ،وانەی ڕێزو خۆشەویستی و یەکسانی نێوانی ئینسانەکان و کچان و کوڕان بخوێنرێت و بە تایبەتی کوران وا پەروەردە بکرێن کە لە بەرامبەر ژنان و کچان کە ئەوانیش ئینسانن و هیچ جاوازی یەکیان نی یە لەگەڵتاندا. دەکرێ لە ماڵ و لە قوتابخانەکان لە ناو کۆڵان و شەقامەکاندا هەر هێرش و دەستدرێژی یەك بۆ سەر کچان و ژنان دەکرێ کۆمەڵگا هەمووی خۆی بکات بە خاوەنی لێ ی بەرپرسیار بێت ،بێ دەنگی کێشەکان زیاتر و زیاترو خراپتر دەکات ،بهێنە بەرچاوی خۆت کە چەند ئەستەمە ئەوە خوشکت بێت ،ژنەکەتە بێت ،کچەکەتە بێت ، دراوسێکەتان بێت ، خزمەکەتان بێت . کە دەستی توندوتیژی و دەست درێژی و سوتاندن و کوشتنی بۆ درێژ دەکرێت .بێ دەنگ مەبن بچن بە هاواریانەوە .
لە لایەکی ترەوە ئەوە ئەرکی ڕێکخراوەکانی ژنان و خەڵکانی ئازادی خوازو پێشکەوتووخوازە پێویستە بە گروتینێکی ترەوە بێنە مەیدان بێدەنگ نەبین وە دەبێت بە جدی کار لەسەر ئەم مەسەلەیە بکە ین بۆ دەست کۆتا کردنی دەستی کۆنەپەرستی و دواکەوتووی لە کۆمەڵگادا .

سەرگوڵ ئەحمەد
قسەکەری
رێکخراوی ڕزگاری ژنان لە عێراق
١٢/٢/٢٠١٩




ماڵان …. مارف عومه‌ر گوڵ

-1-
ماڵی په‌پووله‌
به‌سه‌ر دیواری مردنه‌وه‌ بم
به‌مدیودابێ‌ یا به‌ودیوه‌كه‌یدا
هه‌رنایه‌مه‌وه‌ ،
به‌و دیوه‌كه‌یدا لافاوی مه‌رگ ڕاپێچم ده‌كات
به‌مدیوه‌كه‌یدا دڕكی ژیانه‌ ، هێواش ده‌مكوژێت !
خۆ ئێره‌ ماڵه‌ ،ماڵی په‌پووله‌
ژین ده‌رفه‌تێكه‌ .
نه‌ بۆم ده‌مێنێت
نه‌بۆ ئه‌وانه‌ی به‌ته‌مان نه‌مرن !

-2-
ماڵی مۆزه‌خانه‌
بڕۆین بۆ ماڵی مۆزه‌خانه‌یه‌ك
رابردوو چۆن بوو ،لێ‌ ی وردبینه‌وه‌ ،
فیرعه‌ونه‌كانی زه‌مانه‌ بێن و
پیت و سامانی سه‌ر زه‌ویش له‌گه‌ڵ خۆیاندا به‌رن
مرۆڤه‌كانی دوای ئێمه‌ دێن و ده‌یدۆزنه‌وه‌
چاكتریش وایه‌ هه‌ر له‌ ئێستاوه‌
ئه‌م نیشتمانه‌ بكه‌ینه‌وه‌ به‌ مۆزه‌خانه‌یه‌ك !
…………………………………………………………………………….
-3-
ماڵی عاشقان
خوڕه‌ی كانیاوی دامێنی به‌فره‌
وا به‌ كوێستانی دڵاندا ده‌ڕوات
گه‌ڵا بۆ كه‌پرو بۆ هه‌وار ده‌بات
دیده‌نیی ماڵی عاشقان ده‌كات !

-4-
ماڵی دڵ
هیچ حیكایه‌تێك
وه‌كو چیرۆكی له‌یه‌ك دابڕان
نامباته‌وه‌ بۆ ناو تۆڕی ئه‌وین
با باوه‌ش به‌سه‌ر سنگی تۆوه‌نێم
له‌ماڵی دڵا پێشوازیم بكه‌یت !
………………………………………………………………………………………………..
-5-
ماڵی روح
چوومه‌ هه‌ر ماڵێك
تاریك و روونێ‌ یه‌خه‌یان گرتم
چوومه‌ هه‌ر شارێك
سه‌رماو گه‌رماكه‌ی شڕ شڕیان كردم
نه‌حه‌سامه‌وه‌ ،
ته‌نها له‌ ماڵی روحمدا نه‌بێت !

-6-
ماڵی دره‌خت
گه‌ڵای وه‌ریوی دره‌ختی ئه‌وین
به‌لق و پۆپی په‌لی خۆزگه‌دا
به‌رده‌بێته‌وه‌ سه‌ركانی و ئاوی
كه‌ناری چه‌مێك ،
به‌جێم ده‌هێڵێ‌ و ناگه‌ڕێته‌وه‌ .
په‌نجه‌ی مناڵیم به‌مشت گرتووه‌ و
به‌ كه‌وانه‌كه‌ی ده‌وری خه‌رمانه‌ی مانگی ژینمدا
ده‌یبه‌م ، ده‌یهێنم
له‌ ماڵی ئاودا ، یا ماڵی دره‌خت
مشت ده‌كه‌مه‌وه‌ ، هێلانه‌یه‌ك بۆ
گه‌ڵارێزانی ئه‌ستێران ده‌كه‌م !

-7-
ماڵی ئاگر
ئه‌وه‌نده‌ی روانین له‌ خۆڵبارانی ئه‌م سه‌ده‌یه‌دا
دورو نزیكی یه‌ك مه‌ودا ته‌مه‌
چاو هه‌ته‌ر ده‌كا !
ژیان ناسكه‌ ،
هه‌روه‌كو شووشه‌ی دوای بوومه‌له‌رزه‌ی په‌نجه‌ره‌ی نێوماڵ
دونیا كۆن بووه‌ ،
وه‌كو دیواری كۆنه‌ هه‌واری ته‌لاری خه‌یاڵ
ته‌خت و تاراجی ئه‌م مه‌رزوبوومه‌
هێلانه‌یه‌كی لێ‌ چێ‌ ناكرێ‌
بۆ كۆتره‌ شینكه‌ی په‌یامهه‌ڵگری لانه‌ شێواوان !
ئه‌و دره‌ختانه‌ی به‌ قه‌راخ ڕێوه‌ گڕیان تێچووه‌
ئه‌وه‌نده‌ جوانن ! هه‌رمنیان كه‌مه‌ له‌و سوتانه‌دا
خۆمن ده‌مێكه‌ ماڵم ئاگره‌
ئه‌وه‌ چی بووه‌ ، وا گڕ نامگرێ‌
له‌نێو شه‌پۆلی ئه‌م گریانه‌دا ؟!

-8-
ماڵی ڕوناكیی
نیوه‌شه‌و ئیتر ،
له‌ تاریكیدا نوقم ده‌بم و
له‌ چراخانی وشه‌گه‌لێكدا سه‌رده‌نێمه‌وه‌،
بۆ دیدارێكم ،
وه‌رنه‌ سه‌ردانی ماڵی روناكیی !
…………………………………………………………………………….

-9-
ماڵی ته‌نیایی
له‌ ژاوه‌ ژاوی
فڕكان فڕكان و چاوچنۆكی دا
له‌سه‌رخۆ و ئارام
له‌ دیوه‌خانی رازاوه‌ی شیعرا
چوومه‌ حوزوری ماڵی ته‌نیایی !

-10-
ماڵی باران
دیسان سه‌رسه‌ختیم روی تێكردمه‌وه‌
گوێ‌ له‌ هاواری بێده‌نگیم بگره‌
به‌یانیان لاوك ، ئێواران حه‌یران
نیوه‌شه‌و ئای ئای ، دادو بێدادی
دڵ له‌ به‌هاری ته‌مه‌ندا سووتا
چاو له‌ هه‌ڕه‌تی بینیندا كزبوو
سه‌ر كه‌وته‌ داوی گڕوهاڵاوی،
پووشه‌ڵانێكی گڕتێبه‌ردراو
له‌ هیچ ماڵێكدا ناحه‌سێمه‌وه‌ !
سه‌رده‌نێمه‌وه‌ ،
وه‌ك یاخی بووه‌كه‌ی رۆژگاری جاران
له‌ماڵی ده‌شت و چۆڵه‌وانی دا
بۆ ماڵی باران .

-11-
ماڵی تریفه‌
له‌ تاریكایی شه‌وه‌زه‌نگێكدا
بێ‌ ماڵ و داڵده‌
كه‌وتمه‌ سه‌ر رۆخی ترسێكی سامناك
ماڵم له‌ پرچی تریفه‌ چنی
مانگ بووه‌ هاوڕێم ،
وه‌ك جاری جاران
ڕێی خۆم دیه‌وه‌
چون ده‌مه‌و به‌یان .

-12-
ماڵی ئارام
ئه‌وه‌نده‌ سووتام
ئه‌وه‌نده‌ ده‌شت و بیابان گه‌ڕام
له‌ نێو گه‌رداوی خه‌یاڵاتێكدا
ده‌حه‌سێمه‌وه‌ ،
یه‌ك پارچه‌ بوومه‌ ئاوازی ته‌نیاو
سه‌ڵای دووره‌ ده‌ست ،
ده‌شت و ده‌رێكی پڕ به‌رده‌ڵانه‌
ماڵی ئارام و ئۆقره‌و ته‌نیاییم
ژێی ئه‌وینێكه‌ له‌ دووری تۆدا
ده‌نگی باڵنده‌ی نیوه‌شه‌وێكه‌
سۆراخی خواستێك هه‌ڵی گرتووه‌
ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ هێلانه‌كه‌ی !

-13-
ماڵی هه‌ور
له‌ دارو په‌ردوی ، دوای مێژویه‌كی
ساڵ له‌ دوای ساڵی ئه‌م گه‌ردونه‌وه‌
لاوكبێژانی ئاگربارانی سه‌ده‌ی خوێن رشتن
به‌ تووله‌ رێگه‌ی هه‌ڵزنانێكا
پایز دوای پایز ،
له‌به‌رده‌م ماڵی هه‌ورو هه‌تاوا
بوكه‌بارانێ‌ ، بۆ كۆته‌ره‌ی دار
چه‌پڵه‌رێزانی ئاوی ژیانه‌ .
ئێستاكه‌ش به‌دوای غه‌دری مرۆڤدا
وه‌چه‌ی به‌هاران
ده‌مه‌و ئێواران
ده‌بنه‌ داره‌وان !

-14-
ماڵی ئاسمان
ئه‌ستێره‌یه‌كی یاخی و سه‌رگه‌ردان
كۆشی ئاسمان و ئه‌وینی جوانی ئه‌ستێرانی دی
به‌جێ‌ ده‌هێڵێ‌ ،
نوقمی سێبه‌ری ته‌نیایی ده‌بێ‌
بۆ مه‌مكی چه‌پی هاوسه‌فه‌ری ژین
له‌ هه‌ورا چاوی پڕ گریان ده‌بێ‌ .
راز نیازی سه‌رتاپای ته‌مه‌ن
له‌ جریوه‌یدا ، ده‌گه‌شێته‌وه‌
مانگ به‌جێ‌ دێڵێ‌ ،
له‌ تیشكی رۆژدا ده‌رژێته‌ دونیای
خۆڵه‌مێشینی ئه‌رز و ئاسمانی
دیار و په‌نهانی !
ئه‌ستێره‌یه‌كی یاخی و سه‌رگه‌ردان
خۆی دایه‌ ده‌ستی هه‌وره‌ بروسكه‌ ،
خۆی نه‌سپارده‌ حوكمی ئه‌ستوری فه‌رمانی سوڵتان
له‌ خۆرهه‌ڵاتا ، بوو به‌ نوری خوا

له‌ خۆرئاوادا ،
چووه‌ كاروانی هه‌ورو ئه‌ستێران
گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ماڵی ئاسمان .

…………………………………………………………………………………………….
-15-
ماڵی دارستان
ماڵی دارستان دیمه‌نی جوانه‌
دڵم به‌ ته‌نیا له‌وێ‌ میوانه‌
له‌نێو سێبه‌رو خۆره‌ تاوێكدا ،
نازانم بۆچی وا چاوه‌ڕوانه‌ .
…………………………………………………………………………………………….
-16-
ماڵی مانگ
مانگ خه‌رمانه‌ی دا ،
ئه‌ستێره‌ هه‌موو بانگی یه‌ك ده‌كه‌ن

له‌م لا یه‌كێكیان ده‌كشێ‌ و ونده‌بێ‌
له‌ولا گه‌لاوێژ شای ئه‌ستێرانه‌
رێگه‌ی كاكێشان
مه‌ودای ده‌گاته‌ ئه‌وپه‌ڕی دونیا
مانگ به‌تریفه‌ له‌كانی و ئاوا بسكی ته‌ڕده‌كات
به‌ئاوازی با ورشه‌ی داروبار .
ناچێته‌ ماڵی كچی عه‌یار و كوڕی چاوباشقاڵ
نه‌ سینه‌ی ئاسمان به‌جێ‌ ده‌هێڵێ‌ ،
نه‌ باوه‌شی ئاو ،
هیچ هێلانه‌یه‌ك نادۆزێته‌وه‌
كه‌ ئه‌و نه‌یه‌ته‌ ماڵی دڵمه‌وه‌ ،
ده‌چمه‌وه‌ ماڵی خه‌رمانه‌ی مانگ و
ورده‌ ئه‌ستێره‌ی كه‌وانه‌ی ئاسمان لێم كۆده‌بنه‌وه‌
یه‌ك یه‌ك لاپه‌ڕه‌ی شایه‌دی مێژوی
دوێنێ‌ و ئه‌مرۆكه‌ی مرۆڤ دێنن و
شه‌ڕو وێرانه‌ی لێ‌ ده‌رده‌هاون !

                                                                                         سلێمانی –  كه‌ركوك
                                                                                                                مانگی 4/2016 -5/2018