وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: سۆران ئازاد

سەربەستبوون لە بەرهەڵستکاری و ڕۆشنگەربوون سەبارەت بە بەرهەڵستکاری – کێ ناڵێت لەوەیاندا قەرزداری نەخۆشییە درێژخایەنەکەم نیم! ئەو کێشەیە ئاڵۆزترە لەوەی دەردەکەوێت: دەبێت لە بەهێزی و لە لاوازیدا ئەزموونت کردبێت. ئەگەر شتێک هەبێت دژ بە نەخۆشی پێداگری لەسەر بکرێت ئەوەیە، کە خۆڕسکی ڕاستەقینەی چاکبوونەوە لە مرۆڤدا خۆڕسکی شەڕکردن لاواز دەکات.
نە دەتوانیت لێی دەرباز بیت، نە بەسەریدا زاڵ بیت، نە لێ هەڵبگەڕێیتەوە – هەموو شتێک ئازارت دەدات. خەڵک و شتەکان بێزارکەر دەبن، ئەزموونەکان هێرشت بۆ دەهێنن؛ بیرەوەری دەبێت بە زامێکی هەراسانکەر. نەخۆشی لە خۆیدا جۆرێکە لە بەرهەڵستکاری.

دژ بەوە کەسی نەخۆش تەنیا یەک چارەسەری هەیە. من پێی دەڵێم چارەنووسخوازیی ڕووسی. نموونەی ئەو چارەنووسخوازییە بێ یاخیبوونە سەربازی ڕووسییە، کە لە کاتی دۆزینەوەی کەمینێکی ترسناک، خۆی لەناو بەفردا پاڵ دەخات. لەوە زیاتر هیچ شتێکی تر پەسەند ناکات، نە هیچ شتێکی تر وەردەگرێت و نە دەیدات، بە تەواوەتی هیچ کاردانەوەیەکی نابێت.

ئەو چارەنووسخوازییە هەمیشە نەترسان نییە لە مردن، بەڵکو لە ترسناکترین هەلومەرجدا دەتوانێت بە کەمکردنەوە و دامرکاندنەوەی مێتابۆڵیزم، جۆرە ویستێک بۆ سڕبوون، ژیان بپارێزێت. بە هەڵگرتنی هەمان لۆگیک بۆ چەند هەنگاوێک بەرەو پێشەوە، دەگەین بە دەروێش، کە بە هەفتە لەنێو گۆڕێکدا دەخەوێت.

چونکە خۆت زۆر زوو بە کار دەهێنیت ئەگەر بە خێرایی هەر جۆرە کاردانەوەیەکت هەبێت: ئەوە لۆگیکەکەیە. هیچ شتێک هێندەی کاریگەرییەکانی بەرهەڵستکاری سەرتاپات ناسووتێنێت. توڕەبوون، هەر جۆرە ناسکییەکی ناهۆشمەندانە، بێ دەستەڵاتبوون لە ئاست تۆڵەکردنەوە، تینوویەتی تۆڵەکردنەوە، هەر جۆرە ژەهر تێکەڵکردنێکی تر- هەر جۆرە کاردانەوەیەکی جیاوازتر لەوانە هێندە زیانبەخش نین بۆ کەسی شەکەت: ئەو جۆرە کاریگەریانە لکاون بە خێرا بەکارهێنانی وزەی دەمار، زیادبوونی دەردانە زیانبەخشەکانی جەستە، بۆ نموونە، لە زراوەوە بۆ گەدە. لە پێش هەموویانە بەرهەڵستکاری بۆ کەسی نەخۆش قەدەغەیە- ئەوە خراپە تایبەتەکەیە- کە بەداخەوەش هەرە سرووشتیترین ئارەزووشیانە.

فیسیۆلۆجیستی مەزن (بوودا) زۆر بە باشی لەوە تێگەیشتبوو. ئایینەکەی ئەو باشترە پێی بگوترێت جۆرێک لە پاقژی تا ئەوەی سەرلێشێواوانە لەگەڵ دیاردەی بێ بەزەییی وەک مەسیحیەت لێی بڕواندرێت. کاریگەریەتیەکەی لە سەرکەوتن بەسەر بەرهەڵستکاریدا مەرجدار کراوە. سەربەستکردنی گیان لەوەدا یەکەم هەنگاوی باشبوونەوەیە. “دوژمنداریی بە دوژمنداریی کۆتایی نایەت؛ بە هاوڕێیەتی دوژمنداری کۆتایی پێ دێت.” ئەو وشانە لە سەرەتای وانەکانی (بوودا)دا هاتوون. ئەوەی لێرەدا قسە دەکات ڕەوشت نییە؛ ئەوەی لێرەدا قسە دەکات فیسیۆلۆجییە.

بەرهەڵستکاری لە لاوازیدا لە دایک دەبێت و زیانبەخشترینیشە بۆ لاوازەکان خۆیان. بە پێچەوانەشەوە، لە سرووشتێکی دەوڵەمەندا، هەستێکی ناپێویستیە: زاڵبوون بەسەر ئەو هەستە لە ڕاستیدا دەوڵەمەندبوون دەسەلمێنێت. هەر کەسێک بزانێت چەندە فەلسەفەی من دژ بە بریندارکردنەوە و کینەیە، تەنانەت لەناو وانەی “ویستی سەربەست” – شەڕکردن دژ بە مەسیحیەت یەکێکە لەو حاڵەتانە- تێدەگات بۆچی ئەو خاڵە، دڵنیاییە خۆڕسکییەکەم لە کرداردا، لە هەڵسوکەوتی خۆمدا دەخەمەڕوو. لە ماوەکانی پووککانەوەمدا، ئەو هەستانەم وەک زیانبەخش دەبینی و لە خۆمم قەدەغە کردن؛ هەر کە ژیانم گەشاوەتر بوو، ئەو هەستانەم وەک نزمیەک دەبینی و لە خۆمم قەدەغە کردن. ئەو چارەنووسخوازییە ڕووسییە، کە خستمەڕوو، چەندین ساڵە بۆ هەموو دۆخەکان، شوێنەکان، ماڵەکان و کۆمەڵگە نەخوازراوەکان پەیڕەوم کردووە، کە بە ڕێکەوت بەریان کەوتووم: باشتر بوو لەوەی بیانگۆڕم، لەو هەستەی کە دەکرا وانەبێت – لە یاخیبوون لە ئاستیاندا.

هەر جۆرە بێزارکردنێکی من لەو چارەنووسخوازییە، هەر بە ئاگاهێنانەوەیەکی من بە فشار، ڕەوشتیانە منی هەراسان کردووە- و لە ڕاستیشدا هەموو کاتەکانیش لە ڕووی ڕەوشتەوە ترسناک بووە.
پەسەندکردنی خۆت وەک ئەوەی چارەنووس بێت، نەک خۆزگەخواستن بەوەی “جیاواز” بیت – ئەوەیان لەو دۆخانەدا لە خۆیدا هۆشمەندییەکی گەورەیە.

—————————————-

سەرنجێک
ئەو پارچە نووسینە بەشێکە لە پەرتووکی (ئێکەی هۆمۆ)، کە (نیتچە) لەبارەی ژیان و کارە فەلسەفییەکانی خۆی نووسیویەتی. لەبەر گرنگی و قووڵیی پەیامەکە، بەشێوەیەکی کاتی و بۆ ئێستا ئەو بەشەیانم بە شایستەی بڵاوکردنەوە بە جیا بینی.

سەرچاوە:
Nietzsche, Friedrich (1898 ). On the Genealogy of Morals and Ecce Homo. Translated by Walter Kaufmann. VINTAGE BOOKS (1989). p. 229-231

گۆڕان، لەسەر حیسابی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی کوردستان، توانیی ببێت بە هێزێکی گەورەی سیاسیی و داینەمیکێکی گەورە بە سیاسەت بدات، بەڵام تەمەنی سیاسیی لە ماوەی کەمتر لە ١٠ ساڵدا، بەرەو کۆتایی دەچێت. هەڵکشانە سیاسیی و دابەزیینە سیاسییەکەی، زۆر بە خێرایی بوو. ئەم هێزە پشتی بە کاریزمایەکی شاخ بەستبوو کە خۆی لە نەوشیروان موصطەفادا-نم بەرجەستە کردبووەوە. بە مردنی ئەو، هێدیی هێدیی وەکو کێوی بەفر دەتوێتەوە و بەشێکی زۆری کادیرە تواوەکانی، دەچنەوە ناو یەکێتیی، یان دادەنیشن و ئەوەی ماویشن لە گردەکە، ئێستا رێک نوێنەرایەتیی چالاکتریین و وەفادارتریین لقی پارتیی دەکەن. ئەو جەماوەرەی بە دەوریشیەوە ماوە، لە سەرگەردانیی و بێ روئییەییدا، هەر ماخۆلانیەتی. لە هەموو تەمەنی سیاسیی پارتییدا، ئەوەندەی ئێستا لە دەرەوەی زۆنی سەپێنراوی ٣١ی ئابەوە ، خەڵکی موعتەمەدی وەکو ئەم قیادە و کادیرانەی گۆڕانی نەبووە.

زۆریینەی رەهای ئەوانەی ئێستا رەخنە لە گۆڕانی لقی گردەکە دەگرن، بە تایبەت کادیر و قیادییە تۆراوەکانی گۆڕان، ناوێرن و جورئەت ناکەن بچن بە لای کێشە سەرەکییەکەدا کە شەخصی نم خۆی، دیزاینەر، ئەندازیار و رائیدی ئەم دۆخەیە کە گۆڕانی تێکەوتووە. تەنانەت، بەشێکی زۆری موناجاتی ئەمانە، ئەوەیە کە کارگێڕانی لقی گردەکە، لە رێبازی نم لایانداوە و پێچەوانەی ویستی ئەو، تەوریثی دارایی و سیاسییان کردووە! ئایا بەڕاستیی ئەم زیزبووانەی گۆڕان، وەفادار و دڵسۆزترن بۆ نم، یان ئەمانەی ئێستا لە گردەکەن کە شەخصی نم، خۆی یەک بە یەک تەعیینیانی کردووە و رۆڵی پێداون؟ ئایا دەکرێت، فڵانی تۆراو و فیساری ناڕازیی لە گۆڕان، لە کوڕەکانی خۆی و لە پیاوەکانی خۆی بۆ رێبازەکەی، دڵسۆزتر بن( لە رووی سیاسیی، ثیۆریی، فیکریی و عەمەلییەوە،نم شتێکی نییە ناوی رێبازی لێ بنرێت)؟ ئەوانەی دەرەوەی گۆڕان کە ئێستا رێگە بۆ قەوارەیەکی سیاسیی نوێ خۆش دەکەن، هەموو وردەکارییەکانی تێوەگلانی شەخصی نم لەم تەوریثە دارایی و سیاسییانە دەزانن، بەڵام جورئەت ناکەن، بیڵێن و لەپاڵ کراسەکەی عوثماندا( نم)، تەبریک و تەمجیدی رۆح و گۆڕەکەی دەکەن، سیاسەت بە پۆپۆلیزم و بە موجامەلات دەکەن.

باشە، ئایا هەر بەڕاستیی، نم ئەو هەموو ساڵە لە ناو کۆمەڵە و یەکێتییدا، نەیتوانیبێت چوار قائیدی لای کەم لاساییکەرەوە( لاسییکار) بۆ تێڕوانیینە سیاسیی و فیکرییەکانی( ئەگەر فیکری بە مانا مەعریفییە سیاسییەکە هەبێت) پەیدا بکات؟ ئەمە خەتای کێیە؟ نزیکەی ١٠ دانی ساڵی رەبەق لەسەردەمی کۆمپانیای “وشە”ەوە تا مردنی، بۆچی نەیتوانی، چەند ( پیاوێک، خاتوونێک، ئەفەندییەک، ئوستاذ و کۆمبارسێک)ی سیاسیی دروست بکات و لاسایی خۆی بکەنەوە، لەو پرەنسیپ و ئاکارانەی کە خۆی و لایەنگرانی شانازیی پێوە دەکردن و دەکەن؟ ئەو هەموو کادیرە سیاسیی و قائیدە سیاسییانە، بە رۆشنبییر، بە مونەوەر و بە رابەری دەناسێنن، ئایا بۆچی نەیتوانی لای کەم چوار رۆشنبییری سیاسیی، بە ستاندەردی گۆڕانەکەی خۆی و لقە تازەکەی پارتیی( گردەکە)، دروست بکات و تەغذییەی ئەم سەرگەردانییە سیاسییەی ئەمڕۆی گۆڕان بکەن؟ ئایا هەموو ئەمانە خەتای کێیە؟

پیاوێک، بە ناوی قیادەکردنی ئۆپۆزسیۆنەوە، بە ناوی سیاسەتکردن بۆ خەڵکی رەشوڕووت، هەژارو کەمدەرامەتەکانی کوردستانەوە، بەناوی گێڕانەوەی لای کەمی مۆراڵی سیاسیی و دابیینکردنی لای کەمی عەدالەتی کۆمەڵایەتیی، سەرەنجام لە ژێرەوە، خەریکی بیزنس بێت و لە دوای خۆی سەروەت و سامانە شەخصییە مەنقول و غەیر مەنقولەکانی بە صەدان میلیۆن دۆلار دەقەبڵێنرێن، نابێ بگوترێ،من این لە کل هذا( ئەم هەموو شتەی لە کوێ بوو؟) ئیتر عەوام و حەماسییەکان، پێڵاو و جلە مارکەکانیشیان دەکرد بە پێڵاو و پۆشاکی خاکیی و هەژارانە، لێکدا لێکدا نان و ماستاو خواردنەکانیان تەخشان دەکرد کە هەژارانە دەخوات، بەڵام ئەی بانکە شەخصییەکانی؟ کۆمپانیاکان و سەرمایە مەنقولە و غەیر مەنقولەکانی گردەکە و دەرەوەی گردەکە کە هەموویان لەلایەن کوڕەکانیەوە، تەوریث کران؟ بێگومان لە هەر شوێنێک، کەسێک لە پەنای سیاسەتەوە پارە و سامانی پێکەوە نا و لێیان نەپرسییەوە، ئەو شوێنە، ژیینگەی گەندەڵییە( لێرە گردەکە مەبەستە)، گەندەڵییش لە سیاسیی و حیزبەکانەوە دەچێتە ناو سیستەمەوە و بە پێچەوانەیشەوە.

وێڕای ئەوەی نم، گۆڕان و قیادەکەی بەڕادەیەک جڵەو کردبوو کە کوڕەکانی و خزم و خۆیشەکانی، چۆنیان بوێت، تاوی بدەن؟ بە واتایەکی تر، حیزب، قیادە و قاعیدە، مۆڵگە، بارەگا و راگەیاندن، موڵک و سامانی شەخصیی و حیزبیی هەمووی بە تاپۆی رەش، بۆ کوڕەکانی گوازرانەوە. ئایا ئەمانە خەتای شوێنکەوتووانی نم-ن، یان خۆی رەنگڕێژی کردوون و بە ویست و وەصییەتی خۆی، بەڕێوە دەچن؟ کەس ناتوانێ نکوڵیی لەو حەقیقەتە بکات کە نم، هەرگیز نەیویستووە دەستکاریی ریشەیی ئەم سیستەمە چەتەگەرییەی کوردایەتیی بکات؟ هۆکارەکانی زۆرن، بەڵام گرینگتریینیان ئەوەیە کە خۆی ئەولادی شەرعیی ئەم کوردایەتییەیە و بە دێڕێک ( نووسیین دەڵێم، نەک قسەی شەفەهیی و قال و قیل) رەخنەی لێنەگرتووە. ئەصڵەن فیکر و دیدی سیاسیی نم لەم ئاقارەدا، نەک هەر روون نییە، بەڵكو روئییەیەکی شەفاف و جەرییئانەی بۆ قارون و طاغوتەکانی کوردایەتیی و ئەم فاشیزمە ئابوورییەی ( ئابووریی چەتەگەریی کوردایەتیی) ئەم سیستەمە مافیاییەی هەرێمیش نەبووە و نییە. بە واتایەکی تر، تێکەڵەیەک بوو لە هەموو پۆپۆلیزمێکی ( چەپ، ئیسلامیی، لیبراڵ، موحافیظکار، مۆدێرن، نەتەوەیی، نەژادیی، جارجار نیشتمانیی و…تاد) تێدابوو.

بە پێچەوانەی هەموو ئەو نووسەر و رۆشنبییرانەی! بەیعەتیان بە نم دا، بە پێچەوانەی هەموو ئەو سیاسیی و ژۆرناڵیست و چالاکوانانەی کە پێیانوایە خیانەت لە رێبازی! نم کراوە، بە پێچەوانەی هەموو ئەو مۆبە زۆرانەی دوای خورافەی سیاسیی و وەهمی کاریزمای کەسێک کەوتبوون، پێموایە نە خەتای قیادەی ئێستای گۆڕانە و نە خەتای کوڕەکانی “نم”یە، بەڵکو هەموو ئەمانە بە پلان، بە پیلان و بە بەرنامە داڕێژراون و سیستەمی بە بنەماڵەییکردن لە ناخ و هزری نم دا هەبووە، بەڵام جورئەتی نەکردووە تا خۆی لە ژیاندا بێت، رایبگەیەنێت. بە پێچەوانەوە، لە ژێرەوە زۆر بە وردیی و بە کارامەییی کاری بۆ کردووە. بەشێکی زۆر لە قیادیی و کادیرەکانی گۆڕان، زۆر باش ئەمانە دەزانن، لە من باشتر وردەکارییەکانی دەزانن، بەڵام هێشتا چاویان لەوەیە پۆستێک وەرگرن و لە پەنای چوونە ناو حکومەتەوە، دەستیان لە پارەی کاشی رەیع گییر بێت. هەر کاتێکیش بەریان نەکەوت، ئیتر بۆڵەبۆڵی ئەمانە دەست پێدەکات و تا رادەی ئەوەش دەڕوات کە سووکایەتیی بە گۆڕی رێکخەرەکەی پێشووشیان بکەن. بۆچی؟ چونکە کۆمەڵێ هەلپەرست و بەرژەوەندییخوازن، تەنیا و تەنیا، پارە و پۆست و خۆشگوزەرانیی خۆیان دەوێت، نە ئەهلی سیاسەتن و نە خاوەنی ئەو ویقارە سیاسییەن کە تەحەدای ئەم هەموو غەز و بەزەی پارەی رەیع و پارەی دزراوی خەڵکی کوردستان بکەن.

ئەو هەموو قیادییە پرۆکسییەی ناو گۆڕان کە وەلائی نەتەوەیی و سیلەی رەحمیان بۆ بارزانیی دەتوێننەوە، لە کوێوە هاتوون؟ مەگەر هەر هەموویان لە خوێندکارە هەرە گوێ رایەڵ و مەئمورە هەر دڵسۆز و وەفادارەکانی نم، نەبوون و نیین؟ ئەم پیاو و ژنە زەلیل و موطیعانە بۆ بارزانیی، نیشانەی ئەوە نییە کە پێشتر و لە ئۆریجناڵدا، هەموویان لەبەردەم نم، زەلیل و موطیع و خادم بوونە و خاوەنی نەک رای خۆیان نەبوون، بەڵکو هەموویان بەیعەتیان دابوو بە رێکخەری گشتییەکەیان بۆ کوێ بیانبات و لێیانبخوڕێت، ئەوان عەبید و ئەجیری ئەون و سەریان پێوەی نییە. دەی کە فیکر و فەلسەفەی سیاسیی لە حیزبێکدا نەبێت، بە مردنی قائیدەکەیان( نم)، دوای بەرژەوەندیی پارە و پۆست دەکەون، بە شیعاراتی کوردایەتیی و بە بوقی نەتەوەییش، قان دەدرێن و بۆ ئەوەی ئەم پرۆکسییبوونەیشیان تەجەلا بکەن، پەنا بۆ ئەو پۆپۆلیزمە رەشۆکییە دەبەن کە قائیدی مەرحومیان( نم)، باوەڕی قووڵی بە کوردایەتیی، بە دەوڵەتی نەتەوەیی( ئەگەر لە کوێرە دێیەیەکیش بێت) و بە سەربەخۆیی ئابووریی هەبووە.

نم، یەک شتی هەبوو لە ژیانیدا، دەیتوانی شانازیی پێوە بکات، ئەویش ئەوەبوو ئەو پیاوە لە قەناعەت و پرەنیسیپی سیاسییدا ئەنتی هەژموونی ماڵی بارزانیی بوو. جا ئەوەی بوعدە ستراتیژییەکانی ئەو مەترسییانەی دەزانی یان فاکتەری تر بوون، ئەوە شتێکی ترە، بەڵام وەکو فاکت ئەمە بەشێک بوو لە مێژووی سیاسیی ئەو پیاوە. ئێستا رێک بە پێچەوانەوە قیادەی ئێستای گۆڕان، بە تەواویی بوونە بە پرۆ پارتیی، کەی ئێن ئێن و سایت و بڵاوکراوەکانی گۆڕان، لەوانەی پارتیی باشتر و چاکتر بە مەولای گەورەی کوردایەتیی و ویلایەتە رەیعییە موخابەراتییەکەی پارتییدا هەڵدەدەن. سەرەنجام، ئەم دۆخەی گۆڕانی تێدایە، نەک هەر نسکۆیەکی کاتیی نییە و راست ناکرێتەوە، بەڵکو فەشەلێکی تەواو( فیاسکۆ Fiasco )ی سیاسەتی ئەو ئۆپۆزیسیۆنەیە کە شەخصی نم، رابەرایەتیی دەکرد! بە باوەڕی من، گۆڕان، جارێکی تر زیندوو نابێتەوە و هەرگیزاو هەرگیز ناگەڕێتەوە پێش چەند ساڵ لەمەوبەر، بەڵکو بە بچووکیی دەمێنێتەوە و وەکو هەر حیزبێکی تر، دووکانێکی سیاسیی دەبێت بۆ بیزنس و پارەپەیداکردن و خۆکاندیدکردن، بۆ ئەوەی بە حەلاواتەکانی پارەی رەیعی دزراو، بگەن. بە پێچەوانەوە، گۆڕان ئەوەندە دڵسۆزانە کار بۆ بەرنامەکانی پارتیی دەکات کە مەترسیی ئەوە هەیە لە هەڵبژاردنی ئاییندەدا، بە دەیان هەزار دەنگی بۆ تەزویر بکەن و راستی بکەنەوە و وەکو مڵۆزم لەملا، خزمەت بەولا بکات.

ئەم باسە درێژەی هەیە…

کامیار سابیر

دنیای ڕاپەڕین سەرەتای خەونێک بوو کە بیرکردنەوە تیایدا ئازاد بێت، ئەوە سەرەتای دەرکەوتنی مۆدیلێکی نوێی رۆشنبیر بوو، کە وەک دەسەڵاتێک بۆ مەعریفە دەرکەوت، ئەو مۆدیلە نوێیەی رۆشنبیر لەو رۆژگارەدا زادەی دۆخی ڕاپەڕین بوو خەونی نەوەی نوێی وابەستەی خۆی دەکرد بەوەی دەیەوێت بیرکردنەوە ئازاد بێت، نەبینە پردێک بۆ لەدایکبوونی فاشیزم، بۆیە ئەو تێگەیشتنە بەهۆی ئەوەی لەو ڕۆژگارەدا سەخت بوو بخرێتە بەردەم دەسەڵاتێک کە سەرەتای هاتنە ناو ئەزموونی شاربوونی بوو، هێشتا لەناو قۆناغی شۆڕشگێریەتیدا بوو، بەڵام ئەوەی وایدەکرد شۆڕش مانایەکی نوێ بەژیان ببەخشێت ئەو هەناسە نوێیە بوو کە لەپاڵ گوتاری ناسیۆنالیستی ڕۆشنبیر دەیویست بانگەشە بۆ گوتارێکی تازەگەری بکات، ئەو دوو گوتارە دەیانتوانی بەشداری یەکتری بکەن لەپێناو ململانێی نێوان دەسەڵات و مەعریفەدا، کە کرانەوەی ڕووبەرووی کۆمەڵگای کوردیی دەکردەوە.

دەسەڵات نەیدەویست مەعریفە سنوری ئەو تێپەڕێنێت، مەعریفەش لەڕێی ڕۆشنبیرەوە قسەی لەمەترسی بەردەوامی دیکتاتۆریەت دەکردەوە، ئەو ترسە هۆشداری دەدایە نەوەی نوێ، بەڵام نەوەیەک لەسنوری گروپی دەستەبژێری نوسەران و گەنجان تێنەدەپەڕی، چونکە پێویستی بەڕوونی سیماکانی بوو، بۆیە نەیدەتوانی لەڕێگەی وتاری فیکریەوە خۆی ئاراستەی ئەو مانیفێستی تازەگەریە بکات، ئەگەرچی تائەو ساتەوەختەش دەستبەرداری وتارەکان نەبوو، بەڵام دەشزانێت کاریگەریەکە لەئاستێکی دەستەبژێریدایە، بۆیە بەدوای میکانیزمێکیتردا دەگەڕا تا ئەو کاریگەریە بخولقێنێت، بۆ ئەو ڕێگەیەش ئاراستەکان زیاتر بەرەو تێکستی ئەدەبی وبەتایبەت شیعر و ڕۆمان هاتن، ئەوە دەرگایەکیتری کردەوە بەڕووی ئەو نەوە نوێیە تاوەکو لەڕێگەی تێکستەکانەوە دیالۆگ بخولقێنێت.

بۆ ئەوەی قسە لە ستراتیژی گوتاری تێکستی ئەدەبی بکەین، لێرەدا پێویستمان بەوە دەبێت لەسەر چەند هەوڵێک هەڵوەستە بکەین، تاوەکو سیماکانی ڕوانینەکانمان ڕوونتر بخەینە ڕوو، ئەوەش بەو مەبەستەیە تاوەکو بچینەوە سەر ڕۆڵی ڕۆشنبیر لەبەردەم دەسەڵاتدا، بەوەی ئاخۆ ئەو ململانێیەی مەعریفە لەگەل دەسەڵات بەکوێ گەشت و سیماکانی دەرکەوتنی چی بوون؟

بەر لەڕۆژگاری ڕاپەڕین، جیرۆکنووس شێرزاد حەسەن لەڕێگەی هەردوو کۆمەڵە چیرۆکی “تەنیایی” و “گوڵی ڕەش” وێنەی ڕەخنەیی ڕۆشنبیری خستبووە ڕوو، لەدنیایەک کە شتەکان دەکەونە نێو ئاستی ڕەخنە و ڕازی نەبوون، بەدوای ڕاپەڕین لەڕێگەی نۆڤلێتی “حەسار وسەگەکانی باوکم” وێنەیەکی بوێرانەی بەدوای ڕەخنەکانی حەمەی گوڵی ڕەش و کوڕەکەی چیرۆکی عیزرائیل و ئەمینی میم خستە ڕوو، کوڕی گەورەی حەسار خەون بەکوشتنی باوک دەبینێت، بەڵام تێدەگات کوشتنی باوک تراژیدیایەکی ئەخلاقی ڕووبەرووی نەوەی نوێ دەکاتەوە، تا ئەو ساتە وەختە ئێمە نمونەیەکمان نیە لەگوتاری ڕۆشنبیر لەو تێکستە ڕوونتر سیماکانی خۆی خستبێتە ڕوو.
ئەو لەو تراژیدیا ئەخلاقیە تێدەگات بۆیە لەچیرۆکی “کەلە کوڕان و ئاسکە کچان” ئەو خەونە دەچێتە ئاستی ڕەمزیەوە، کە بیرۆکەی کوشتن کوشتنی فیکری باوکە نەک جەستەی باوک، ئەو بیرۆکەیە دواتر لەلای چەندین چیرۆکنووس وەک کورتە چیرۆک دەرکەوت، کە هەندێکیان کۆپیەکی خراپی شێرزاد بوون لەوانە وەک لەدەرفەتی تریشدا ئاماژەم بۆ کردووە لەجۆری چیرۆکی “باوکم”ی فاروق هۆمەر کە شتێک نیە جگە لەگواستنەوەی دیدی شێرزادی بۆ چیرۆک، بەڵام لەلای چیرۆکنووسێکی وەک عەتا محەمەد ڕووبەرێکی سەربەخۆ وەردەگرێت، کە ناچێتەوە سەر مانا شێرزادیەکەی، بەتایبەت لەکۆمەڵە چیرۆکی “پاشماوەی خێڵەکان” هەروەها چیرۆکی “یاسای قەفەزە بچکۆلەکان” ی دانا فایەق وێنەیەکیتری باوک بەرجەستە دەکات، کە پەیوەستە بە باوک لەخێزانی کوردیدا.
بەرزان فەرەج بەشانۆگەری “خەونە ترسناکەکانی یوسف” وێنەیەکی تربەململانێی نەوەکان دەبەخشێت، ئەگەرچی ئەم شانۆنامەیە لەئاستی ململانێی کارەکتەرەکان کاتێک بەدەوری ژنێک دەسوڕێتەوە، لەشانۆگەری “گەڕانەوە بەرەو ماڵ” ی هارۆلد بنتەر نزیکمان دەکاتەوە.

بەختیار عەلی دیارترین دەنگی نەوەی ڕاپەڕین، لەسەر ئاستی وتارو شیعر و رۆمان دەیەوێت وێنەیەکیتری دنیای نوێی ئێمە بنووسێتەوە، وتارەکانی دەرگایەکیتر دەکاتەوە بەرەو تێگەیشتنمان بۆ دیاردە گرنگەکانی دوای ڕاپەڕين، بەتایبەت لەبارەی فاشیزم و کۆچ و تازەگەری و دەسەڵات.

بەختیار هەر زوو درکی ئەو ڕاستیە دەکات تێکستی ئەدەبی کاریگەری لەسەر کۆمەڵگا دەبێت و ڕۆژە سەرەتاییەکانی ڕاپەڕین پێنج تێکستی شیعری بەناوی “گوناه و کەرنەڤاڵ” بڵاو دەکاتەوە، ئەو کۆمەڵە تێکستە شیعریە وەک دنیابینیەکی نوێی ئەو دنیایە لێمان ڕوانی، ڕۆمانی “مەرگی تاقانەی دووەم” سەرەتای دەرکەوتنی توانای ئەو بوو وەک ڕۆمانووسێک، دواتر بەرۆمانی “ئێوارەی پەروانە” ئەو وێنەی ترس و فانتازیایە بەڕووی نەوەیەک دەردەکەوێت، کە ڕۆمان دەبێتە ڕووبەرێکی سۆسیۆلۆژی بۆ خوێندنەوەی داهاتووی کۆمەڵگای نوێی ئێمە، ئەوە مەترسیەکە لەگەشەسەندنی هێزە دینیەکان و نەکرانەوەی کۆمەڵگای ئێمە بەسەر خۆیدا، ڕۆمانی “دواهەمین هەناری دنیا” نەک هەر وێنەیەکیتر دەبەخشێتە کۆمەڵگا، بەڵکو ئێمە لەناو دنیای تێکستەکە دنیای کوردی دەبینینەوە، بەختیار لەڕێگەی نووسینی ڕۆمانەوە ئامادەبوونی پەیوەندی رۆشنبیر بە کۆمەڵگا دەخولقێنێتەوە، پەیوەندیەک خاڵی نیە لەسەر هەڵوەستەکردن و ڕوانینی جیاواز، ڕەنگە ئەوەیان پەیوەندی بەو باسەوە نەبێت، بۆیە لەداهاتوو هەوڵ دەدەین بگەڕێینەوە سەری.

فاروق سەرباری توێژینەوەکانی لەبواری فەلسەفەدا سەرەنجام باسی لەڕۆڵی ڕۆشنبیر کرد وەک زۆڵێک، بەوەی باوکی شەرعی رۆشنبیر بوونی نیە، ئەو گومانە کردنە لەڕاستیدا پەیوەست نەبوو بەوەزیفەی رۆشنبیر لەهەناوی کۆمەڵگا، هێندەی وابەستەی تێگەیشتنی فاروق بوو لەکاری گروپگەلی وهەموو جیاوازیەک وابەستەی جیاوازبوون نیە، ئەوەی پێیدا تێدەپەڕین وابەستەی سەرەتای تێگەیشتنی کاری گروپگەلی ئەو نووسەرانە بوو، ئەویش زوو درکی بە کاریگەرنەبوون دەکات و تێکستێکی شیعری دەنووسێت بەناوی “ئەفسووس من لەخۆرهەڵات نامرم” ئەو تێکستە سەرەتای ئەو دنیابینیەی ئەو بوو دواتر لەناو نووسینەکانیدا تیایدا قووڵ بۆوە.

ئەو تێکستانە چەندە ئیشکردنەوە ڕۆشنبیر بوو وەک مۆدیلێکی نوێی ناو ژیانی فەرهەنگی ئێمە لەهەمان کاتدا زەمینەی بۆ گوتارێکی نوێ خوڵقاند، بەوەی شکاندنی پەیکەری باوکی سیاسی خەونی ڕۆشنبیرە، بەڵام ئەو گوتارە بۆ ڕۆشنبیر لەسەر زەوی واقیع وێنەیەکیترە، بەوەی مەرگی هەر کارەکتەرێکی سیاسی لەوێنەی باوکەوە ئەوا ڕۆشنبیر کەوتۆتە شینگێڕان بۆ باوک، رۆشنبیر له‌مه‌رگی سیاسیه‌كدا دڵخۆش ده‌بێت كه‌ باوكی نەکوشت، وه‌ك كوڕی گه‌وره‌ی حه‌سار ته‌نیا خه‌ونی به‌كوشتنی بینی، ئه‌وه‌تا له‌مه‌رگی باوكدا ئه‌گه‌ر بیکوشتبا هه‌موو ده‌یانگوت “هه‌ی باوك كوژ”

رۆشنبیپران كه‌ دوای ڕاپه‌رین ویستیان له‌وێنه‌ی پیرۆزگه‌رایی باوك بده‌ن وه‌ك سه‌ركرده‌ی سیاسی وه‌ تا وتاره‌ پرسه‌ ئامێزه‌كان و به‌ پیرۆزكردنه‌وه‌ی باوك پێمان ده‌ڵێن ئه‌وان له‌ده‌ره‌وه‌ی تیۆر هێشتا له‌ستایشی باوكن هه‌موو ئه‌و بیانوانه‌ی ده‌ووترێت “باوكه‌ له‌ باوكانی تر نه‌ده‌چوو” ئه‌وه‌ بۆ ئه‌ندامانی گروپێكی سیاسیش ڕاسته‌ سبه‌ینێ له‌مه‌رگی سه‌ركرده‌یه‌كدا بڵێن “سه‌رۆكی ئێمه‌ له‌ هیچ سه‌رۆكێك نه‌ده‌چوو”
له‌ئێستادا رۆشنبیران له‌به‌رده‌م گه‌ڕانه‌وه‌ی چه‌مكی پیرۆزگه‌ران بۆ باوكی كوژراو ئه‌و باوكه‌ی ئه‌وان نه‌یانتوانی بیكوژن و خۆی مرد، مردنێك ئێستا هه‌موو پرسه‌ ده‌گێڕن بۆ ئه‌و مه‌رگه‌، به‌ڵام له‌و پرسه‌یه‌دا ده‌بێت ئه‌و نه‌وه‌ نوێیه‌ش له‌وان بپرسێت له‌ماوه‌ی بیست و پێنج ساڵی ڕابردوو بۆ به‌و هه‌موو وتاره‌ فریوتان داین ئێمه‌تان كرد به‌گژی باوكان و خۆشتان ستایشی باوك ده‌كه‌ن، چه‌مكه‌ دژه‌كانتان گۆڕیه‌وه‌ به‌ چه‌مكی ستایش.. ئێوه‌ كه‌ ئومێدتان كرد به‌ نائومێدی ئێستا له‌ناو نائومێدی ئێمه‌دا چ ئومێدێك له‌پرسه‌نامه‌كانتانه‌.

ئەو دەنگە دەشێت دەنگی نەوەیەکی نوێ بێت ئاراستەی ڕۆشنبیری بکات، بەڵام دیسان ئەوە ڕەوانبێژی زمانە دەیەوێت فریومان بدات، بۆ ئەوەی چیتر فریوونەخۆین بە گوتاری ڕۆشنبیر، وەک فریوخواردن بەگوتاری سیاسی، ئەوەی هەیە ئەو حەقیقەتەیە ڕۆشنبیر دەیویست باوک بکوژێت تا خۆی ببێتەوە بە باوک، شکاندنی پەیکەری باوک بۆ داتاشینی پەیکەری ڕۆشنبیرە وەک باوک.

نیهاد جامی/ پۆڵەندا

به‌یه‌كه‌وه‌ ….

بەیەکەوە دەچینە مزگەوت
تۆ نوێژ بکە
منیش لەسەر تاتەکان جگەرەیەک دەکێشم
بەیەکەوە
خۆ بەمەیخانەیەکدا دەکەین
من دەخۆمەوە
تۆش سیواوکەکەت دەربێنە،
هەر بەیەکەوە دەچینە شەڕ
تۆ سێرە لە بێدینەکان و
منیش لە داعش ئاساکان دەگرم،
بەیەکەوە
دەست لە ناو دەست
خۆ بەمنداڵیماندا دەکەین
تۆ ئەیڕەقیب ئەزبەر دەکەی و
منیش قولهووەڵڵاهو ئەحەد
هەردووکمان
دەلەدە دەهێنین .

——————————

بەدیار منەوە …

بەدیار هاتنەوەی من
هەر بەدانیشتنەوە خەو دەتباتەوەو
هەندێ جاریش رادەچڵەکی
دوور نییە هەرگیز نەگەڕێمەوە
تۆش نەمبینیەوەو
شەوێکی تریش
چاوت لە وەریندابێ.

بەدیار هاتنەوەی من
بیر لە تەنیایی خۆت دەکەیەوە
لە ئایندەیەک
لەسەر سفرەکەت یەک پیاڵە چاو
یەک قاپ و کەوچک و
تەپڵەکی جگەرەکەش بۆ هەمیشە هەڵگریەوە.

بەدیار هاتنەوەی من
ملت شل دەبێ و کەزیەکانت شۆڕ دەبنەوە
دەترسی…..
نیوەڕۆیان کەس لە دەرگا نەداو
ئێوارانیش دەرگا لە کەس نەکەیەوە
کارەباکەشت فیز بکاو
تاریکی
تەنیایت پڕبکا لە ترس.

بەدیار هاتنەوەی من
سبەینەیەکی فێنک هەڵتدەستێنێ و
خامۆشی ماڵەکەت
برینی تەنیایت دەکولێنێتەوە
لە ژووری نوستن
کەتەنیا بۆنم جێهێشتووە
دەنووی.

بەدیار هاتنەوەی من
رادەچڵەکی و
بەرامبەر وێنەی بوکێنیت کە هەردووکمانین
رادوەستی،
ماچێکی وشک
لە شووشەیەکی سارد دەکەی و
ترسی ئەوەت هەیە
هەرگیز ئامێزێکی گەرم
یان ماچێکی تەڕ
لە گەریلاکەت نەکەیەوە.

بەدیار هاتنەوەی من
گریان کۆڵت لێنادا
تەنیایی راتدەژێنێ.

سه‌لام عومه‌ر

من نا
تۆش نا
هيج كه سيك له م جه سته شەقار شەقارەی مندا
نيشتەجێ نیە، هیچ کەس
ته نياقوڕی خۆشەویستی نەبێت،
کە بەتفی ئاسمان شێلدراوە
قوڕی کچە ئافسانەی ـــ لولیت ـــ
کە دەزگیرانی ئەهریمەنەو
هەرخۆشی بکوژێتی

زه مه ن نام نووسێته وه و،
ووشه كانمى پێ ئه زبه رناكرێ.
ده ريا له نقووم بوونى من ناگات !
باخچه پێيناسه ى بوونى پێناكرێ و..
ئاشنانى يه به هـه ناسه كانى ئاونگى به يان و،
ناسينى ڕه نگه كانى بير چووه ته وه.
زاهـيد جاويدانى عه شقيك بوو
به رله هـاتنى زه رده په ڕئاوا بوو.
گه ڕان به شوێن خه ونى سه رمه ديدا،
گه يشتن نى يه به ساته كانى ويساڵ و،
ناسينى توخبى ئاو له ساتى خنكاندا.!
گه يشتن نى يه به ناسينى سه راب.
پارانه وه ى شه وانى عارفى ته ريقه ت،
بێدادی مەخلوقێکی تەنیایەو،
ناگاته لاى مه نزڵى مه عشوق.
هـه موو ووێنه كان تارمايين و،
زاكيره ى (با)ناناسنەوە..
بێ هـووده يه گه يشتن به خلودى ئه و
زنارى فڕين ده ميكه كڵۆم دراوه و،
عاشق ناگات به خه ونى سه رمه دى.
ته مه ناكردن بۆناسينى توخبى ئه و،
گه ڕانه بەشوێن سەرابدا و،
وونكردنى فيزياى ژيانه.
ماتماتيكى رووح پيناسه ناکرێ.!
تا سۆفيه ك خه ون به ژماره كانيه وه ببينێ.
عه شق ناسنامه ى تراویکەیەو،
ناچێته هـه ناسه كانى ئیرەمی ژیانەوە.
زەمەنێکی زۆرە ئەفسانەکانی عەشق فەنابوون.
ئیدی کەس گوێ بۆ حیکایەتەکانی ناگرێ.
لەم مەملەکەتی بەداهۆڵ بوونەدا،
ئەفسانەیەکی تر نانوسرێ ولەدایک نابێت.
خەونی گەڕانەوەی عەشق،
لەتۆبەی عارفێکی مەست دەچێت ،
دوای نوۆشینی مەی ژێوان بێتەوەو،
شەوانیش بگەڕیتەوە زادگای مەی نۆشی و،
تۆبەلە تۆبەی مەی نە نۆشی دەکات.

هـؤله ندا

له‌ جه‌ورا نوقمی گریانم…
له‌ واوه‌یلای بێدادیا،
ته‌مه‌ن كێردی سته‌مكاره‌،
له‌گه‌ڵا ساتا رۆحم ده‌بڕێ
ژیان وه‌ك بروسكه‌ی ناكاو..
له‌ هۆبه‌ی دڵما ده‌سره‌وێ
چاوه‌كانم حه‌ز به‌ دیده‌نی رۆژ ناكه‌ن
نه‌ ئاسمان.. سیمای جارانی پێوه‌ دیاره‌
نه‌ ئه‌م خاكه‌ش.. لاله‌زاری پاكیی‌و بێگه‌ردی ده‌نوێنێ
زمانمان شه‌لالێ كوێره‌
روو له‌ جه‌رگی سته‌مدیده‌و نه‌دار ده‌كا
هه‌ره‌س خولیای داڕوخانی
ئه‌م چه‌رخه‌ نه‌گریسه‌ی له‌ ئامێزه‌
ژیان.. تاڵ
هاوڕێ.. كۆتی هه‌ڵسوكه‌وت
شه‌قام.. ئه‌ژدیهای ژێر پێت
شار.. زبڵدانی مێژوو مه‌رگ
شه‌رابی كام به‌های ئینسانیه‌ت
خۆزگه‌ی مژده‌ به‌خش‌و
هیوای فرێودراوی هاوخوێنم
له‌ توێی شیعرو
له‌ باده‌ی خه‌ما بنۆشم
مه‌یلم له‌ كوشتنی خۆم
گۆشه‌گیری،
قه‌برستان‌و
خه‌زانی په‌ڕه‌و پێنووسه‌
به‌سه‌ر جوانییه‌كاندا هه‌نگاو ده‌نێین،
له‌ درۆ دووفاقی
نیشتمانێكمان بۆ ئه‌فسانه‌ی
سه‌ر په‌ڕه‌و كتێبه‌كان
به‌ خوێنی نه‌دار كێشاوه‌
هه‌ست به‌ داڕزانی ویژدان،
پووكانه‌وه‌ی به‌های شیعرو
سڕینه‌وه‌ی به‌هاری راستیه‌كان ده‌كه‌م
هه‌موو شتێك
بوتڵێك خوێن..
باده‌یه‌ك ژه‌هر..
كاسه‌یه‌ك زیندان‌و
نیشتمانێكی نوغرۆیه‌
هه‌نگاو رێگاكان ده‌سڕێته‌وه‌
ئه‌نجام گه‌نده‌ڵی ناخمان ده‌رده‌بڕێ
تنۆك.. تنۆك
عاره‌قه‌ی شه‌رمه‌زاری
زاده‌ی سه‌رخوانمان ته‌ڕ ده‌كات
دانه‌ی باران
چرۆی به‌زه‌یی
كفنی به‌فر
بێز له‌ بوونمان ده‌كه‌نه‌وه‌
هه‌ر سه‌رابێك..
ده‌رگای ماڵێكی پیاوچاك
قفڵی زاری پێنووسێكه‌
هه‌ست به‌ مردنی خۆم
سووتانی جه‌رگ
نوشستی ویژدان‌و
ڵالبوونی زمانمان ده‌كه‌م
به‌ ترپه‌ی دڵ خۆم ده‌پێچمه‌وه‌
له‌ ژووره‌كه‌ی خۆم
له‌ نێو مناڵه‌كانم
له‌ باخه‌ڵی خێزانه‌كه‌مدا
خۆم به‌ غه‌ریب‌و ته‌نیا ده‌زانم

ستار ئه‌حمه‌د

دەرهێنەری کورد، سەهیم عومەر خەلیفە، بۆ فیلمە نوێیەکەی بەداوی پاڵەوانێکدا دەگەڕێت، پاڵەوانەکەش دەبێت منداڵ بێت و خاوەن پێداویستی تایبەت بێت.

بڕیارە ئەو دەرهێنەرە کوردە کورتەفیلمی “میسیی بەغدا” وەک فلمێکی درێژی سینەمایی بەرهەمبێنێت کە کارەکتەری سەرەکیی فیلمەکە منداڵێکی خاوەن پێداویستیی تایبەتە و تەنها قاچێکی هەیە.

مەرجە ئەو منداڵەی بیەوێت ئەو رۆڵە بگێڕێت، تەمەنی لە نێوان ٩ بۆ ١٢ ساڵ بێت و زمانی عەرەبی –شێوەزاری عێراقی- بە باشی بزانێت و خاوەن پێداویستی تایبەت بێت و تەنها یەک قاچی هەبێت.

“میسیی بەغدا” کورتەفیلمێکی دەرهێنەری کورد سەهیم عومەر خەلیفەیە، لە دوای وەرگرتنی 60 خەڵاتی جیهانی، بڕیارە وەک فیلمێکی درێژی سینەمایی بەرهەمبێت، بودجەی بەرهەمهێنانی لەلایەن بەلجیکاوە دابینکراوە.

ئەم بەرهەمە لە ساڵی 2012 بەرهەمهات و دەنگدانەوەیەکی جیهانیی هەبوو و بووە خاوەنی 60 خەڵات لە فێستیڤاڵە سینەماییەکانی جیهاندا و یەکێک لە 10 کورتەفیلمەکانی کورتەلیستی فیلمە کاندیدکراوەکان بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتی
ئۆسکار وەک باشترین کورتەفیلم.

فیلمەکە بووە هۆکار کە کارەکتەری سەرەکیی فیلمەکە چاوی بە لیۆنێل مێسی، یاریزانی یانەی بارسێلۆنای ئیسپانی و ئەستێرەی هەڵبژاردی ئەرجەنتن بکەوێت و دەزگایەکی بەریتانی هاوکاریی ماددی بۆ کۆکردەوە و لە ئێرانیش قاچێکی
دەستکردی بۆ دروستکرا.

لە ساڵی 2017 بەڕێوبەڕایەتیی سینەما لە بەلجیکا، بودجەی بۆ نووسینەوەی سیناریۆی “میسیی بەغدا” بۆ فیلمێکی درێژ تەرخانکرد و بەم دواییە بودجەی بەرهەمهێنانی فیلمەکەی تەرخانکرد کە ساڵانە تەنها پاڵپشتی شەش تا هەشت پڕۆژەی سینەمایی لەو وڵاتە دەکات.

دەرهێنەری فیلم لەگەڵ ستافی بەرهەمهێنانی ئامادەکاری بۆ بەرهەمهێنانی فیلمەکە دەکەن و بڕیارە لە دەستپێکی هاوینی ئەمساڵدا، لە بەلجیکاوە سەردانی باشووری کوردستان بکەن، بۆ دیاریکردنی لۆکەیشن و بەشێک لە ستافی فیلم و ئەکتەرەکان.
بڕیارە کاری وێنەگرتنی فیلمەکە لە دەستپێکی 2020 دەستپێبکات و سیناریۆی کورتەفیلمەکە درێژکراوەتەوە و ئەکتەری نوێ رۆڵی تێدا دەگێڕن.

“میسیی بەغدا” باس لە منداڵێک دەکات کە هەرچەند خاوەن پێداویستی تایبەتە، بەڵام حەز و خولیای بۆ یاریی تۆپی پێ هەیە و هۆگری یاریزان لیۆنێل مێسییە.

ئەم بەرهەمە دەبێتە دووەم بەرهەمی درێژی سینەمایی خەلیفە لە دوای فیلمی درێژی سینەمایی “زاگرۆس” کە نۆ خەڵاتی لە فێستیڤاڵە سینەماییەکاندا بەدەستهێناوە، لەوانە خەڵاتی گەورەی 44مین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی گێنت لە بەلجیکا.

ئەو دەرهێنەرە کوردە کە دانیشتووی وڵاتی بەلجیکایە، لەرێگەی کورتە فیلمی “خاکی پاڵەوانان”، “میسیی بەغدا” و “نێچیرڤانی خراپ” زیاتر لە سەد خەڵاتی لە فێستیڤاڵە سینەمایەکاندا بەدەستهێناوە و دوو لە فیلمەکانی کاندیدی خەڵاتی ئۆسکار بوونە وەک باشترین کورتەفیلم و ئێستا یەکێک لە ئەندامانی لێژنەی هەڵسەنگاندنی فیلمە لە ئەکادیمیای ئۆسکار و خاوەنی چەندین ریکۆردە لەسەر ئاستی کوردستان، عێراق و بەلجیکا لە رووی وەرگرتنی خەڵاتی
سینەماییەوە.

*راگەیاندنی فیلمی سینەمایی “میسیی بەغدا”