لە ئەنتۆلۆژیای شیعری ژاپۆنی نوێوە … و: نه‌ژاد عزیز سورمێ

درەخت
شیعری: خاتوو كورا – ڕۆمیكۆ

لە درەختێكدا
درەختی دی هەیە هێشتا لەدایك نەبووە ،
ئێستا چڵی لە بەر (با)دا دەلەرزن .

*
لە تاقە ئاسمانێكی شیندا ،
ئاسمانی شینی تر هەیە ..
هێشتا لەدایك نەبووە .
ئێستا باڵدارێك ئاسۆی تەی دەكا ..

لە جەستەیێكدا ،
جەستەی دی هەیە
هێشتا لەدایك نەبووە .
ئێستا منداڵدانی ،
خوێنی تازە دەگرێتەوە .

*
لە شارێكدا ،
شاری دیكە هەیە
هێشتا لەدایك نەبووە و
گۆڕەپانەكانی
ئێستا لە پێشمدا بەلادا دێن..

سۆناتای 32
شیعری: شۆنارتۆ- تانیكاوە

كە لەسەر كورسی جیهان دادەنیشم ،
ئەو كورسییەی خاڵی نییە
ناكاو ون دەبم ، پاشان هاوار دەكەم :
تەنیا وشە بە زیندوویی دەمینێتەوە .
*
خوداوەند بۆیەی دووڕووییان
بەسەر ئاسماندا ڕژاند ..
چەندی هەوڵماندا لاسایی ڕەنگی ئاسمان بكەینەوە
تابلۆ و مرۆڤ دەمرن
بەتەنیا درەخت لە ڕووی ئاسماندا بەهێزە !

دەمەوێ لە ڤیستیڤاڵدا شایەد بم
چەندی لە گۆرانی چڕیندا بەردەوام بم
بەختیاری دێ درێژاییم بپێوێ .
*
كتێبی زەمەن دەخوێنمەوە
هیچ نەنووسراوە ، چونكە هەمووی نووسراوە
بۆیە بە پرسیاران به‌ ڕووی دوێنێدا ده‌وه‌ستم ..

چوار هەزار ڕۆژ بە شەوەكانییانەوە
شیعری: تامورا – ڕیئۆچی

بۆئەوەی قەسیدەیەك لەدایك بێ ،
چار نییە دەبێ بكوژین
زۆر شت بكوژین كە خۆشمان دەوێن
بە گوللە… بە ژەهر بیانكوژین .
*
سەیری !
تەنیا لەبەرئەوەی
چوار هەزار ڕۆژمان بە شەوەكانییانەوە
لە ئاسمان ویست ،
زمانی چۆلەكە دەلەرزێ ..
بە گوللە كوشتمان .
بێدەنگی چوار هەزار شەو و ڕوناهی پشتی
چوار هەزار ڕۆژ
بێدەنگ بوون .

گوێ بگرە!
تەنیا لەبەرئەوەی
لە هەر شارێك
پێویستیمان بەوە بوو
ئاسمان ببارێنی ،
پێویستیمان بە فڕنی كانزایی
بەسەر شۆستەی بەندەران لە هاویندا و
بە كانگایان ..
پێویستیمان بە فرمێسكی
منداڵێكی برسی بوو
كوشتمان .
خۆشەویستی چوار هەزار ڕۆژ و
بەزەیی چوار هەزار شەو ..

ئەزبەری كە!
تەنێ لەبەرئەوەی
تەمەننای ترسی سەگێكی بەڕەڵڵامان كرد
ئەوەی دەبینێ ، ئێمە نایبینین ،
ئەوەی دەبیێ ، گوێمان لێی نابێ
بەژەهر كوشتمان ..
خەیاڵدانی هەزار شەو و
یادگاری ساردی چوار هەزار ڕۆژ ..
*
بۆ ئەوەی قەسیدەیەك بنووسین ،
بێگومان دەبێ شتێكی گرانبەها بكوژین
ئەوە تاكە ڕێگەی زیندووكردنەوەی مردووانە
چار نییە دەبێ ئەو ڕێگەیە بگرین .

  • له‌ چاپی دووه‌می (سفينة الموت – انطولوجيا الشعر الياباني الحديث – )
    ده‌زگای ( التكوین) ی دیمه‌شقی ساڵی 2006 وه‌



زیندانی سیاسی و زیره‌كی حكومه‌ت… ئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب

هه‌ر له‌ دوای دروستبوونی وڵاتێك به‌ ناوی عێراق و تا ئه‌مرۆ تێهه‌ڵدان و راونان و گرتنی ئازادیخوازان و ئه‌ندامانی حزبه‌كانی ئۆپۆزسیۆن و گرتنی كه‌سوكاریان بووه‌ته‌ پیشه‌ی حكومه‌ته‌ كۆنه‌په‌رست ودیكتاتۆرییه‌كانی ئه‌و وڵاته.‌
له‌ دوای هاتنی حزبی به‌عسی عه‌ره‌بی راونان وگرتن و داپڵۆسین به‌ره‌و هه‌ڵكشان چوو، ده‌رگای زیندانه‌كان واڵا بوون و، رۆژانه‌ به‌ هوێ سیخوری و ده‌زگاكانی هه‌واڵگیری كه‌سانی ئازادیخوازو، ئه‌ندامانی حزبه‌ به‌رهه‌ڵستكاره‌كان ئه‌گیران و له‌و زیندانانه‌ ئه‌مانه‌وه‌و، ژماره‌یه‌كی زۆرش له‌و كه‌سانه‌ له‌ ژێر ئازارو ئه‌شكه‌نجه‌دان شه‌هید بوون و، ژماره‌یه‌كی دیكه‌ش بێ سه‌رو شوێنن و، . و به‌و كه‌سانه‌ش له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌ی خۆمان ئه‌وترێت‌ زیندانیانی سیاسی.
سه‌رجه‌م گیراوه‌كان خۆیان به‌ زیندانی سیاسی ناساندووه‌و، سوودیان له‌ بارودۆخی نائاسایی وڵات وه‌رگرتووه‌و، له‌وانه‌ش كۆمه‌ڵێك دزو جه‌رده‌و پیاوكوژو به‌رتیل خۆرو فێڵبازو گه‌نده‌ڵ و بێ ئه‌خلاق و، له‌ پاش روخانی رژێمی خوێنرێژی به‌عسییه‌كان توانیویانه‌ به‌ڵگه‌نامه‌ و بروانامه‌ی‌ زێندان له‌ رێی خزم و ناسیاوو به‌رپرسان و ته‌زویره‌وه‌ وه‌ده‌ستبێنن.
به‌ هۆێ رژێمه‌ سه‌ركوتكه‌ره‌كان خه‌ڵكیكی زۆر بوونه‌ته‌ زیندانی سیاسی و تا ئێستا ژماریه‌كیان هیچ سوودیكیان له‌ حكومه‌ت به‌رنه‌كه‌وتووه‌و، تاقمیكی تر هه‌یه‌ هه‌فته‌یه‌ك یان دوو هه‌فته له‌ سه‌ر گه‌نده‌ڵی‌ گیراوه‌و، خوێ كردووه‌ به‌ زیندانی سیاسی و، به‌وه‌ش نه‌وه‌ستاوه‌ و، بووه‌ته‌ به‌رپرسی زیندانیان و، له‌ پاڵ ئه‌وانه‌ش ژماره‌یه‌كی نیشتماپه‌روه‌رو تیكۆشه‌ر هه‌ن موچه‌ی مانگانه‌كه‌یان به‌ رێكوپێكی وه‌رناگرن یان هێشتا ناویان تۆمارنه‌كراوه‌.
حكومه‌ت زیره‌كانه‌ هه‌ڵسوكه‌وت له‌ گه‌ڵ زیندانیانی سیاسی ئه‌كات و، له‌لایه‌ك موچه‌ی مانگانه‌ی زیندانیان دوا ئه‌خات و له‌ كاتی خوێدا نایدات و، له‌لایه‌كی تره‌وه‌ ژماره‌یه‌كی زۆر له‌ زیندانیانی سیاسی زیاتر له‌ سێ و چوار ساڵه‌ كۆدیان وه‌رگرتووه‌ و، به‌ ناوی قه‌یران و بێ پاره‌یی موچه‌یان پێنادرێت و، به‌ ته‌واوه‌تی پشتگوێ خراون ..
پێویسته‌ حكومه‌ت بیر له‌ خه‌ڵك بكاته‌وه‌ به‌گشتی و، زیندانیانی سیاسی به‌ تایبه‌تی و، به‌لای كه‌مه‌وه و، بۆ دڵنیایی زیندانیان حكومه‌ت دیاری ‌( منحه) ‌ی زیندانیان و دابیكردنی زه‌وی نێشته‌جێبوونیان بداتێ و، ئێجا هه‌وڵبدات كێشه‌ی موچه‌كانیان چاره‌سه‌ر بكات و، ئه‌بێ حكومه‌ت چیتر خه‌ڵك فریو نه‌دات، گوایه‌ پاره‌ نییه‌ و قه‌یران درێژه‌ی هه‌یه‌ و، ئه‌وتا حكومه‌تی عێراق مانگانه‌ پاره‌ ئه‌نێرێت ، به‌ڵام له‌ كوردستان خه‌ڵكی سودمه‌ند هه‌یه‌ له‌ فرۆشتنی راسته‌خۆێ نه‌وت و، هه‌وڵ ئه‌ده‌ن عێراق و هه‌رێمی كوردستان نه‌گه‌نه‌ رێگكه‌وتن بۆ ئه‌وه‌ی دۆلاری زیاتر كۆ بكه‌نه‌وه‌.
كارێكی باشه‌ حكومه‌ت بیر له‌و كه‌سانه‌ بكاته‌وه‌ كه‌ تووشی ئازارو ئه‌شگه‌نجه‌و قوربانیدان و ماڵوێرانی و، رووبه‌رووی بارودۆخێكی سه‌خت و دژوار بوون و، كاتی ئه‌وه‌ش‌ هاتووه‌ هه‌ندێك له‌ مافه‌ ره‌واكانیان وه‌ربگرن و، قه‌ره‌بووی ساڵانی كوێره‌وه‌ری و زیندانی كردنیان بكرێت و، پێویسته‌ زیندانیانی سیاسی له‌ زیندانیانی تر كه‌ له‌ سه‌ر خراپه‌كاری و گه‌نده‌ڵی و دزی و مرۆڤكوشتن گیراون جیابكرێنه‌وه‌ و، .
كێشه‌ی زیندانیانی سیاسی پرسێكی ئه‌خلاقی و كۆمه‌ڵایه‌تی گرنگه‌و، پێویسته‌ حكومه‌ت بایه‌خی پێبدات و، پشت گوێی نه‌خات و، ئه‌م پرسه‌ به‌ دوور بگرن له‌ سیاسه‌ت و حزبایه‌تی و، حزبه‌كانی خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات واز بێنن له‌ دانانی كه‌سانی نه‌شیاو له‌ پۆسته‌ باڵاكانی زیندانیانی سیاسی و، دوور بن له‌ سیاسه‌تی قورغكردن و داشكان به‌ لای ته‌نها حزبێك و كاركردن ته‌نها بوو ئه‌ندام و لایه‌نگیرانیان و، ئه‌بێ حكومه‌ت رؤڵی هه‌بێت بۆ وه‌ده‌ستهێنانی مافه‌كانی زیندانیانی سیاسی.
به‌ هوێ ته‌مه‌نه‌وه‌ ساڵانه‌ به‌شێك له‌ زیندانیانی سیاسی كۆچ ئه‌كه‌ن و پرسیار ئه‌وه‌یه‌:كه‌ی حكومه‌ت ئه‌و پرسه‌ چاره‌سه‌ر ئه‌كات.

1/10/2019




لە سێپتێمبەردا … زانا سامان

ئایندە وەهای خواست
دەستم بچێتە گەردنی پیرۆزیی عیشقەوە،
تووند بەخۆمەوە بیوشم و
ئیدی ئاگایم
لای غەریبی و
تەنیایی دراوسێم نەمێنێت،
لە سێپتێمبەردا
خووڵقی ژنێک
لە شیعر ناسکتر
بەگەرووی قەسیدەما نووسا
تا ڕادەی بەرکەوتن
هەتا بارینێکی ئەبەدی
تا حاڵگرتنی ئەوینێکی درووست
هەتا لای خودا،
ئەو هاتوو منی بە فەقیانەی ڕۆحی خۆیەوە لکاند
مناڵیمی ئاوەدانکردەوە
لەمسی ڕابردووی کردم
تا سڕینەوەیەکی مەحاڵ،
ئەو دەڵێت:
چەند خۆشە لەگەڵ تۆ
دەربڕینی شیعر
چەند بەتامە
گوێگرتن لە ماملێی٭ ژێی دەنگت،
چەند ناسکترە
ئیسماعیل سابووریی٭
کە تۆ بۆم دەڵێیتەوە
وەهای وت ئەو …
وتی خانەنشینی ڕۆحی خۆمم کردوویت
وتی ئیتر ناترسم
باشترین پاسەوانی دڵی خۆمم هەیە،
لە سێپتێمبەردا وەهای وت
لە سێپتێمبەردا عاشق بەیەکدی بوون
لە سێپتێمبەردا بووین بەیەک.

زانا سامان

٭ماملێ، واتا مامۆستا محەمەدی ماملێ، کە دەنگم دەچێتەوە سەر ئەو زادەیەی گۆرانی کوردی
٭ ئیسماعیل سابووریی، هاوڕێی کۆچکردووم یادی بەخێر




شیعری مناڵان/ ئێمەی قوتابی … ڕۆستەم خامۆش

ئێـمـەی قـوتـابـی ژیـــر و بــە ئـاگـا
لەسەرخۆ دەڕۆین بەرەو خوێندنگـا

ئــەوێ هـێــلانـەی ســـەدان ئـاواتــە
تیـشــكـی زێــڕیـنـی خـــۆری وڵاتــە

خوێندن چـرایە بـۆ ڕێی هەموومان
هێمـای بەرزیەتـی گەل و نیـشـتـمان

تەنها بە خوێندن پێشكەوتوو دەبین
لـە گشـت جیهانا سەركەوتوو دەبین

            ڕۆستەم خامۆش