ڕەشپۆشی ژێر باران … حەوسەد خدر رەسووڵ

بارانم زۆر خۆشەوێت! هەرگیز لێ بێزارنابم ئێوە نازانن کە ئەو هەورە ڕەشانە چیان هەڵگرتووە، ئەگەر نەیبارێنن ئەوا دەمرن.حەزەکەم دەست بنێمە دەستی هەورە ڕەشەکان و تا هەتایە لە گەڵیان سەما بکەم، ئا بەڵێ هەوری ڕەش…بۆ مەگەر ڕەش چیەتی شوموو نەگریسە؟” بۆچی؟
نا ڕەش نەگریس نیە ئەوان نازانن ئەگەر ڕەش نەبێت ئیتر ژیان دەوەستێت چیتر باران نابارێت! چیتر دایکم دایکم ناچێتە دەرەوە بەبێ عەبا ڕەشەکەی، ئەی قژە ڕەشەکەی کەژاڵ ئەگەر ئەویش نەمێنێت! ڕەش ژیانە من بەبێ ڕەش دەمرم.

هەروا لەژێر باراندا سەما دەکەم و چاوم خستۆتە سەریەک لە نێوان ئەو هەورە ڕەشانەدا تروسکاییەکی بێوێنە دەبینم لە دوورەوە وەکو مۆم دەسوتێ و ڕوناکیەکەی تا ئەوپەڕی جیهانی تەنیوە خەوم بە ماڵی فریشتەکانەوە دەبینی کە مام ئیسماعیل هاتو خەبەری کردمەوە : کچی خۆم ئاخر بەو بارانە لەدەرەوە چی دەکەیت؟ گوڵشەن کچیێکی زۆر بێ زیان بوو هەرگیز نەم بینیووە ئازاری کەس بدا تەنها لەڕۆژانی باران و هەورە بروسکەو گەردەلوول دەردەکەوێت! هەروەک بڵێی لە ئاسمانەوە خۆی بە پەڕەشوتێکەوە گرتبێ بەبێ هیچ ترسێک سەری بەرز دەکردەوەو دەستەکانی ڕوەو ئاسمان هەڵدەبڕی تێڕامانی ئەو کچە سەمای دەروێشەکانی بیر دەخستمەوە قژێکی ڕەشی درێژ لێوان لێو بە قرتێلەی ئاڵ واڵ چنرابوو هەمیشە کراسێکی ڕەشی لەبەر دەکرد ئەوەی منی سەرسام دەکرد سەمای ئەوکچە نەبوو بەڵکو باران بوو باران! بەدرێژایی باران لە ژێری دەوەستا بێ ئەوی بەشی دڵۆپێک تەڕ بوبێت!

مام ئیسماعیل وەک هەمیشە دەستێکی بەڕیشی داهێناو تاوێ لێی نزیک بوویەوە کچی خۆم شەوبۆ ئاخر بەم بارانە لەدەرەوە تۆ چیدەکەیت! شوبۆ بەرەو دەستەکانی مام ئیسماعیل هەنگاوی دەنا دەستەکانی ماچکردوو دواتر لەسەر سەری داینا مەترسە مام ئیماعل باران منی خۆشدەوێت هەرگیز تەڕم ناکات هەرگیز نەخۆشم ناخات! من و باران بەڵێنمان بەیەکداوە تا هەتایە لەژێر هەورە ڕەشەکانەوە ژوان ببەستین! مام ئیسماعیل کە سەری لە بلیمەتی ئەوکچە دەرناکرد ڕوی وەرگێڕاو بە پرتەو بۆڵە کەوتە ڕێ ئاخر دوو ڕۆژی تری پێناچێ دەڵێن کچەکەی مەحموود شێت و بەڕەڵابووە ئاخ!” مەحمودی برام پێم ناڵێی تۆ چیت لەو شەڕەدابوو؟ ئەوە بۆ سێ مانگ دەچێ هەواڵێکت نیە،ژنەکەی بەو مناڵەبچوکانەوە جێ هێشتووە پیاو نازانێ چیان لێبکات مام ئیسماعیل بەداماوی لەسەر کورسیە کۆنەکەی دانیشتبوو گۆ چانێک بەدەستی چەپیەوە گرتبوو خۆی بەملاو بەملادا دەهێناو باسی مەحمودی برای بۆ پیاوانی گەڕەک دەگێڕایەوە کە لەشەڕدایەو هیچ هەواڵێکی نیە، دواتر لای بەلای شەوبۆدا کردەوە وەک بڵێی نەکا پیاوانی گەڕەک بیبینن لەژێر ئەوبارانەو بەتەنها لەدەرەوە!

بەڵام کە دیتی لەناکاو شەوبۆ ون بوو ، دووبارە دەستی دایەوە لە ڕیشی ئای خودا ڕەحمکا ئاخر باڵی جنۆکە ئەم کچەیان گرتووە؟ مام ئیسماعیل کام کچ دەڵێی؟ کوا ئەی بۆ ئێمە کەس نابینین ! گەنجەلاتوو لوتەکانی گەڕەک لە پڕێکا دایان لە قاقای پێکەنین و یەکێکیان بەدەستێکی قورسەوە دای لە ڕانی مام ئیسماعیل، وەک دەبینین مام لەوەتەی هاوسەری خوالێخۆشبووت کۆچی کردوە خیاڵات دەکەت دواتر هاوڕێکانی مام ئیسماعیل دوبارە دایانەوە لە قاقای پێکەنین مام ئیسماعیلیش بە زەردەخەنەیەکی زۆرزانانە وەڵامی دانەوە، ئیتر وا باران تەواو بوو منیش دەبێت بڕۆمە ماڵەوە کە دەرگای حەوشەکەم کردەوە بۆنی گوڵاوو باران ماڵەکەمانی تەنی کردبوو سوزان و سوهێل یاریان دەکرد ، سوزان بەرەو رومدا ڕایکرد و لچێکی لەسوهیل هەڵقرچاندبوو دادەمان گەڕایەوە بەرەو ڕوی شەوبۆدا ڕایان کردبوو سوزان یەکسەر خۆی خستە نێو باوەشی شەوبۆ دادە گەڕایتەوە! شەوبۆ ماچێکی سوزانی خوشکی دەکات و سوهێل دادە ڕۆشتبوویە لای باران بۆچی ئێمەشت نەبرد ئەی برا شیرینەکەی خۆم دەی وەرە با تۆش لە باوەش بگرم ، لە ناکاو دەنگی پەروانە دەرکەوت بە پرتەو بۆڵەوە بەرەو رووی شەوبۆ دەهات کچە تیوە ڕشکن پێم ناڵێی تاکو ئیستە لە کوێ بوویت؟

بەم سبەی ساڵحانە لەدەرەوە چیتە کرد پەروانە هەروا دەستێکی دەکێشا بەڕانی خۆیدا ئێ دواتر خەڵکی چیمان پێدەڵێن!” شەوبۆ وەک هەمیشە دەستەکانی دایکی ماچ کردوو لەسەر سەری داینا دایکە گیان هەرگیز نیگەرانی من مەبە تەنها دەڕۆم تا سەیری باران بکەم ، ئاخر ڕۆڵەکەم چێ دەڵێت کەتۆ لەبەر باران لەوێیت؟” بۆ ناچی کاری درومانەکەت تەواو کەیت! باشە دایکە گیان دەزانم پێویستمان بەپارەیە بۆ خوێندنی سوهێل و سوزان بەڵام منیش پێویستم بەنارانە من بەبێ باران دەمرم! شەوبۆ لەبەر خۆیەوە هەروا قسەی دەکرد کە پەروانەی دایکی دووبارە ئاوڕی لێ دایەوە بەقایمی تەماشای کرد چەتیوە شێتە تۆ هەروا وەستاوی ئۆی خودا لە منت بسسێنێ دەوەرە ئەوسەتڵانە پڕکە لە ماڵی باجی نازدار ئاومان نەماوە.

شەوبۆ بەبێدەنگی بەرەو ماڵی باجی نازدار کەوتە ڕێ و لە ڕێگادا بیری دەکردەوە کە پایز نزیکەو پێویستە بچێ نەختێ دار پەیدا بکات پێش ئەوەی سەرما هەرەسیان پێبێنێت شەوبۆ هەروا بەدەم ڕێگاوە بیری دەکردەوە کە گەیشتە ماڵە نازدار سڵاوێکی کردو وتی ئاوی پاکمان نەمابوو دایکم پێی وتم کە بێم و لێرە نەختێ ئاو بەرم نا نا ڕۆڵە وەرە ماڵی خۆتە نازدار بەتێڕامانینێکی قوڵەوە ئاماژەی بە شەوبۆ دا کە بچێ لە حەوزی ماڵەکەیان ئاو ببات، دواتر نازدارو کچکەکەی بە چپە چپ کەوتنە باسی شەوبۆ کچێ ڕەیحانە ئەڵێم ئەوکچەی پەروانەی خۆمان هیچ پێناچێ تەواو بێت ئەوە یەکەم جارە گوێم لەدەنگی بێت خۆ لەگەڵ کەس قسەیەکی نیە ڕەیحانە دەستێکی هێنا بەدەمیەوە جا دایکە لەوەش بەدتر دوێنێ پیاوانی گەڕەک بینیویانە لەژێر ئەبارانەوە سەمادەکاو پێدەکەنێ ، وەیش برم بۆت پەروانەی بەسەزمان بەو مناڵە بچوکانەوە ئەم کچە جناویەشی بۆ جێماوە.

دەستتان خۆش نازدار خان شەوبۆ بێئەوەی سەر هەڵبڕێ لەدەرگای ماڵە نازدار کەوتە ڕێ ، کە گەڕایەوە ماڵەوە بینی کەوا دایکی سەرقاڵی خەیاتیەەیەتی ، دایکە سوزان و سوهێل لەکوێن ئەوە لەقوتابخانەن جەرگی دایە ئاوەکەت هێنا لەماڵە نازدار بەڵێ دایکە گیان ئەرێ باوکم بەر لە ڕۆشتنی هیچ داری وشکی هێنابوو بیکەینە زۆپاوە، پەروانە ئاخێکی هەڵکێساو بەتاسەوە سەیرێکی شەوبۆی کرد بۆ مەگەر ڕۆڵە باوکت هیچ گرنگی بەم ماڵە مان دەدا لای خۆی چوەتە شەر ئۆ خودا لاشەی ساردی بۆم بێتەوە شەوبۆ بە ناقایلیەوە وەڵامی دایکی دایەوە نا دایکە وامەڵێ دیارە ئەویش لەشەڕدا شتێکی تر دەبینێ تۆ ئەمەم پێ بڵێ دایکە کوا سویچی ماتۆڕەکەی باوکم من دەچم دار دێنم و دواتریش دەیکەمە نێو زۆپاوە، پەروانە دەستێکی کێشا بەڕانی خۆیداو یای لە قاقای پێکەنین هۆ خودا من لەم کچە شێتەم سەر دەرناکەم ئاخر ڕۆڵە تۆنازانی ژن بوون واتا چی ئەمە کەی کاری تۆیە، ئینجا تۆ واز لەمانەش بێنە دواتر خرڵکی گەڕەک بتبینن چیمان پێدەڵێن شەوبۆ کچم من دایکتم و هەمیشە چاکەی تۆم دەوێ لای خەڵک جەوان ڕەفتار بکا دواتر کەس نایەوێ هاوسەرگیری لەگەڵ کچێکی وادا بکات.

شەوبۆ بەسەرداخستنەوە بێ ئەوەی وەڵامی دایکی بداتەوە بەرەو کۆگاکە کەوتە ڕێ من خۆم دەمزانی سویچەکانی باوکم لە کوێن بەس بۆ ئەوەی ڕێزی دایکم دەگرم پێیم ووت. شەوبۆ بەماتۆڕە سێتایەکەی باوکی بەرەو سەری چیا بەڕێکەوت لەوێدا هەچەند ئاوێزانی سروشت دەبوو زیاتر داریکۆ دەکردەوە کەبەشی سێ مانگی ئەم زستانەیان بکات.

بەدڵخۆشیەکی زۆرەوە بەرەو ماڵ بەڕێ کەوت لەڕێگادا بیری کەوتەوە کە دەکرێ دایکی دووبارە سەرزەنشتی بکات بەدەم ئەو بیرکردنەوانەوە کە نزیک ماڵی خۆیان کەوتەوە بینی کەدایکی هەروا لەخۆی دەداو دەگریا دراوسێکانی لێ کۆببونەوە شەوبۆ کەوتە دڵە خورپە نەبادا دایکم لەبەر من وابێ بەپەلە خۆی کرد بەدەرگای ماڵدا تا پرسی دایکە چی بووە بۆ وادەکەی پەروانە باوەشی بۆی کردەوە ئۆ ڕۆڵە بێچارەکەم نازانی چیمان بەسەردا هاتتوە باوکت نەچووە بۆ شەڕ بەڵکو چووە ژنێ تری هێناوە و خۆی لێمان بەری کردووە ، شەوبۆ ڕۆشت و توند باوەشی بەدایی داگرت ، لەولاوە گوێی بۆ ژنەدراوسێکانیان هەڵخستبوو کچێ ئینجا دەڵێن سوپای دوژمن وا نزیکەو کە چوونە هەر شوێنێک پیاوەکانیان دەکوژن و ژنەکانیان بۆ کاری نەشیاو دەبەن.

پەروانەی بەسەزمان بەو گەنجیەوە بەبێ هیچ پیاوێک و گەورەیەک ماوەتەوە، شەوبۆ هەوڵی دەدا دایکی ئارام بکاتەوە بۆیە تەواوی ڕۆژەکە لەجیاتی ئەو کاری کرد شەو بەو دارانەی هێنابوویەوە زۆپاکە ی داگیرساندو بەدەم گێڕانەوەی چیڕۆک بۆ سوزان و سوهێل خەوی لێکەوت کە لە تارمایی شەودا لە گەڵ قیژەی نازدار خەبەریان بوویەوە بەهاوارەوە بانگی لێدەکردن هۆ پەروانە کچم شەوبۆ! بۆ نایەن لا هاوارم کە چووینەدەرەوە هەرچی دەمان کرد نازدارمان بۆ ژیر نەدەبوویەوە تالێ بپرسین کە چی بوە دواتر بەدەم نرکە نرک و هەناسە بڕکێوە پێی وتن کەوا سوپای دوژمن کەوتۆتە سەریان مێردەکەی بێسەرو شوێنەو سێ کچەکانیشیان بە دیل گرتووە.

شەوبۆ هەر کە ئەمەی بیست دەستی کردە ملی نازدارو پێی وت تۆ هیچ خەمت نەبێ دادەگیان من کچەکەنت بۆ دەگەڕێنمەوە بەڵام تۆ ئیستە هەستە من تۆ لەگەڵ دایکم و ئەوان ببەمە شوێنێکی پارێزراو دواتر دەچم دەیان هێنمەوە. شەوبۆ بە مانتۆڕەکەی باوکی ژنانی گەڕەکی گەیاندە ئەشکەوتێکی سەر چیا.

دواتر بەرەو ڕۆژئاوای دێکە ڕێی کرد کە لە ڕێگادا بینی چەند ئەفسەرێکی بیانی واخەریکن بە زۆر وا لە کیژۆڵەیەک دەکەن کە جلەکانی داکەنێ، شەوبۆ کە چاوی بەم دیمەنە کەوت خۆی بۆ نەگیراو دەستی کرد بە تەقەکردن لێیان لەسەرووی گردەکەوە شەوبۆ لە باوکیەوە فێری تەقە کردن ببو کە بە مناڵی دەیبرد بۆ ڕاوو شکار، سەربازەکان کە گوێیان لەدەنگی فیشەک بوو شڵەقان و کەوتنە خۆ هەڵبەتە کە شەوبۆ دانەیەکی لێ پێکابوون، لەیەک کۆ بوونەوە تا بەرگریبکەن لەوێوە شەوبۆ زانی کە ژمارەیان کەمتر لە دەکەسەو هێرشێکی چاونەترسانەی بۆ کردن کەتوانی لەماوەیەکی زۆر کەمدا هەر هەمویان بریندار بکریندار بکات و قۆڵبەستان بکات کە دەستی بەسەر هەموو چەکەکانیان داگرت ، ڕۆشتە لای کیژۆلەکە کەوەک مەلێکی تەزیو هەڵدەلەرزی سەرەتا ترسی لەشەوبۆ نیشت نەبادا ئەمیش بیەوێت بیهەوێ بەزۆر بیبا شەبۆ دەمامکە کەی لاداو کە لێ نزیکبوویەوە بۆی دەرکەەت کەوا ئەوە ڕەیحانە ی دراوسێیانە شەوبۆ دەستی خستە سەر شانی ڕریحانەو ماچی نێوچەوانی دەکات ئەزیزم ڕەیحانە من خوشکی تۆم هاتووم ڕزگارت کەم مەترسە!

ڕەیحانە بێئەوەی لە شوێنی خۆیدا بجوڵێت پەنجەی شایەتومانی بەرەو کۆخەکە بەرز کردەوە کەوا چەند کچێکی تریان لێوە بەند کردبوو شەوبۆ یەکسەر بەلایاندا پژاو قوفڵی دەرگاکەی کردەوە ، دواتر بە ماتۆڕ سکیلەکەی باوکی هەموو ئەو کچ و ژنانەی برد بۆلای شوێنە پارێزراوەکەی دایکی و نازدار و ماڵاوایی لێکردن شەوبۆ خۆت بۆ کوێ دەچیت؟ ڕەیحانە بەدەم گریانەوە هاواری لێی کرد .

شەوبۆ دەستەکانی ڕەیحانەی دەگرت و ڕەیحانە گیان من دەچم ئەوانی تر ڕزگار دەکەم بەڵێنم بەباران داوە هەرکەس هاتە سەر ڕێم ئازادی بکەم نەختێ دوورکەوتەوە دواتر بانگی لە ڕەیحانە کرد ،،بەدایکم بڵێن زۆر زۆرم خۆشدەوێت.

حەوسەد خدر رەسووڵ




دەوڵەت … نوسینی جۆزیف پرۆدۆن…و: زاهیر باهیر …. بەشی7

دەوڵەت*:
نوسینی جۆزیف پرۆدۆن، P. J. PROUDHON
و: زاهیر باهیر
بابەتی دەوڵەت، سروشت و ئایندەی:

بەشی حەوت:

ئەوە ئاشکرایە . دەوڵەت نوێنەری کۆمەڵە و لە دەرەوەی کۆمەڵ ڕێکخراوە بۆ پاراستنی لاواز لە بەرانبەر بەهێزا، بە واتایەکی دیکە، بۆ پارێزگاری ئاشتی نێوانی ناڕازییەکان و ئەوانەی پاریزگاری لە نیزام دەکەن . وەکو بینیمان زۆری نەویست کە Louis Blanc مەبەست و هۆکاری بوونی دەوڵەت و ئامانجی ئاشکرا بکات، کە دەتوانرێت شوێنەوار یاخود سەرچاوەکەی لایGrotius, Justinian, Cicero لای هەموو ئەو نوسەرانەشی هەر کات لەسەر مافی گشتی نوسیبێتیان، بدۆزێتەوە. ئەوە ترادیسۆنی Orphic-ە [ ئەو ناوەیە کە دراوە بە کۆمەڵێك خەڵکی ئیماندار کە پراکتیکیان کردوە، ئەسڵی ئەمانە دەگەڕێتەوە بۆ کۆمەڵی یۆنانی کۆن و کۆمەڵی هێلینستییەکان-وەرگێڕ] کە پەیوەستە بە Horace وە [ پێشەنگی شاعیران لە سەردەمی Augustus. –وەرگێڕ] .

[ ئەمەی خوارەوە کۆپلەیەکە لە هەڵبەستەکانی بە زمانی لاتینی، منیش وەرمگێڕا بۆ ئینگلیزی و لە ئینبگلیزییەوە کردومە بە کوردی . ڕەنگە هیچ مانایەکی ئاوا نەدات بۆ خوێنەر، بەڵام من نەمویست فەرامۆشی بکەم- وەرگێڕ] :-

ئاژەلی جەنگەڵەکان پیرۆزن بۆ خوداکان .
کوشتن و پەیڕەوی سیستەم و جۆری خواردن Orpheus ڕادەوەستێنێت
دەڵێن ئەو، شێر و پڵنگی ماڵیی کردووە و کۆنترۆڵی هێڕش و دڕندەییانی کردووە
دەستنیشانکردنی Amphion و Thebes citadel
دەنگی وەکو تاری ئامرازەکانی مۆسییقا و جوڵاندنی بەردەکان،بووە بەمە دەیویست نوێژکەران بەرەو سەرسامبوون بەرێت

Orpheus” وەکو کەسێکی ئاسمانی، وەکو ئیلاهییەك، یاخود وەرگێڕێكی ]موتەرجیمێكی[ خوداکان، بانگەشەی پیاوانی لە ناوجەرگەی دارستان و جەنگەڵەکانەوە کردوە و مێشکی پڕ کردون لە ترسی وێنەی کوژراوان و گۆشتی مرۆڤی مردووان. ئەم کارەشی سەرەنجام ئەو شۆرەتەی داوەتێ، کە ئەو شێر و پڵنگەکانی ماڵیی و دەستەمۆکردووە هەر وەکو دواتر بە Amphion, دۆزەرەوەی Thebes وتراوە [Thebes : ناوی یۆنانییە بۆ شارێکی کۆنی میسر، شوێنەوارەکەی کەوتۆتە سەر ڕوباری نیل ، 420 میل لە خواروی قاهیرەوە – وەرگێڕ] وتراوە، بەهۆی دەنگە کاریگەرییە بە سۆزە شیعراوییەکەیەوە بەردەکانی جوڵاندووە و بەهۆی سیحری نوێژەکەیەوە پێشڕەویی کردوون بۆ ئەو شوێنەی کە خۆی ویستویەتی”

ئەو سۆشیالیزمەی کە ئێمە دەیزانین و دەیناسین داخوازی و هەوڵی ئەندێشەی زۆریی خەڵکانێکی دیاریکراوی ناوێت. بەڵام ئەوان بەتەواوی لاسایی ئەفسانە کۆنەکان دەکەنەوە، کۆپی مەزهەبی کاسۆلۆکیی دەکەن ، هاوکاتیش خوتبەی دژایەتکردنیشی دەدەن، ئەوان هەڵدەزنێن بە دەسەڵاتا و لاسایی دەسەڵاتداران دەکەنەوە و دواتر لەتەکیانا دەکەونە غەرامیات، دوای ئەوەش بە هەموو هێزی خۆیان دەقیڕێنن: ئازادیی، یەکسانیی، برایەتیی، بەم شێوەیە سوڕەکە کۆتایی دێت. ئیدی یەکێك بە وەحیدار دەردەچێت، یەکێك بوەتە ڕیفۆرمکەر، یەکێ دی دیمۆکراسیی و موسڵیحی نوێکەرەوەی کۆمەڵایەتیی، یەکێ تر ناونراوە کاندیدی وەزارەت لە گەشە و پێشەوەچوونا- نا نا، تەنانەت یەکێکیش هەیە بۆ سەرۆکی دیکتاتۆرییەتی کۆمارییش.
کەواتە بە دانپیانانی Louis Blanc ، دەسەلات زادە و لە دایکبوی بەربەریەتە، ڕێکخراوی دەوڵەت شاهیدی دڕندەیی و توندوتیژی حاڵەتێکن لە نێوان پیاوانی سەرەتای سروشتییەکانا- بە نەبوونی تەواوی بازرگانی و پیشەسازیی[ پرۆدۆن بە تەوسەوە ئەمە بە لویس بلانك دەڵێت –وەرگێڕ]. بۆ ئەم وەحشگەرییەش دەوڵەت دەبوایە هەڵوێستی هەبوایە و ڕاوەستایە دژ بە هێزی هەر یەك لە تاکەکان و کاردانەوەی هەبوایە، ئەمەش بە باڵادەستبوونی هێزێکی توانادار لە غیابی ئارگویمێنتێکی دیکەدا هەر دەکرا، تاکو ئارەزووەکانی مەیسەر بکات. کەواتە دەستوری دەوڵەت، وەکو ئێستا وتمان دوژمنێکی سەرسەختی کۆمەڵایەتییە، گورگە و لە پێستی پیاودایە. خودی Blanc Louis خۆی ئەمە دەڵیت بە دابەشکردنی مرۆڤەکان بەسەر بەرەی بەهێز و لاوازدا، ئەو کاتە وەکو وەحشییە کێوییەکان لەناوخۆیانا لەسەر خواردنەکانیان، ناکۆكدەبن، ئەویش[ لویس بلانك] ئەو کاتە نێوندگیرییان بە دەوڵەت، دەکات.

کاتێك کە دەوڵەت بێ سوود و بێ کەڵك دەبێت، کە خودی دەوڵەت بەتاڵە لە بابەت، لەئامانجی بوونیی و هەروەها مۆتیڤەکەشی، ڕۆژێک دێت لە بەرانبەر هەر عیلەتێك کە دەوڵەت هۆکارێتی، ئیدی هەرچییەك بێت، دەبێت خۆی لەو سەرە ڕێگایەدا لابەرێت. نابێت کۆمەڵ نە لاواز و نە بەهێز لەخۆی بگرێت، بۆ ئەوەی نایەکسانیی و نەتوانایی جەسەدی و ڕۆشنبیریی نەتوانێت ببێتە هۆکاری جەردەیی و سەرکوتکردن، تاکو تاك سەربەخۆیی مسۆگەربکات و پێویستی بە پاراستن نەبێت. کەواتە دەوڵەت زیاتر خەیاڵییە تاکو ڕاستیی.

ئێستاش ئەمە دەقی ئەو ئوتروحەیە کە ئەمڕۆ دەوامی پێدەدەین.

هێز کە نەرمیی و ڕەقی مۆراڵەکان دیاریدەکات ، وردە وردە جێگای یاسای ماف بە ڕۆڵی یاخود بە یاسای هێز، دەگرێتەوە، کاریش کە سەرنجام دەستەبەری ئاسایش دەکات، هەنگاو بە هەنگاو ئازادیی و یەکسانیی لە پلەیەکی بەرزتر زیاتر لە دین و دەوڵەت و کار، ئافریندە دەکات. لێرەدا یەکەم کاری بازرگانیی و پیشەسازیی، دوای ئەو زانست کە ڕۆحی پێدەدا، لە دوا قۆناغ و شیکردنەوەدا هونەرە، کە دەیکاتە گوڵی نەمر. دین بە بەڵێن و هەڕەشەکانییەوە، دەوڵەتیش بە لەشکر و دادگایەوە سۆزی دادگەریی دەدەن ، کە ئەوە زۆر لاواز بووە لای پیاوانی سەرەتایی، کە تەنها هەڕەشەیەکی سزادەرانەی ڕوونە بۆ وێرانکردنی مێشكەکان. لای ئێمە پیشەسازیی، زانست ، وێژە ، هۆنەر، هەموو گەندەڵبوون، هەر وەکو Jean Jacques وتویەتی ئەم سزادانە لە شوێنی دیکەدا دەیانبینینەوە ، ئێمە لە دابەشبوونی موڵکییەتا، لە ئامراز و ماشێنەکانی پیشەسازیی، لە گەشەکردنی ئیسراف و کەمالیاتا[ زیادەپێویست] ، دەیانبینین، لە ئاوەژوکردنەوەی ئارەزووەکانا یاخود لە دەستبەسەراگرتنی ئارەزوویەكی سەپێنراو بەسەر هەموو پێداویستییەکانی کاردا. پاش بەربەریەتی سەردەمە دێرینەکان، دوای هاتن و سزای توێژاڵ و دەستوری فیوداڵی لە کۆمەڵی سەرەتاییدا، دوا توخمی کۆیلایەتی، هێشتا وەکو سەرمایەیەك مابوو. دواتر ئەم سەرمایەیە ڕێگای خۆی ونکرد، کرێکاران، بازرگان، میکانیك، کێڵگەوان، پیاوانی زانست، هونەرمەند، چی تر پێویستیان بەوە نەما لە لایەن ئەو سەرمایەوە بپارێزرێن. ئەوەی کە هەر یەك لەمانەی پاراستوە بەهرە و سەلیقەی [مەوهوبەکەی] بووە، زانیارییەکەی بووە، بارودۆخە پیشەسازییەکەی بوووە. پاش دەستبەرداربوون لەو سەرمایەیە، بەردەوامبوونی دەوڵەت زۆر دوورە لە پارێزگاری و پاراستنی ئازادیی-یەوە، ئەو تەنها دەتوانێت سازش بە ئازادیی-یەوە بکات .

درێژەی هەیە

…………………..
*لەم نامیلکەیەدا پرۆدۆن ڕەخنەگرنگەکەی دژ بە پێگەی سۆشیالیستە دەوڵەتیەکانی / دەوڵەتخوازەکانی وەکو Louis Blanc و Pierre Leroux دەخاتە ڕوو کە لە ژێر وەهمی گواستنەوەی دەوڵەتی- سەروەردا بوون کە سیحراویانە لەلایەن ئەوانەوە دەکرێت بۆ دەوڵەتی – خزمەتکار کە لە خزمەتی خەڵکدایە، بگۆڕێت. بۆ بەدبەختی، ئەم وەهمە بە فراونی و بە زۆری بڵاوبووەوە و تا ئێستاش وەکو هەموو وەهمەکانی دیکە هەر لەگەڵمانایە ، ئەگەر بمانەوێت مرۆڤگەلێکی ئازاد و پێگەیشتوو و بەرپرسیار بین، ئەم وەهمە پێویستە ڕەتبکرێتەوە.
پرۆدۆن ئەم تێکستەی لە ساڵی 1848 دا بە فەرەنسی نوسیوە و Benjamin R. Tucker لە ساڵی 1960 دا وەریگێڕاوەتە سەر ئینگلیزی. منیش لە دەقە ئینگلیزیەکەیەوە گۆڕیومە بۆ زمانی کوردی.
خوێنەر لە خوێندنەوەیدا پێویستە ئاگادار بێت کە هەندێك بڕگەو ڕستە و وشە کە هاتون، هی خودی دوو نەیارەکەی پرۆدۆنە و پرۆدۆنیش بە تەوسەوە بەرانبەریان، like Louis Blanc و Pierre Leroux ، بەکاری هێناونەتەوە. گەر خوێنەر تێبنی ئەوە نەکات ئەوە ڕەنگە تووشی سەر لێبشێوانبێت کە لە کاتێکدا هەمان تێگەیشتن و چەمك لە لایەن خودی پرۆدۆنەوە و نەیارەکانیشییەوە بەکارهێنراون. لە وەها حاڵەتێکدا خوێنەر وا حاڵی دەبێت ، کە جیاوازییەك لە نێوانی ئەم دوو لایەنەدا نییە .
لە کۆتاییدا دەبێت ئەوەش بلێم ئەم تێکستەی پرۆدۆن بە دیدی ئەنارکیستەکانی ئێستا خاڵی نییە لە سەرنج و ڕەخنە کە ئەمەش لای ئەنارکیستەکان شتێکی ئاساییە، هاوکاتیش بوونی ئەو ڕەخنە و سەرنجانە لە ئەنارکیستیبوونی پرۆدۆن کەم ناکەتەوە. بناخەی بیری ئەو و دژایەتیکردنی بۆ دەوڵەت و دەسەڵات و داکۆکیکردن لە خودی خۆبەڕێوەبەریی و کاری هەرەوەزیانە و گەلکاریی و مافی تاك، تۆسقاڵێك لە بایاخی نوسینەکانی پرۆدۆن سەبارەت بەو پرسانە، کەمناکەنەوە. وەرگێڕ.




دوای 17 ساڵ كاركردن له‌سه‌ر ئایین و كه‌مینه‌كانی كوردستان … سه‌لام عومه‌ر

كتێبی (گوناح و ئیمان)ی سمكۆ محه‌مه‌د بڵاوبۆوه‌

كتێبی گوناح و ئیمان كه‌ توێژینه‌وه‌یه‌كی ئه‌كادیمی و مه‌یدانییه‌ له‌سه‌ر گروپه‌ ئیتنیه‌ جیاوازه‌كانی كوردستان كه‌ بریتین له‌ ئێزدی و كاكه‌یی و سابیئه‌ی مه‌ندائی و ئه‌رمه‌ن و هه‌قه‌ و قه‌ره‌ج. له‌لایه‌ن نووسه‌ر و رۆشنبیر سمكۆ محه‌مه‌د هاته‌ چاپ كردن و له‌سه‌ر ئه‌ركی ئه‌كادیمیای كوردستان چاپ و بڵاوكرایه‌وه‌ كه‌ بریتیه‌ له‌ كتێبێكی ناوازه‌ی پڕ له‌ زانیاری له‌سه‌ر بارودوخی مێژووی و كولتووری و فه‌رهه‌نگی و ئایینی و نه‌ته‌وه‌یی پێكهاته‌ كوردستانیه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئایینی ئیسلام.
ئه‌م كتێبه‌ كه‌ له‌لایه‌ن سمكو محه‌مه‌د وه‌كو توێژینه‌ویه‌ه‌كی مه‌یدانی كاری له‌سه‌ركردووه‌/ چیرۆكه‌كه‌ی به‌پێی پێشه‌كییه‌ك كه‌ نووسه‌ر نوسیویه‌تی، ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ به‌ر له‌17 ساڵ گه‌ ئه‌وكات وه‌كو كارێكی په‌راوێزخراوی رۆژنامه‌وانی كاری له‌سه‌ر كردووه‌، دواتر بیری لێكردۆته‌وه‌ كه‌ بیكات به‌ پرۆژه‌یه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی خوێنه‌ر و توێژه‌ران زیاتر ئاشنایه‌تی دۆخی جوگرافی و مێژوویی و فه‌رهه‌نگی و ئایینی ئه‌م پێكهاته‌ ئیتنییانه‌ بن له‌رووی ئایینیه‌وه‌، له‌دوتوێی 336 لاپه‌ره‌، كه‌ له‌سه‌ر ئه‌ركی ئه‌كادیمیا ی كوردستان چاپكراوه‌.

له‌باره‌ی ئه‌و زانیارییه‌ وردانه‌ی كه‌ به‌رچاو ده‌كه‌ون بۆ نموونه‌ خاڵی هاوبه‌شی ئایینه‌كانی وه‌كو ئێزدی و كاكه‌یی و ئه‌رمه‌نی و سابیئه‌ و هه‌قه‌ و كاكه‌یی و هتد، نووسه‌ر گه‌ڕاوه‌ و زانیاری وردی چنگ كه‌وتووه‌ و دركاندوویه‌تی، وه‌كو خۆی ده‌ڵێ‌” به‌شێكی زۆر له‌ دواكه‌وتنی كاره‌كانم بریتی بوو له‌وه‌ی سه‌ید و پیر و شێخ و ده‌م سپی ئه‌و پێكهاتانه‌، قسه‌یان نه‌ده‌كرد و نهێنی ئایین و كولتووره‌كه‌یان نه‌ده‌دركاند، كاره‌كه‌ بۆ ئه‌وان ناموو بوو، چونكه‌ هێنده‌ له‌لایه‌ن ئایینه‌ زاڵه‌كانه‌وه‌ پێشتر سه‌ركوت كراون، به‌ ئه‌سته‌میان ده‌زانی ئه‌و نهێنیانه‌ی ژیانی كولتووری و ئایینیان بدركێنن، بۆیه‌ كاره‌كه‌ی كردۆته‌ دوو به‌شه‌وه‌، به‌شێكی پشتی به‌سه‌رچاوه‌ی رۆژهه‌ڵاتناسه‌وه‌ به‌ستوه‌ و به‌شێكی تری دوای ماندوو بوونێكی زۆر لێدوانی له‌ پیرو سه‌ید و شێخه‌كان وه‌رگرتووه‌ تاكو كێشه‌ی بۆ درووست نه‌بێ‌ له‌ هه‌م له‌ زانیاری و هه‌م لو كۆسپ و گروپه‌ توند ره‌وانه‌ی به‌ ئاسانی توێژینه‌وه‌ له‌ سه‌رناواخنی دینه‌كه‌یان پێ‌ هه‌زم ناكرێ‌، هه‌روا ئه‌و نه‌هاتووه‌ له‌ خۆوه‌ و به‌پێی گوته‌ی ئه‌وانی دی زانیاریه‌كان شیبكاته‌وه‌ به‌ڵكو پشتی به‌چه‌ندین سه‌رچاوه‌ی زیندوو به‌ستوه‌و به‌ناویاندا گه‌ڕاوه‌ كه‌سه‌ ناوداره‌كانیانی دۆزیوه‌ته‌وه‌و زانیاری لێوه‌رگرتوون، چۆته‌ كرۆكی دینه‌كانیانه‌وه‌و گه‌ڕاندوونیه‌وه‌ بۆ ئه‌و سه‌رچاوانه‌ی له‌ كتێبه‌ كانیاندا هاتوون،هه‌روه‌ك چۆن له‌ نێو كتێبه‌كه‌شدا تیشكی خستۆته‌ سه‌رو زۆر به‌وردی و لێزانانه‌ گواستویه‌تییه‌وه‌.

له‌ پێشه‌كی كتێبه‌كه‌یدا باس له‌ ئاین و ئه‌فسانه‌ ده‌كات رونی ده‌كاته‌وه‌ كه‌ په‌یوه‌ندیه‌كی تۆكمه‌ له‌نێوان ئه‌م دوو زاراوه‌یه‌دا هه‌یه‌ هه‌روه‌ك ئه‌وه‌ی پێمان بڵێ‌ جگه‌ له‌وه‌ی به‌شێك له‌ ئاینه‌كان ئه‌فسانه‌ داگیری كردوون هاوبه‌شیه‌كی زۆریش له‌نێوان ته‌واوی ئاینه‌كاندا هه‌یه‌ هه‌م له‌ رووی ناوه‌رۆكو هه‌م له‌رووی ئه‌فسانه‌ییه‌وه‌ كه‌ وه‌ك كلتوورێكی هاوبه‌ش درێژه‌پێده‌ری یه‌كترین، به‌تایبه‌تیش خودا كه‌ ده‌كرێ‌ بڵێین له‌ پێناسه‌دا زۆر لێك نزیكن، ئه‌گه‌رچی هه‌ندێ‌ جار شێخ و كائینه‌كانیان ئه‌م رۆڵه‌ ده‌بینن، سمكۆ له‌ پێشه‌كیه‌كه‌یدا ده‌ڵێ‌: ( به‌شێكی ئه‌م كتێبه‌ په‌پیوه‌ندی به‌و ئه‌فسانانه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌نێو ئاینه‌كاندا فه‌زایه‌كی گه‌وره‌یان داگیر كردووه‌، چونكه‌ زۆربه‌ی ئه‌و شتانه‌ی له‌پیاوه‌ روحانی، یان رۆشنبیره‌كانم بیست، یان له‌ سه‌رچاوه‌كان خوێندومه‌ته‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌ئایین، به‌شێكی زۆری ئه‌و دیمه‌نه‌ ئه‌فسانه‌ییانه‌ بوون كه‌ قه‌ناعه‌تی بڕوادارانی ئاینه‌كانی راگرتووه‌، ئه‌فسانه‌ هاوكاری ژیانی خواكانی سه‌رزه‌مینی كردووه‌، وێنه‌ی كێشاوه‌، هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندی خواكانی رابردووی به‌وه‌چه‌كانه‌وه‌ گرێدراوه‌، هه‌ره‌وه‌ك ئه‌وه‌ی ده‌بینین سه‌رجه‌له‌ی ئاینه‌كان و پله‌كانیان له‌رێگه‌ی وه‌چه‌كانه‌وه‌ درێژه‌ی پێدراوه‌، به‌ڵام ئه‌و داتا كه‌مه‌ ناچاری كردم كار به‌سه‌رچاوه‌ بكه‌م بۆ زیاتر ده‌وڵه‌مه‌ندكردنی كتێبه‌كه‌.

هیچ ئاینێك به‌خۆڕایی و له‌بۆشاییدا سه‌ریهه‌ڵنه‌داوه‌، به‌ڵكو ژینگه‌یه‌كی رۆشنبیری هێناویه‌تیه‌ كایه‌وه‌، بۆ نموونه‌ بوزییه‌ت له‌هینده‌وه‌ سه‌ریهه‌ڵدا، چونكه‌ زه‌مینه‌ی واقیعی هه‌بوو، مه‌سیحیه‌ت له‌سه‌ر زه‌مینی واقیعی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست سه‌ریهه‌ڵدا و دواجار له‌رۆژئاوا گه‌شه‌ی كرد و بوو به‌سیستم و ئاڵوگۆڕیشی به‌سه‌رهات، چونكه‌ كۆمه‌ڵگه‌ پێویستی به‌ژینگه‌یه‌كی دیكه‌ی خوداپه‌رستی هه‌بوو دوور له‌ توندوتیژی و ده‌مارگیری، ئیسلام وه‌كو رۆشنبیرییه‌كی نوێ‌ كه‌ ئیلهامی له‌ سه‌رچاوه‌كانی پێش خۆی وه‌رگرتووه‌، چونكه‌ فه‌لسه‌فه‌یه‌كی دیكه‌ چاوه‌ڕوانی ده‌كرد، فه‌لسه‌فه‌ی ئاینیش له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌سنووری عه‌قڵدا ده‌وه‌ستێت، ئه‌فسانه‌ش یه‌كێكه‌ له‌و گرێیانه‌ی كه‌ به‌فه‌لسه‌فه‌ش ناكرێته‌وه‌ به‌ئاینه‌وه‌ گرێدراوه‌، ئه‌م ئاینانه‌ی لێردا باسمان كردوون هیچیان سنووری لۆكاڵیان نه‌بڕیوه‌، ئه‌گه‌رچی خورافه‌ گرێدراوی ئایین نییه‌، به‌و پێیه‌ی به‌ر له‌ئه‌فسانه‌ ئایین هه‌بووه‌ و ناشتوانین كێشه‌ی ئاین و شێوازی جۆراوجۆری خوداپه‌رستی له‌سنوورێكدا رابگرین، له‌حاڵێكدا ئه‌م ئاینزایانه‌ پڕن له‌ ئه‌فسانه‌ و خورافیات و هیچ كاریگه‌رییه‌كیان نه‌بووه‌ به‌سه‌ر ئه‌وانی تره‌وه‌.

له‌روویه‌كی تره‌وه‌ ئه‌وه‌م تێبینی ده‌كرد كه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ر پیاوێكی روحانی سه‌ر به‌ئاینه‌كانی كوردستان گفتوگۆم كردووه‌ سه‌باره‌ت به‌ئاینه‌كه‌یان، وابه‌سته‌یه‌ به‌قسه‌ یان ئه‌و چیرۆكانه‌ی كه‌ كاهینه‌كانیان درووستیان كردووه‌، ئه‌مه‌ش بۆ سه‌روه‌ختی خۆی جۆرێك رۆشنبیری بووه‌ كه‌ توانیویه‌تی خه‌ڵك قه‌ناعه‌ت پێبهێنێ‌، ئه‌گه‌ر زێده‌ڕۆیی نه‌بێ‌ هێندێكجار خودا له‌پیاوێكی روحانیدا كۆكراوه‌ته‌وه‌، هه‌روه‌ك ئه‌وه‌ی باوه‌ڕداره‌كانیان ئه‌وه‌نده‌ی باس له‌پیاوه‌ روحانیه‌كانیان ده‌كه‌ن، ئه‌وه‌نده‌ باس له‌ خودای یه‌كتا ناكه‌ن، بۆیه‌ گومانه‌كه‌ هێشتا نه‌ڕه‌ویوه‌ته‌وه‌ له‌و فه‌لسه‌فه‌ی ئاینه‌كان، ئه‌مه‌ بۆمن جێگه‌ی سه‌رنج بوو، به‌ڵام كۆك بوونیان له‌سه‌ر وشه‌ی خودا، به‌شێكی زۆری له‌فه‌زای باوه‌ڕدارێتی داگیر كردووه‌.)
له‌ به‌شێكی دیكه‌ی كتێبه‌كه‌یدا باس له‌ قه‌ره‌ج ده‌كا دین و پێكهاته‌ی ئه‌م توێژه‌ جیهانییه‌ زۆر به‌وردی شیده‌كاته‌وه‌ ده‌یانكاته‌ پێنج به‌شه‌وه‌و پێشمان ده‌ڵێ‌ قه‌ره‌جه‌كانی كوردستان له‌ كوێوه‌ هاتوون و چۆن بێره‌دا بڵاو بوونه‌ته‌وه‌، چۆن كلتووری نه‌ته‌وه‌ جیاوازه‌كانیان گواستۆته‌وه‌ كوردستان و له‌گه‌ڵ ئێمه‌ش خۆیان راهێناوه‌، به‌ڵام هه‌رگیز داب و نه‌ریتی خۆیان له‌ده‌ست نه‌داوه‌و به‌ڵكو هه‌میشه‌ به‌رگریان لێكردووه‌، له‌م به‌شه‌یدا پێناسه‌یه‌كی وردو پڕ له‌ زانیاری ده‌داته‌ خوێنه‌رو كه‌ له‌ ناواخنیدا پێمان ده‌ڵێ‌ ئه‌گه‌رچی قه‌ره‌ج نیشتمانێكی دیاریكراویان نییه‌ به‌ڵام هه‌موو جیهان به‌ نیشتمانی خۆیانده‌زانن سه‌رسه‌ختانه‌ش داكۆكی له‌ خۆیان و پێكهاته‌كانیان ده‌كه‌ن.
دواجار ئه‌م كتێبه‌ كه‌ حه‌فده‌ ساڵی ره‌به‌ق كاری تێدا كردووه‌ ماندوو بوونێكی زۆری پێوه‌ دیاره‌و شایه‌نی ئه‌وه‌یه‌ بخوێندرێته‌وه‌و قوتابیانی تایبه‌تمه‌ند سوودی لێببینن هه‌م بۆ نامه‌كانیان و هه‌م بۆ ئه‌و زانیاریه‌ وردانه‌ی له‌سه‌ر دینه‌كانی كوردستان، كه‌ ته‌واوی له‌نێو ئه‌م كتێبه‌دا ده‌ست ده‌كه‌وێ‌.

سه‌لام عومه‌ر




كه‌ركوك وداگیركردنی خاكی كوردستان … ئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب

دوێنی 28/5/2019 شانۆگه‌رییه‌كه‌ی په‌رله‌مانی كوردستان كۆتییپێهات و نێچیرڤان بارزانی بوو به‌ سه‌رۆكی هه‌رێم و ئه‌و چوار كاندیده‌كه‌ی تر هیچ ده‌نگیان نه‌هێناو ئه‌وه‌ش جێی پێكه‌نینه‌و سه‌رسورمانه‌و له‌ هه‌مان كاتیشدا جێی نێگه‌رانییه‌ و هه‌ر به‌وه‌ش ئه‌زانرێت كاره‌كه‌ی په‌رله‌مان گاڵته‌جارییه‌كی بێوێنه‌یه‌ و، له‌ مێژووداو له‌ سه‌رانسه‌ری دونیا قه‌ت رووی نه‌داوه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی به‌رله‌مان چوار كاندید خۆیان به‌پاڵێون بۆ سه‌رۆكی هه‌ریم یان سه‌رۆكی وڵات ته‌نها یه‌ك ده‌نگ به‌ده‌ستنهێنن و، لێره‌دا پێویسته‌ په‌رله‌مانتاران به‌بێ ترس ده‌نگ هه‌ڵبرن و، وه‌ڵامی خه‌ڵك بده‌نه‌وه‌..

باسی كه‌ركوك یان راستر شه‌ری كه‌ركوك گه‌رمه‌ و، ره‌فتاره‌كانی پارتی دیموكراتی كوردستان و یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان دۆخی شاره‌كه‌ كه‌ خوێ له‌ بنه‌ره‌تدا ئاڵۆزه‌، ئاڵۆزتر ئه‌كه‌ن و، به‌ چاوی بێرێزی سه‌یری یه‌كتر ئه‌كه‌ن و، هیچ نرخێك بۆ گه‌ل و نیشتمان دانانێن و، ئاره‌زوومه‌ندانه‌ قه‌یرانه‌ كه‌ڵه‌كه‌ كراوه‌كان قوڵتر ئه‌كه‌نه‌وه‌..
هه‌ر دوێنی له‌ كاتێكدا په‌رله‌مانی كوردستان خه‌رێكی “” هه‌ڵپژاردن”” بوو، چه‌نده‌رمه‌و سوپای توركیای ره‌گه‌زپه‌رست، به‌ هه‌موو جۆره‌ چه‌كێكی مۆدێرن‌ هێرشێكی به‌رفراوانی بۆ سه‌ر گونده‌كانی كوردستان له‌ خواكورك و برادۆست و ناوچه‌كانی تر ده‌ستپێكردو، له‌ چه‌ندان ناوچه‌ چێگیربوون و، هێرشه‌كه‌ی عوسمانلییه‌كان به‌ پانتایی 50 كیلۆمه‌ترو قوڵایی 35 كیلۆمه‌تره.

ماوه‌ی هه‌شت مانگه‌ پارتی و یه‌كێتی گاڵته‌ به‌ هه‌ستی هاوڵاتیانی كوردستان به‌ گشتی وخه‌ڵكی كه‌ركوك به‌تایبه‌تی ئه‌كه‌ن و، جاروبار قسه‌ی زبرو ناشیرین ئاراسته‌ی یه‌كتر ئه‌كه‌ن و، هاوكات باسی یه‌كریزی و نه‌مانی قه‌یران و ئاینده‌یه‌كی گه‌ش بۆ كوردستان ئه‌كه‌ن و، تا ئێستا ناتوانن پارێزگارێك بۆ كه‌ركوك دیاری بكه‌ن و، له‌م دووایه‌دا گه‌مه‌كه‌یان گرژی و ئاڵۆزی تێكه‌وت و، یه‌كێتی ده‌نگی به‌ نێچیرڤان بارزانی نه‌داو، زه‌نگی مه‌ترسیشی لێداو، یه‌‌كێتییه‌كان ئه‌ڵێن ئه‌گه‌ر پارتی به‌ شێوه‌ی لوتبه‌رزی و بێمنه‌تی ره‌فتار بكات به‌شداری حكومه‌تی كابینه‌ نۆێ مه‌سرور بارزانی ناكه‌ن.

پارتی و یه‌كێتی بۆ دانانی پارێزگارێك بۆ كه‌ركوك رێككه‌وتنامه‌یان واژوو كردو به‌ڵام ئێستا پارتی ره‌تی ئه‌كاته‌وه‌ كه‌ له‌ گه‌ڵ یه‌كێتی رێككه‌وتنیان هه‌بێت و، له‌ سه‌ر زاری ئه‌ندامێكی سه‌ركردایه‌تی پارتی ئه‌ڵێن: پارێزگاری كه‌ركوك ئه‌بێت كه‌سایه‌تییه‌كی نیشتمانپه‌روه‌ری كوردی شاری كه‌ركوك بێت ، نه‌ پارتی بێت و نه ‌یه‌كێتی، تا كار بۆ هه‌موو كه‌ركوكیه‌كان بكات نه‌ك لایه‌نێكی سیاسی دیاریكراو، راشیگەیاند، پێشتر لەنێوان بەرپرسانی پارتی‌و یەكێتی گفتوگۆ لەبارەی پۆستی پارێزگاری كەركوك كراوەو بڕیارە گفتوگۆكانیش بۆ رێككەوتنی كۆتایی بەردەوام بێت.

توركیا نیوه‌ی خاكی باشووری كوردستانی داگێر كردوه‌و، به‌ هێرشه‌كه‌ی دوێنی شوێنی تریشی كه‌نترۆڵ كردو، توركیا وه‌ك خاوه‌ن ماڵ ره‌فتار ئه‌كات و، له‌ كوردستان بێ له‌ توركه‌ تورانییه‌كان، كه‌سی تریان هه‌یه‌ به‌تایبه‌ت له‌ ناو به‌رپرسه‌ باڵاكان ‌و، له‌ باتی ئه‌وه‌ی پارتی ویه‌كێتی چاره‌سه‌ری كێشه‌كانیان بكه‌ن و، پارێزگارێك بۆ كه‌ركوك بدۆزنه‌وه‌و یه‌كبگرن داوا بكه‌ن هێزو سوپاو جه‌نده‌رمه‌ی توركیا بچێته‌ ده‌ره‌وه‌و، خاكی كوردستان ئازاد بێت، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌چن به‌ گژی یه‌كترو، دڵه‌راوكی بۆ خه‌ڵك دروست ئه‌كه‌ن.

دۆخی شاری كه‌ركوك مه‌ترسیداره‌و، عه‌ره‌ب و تورك یه‌كئه‌گرنه‌وه‌ بۆ دژایتیكردنی كوردو، راكان چبوری پارێزگاری كه‌ركوك به‌ وكاله‌ت ئه‌ڵێت كه‌ركوك شارێكی عه‌ره‌بییه‌و، ناهێڵین جوداخوازان بۆ خۆیان دایبرن و، ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وپێش مه‌ولود ئۆغلو وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا سه‌ردانی رێكخراوه‌كانی توركانی كردو، بێشه‌رمانه‌ ڕایگه‌یاند، كه‌ركوك شارێكی توركمانییه‌‌و، به‌رپرسانی كوردستان له‌ پاش كاره‌ساته‌كه‌ی 16 ی ئوكتۆبه‌ری ساڵی 2017 و، له‌ پاش ‌ هه‌ڵاتنی پارێزگار نه‌جمه‌دین كه‌ریم تا ئێستا شه‌ریان له‌ سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ كێ ئه‌بێته‌ پارێزگارو، له‌ ناو خۆیاندا ته‌با نین و، پاشقول له‌ یه‌كتر ئه‌گرن و، باری خه‌ڵگیان قورس كردووه‌و رۆژانه‌ رووبه‌رووی حه‌شدی شه‌عبی و سوپای عێراق ئه‌بنه‌وه‌. .

هه‌لی زۆرو زێرین بۆ گه‌لی كوردستان له‌ كه‌ركوك و، سه‌رجه‌م ناوچه‌ دابراوه‌كان ره‌خساو، به‌رپرس و سه‌رانی كورد له‌ به‌ر دزی و گیرفان پركردن و گه‌نده‌ڵی و به‌رژه‌وه‌ندی تابه‌تی نه‌یانتوانی ئه‌و هه‌له‌ زێرینانه‌ بقۆزنه‌وه‌و، خۆیان به‌سته‌وه‌ به‌ ماده‌ی (140) و، ده‌ستوری عێراقی و، ، هیچیان بۆ نه‌كراو له‌مرۆشدا ئیفلیج و دۆش داماون و، له‌ جیاتی ده‌ستكه‌وت ئه‌بێ مێشكوژ هه‌ڵگرن و، مێش قاو بده‌ن.

ئه‌گه‌ر پارتی ویه‌كێتی دوور بكه‌ونه‌وه‌ له‌ به‌رژه‌وندی حزبایه‌تی و پۆست و پله‌و پایه‌و، فشار بخه‌نه‌ سه‌ر حكومه‌تی عێراق بۆ جێبه‌جێكردنی ده‌ستوری عێراق و، داوا بكه‌ن به‌پێی ماده‌ی (140) ی ده‌ستوری ناوبراو، هه‌نگاو بنێن بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌كان، ئه‌توانن كه‌سێكی نیشمانپه‌روه‌ر بۆ پارێزگاری كه‌ركوك ده‌ستنیشان بكه‌ن.

29/5/2019.

.