شۆڕشێك له‌ مه‌ترسیدایه‌ …. نووسینی: ئێدوارد هانت … و: گۆران عه‌بدوڵڵا

لە ئەرشیڤی دەنگەکان ەوە……

ساڵی پار و لەم مانگەدا ئەم وتارەمان وەرگێڕایە سەر زمانی کوردی، ئەوە ئەمساڵ کەوتە بەر مەترسێکە….. شۆڕشيک وەک دەیان لە نووسەر و ئەکادیمی و چالاکوانی سیاسی ئەوانەی دڵیان بۆ دونیایەکی باشتر لێدەدات وتیان: ڕۆژاڤا سەلماندی دەکرێت کۆمەڵگەیەکی باشتر بنیاتبنريت…… دڵ و ڕۆحمان لەگەڵتاندایە ڕۆژئاڤا.
دەنگەکەکان.

بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە کلیکی ئێرەبکەن ……..




ساته‌كانی نێوان مه‌رگ و ژیان له‌ ڕۆمانی شوره‌ییدا … سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی

ڕۆمانی شوره‌یی، چیرۆِكی توندوتیژی ئیسلامییه‌ توندڕۆكانی به‌نگلادیش به‌رامبه‌ر هیندۆسه‌كانی ئه‌و وڵاته‌ به‌گشتی و خێزانێكی هیندۆسیش كه‌له‌ شاری تیكاتۆلی ده‌ژین به‌ تایبه‌تی ده‌گێڕێته‌وه‌. چیڕۆكێك كه‌ هێمای دڵڕه‌قی و شكاندنی شكۆی مرۆڤ و بێ به‌ها كردنیه‌تی، له‌ په‌راوێزی ناسنامه‌ی ئایینی.سه‌ره‌تای ڕووداوه‌كانی ئه‌م ڕۆمانه‌ به‌ ڕووخاندنی مزگه‌وتێك له‌ وڵاتی هیندستانه‌وه‌ له‌ نیوه‌ی یه‌كه‌می نه‌وه‌ده‌كانی سه‌ده‌ی ڕابردووله‌لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات.
مزگه‌وته‌كه‌ ناوی(بابری) یه‌و كه‌وتۆته‌ شوێنێكی هیندۆس نشین. ئه‌م ڕووداوه‌، له‌ ئاستی ناوخۆیی و ده‌ره‌كیدا، كاردانه‌وه‌یه‌كی توندی لێده‌كه‌وێته‌وه‌ و به‌و پێیه‌ی ئیسلامییه‌كان به‌ پیلانی هیندۆسه‌كانی ده‌زانن و زۆربه‌ی دانیشتووانی هیندیش هیندۆسین، ئیدی هیندۆسه‌كانی وڵاتی به‌نگلادیش، له‌ تۆڵه‌ی ڕووخانی مزگه‌وته‌كه‌وه‌ ده‌كه‌ونه‌ به‌ر شاڵاوی ده‌ستدرێژی ئیسلامییه‌كانی به‌نگلادیش و هه‌زاران شوێن و په‌رستگه‌ی ئایینی هیندۆسه‌كان وێران و خاپوور ده‌كه‌ن و هاوكات هه‌زاران گه‌نج و ژنی هیندۆسیش ده‌ڕفێنن و ئه‌تكیان ده‌كه‌ن و ده‌یانكوژن. ڕۆمانه‌كه‌، چركه‌ساتی ڕووداوه‌كان له‌ سه‌رده‌می خێزانێكی هیندۆسی ده‌گێڕێته‌وه‌.

چركه‌ساتێك كه‌ ده‌كه‌ونێته‌ نێوان مه‌رگ و ژیان و هه‌موو كاتێك مرۆڤ له‌ چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ دایه‌ بكوژرێت.ئه‌و خێزانه‌ له‌ دایكێك و باوكێكی خانه‌نشین و كچێكی گه‌نج و برایه‌ك پێكهاتووه‌. دوای ئه‌وه‌ی هیندۆسه‌كانی به‌نگلادیش ده‌كه‌ونه‌ به‌ر توندووتیژی،ئیدی ئه‌و خێزانه‌ش وه‌ك هه‌موو خێزانێكی دیكه‌، ده‌كه‌ونه‌ به‌ر ده‌ستدرێژی وباجی ڕووخاندنی ئه‌و مزگه‌وته‌ ده‌ده‌ن كه‌ سه‌دان میل له‌وانه‌وه‌ دووره‌.سودهاموی باوك پزیشكێكی خانه‌نشینه‌،پێشتر بۆ ساڵانێكی زۆر له‌ ڕێزی ئازادیخوازه‌كانی به‌نگلادیش له‌ پێناو سه‌ربه‌خۆیی وڵاته‌كه‌ی جه‌نگاوه‌، وه‌ك تێكۆشه‌رێكی ڕێگای نیشتمان، باوه‌ڕی به‌وه‌ هه‌بووه‌، كه‌ وڵات له‌ ده‌ستی پاكستان ئازاد ده‌بێت و ده‌بنه‌ خاوه‌نی خاك و ئاڵاو نیشتمانی خۆیان.

هه‌ربۆیه‌ به‌نگلادیش به‌ وڵاتی ڕاسته‌قینه‌ی خۆی ده‌زانێت و له‌ سه‌ره‌تادا ئاماده‌نییه‌ وه‌ك سه‌دان هه‌زار هیندۆسی تر، كۆچ بكات بۆ هیندستان. سودهامو بڕوای وایه‌، به‌نگلادیش هه‌ر ته‌نها وڵاتی ئیسلامییه‌ییه‌كان نییه‌، به‌ڵكو هی هندۆسه‌كانیشه‌،چونكه‌ هه‌موویان بێ جیاوازی بۆ ئازادبوونی تێكۆشاون، كه‌ واته‌ بۆچی ده‌بێ مافی ئه‌وه‌ی نه‌بێت له‌وڵاتێك بژی كه‌ خوێنی بۆ داوه‌ و تێكۆشانی له‌ پێناودا كردووه‌؟بۆیه‌ له‌ نێوان ئه‌ودۆخه‌ پڕ له‌ ترس و دڵڕاوكێییه‌ ده‌مێنێته‌وه‌.
ڕۆژانه‌ بلێسه‌ی توندووتیژییه‌كان زیاتر ده‌بێت و ئیسلامییه‌كانی به‌نگلادیش ڕووخانی مزگه‌وتی بابری ده‌كه‌نه‌ پاساوێك بۆ ئه‌وه‌ی هیندۆسه‌كانی وڵاته‌كه‌یان ئازار بده‌ن و بیانچه‌وسێننه‌وه‌.سورنجان كه‌ كوڕی سودهامویه‌، گه‌نجێكی بێ كاره‌، بڕوای وایه‌ به‌نگلادیش كه‌وڵاتێكی ئیسلامییه‌، هه‌رگیز نابێته‌ وڵاتی هیندۆسه‌كان و ئه‌و خه‌باته‌ی باوكی كردوویه‌تی، هه‌رگیز ناتوانێت هاوشێوه‌ی ئیسلامییه‌كانی لێ بكات. چونكه‌ ئه‌وان ئایینێكی جیاوازیان هه‌یه‌ و شوێنی ئه‌وان هندستانه‌.

به‌ڵام خێزانه‌كه‌ی ناتوانن به‌ ئاسانی پشت بكه‌نه‌ نیشتمانێك كه‌ به‌ هی خۆیانی ده‌زانن، گه‌رچی دڵنیاشن له‌وه‌ی كه‌ هاوشێوه‌ی هه‌زاران هیندۆسی دیكه‌، ئه‌وانیش ده‌كه‌ونه‌ به‌ر شاڵاوی ئه‌و توندووتیژییانه‌ و باجی هیندۆسیبوون ده‌ده‌ن.سودهاموی باوكی به‌رده‌وام ئه‌و پرسیاره‌ ده‌كات كه‌ بۆ ده‌بێ له‌ وڵاتی خۆی نامۆ بێت و بڕوات؟ له‌ كاتێكدا وه‌ك هه‌موو ئیسلامییه‌كان خه‌باتی له‌ پێناو سه‌ربه‌خۆیی به‌نگلادیش كردووه‌. وه‌لێ هیندۆسه‌كان وه‌ك ته‌نێكی نامۆ ده‌بینرێن و به‌ هاووڵاتی كه‌متر له‌وانی ترته‌ماشا ده‌كرێن و به‌نگلادیشییه‌كان پێیان وایه‌ ده‌بێ ئه‌وان بچنه‌وه‌ لای هیندۆسه‌كانی هیند.
دوای ڕووخانی مزگه‌وته‌كه‌، پرووشكی توندووتیژییه‌كان به‌نگلادیشیش ده‌گرێته‌وه‌ و به‌و هۆیه‌وه‌ هه‌زاران شوێن و جێگه‌ و په‌رستگه‌ی هیندۆسه‌كان له‌ تۆڵه‌ی مزگه‌وته‌كه‌ له‌لایه‌ن ئیسلامییه‌كانه‌وه‌ ده‌ڕووخێنرێت. سه‌دان كچ دستدرێژییان ده‌كرێته‌ سه‌ر، هه‌زاران ماڵ ده‌سووتێنرێن و خاپوور ده‌كرێن.

خێزانی سودهاموش، وه‌ك هه‌موو هیندۆسه‌كانی دیكه‌ له‌ نێو ئه‌و ترس و دڵه‌ ڕاوكێیه‌دا ده‌مێننه‌وه‌ و ڕۆژانه‌ له‌ چاوه‌ڕوانی ترسی ئیسلامییه‌ توندرۆكان دانه‌ ئاخۆ كه‌ی په‌لاماری ئه‌وانیش ده‌ده‌ن.ژیانی ئه‌و خێزانه‌، هاوشێوه‌ی هه‌موو هیندۆسییه‌كانی تره‌، كه‌ له‌ تۆڵه‌ی ڕووخاندنی مزگه‌وتی بابری، كه‌وتۆنه‌ته‌ ترس و فۆبیاو له‌ چاوه‌ڕوانی كوشتندان. مایای كچی ئه‌و خێزانه‌، له‌ هه‌مووان زیاتر هه‌ست به‌ ترس ده‌كات، چونكه‌ ئه‌و له‌لایه‌كه‌وه‌ كچه‌ و له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه‌ هیندۆسیشه‌.
بۆیه‌ هه‌موویان ترسیان هه‌یه‌ مایاش وه‌ك كچه‌كانی دیكه‌ بكه‌وێته‌ به‌ر ئه‌تككردن.
له‌ نێو ئه‌و دۆخه‌ ناهه‌مواره‌دا، سودهاموی سه‌رۆك خێزان، نۆره‌ی مێشك لێی ده‌دات و نیوه‌ی جه‌سته‌ی ده‌مرێت و له‌ نێوجێگه‌دا ده‌كه‌وێت. ڕۆژێكییان، كه‌ سورنجانی كوڕ له‌ ماڵه‌وه‌ نییه‌، چه‌ند گه‌نجێك هه‌ڵده‌كوتنه‌ سه‌ر ماڵه‌كه‌یان و به‌ داخه‌وه‌ مایای خوشكی ده‌ڕفێنن. ئه‌م ڕووداوه‌ بۆ خێزانه‌كه‌ به‌گشتی و سورنجانی برای مایاش به‌ تایبه‌تی، تراژیدیاو كاره‌ساتێكی گه‌وره‌یه‌، مایا ئه‌گه‌رچی پێشترخۆی له‌ ترسی ئیسلامییه‌ توندڕۆكان حه‌شاردابوو، ماڵی جێهێشتبوو،به‌ڵام دواتر ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ ماڵه‌وه‌.

براكه‌ی ده‌زانێت ڕفاندنی كچێكی گه‌نج یانی چی؟ ده‌زانێت تۆڵه‌ كردنه‌وه‌ له‌ كچی خێزانێكی هیندۆس چۆن و به‌ چ شێوه‌یه‌ك ده‌بێت. بۆیه‌ نائومێدییه‌كی گه‌وره‌ ده‌یگرێت و هه‌موو كوچه‌ و كۆڵانه‌كانی شار به‌ دوای مایادا ته‌ی ده‌كات به‌ڵام نایدۆزێته‌وه‌ و دواجار چاره‌نووسی ئه‌ویش وه‌ك چاره‌نووسی ئه‌و كچانه‌یه‌ كه‌ به‌ده‌ستی ئیسلامه‌ توندرۆكانی به‌نگلادیش له‌ تۆڵه‌ی ڕووخانی مزگه‌وتی بابری ده‌ڕفێنرێن و ئه‌تك ده‌كرێن.

خێزانی سودهامو، كه‌ تا ئه‌و كات خۆیان له‌به‌رده‌م هه‌موو ئه‌و سه‌ختییانه‌ ڕاگرتبوو، به‌ڵام به‌ ڕفاندنی مایا ده‌ڕووخێن وده‌زانن تازه‌ به‌هادارترین شتیان له‌ ده‌ستداوه‌ كه‌ ئه‌ویش كچه‌كه‌یانه‌. كه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ په‌یوه‌ندی به‌و ڕووداوانه‌وه‌ هه‌بێت باجی هه‌ڵه‌ی كه‌سانێك ده‌دات كه‌ له‌ شوێنێكی ترو له‌ جێگه‌یه‌كی تر هه‌ڵه‌ یه‌كییان كردووه‌. ده‌زانن تازه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی مایا مه‌حاڵه‌،بۆیه‌ دوای ئه‌و كاره‌ساته‌، سودهامو ده‌گاته‌ ئه‌و باوه‌ڕه‌ی كه‌ ئیدی به‌نگلادیش وڵاتی ئه‌و و هه‌موو هندۆسه‌كانی تر نییه‌ و ده‌بێ كۆچ بكه‌ن بۆ هیندستان، بۆیه‌ له‌ به‌یانییه‌كی زوودا، دوای ئه‌وه‌ی به‌ ته‌واوه‌تی دڵنیا ده‌بن كه‌ مایا ناگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ هه‌تایه‌و ده‌بێ هه‌ر چاوه‌ڕوان بن، به‌ نهێنی ئه‌و وڵاته‌ جێدێڵن و كۆچ ده‌كه‌ن بۆ هیندستان. به‌مه‌ش كۆتایی به‌ ڕووداوه‌كانی ڕۆمانه‌كه‌ دێت.

ئه‌م ڕۆمانه‌، دیوێكی توندووتیژییه‌كانی مرۆڤ به‌رامبه‌ر به‌ هاوڕه‌گه‌زه‌كه‌ی،پیشان ده‌دات. ڕۆمانێكه‌، جیاوازییه‌ ئایینی و نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی گه‌لانێك ده‌خاته‌ ڕوو كه‌ ناتوانن به‌یه‌كه‌وه‌ بژین و هه‌ریه‌كه‌یان ئایینی تایبه‌تی خۆیان هه‌بێت، له‌ كاتێكدا دواجار هه‌مووشیان هه‌ر مرۆڤن. ئه‌م ڕۆمانه‌ پێمان ده‌ڵێت چۆن ده‌بێت مرۆڤ هێنده‌ بێ باك و دڕنده‌ بێت، كه‌ به‌ئاسانی هاوڕه‌گه‌زه‌كه‌ی بكوژێت و ئه‌تكی بكات.ڕۆمانێكه‌ له‌ په‌راوێزی خوێندنه‌وه‌یدا، مرۆڤ شه‌رم دادیده‌گرێت كه‌ هه‌میشه‌ بێ به‌هاترین شت له‌و گه‌ردوونه‌ خوێنی مرۆڤ بووه‌و ده‌بێت!!!.دواجار ده‌ستخۆشانه‌ له‌ وه‌رگێڕی ڕۆمانه‌كه‌ ده‌كه‌م، كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی جوان و سه‌ركه‌وتووانه‌ ڕۆمانه‌كه‌ی وه‌رگێڕاوه‌ و خوێنه‌ر چێژ له‌ خوێنه‌وه‌ی ده‌بینێت.

سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی

*په‌راوێز:_شوره‌یی/ڕۆمان/ نووسینی(ته‌سلیمه‌ نه‌سرین)/ وه‌رگێڕانی ئه‌رده‌لان هه‌ڵه‌بجه‌یی.




باڵندە گوولەکانی کوردستان، تاکەی عاشقی داری ژەقنەبووتی داگیرکەرانن؟! عێراق بە نموونە!..

ھەڵۆ بەرزنجەیی
٢٠١٩/١٠/٩

لە ڕاستی و بابەتێتی دوور ناکەوینەوە، گەر بێت سەرەتا ئاماژە بەوە بکەین، عێراق دەوڵەتێکی دەستکردی زۆڵەکە و ئیمپریالیزمی ئینگلیزییە و لەسەردەمی کۆلۆنیالیزم دا، لەسەر دەستی ونستن چەرچلی وەزیری کۆلۆنیالیست و سیر پیرسی گوکس و مس بیل و لۆڕانسی عەرەب دروست کرا و بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە ستراتیژییە دوور و نزیکەکانی خۆی دروستی کرد – وەک دابەشکردنی ئیمپراتۆرێتی عوسمانی و لاوازکردنی تورک، دۆزینەوەی نەوت و بەجێھێشتنی چەند گەرایەک بۆ ئەو پێشھاتانەی لە ئایندەدا لە ناوچەکەدا چاوەڕوان دەکرا- …
دروستکردنەکەش ئەوەمان پێدەڵێ: عێراق ڕاستەوخۆ بەرھەمی خەبات و تێکۆشانی ھیچ میللەتێک نییە!. بەپێی سەرچاوە مێژوویی و دیکۆمێنتەکان، کورد وەک میللەتێک تا دوا ھەناسە بەرگری لە دروستکردنی ئەم دەوڵەتە کردووە و چ وابەستەییەکی بەرامبەری نیشان نەداوە… لە ئەنجامی بەربەرەکانی توندی کورد بۆ لکاندنی کوردستان بە عێراقی تازە دروستکراوەوە. ئەم حاڵەتی نەبوونی ھەست بۆ پێوەندارێتی عێراق و ھیچ خۆ بە عێراقی نەزانینە بەدەوام دەبێت. پاشان ئینگلیز لە گەلێ ھەوڵی سیاسیدا بۆ چەسپاندنی کوردستاب بە عێراقەوە بەھۆی شۆڕشەکانی شێخی نەمرە سەرکەوتوو نابێت. ئەوسا بیری بۆ بواری دیکە دەچێ. لەوانە لە ساڵی ١٩٢٦ دا، پێشنیاز بۆ مەلیک فیصل دەکات رێکخراوێک لە بەغدا دروست بکات بۆ یەکێتی و کۆکردنەوەی ئەندامانی نێوان کورد و عەرەب… تا کورد لە عەرەب نزیک ببنەوە و ھێدی ھێدی ناسنامەی عێراقیبوونیان لا شیرین بێت.
ئەوە بوو یانەی سەرکەوتن دروست کرا… پاشان نامیلکەی «عرب والاکراد» بڵاوکرایەوە. ھەموو ئەم ھەوڵانە بۆ سازدانی ژینگەیەکی لەبار بوو بۆ عێراقچێتی و بەتایبەت کورد سۆز و وابەستەیی بۆ ئەم دەوڵەتە تازە دامەزراوە نیشان بدات و لەژێر تاجی پادشایەتی فەیسەڵ دا، ئۆقرە بگرێت و پێکەوە ژیان لەگەڵ عەرەب دا پەسەند بکات!. مامە ئینگلیز مەرامەکانی بێ قڕە و بڕە جێبەجێ بکات .
:لە کۆنگرەی قاھیرە١٩٢١ دا بڕیار دەدرێ: »» کوردستان بەشێوەیەکی راستەوخۆ لە لایەن ماندات/ مندوبی سامی بەڕێوە دەبرێ و بە سەربەخۆیی لەعێراق دەمێنێتەوە تا ئەوکاتەی بیروڕایەکی گشتی کوردی باوەڕپێکراو ساز دەبێت، بلکێن بە عێراقەوە»»+
ئینگلیز عێراقێکی دروست کرد، لە ڕێگای کەمینەیەکی شەڕانگێزی خوێناوییەوە، بە کولتوورێکی دواکەوتووی شوومەوە ، بە ئاگر و ئاسن حوکمی کردووە. ھیچ مافی نەتەوەیی و ئازادییەکی کەسی تێدا نەبووە. یەک ناسنامەی عەرەبی بەسەر تەواوی پێکھاتەکاندا سەپێندرا.. گەر بھاتایە، میللەتان و ئەقڵ و کولتوور و دەستوورێکی وەک ئەوەی سویسرایان بھێنایە و عێراقێکی چەشنی سویسرایان پێ قووت بکردایەوە، ئەوە ڕەنگە ھەستی خۆ بەھاوڵاتی زانین بەرامبەر بەم عێراقە دروست بوایە!؟، بە ساردی وکزیش بوایە سەری ھەڵدەدا..
ئەودەم ستراکچەری ئەقڵ و ستراتیژی کوردیش لەسەر بنەمایەکی تر دادەڕێژرا. بەڵام ئینگلیز عێراقێکی بە مێژوو ھەڵکشاو لە خوێن و بە سیستەم دیکتاتۆری کودەتاچی تەواو سەربازی قووتکردەوە و ھەموو پشتیوانییەکی لۆگیستی لێ کرد،تا توانی لەسەر پێی ڕاگرێ.

عێراقچێتی لە ڕوانگەی ئیسلامەوە:
لە ئاینی ئیسلام دا جێگای حیزب و دەوڵەت و نیشتمان نابێتەوە… ھەموو لەسەر زەوی لەژێر چەتری « ئوممەی ئیسلام دا» کۆبووینەتەوە و کەس خاوەنی ھیچ نییە بەڵکو ھەموو شتێ لە ڕێی خوا و پێغەمبەرەکەی محەمەد دا دەکرێ و جیاوازی نێوان کەس و ڕەنگەکان نییە. نەتەوە و نەتەوایەتی و دەوڵەت و حیزب داھێنانی رۆژئاواییە کافرەکانن بۆ پارچەپارچەکردنی ئوممە و سەرزەمینی موسڵمان . بەس بۆ فەلەستینییەکان ھەموو شتێ ڕەوا بوو. حیزب و دەوڵەت دروستکردن و فەلەستینچێتی، تەناتەت وەک موسڵمانێکی کورد خۆیشی بچێ بۆ غەزای جولەکە پێی ڕەوایە، بەبیانووی شەڕی زایۆنیزم!.
وەک زانیمان عێراق دروستکراوە بەم میکانیزمە و بۆ ئەو ئامانجە . کەواتە باوەڕ و خەبات و شەڕی پاراستنی ئەم کیانە دەستکردەی کۆلۆنیالیزمی گڵاوی دوژمنی باوەکوشتەی ئیسلام، ئامانج لێی پارچەپارچەکردنی جیھانی ئیسلامییە، چ مانایەک دەبەخشێ؟!. ئاخر ناسیونالیزم و دەوڵەتی نەتەوەیی داھێنانێکی رۆژئاوایە، بۆ ھەڵتەکاندنی جیھانی یەگکرتوو و بەھێز و پیرۆزی ئیسلام … چۆن پەسەنددی دەکەن.. کە کراوە واتە بۆ خۆت رحمان الرحیم و بۆ خەڵکی تر شیطان لعین. دەمێنێتەوە بڵێم گەلێ ڕۆڵەی زانا و تێکۆشەری کوردی موسڵمانمان ھەبوون و ھەن، بۆ کورد و کورجستان گیانی خۆیان بەخشیوە.مەلا مەعشوق خەزنەوی بە نموونە…

عێراقچێتی لە ڕوانگەی مارکسایەتی و ماوێتی « چەپ و کۆمۆنیستەکان» ەوە:
ئیمپریالیزم دوا پلەی گەشەسەندنی سەرایەدارییە و دەوڵەتە کۆلۆنیالیستە رۆئاواییەکان، چەوسێنەر و خوێنمژ و دکتاتۆر و دژی ئازادی و چینی کرێکار و سۆسیالیزمن .
مارکسییەکی کورد نیە نەزانێ ، پەیمانی سایکس پیکۆ یەکەم مۆری ھەردوو دەسەڵاتی کۆلۆنیالی ئینگلیزی و فەرەنسی پێوە دیارە. ئەم پەیمانە ھێڵە گشتییەکانی ستراتیژی ئینگلیز و فەرەنسای تێدا بەرجەستە بووە و پاشانیش ئەمەریکا بەری رەنجی ئەوانی چنییەوە و بووە خاوەنی زۆری سیاسەتەکانی دوو دەوڵەتی ناوبراو، کە بەنموونە بە مامانی عێراق و زۆر دەوڵەتۆکەی تری دەڤەرەکە دادەنرێن…

بەم شێوەیە پرسیارێ خۆی دەسەپێنێ و لە مێشکمان دا دەزرنگێتەوە: بۆچی داکۆکی لە سنوورەکانی ئەم دەوڵەت و چوارچێوەی یاساییەی ناونراوە عێراق، بەلای مارکسییەکانەوە ستراتیژی خەبات بوو؟؟. بۆ دەیانویست کورد بکەنە کرێکار و لەگەڵ ھی عەرەبدا یەکی پێبگرن و خەباتی سەرتاسەری لە عێراق دا بکەن ؟ بۆ کوردستانی بوون تاوان و دواکەوتوویی بوو؟ئاخر نەیاندەزانی ھەر سیاسەتێ لە پێناوی پاراستنی ئەم قەوارە دەستکردەدا دەکاتە خزمەتی بێ چەندوچوونی ھێزە جیھانخۆرەکان. ئەم دەستەیە لەگەڵ خەباتی گەلانی ھەموو دنیادا بوون لەدژی کۆلۆنیالیزم و ئیمپریالیزم و سەرمایەداری و زایۆنیزم، جگە لەخەباتی ڕەوای کوردستانی کورد.
شایانی ئاماژە پێدانە لەم دەستە و تاقمەش دا، کەسانی کوردستانی زۆرمان ھەبووەو ھەیە، کە بە ڕێبازی خۆیان تێکۆشاون بۆ سەربەخۆیی کوردستان و تا ئێستاش زۆریان ھەر لە سەنگەردان.شێخ شەھاب و مەزڵوم دۆغان وەک نموونە.

عێراقچێتی لەڕوانگەی مۆدێرنێتییەوە.

مۆدێرنێتی کە زرینگەی لەگوێی گەلێ کەسدا خۆش دێت، یەکێکی ترە لەئامڕازەکانی دەستی ھێزە کۆلۆنیالتستەکانی جیھان، بۆ گەیشتنە مەرامە گڵاوە نامرۆڤایەتییەکانیان…لە ڕێی مۆدێنێتەوە بۆ دروستکردنی نەتەوە و کولتوور و دەوڵەتی نەتەوەیی یەکشوناس لەسەر ھەژماری زمان و کولتوور و نیشتمان و جەستەی نەتەوە و کولتوور و خاکی تر داھێنا و پەیڕەو کرد.
عێراق لەڕێی زاڵبوون و سەپاندنی ناسنامەی عەرەبی بەسەریدا، یەک پارچە بۆتە بەشێکی نیشتمانی عەرەبی و لە نێو چوارچێوەی نەخشەی سیاسی عەرەبدایە. ئەودەسەڵات و ھێزە چاوچنۆکانەی لە پشت مۆدێرنێتەوە وەستاون، بە ھەموو توانایەکیان داکۆکی لە یەکپارچەیی عێراق دەکەن وەک بازاڕ و جێ نفوزی سەربازی و سیاسی خۆیان ، ڕێگە نادەن پارچە پارچەبێت. ھەر دوێنێ نزیک بوو ھەموو لە بیرمانە ، بە کورد و کێشە ڕەواکەی دەووترا دۆزەکەتان «کێشەی ناوخۆیی» ییە . لە کاتێکدا چ رۆژئاوا و چ رۆژھەڵات بە دوا چەکی قڕکەر و تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو یارمەتی حکومەتی ناوەندیان دەدا.

کەواتە ئەو داوایە لە ژێر ناوی مۆدێرنێتیدا لە کورد دەکرێ، خۆی بدات بەدەستەوە چونکە کار لە کار ترازاوە و ھێزە زەبەلاحەکان لەسەر شێواز و فۆڕمی سیستەمی سیاسی جیھانی پێکھاتوون، ئیدی نەخشەی جیھان ناگۆڕێ و پێویستە ئێوەش مل بدەن .، چونکە چ دەرەتانێ بۆ کورد نەماوە، ھەردەبێت بێتە عێراقی و دەستبەرداری مافەنەتەوەیی و مێژووییەکانی خۆی بێت.
ھەر داکۆکییەک لە عێراق لەژێر ناوی مۆدێرنێتیدا ، دەکاتە عێراقچێتی و ئاماژەمان بەوە داوە، کەعێراقچێتیکردن خزمەتە بە ھێزی بێگانەی ئەھریمەنی و ئەوەی پێی دەوترێ ئیمپریالیزم و سەرمایەداری و کۆلۆنیالیزم.

عێراقچێتی لە ڕوانگەی کوردایەتیشەوە:

ئەوە جگە لەوەی عێراچێتی بەتاوان و ناپاکی دادەنرێ، لە نموونەدا ڕێک دەکاتە ئەوەی کەسێک بیەوێ باوک و دایکی خۆی بکوژێ و بسڕێتەوە و باوەپیارە و باوەژنی بخاتە جێی ئەوان.. تۆ لەبری ھەڵگری ھەموو بنەما و مۆرک و خەسڵەت و تایبەتمەندی خۆت بیت و ناسنامەی کوردستانیت لە باخەڵدا بێت، دەبێت واز لە ھەموویان بھێنیت و خۆت بکەیتە عێراقی و تورکیایی و ئێرانی و سووری. خۆت لە ھەموو بەھایەکی کوردبوون داماڵەخاس بکەیت و خۆت بدەیت بەدەم شەپۆلی نێرجسێتی ئایین و ئایدۆلۆژیا و کۆسمۆپۆلێتییەوە…دەنا داگیرکەرچێتی بە کەس ھەرس ناکرێ..
کەواتە لۆمەی توند و گەورەی ئێمە ، بە پلەی سەرەکی ئەو ھێز و کەسانە دەگرێتەوە، کە بانگاشە بۆ عێراقی بوون دەکەن و بەغدای تاوان دەکەنە، قیبلەی ئاواتەکانیان و سەرسەختانە داکۆکی لە سنوورە دەستکردەکانی مامە ئینگلیزی گڵاو و ئیمپریالیزمی جیھانی دەکەن…

دەرئەنجام گەشتینە ئەوەی بڵێین، ھەر چوار ئاڕاستەکە، بە عێراقچێتییەکەیانەوە، جۆگەلەی بیر و خەبات و ھەوڵیان، دەڕژێتە ناو ئەستێڵکی عێراقەوە. ئەمەش گەورەترین تاوان و ناھەقییە بە شێوازی جیاواز جیاواز ، بەرامبەر بە پرسی کورد لەژێر دەمامکی ناکوردستانی دەکرێت.
ئۆباڵی بە لاڕێدا بردنی ویست و خواستەکانی نەتەوەی کورد و شێواندنی ڕاستییە مێژوویی و نەتەوەییەکان و بە فیڕۆدانی وزە و توانا و تێکۆشانی ڕۆڵەکانی بۆ عێراقچێتی ، دەکەوێتە ئەستۆی ئەو قوتابخانە و مامۆستا و حیزب و سەرکردانەوە، کە ڕۆڵیان لە برەودان بەم ڕێبازە چڵکن و نەگریسەی داگیرکەرچێتییەدا ھەبووە و تا ئێستاش ھەیە.
ئاخر ئەم ڕاستییە بەڵگەنەویستانەیە، وامان لێ دەکات ، بڵێین : عێراقچێتی/ داگیرکەرچێتی سیفەتێکی نیمچە ناپاکییە بەرامبەر بە کوردستانچێتی و مێژووی قوربانی و تێکۆشانی کورد، بەردەوام نەفرەتی خەستی لێ دەکات.
دیارە تورکیاچێتی و ئێرانچێتی و سووریاچێتی، بە ھەمان خوێندنەوە و پێوانە ڕوو ڕەشترو بێ ماناترن لە عێراقچێتیی.
—————————

  • کرکوک وتوابعھا حکم التاریخ والضمیر د. کمال .مطھر احمد



ئەردۆگـان بە خوێنی کورد دەستـنوێـژ دەشوات… رەزا شـوان

ئەردۆگانی رەگەزپەرست و خوێنڕێژ، تا ناقڕگەی لە تاوان و ستەمکاریدا نوقم بووە، تا سەر ئێسقان دژایـەتی گەلی کوردی ئازادیخواز و ئاشتیخوازی بیتاوانمان دەکات، تا بڵێی کابرایەکی دڕنـدە و بەدرەفـتار و نامـەرد و کـردار قـێزەوەنـە، هەلپەرست و خـۆپـەرست و لەخـۆباییە و تووشی نەخـۆشی شیـتی گەورەبـوون بووە، دیکتاتـۆرێکی سکـۆپاتییە و خـۆشی و چـێژ لە ئەشکـەنجـەدان و سەرکوتکردن و کـوشـتن و خوێنڕشتـنی بێتاوانـان دەبینـێت، بە تایبەتیش کورد، زەلامێکی سەدڕووە و دڕنـدەیـەکی بێـوێنەی ناهـەمـوارە.

قورئان دەگرێتە دەستەوە و بەرزیدەکاتەوە، وا خۆی پیشان دەدات، کە فریشتەیە، کەچی بە خوێنی کوردی بێتاوان دەستـنوێژ دەشوات.. وا دەزانێت کە خەڵکی هـێندە ساویلکەن و نەزان و بێ ئاگـان و تاوانەکـان و کـردارە قـێزەوەنەکانی نـابینن و بە درۆ و دەلـەسە و بە سیناریۆ هەڵبەستراوەکانی بـڕوا دەکەن و خـۆڵ لە چـاویـان دەکـات.
لە سایەی ئەم دیکتاتۆرە لەخۆباییەدا، کە هەموو دەسەڵاتەکانی تورکیای قورخکردووە و تاکـڕەوانە بڕیـار دەدات و خـۆی لە سەرووی یاساوە دادەنێت.. لە سایـەی سیاسەتی شکستخواردووی لەسەر ئاستی ناوە و دەرەوەدا، تورکیای تووشی قەرزاری و دەیـان قەیـرانی سیاسی و ئابـووری کـردووە. تورکیـای کـردووە بـە دەوڵـەتـێکی لەشکـرتاری سەرکـوتـکەر و داپڵـۆسین، تورکیای کـردووە بە زینـدانستان، ئـازادی و دیمـوکـراتی و دادپەروەری و یەکسانی و مافەکـانی مـرۆڤ ئـازادی رۆژنـامەوانی، لە تورکیادا لەژێـر بوونیان نییە و سفـرەوەن. تا دێت نـرخـی ليـرەی تورکی لە بـەرانبەر دولار لە دابەزین دایە و ئابووری تورکیا بەرەو دارووخان دەڕوات.

رێژەی هەژاری و بێکاری و گەندەڵی و هەڵکشندایە.. لە رووی سیاسیشەوە حـزبە دەسەڵاتـدارەکەی ئەردۆگـان کەلەبەڕێکی گەورەی تێکەوتووە و دووچـاری شکـستی گەورە بـووە.. ئەوەبـوو لە هەڵبژاردنەکانی شارەوانییەکانـدا، شاری ئیستەمبـوڵ و چەنـدین شاری تـریـان لەدەسـت دا، جیابوونەی عەبـدوڵڵا گول و داود ئەحمەد ئۆغـڵۆ و عـەلی بابـاجان لە سەرکـردایەتی پـارتی داد و گەشەکردن، گورزێکی تر بوو لە ئەردۆگـان درا.. ئەم کێشە ناوخـۆیی و دەرەکیـانە لە سایەی سیاسەتی تاکڕەوی و شکستخواردووی ئەردۆگان دا سەریان هەڵـداوە.. تابێت نارەزایی و تووڕەیی خەڵکی و دوژمنـانیەتیکردنی ئەردۆگـان لە زیـاد بوونـدان.

ئەردۆگان دەیەوێت ئەم کێشانە بەرێتە دەرەوەی تورکیا، بە ناوی پارستنی سنوورەکانی تورکیا و دروستکردنی بە ناوە ناوچەی ئـارام، بە قـورسترین چەکی کوشندەی زەوی و ئاسمانی هێڕش بکاتە سەر رۆژئاوای کوردستان و ژینۆسایدی کورد بکات و کوردستان وێـران بکات و خەڵکەکەی دەربەدەربکات و سێ ملیۆن ئاوارەی عەرەبی سووری و بە سەدان خێزانی تورک لە رۆژئاوای کوردسـتان نیشـتەجێ بکـات و دیمۆگـرافیای ناوچـە کوردسـتانییەکـان لە بەرژەوەنـدی عـەرەب و تـورک بگـۆڕێـت.. مـاڵ و زەوی و زاری کـورد بەسەر عەرەب و تورک و جاشە بەکرێگیراوەکانیدا دابـەش بکـات.

لە دوای داگـیرکردنی رۆژئـاوای کوردستان، ئەردۆگـان ئەم نیازە گڵاوەشی هـەیە کە بە بیانـووی بـوونی پەکەکە لە چیـای قەنـدیـل هـێڕش بکاتە سەر باشـووری کوردسـتان و داگـیری بکـات.. هەر وەکوو لە رۆژنـامەی (دیلـیـش)ی تورکی کە سەر بە ئەردۆگـانە، نەخشە خەونییەکەی سوڵتان ئەردۆگان بڵاوکراوەتەوە. کە نەخشەیەکی نوێی بۆ تورکیا داڕشتووە، بە پێی ئەو نەخشەیە بەشێک لە سووریا و عێراق و و بولگاریا و ئەرمینیا و باشـووری کوردستان (کەرکـووک، مووسڵ، هەولـێر) و لە رۆژئـاوای کوردستانیشدا (حەلەب، حەسەکە، ئەدلەب) لە ناو نەخشەکەیدان، ناوی فەلەستینیشی تێدا نییە، تەنها ئیسرائیلیان دانـەوە.. بەڵی ئەمەیە وڕینە و زینـدەخەوی سوڵتـان ئـەردۆگـان.

بەڵام نازانێت کە گوڵەڵەی هەڵوەشـاوەتەوە و بەرەو لێژبنەوە دەڕوات، بە پەلامـاردانی رۆژئـاوای کوردستان، دەیـەوێت ئەو تنۆکە شەرمەزارییانەی دەموچاوی نەچـۆڕێنەوە.
دەستێوەردانی ئەردۆگان لە لێبیا و میسر سەرئێشەیەکی زیاتری بۆ تورکیا زیادکردووە، خەریکە عـەرەب وشـیاربنەوە و لـە خـەون و نیـازە گڵاوەکـانی ئەردۆگـان تێـبگەن.

بەداخەوە کە ئەمریکا و رووسیا، زۆر بیـڕەوشتی بەرانبەر بە کورد دەنوێنن، تورکیا لە لایـەن ئەمریکـا و رووسـیاوە تیـشکی سـەوزی بۆ هـەڵکـراوە. بۆ ئـەوەی کە پەلاماری رۆژئـاوای کوردسـتان بـدات و داگـیربکـات.. هەروەکوو چـۆن ئاشبەتاڵییان بە شۆڕشی ئەیلوول لە باشووری کوردستان کرد، دەیانەوێت ئاشبەتـاڵیش بە شۆڕشی ئازادیخوازی کورد لە رۆژئاوای کوردستان بکەن.. ئەمەش یەکەمین جار نییە کە ئەمریکا و رووسیا ناپـاکی دەرهـەق بە گـەلی کوردمان بکەن و پشتی داگـیرکەرانی کوردسـتان بگـرن و بە گەلەکۆمەیی و بە پیلانێکی قیزەوەنی نێودەوڵەتی، کورد لە گەیشتن بە هـیوا و بە مـافە رەواکانی بێ ئومید بکەن. هەر بە پیلانێکی سێ قۆڵی کۆماری کوردستانیشیان تاسانـد. ئەو قسەیەشمان راستە کە تەنیا شاخەکانی کوردستان پەناو پشتی کوردن.. لە ئەمڕۆدا رەوشـت و مـافی مـرۆڤ و مرۆڤـایەتی و مافی چارەنووسی گـەلان، بوونـەتـە کۆیلـەی بەرژەوەنـدییەکانی وڵاتـە زلهـێـزەکـان.

سیاسەتی ئەمریکێش، بە تایبەتیش لە سایەی ترامپ دا، کە زۆر کۆڵەوارە لە ستراتیژی سیاسەتـەدا، لە سووریا و عـێراقـدا شکستی هـێنا.. ترامپ خـاوەنی را و هـەڵویستێکی بـرواپێکراو و نەگـۆڕ نییە.. سەرۆکـێکی هـەرزەگـۆیە.. نەیتـوانیوە بە وردی پێشبـینی داهـاتـوو و گـریمانەکـان بکـات.. لێدوان و بەڵـێنەکـانیـشی جـێی بـڕوا و متـمانە نـین.
بڕیاری کشانەوەی لە ناکاوی هێزەکـانی ئەمرێکـا لە رۆژئاوای کوردستان، رێخۆشکەرە بۆ سەرهـەڵـدانـەوەی داعـشی تیـرۆریست.. بۆ ناسەقـامگـیری و شـەڕ و بـۆ مـانـەوە و بەهـێزبوونی دەسـەڵاتی بەشـار ئەسەد و بەهـێزبوونی پـارتی بەعـسی فـاشتی عـەرەبی لە سـووریا و عـێراق دا.

پشتـێکردنی ئەمریـکا لە کورد لـە رۆژئـاوای کوردستان دا، بێـڕەوشـتی و نامەردییەکی گەورەیە.. چونکە کورد دەکـەوێتە نێـوان دوو بـەرداشـەوە، دەکەوێتە نێوان دوو هـێزی دڕندە و رەگەزپەرستەوە، سوپا و جاشـە بەکرێگـیراوەکانی تورکـیا و سـوپـای سووریا.
کورد شەهـیدێکی زۆری دا تا ئەفسانەی داعـشی تێکشکاند. گەر بەرگری و قوربانیدانی کـورد نەبـوایە، زۆربـەی شارەکـانی سووریا و عـێراق دەکـەوتنە ژێـردەستی داعـشەوە. کەچـی بـەم نامـەردییە پـاداشـتی چاکە و پیـاوەتی کـورد قـوربەنییەکـانی دەدەنـەوە.
ئەردۆگان پێی شەرم نییە و ئامادەیە کە دەست بخاتە نێو دەستی شەیاتنیش لە دژیایەتی کـردنی گەلی کوردمـان.. توشی کوردفـۆبیا بـووە و سێبەرەکەی خۆشی لێبووە بە کورد.

بەڵام ئەردۆگان با باش بزانێت کە رۆژئاوای کوردستان، پاروویەک نییە کە بتوانێت بە ئاسانی قـووتی بـدات، باجێکی زۆری ئەم کەرێتییەی دەداتەوە.. با ئەوەش بـزانن کە تا دان بە مافـە رەواکـانی گەلی کـورددا نەنێـن و کورد نەبێت بە خـاوەنی دەسەڵاتی خۆی، ئەستەمە کە تـورک و فـارس و عـەرەبیش بتوانـن بە ئاشـتی و ئـاسودەیی بـژیـن.
مەبەستێکی تـری ئەردوگـان لە داگیرکردنی رۆژئـاوای کوردسـتان، نانەوەی ئـاژاوە و شـەڕ و دوژمنـایەتییە لە نێـوان کـورد و عـەرەب دا، بـۆ لاوازکـردنی هـەردوو لایـان.

بۆ هەموو جیهانيش ئاشکرابوو، کە ئەردۆگان دامەزرێنەری راستی داعشی تیرۆریستە و بە هەموو شێوە و شێوازێک یارمەتی داعشی دا و دەدات.. هەر ئەویش بـوو داعشی بۆ مووسڵ و ئەنبار و شەنگار و سووریا و رۆژئاوای کوردستان هـێنا، بە تایبەتیش بۆ کۆبانی.. گومان لەوەدا نییە، کە ئەردۆگـان و ئەبوبەکر بەغـدادی دوو رووی دراوێکن، بە دووریشی نازانم کە ئەبوبەکر بەغـدادی ئێستا لە تورکیا لە خۆشترین شوێندا بـژیت.
شایـەنی باسیشە کە رێـژەیـەکی زۆر لە داعـش و لە سەرکردەکـانیان تورکـن.

مەبەست و ئامانجێکی گڵاوی تری ئەردۆگان سەرهەڵدانەوەی داعشە و پـڕچەکـردنیانە بۆ ئەوەی بیان کات بە گـژی گەلی کوردمان و رێیان بۆ خۆشبکات بۆ هێڕشکردنە سەر دێ و شارۆچـکە و شارەکـانی کوردستان و ئەنجامـدانی تەقـینەوە و کاری تیرۆریستی.
هێڕشی تورکیا بۆ سەر رۆژئـاوای کوردسـتان گەلێ کـارەساتی مـرۆیی بە دوای خوێـدا دەهێنێت.. شـەر و ناسەقـامگـیری و ئـاوارەبوون و تونـد و تیـژی و ئاڵـۆزییـەکی زۆر دەخـاتە ناوچەکەوە و خـودی تورکیا لە هەڵگیرسانـدنی ئاگـری ئەم شـەڕە، بە وشکی دەرناچـێت و گـڕ و پـریشـک و پشـکی گـەورەی زیانـەکـانی بەردەکـەوێت.

ئەمەو هەریەکە لە ئەردۆگـان و تـرامپ ( کە بـریاری کشانەوەی هێزەکـانی ئەمریکا لە رۆئـاوای کوردستان) دا، ئامانـج و دەستکەوتی سـیاسی تایبەتی خـۆیان لە پشـتەوەیە، کە هەریەکە لە ئەردوگان و ترامپ، چاویـان بڕیوەتە هەڵبژاردنەکانی داهاتووی تورکیا و ئەمریکا، کە دەنگ بەدەست بهێنن و جارێکی تر بۆ پۆستەکانیان هەڵـیان بژێرنەوە.
داوا لە کـۆمەڵگەی نێودەوڵـەتی و لە نەتەوە یەکگرتووەکان و لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی و لە رێکخراوەکانی مافەکانی مرۆڤ و لە هەموو ئازادیخوازان و لە خاوەن ویژدانی زیندوو و لە گەلانی ئاشتیخواز دەکەین، کە بێدەنگ نەبن لە ئاستی ئەو ستەم و تاوانانەی کە تورکیای تیرۆریست و رەگەزپەرست بە ئاشکرا و بە رۆژی روونـاک، کە بە بەرچاوی کۆمەڵـگەی نێـودەوڵـەتییەوە لە کـوردیان کـردووە و دەکـەن.. بێـدەنگی و خۆگـێلکـردن لە ئاستی ئـەو تاوانـانە، پەڵەیـەکی شەرمەزارییە بە نێـوچـەوانی نەتـەوە یەکگـرتووەکـان و وڵاتـە زلهـێزکان و ناتـۆوە.. بێدەنگی و چـاوپـۆشین لە تـاوانەکـانی تورکیا لە دژی گەلی کوردمان، بە واتا هاندانی ئەردۆگانە بۆ دڕێژەدان بە ستەمکاری و ئەنجامـدانی تاوانی گەورەتـر و قـێزەوەنتـر.
بێگومان ئەوەی تورکیا دەیکات داگیکـردنە و تاوانەکانیشی، تاوانی دژ بە مرۆڤـایەتین.

پێویست ئەردۆگـان لەسەر تاوانەکـانی لە دژی کورد و پێشێلکردنی مافەکانی مـرۆڤ و رێکەوتـن و یاسا نێـودەوڵەتییەکـان، کە بە تـاوانی جەنــگ دادەنـرێن، بـدرێتـە دادگـای نێودەوڵـەتی و دادگایی بکـرێت و سزای یاسایی بدرێت.. هەروەکوو چۆن بڕیاری گرتن بۆ تاوانبـار عـومەر حەسەن بەشـیری سەرۆکی سـودان دەرکـرا، خـۆ ئەردۆگـان دە بە قـەدەر عومەر بەشـیر، تاوانی لە دژی کورد ئەنجام داوە و نیازی تاوانی تـری هـەیە.
داواش لە جەمـاوەری گـەلی کوردمان دەکـەم، لە کوردسـتان و لە هەنـدەراندا، ئامادەی ئەوەبن، کە بچنە سەر شەقـامەکان و گۆڕەپانەکان.. خۆپێشاندانی تووڕەیی و ناڕەزایی و سەرکۆنـەکردنی ئەردۆگـانی تورکیای رەگەزپەرست سـازبکەن و بە دەنـگی بـەرز و تـوڕەییـەوە داوای دادگـایی کـردنی ئەردۆگـانی تـاونبـار بکـەن.. یـاداشـتـێک بنـێرن بۆ نەتەوە یەکگـرتووەکان و ئاسایشی نیۆدەوڵـەتی.. لۆمەی هەڵـویستی شەرمەزارییانەی نەتەوە یەکگـرتووەکـان و کۆمەڵگەی نێـودەوڵەتیش لە ئاسـتی ئەم تاوانـانـەی تورکـیا بکەن.. ئامـادەیی خـۆشـتان بـۆ پشتگـیری بـرایـانی کوردمان لە رۆژئـاوای کوردسـتان دەربڕن.. کە قارەمانانە بە گیانی خۆبەختکردنەوە بەرگری لە خاکی پیرۆزی کوردستان دەکـەن، بە چەکێکی سادەوە رووبەڕووی دڕندەتـرین و زەبەلاحترین و تازەترین چەکی کوشندەی مودێرزمی سوپای تورکیا بوونەتـەوە.

شەرمەزاریشە بۆ هەندێ لە کەناڵە تەلەفزیۆنییە بەکرێگیراوەکانی باشووری کوردستان
کە زنجـیرە درامـا بێـڕەوشتـییەکـانی تـورکی پێـشکـەش دەکـەن و ریكـلام بۆ بەرهـەم و کاڵاکانی تورکیا دەکەن.. بەڵام کە تورکیا روژانـە بە فرۆکەی جەنگی ئێف شانزە دێهات و شارۆچکەکانی باشووری کوردستان بۆردومان دەکەن و خەڵکی سڤیلی کورد دەکوژن و ماڵ و باخ و دارستانی کوردستانن دەسووتێنن.. کەچی ئەم کەناڵانە زۆر بێ شەرمانە دەڵـێن فـرۆکەکانی تورکـیا بارەگـاکانی پەکـەکەیـان لە بنـاری قەنـدیل بۆردومـان کـرد.! تەنانەت وشەی (شەهـید) یش بۆ قوربانییەکانی ئەم تاوانـانەی تورکـیا بەکـارناهـێنن!؟
میـتی تورکیاش لە هـەولـێر و دهـۆک بە ئاشکـرا تەراتیـن دەکـەن و سیخـوڕی دەکەن.
دڵنیام کە چارەنووسی ئەردۆگـانی دڕنـدە و رەگەزپەرست، لە چارەنووسی قـیزەوەنی سەدام حوسێن و قەزافی باشتر نابێت.. ئەو رۆژە نزیکە کە بە سزای خۆی بگەیەنن.
سەرکـەوتن بۆ کـورد و کوردسـتان
شکـۆداری و نەمـری بۆ سەرجـەم شەهـیـدانی کوردسـتان
رسـۆایی و رووڕەشی و مـردن بۆ شەڕخـوازان و داگـیرکەرانی کوردسـتان

نەرویـج : ٩ی/ئوکتۆبەر/ ٢٠١٩




ده‌ بێره‌وه‌ … سه‌ردار جاف

ده‌بێره‌وه‌
جگه‌ر سوتاوی دوێنێم
له‌ خه‌م و بێداری ڕابووم، هه‌ناسه‌م له‌ شنه‌ی ده‌ریاوه‌
به‌ شه‌ونمی سپێده‌ سپاردووه‌
وا تیشكه‌ڵانی هه‌تاویش كرانه‌وه‌ و
ئه‌و ده‌مه‌ی به‌سته‌ڵه‌كیش ده‌توێته‌وه‌
ژانی گوڵێ
له‌ قه‌د باخچه‌ی ئه‌وین ڕا
بۆن و به‌رامه‌ی خۆی به‌ به‌ژن و باڵای منا كردووه‌
ده‌بێره‌وه‌…….
با ئیدی ئازاره‌كانم
به‌ مه‌رقه‌دی یاخی بوونتا هه‌ڵنه‌زنێ
شه‌رابی مه‌ستبوونی ئیشقم
پێ بنۆشه‌
له‌ حزووری حه‌رزه‌تی تۆدا ئه‌ی یارم
هه‌ی نمه‌ شه‌ونمی خه‌ونم
ڕاچه‌نینی هاتنه‌وه‌كه‌ت
به‌ لێوی وشك هه‌ڵاتووما
دابپۆشه‌
ده‌بێره‌وه‌ …….
با درێژه‌ی نامه‌ی ئیشقم ، ته‌زووی ته‌زینم سڕ بكا
له‌و ڕێگاوه‌ ئولفه‌ت بگرێ
ئیدی له‌رزۆكی هه‌ڵ بێت و
ئاشنای بوخچه‌ی چاوانت بێ
ئه‌زیزه‌كه‌م
له‌ نیگا غه‌مزه‌ی چاوته‌وه‌
موژده‌یی خۆتم پێ بده‌
با مه‌ستی ئه‌و ڕێگا دووره‌ی پێ بشكێنم
ژوانم به‌ باڵات بگرم
ئۆخه‌ی بوونم له‌ به‌ر ده‌رگای
باوانت بێ
ده‌بێره‌وه‌ …….
ئاونگبارانی چیمه‌نی بیلبیله‌كه‌ی چاوی من به‌
سۆمام ده‌بێته‌ ژیّر ڕاخه‌ری پڕ باران و
هه‌نگاوێكی شه‌ونمی به‌ سه‌را بنێ
ژینی نوێم پڕ بۆن بكه‌وه‌
په‌نجه‌كانم
تینووی تاڵ تاڵی پرچتن، كه‌ بێ من بژ و ژاكاون
چاوه‌كانم بۆ دیده‌نی قامه‌تی تۆ
دوا سه‌فه‌ری ڕێی كردووه‌
له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌مجاره‌ت
ئیشق و دڵی تازه‌ مه‌یلت
به‌ زه‌مه‌نی كۆن بده‌وه‌

ئه‌ڵمانیا

3 / 10 / 2019




ناوچه‌ ئارامه‌كه‌ی توركیا بۆ نه‌مانی كورده‌ … ئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب

ماوه‌یه‌كه‌ توركیا به‌ ناوی ناوچه‌ی ئارام وه‌ك وڵاتێكی داگیركه‌ر هه‌وڵئه‌دات خاكی وڵاتێكی تر داگیر بكات و بۆ ئه‌نجامدانی هه‌وڵه‌كانی چاوساغ و یارمه‌تیده‌ری سه‌ره‌كی داعش بوو له‌ رێی ئه‌وانه‌وه توانی‌ هه‌رچی ئیسلامی توندره‌و تیرۆریست و سوپای ئازادو پۆخڵه‌واتی ناو كۆمه‌ڵگه‌ هه‌بوو له‌ ژێر سێبه‌ری ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان سه‌رۆك كۆمارو سه‌رۆكی حزبی به‌ناو “” دادو گه‌شه‌پێدان “” ئاكپارتی كۆبكاته‌وه‌.
ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان سه‌رۆكایه‌تی حزبی ئاكپارتی ئیخوان ئه‌لموسلیمینه‌ ئه‌كات و، ئه‌و حزبه‌ له‌ بنچینه‌وه‌ حزبێكی تیرۆریستییه‌ و، له‌ زوربه‌ی وڵاتان ناوی له‌ لیستی ره‌شه‌و قه‌ده‌غه‌كراوه‌ و، ئه‌وه‌ش بووه‌ته‌ ناسنامه‌ی ئه‌ردۆگان وه‌ك كابرایه‌كی ملهورو بێفه‌رو تێرۆریست و، هه‌مووكات ئاماده‌ بووه‌و ئێستاشی له‌ گه‌ڵدا بیت بۆ لێدان و له‌ ناوبردنی كوردو، ووه‌ك سه‌دام حوسه‌ێن و عه‌لی كیمیاوی و سه‌رانی ئێرانی ئێسلامی درنده‌یه‌..

به‌رامبه‌ر به‌ داواكانی ئه‌ردۆگان ” سه‌رۆكه‌ شیتۆكه‌كه‌ی ئه‌مریكا دۆناڵد ترامپ بۆ جاری دووه‌م بریاری كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانی وڵاته‌كه‌یداو، به‌و كاره‌ش جارێكی تر خیانه‌تی كردو، گڵۆبی سه‌وزی بۆ توركیا هه‌ڵكرد بۆ داگیركردنی ئه‌وخاكه‌ی له‌ ژێر كو‌نترؤڵی هێزه‌كانی سوریای دیموكراته‌ { هه‌سه‌ده‌ } و، ئه‌و كردوه‌ دوژمنكارانه‌ی ئه‌مریكا، به‌ڵگه‌و وانه‌یه‌كه‌ پێویسته‌ به‌هه‌ند وه‌ربگێرێت كه‌ ئه‌مریكا قه‌ت جێی متمانه‌ نه‌بووه‌و نابێت و، له‌ كوێ به‌رژه‌وه‌ندی خوێ هه‌بێت كار بۆ وه‌ده‌ستهێنانی ئه‌كات و پاشان له‌ په‌یمان و رێكه‌وتنه‌كانی پاشگه‌ز ئه‌بێته‌وه‌.

رێكه‌وتنی ئه‌مریكاو توركیا رێگا خۆش ئه‌كات جارێكی تر داعش یان رێكخراوێكی تیرۆریستی تر له‌ داعش درنده‌تر سه‌ر هه‌ڵبدات و، له‌ هه‌مووحاڵه‌تێك كاركردنه‌ له‌ پێناو نه‌مانی كوردو داگیركردنی خاكه‌كه‌ی و ، هه‌نگاوه‌كه‌ی ترامپ تاوانێكی قیزه‌وه‌ن و،كارێكی خیانه‌تكاران و ناپاكییه‌‌ به‌رامبه‌ر به‌ كورد.
نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان و یه‌كێتی ئه‌وروپاو فه‌رانساو ئێران و هاوڵاتیانی خودی توركیا داوا له‌ ئه‌ردۆگان ئه‌كه‌ن توركیا هێرش نه‌كاته‌ سه‌ر رۆژئاوای كوردستان ، به‌ڵام ئه‌ردۆگان به‌ پشتبه‌ستن به‌ تیرۆریسته‌كانی داعش و توندره‌وه‌ ئیسلامییه‌كان وئیخوانه‌ موسلمانه‌كان سوره‌ له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی هێرش بكات و، جارێكی تر سوپاكه‌ی بخاته‌ ناو زه‌ڵكاوی شه‌ر له‌ سوریاو، ناوچه‌كه‌ توشی كاره‌ساتی مرۆیی بكات و، وادیاره‌ ئه‌ردۆگان حه‌زی له‌ خوێنرشتنه‌ و ،گوێ بۆ كه‌س شل ناكات و، عه‌فرین و “” چڵه‌ زه‌یتونه‌كه‌ی “” له‌ بیرچووه‌ته‌وه‌.

له‌ عه‌فرین سه‌ره‌رای ئه‌وه‌ی توركیای داگیركه‌ر به‌ چه‌كی قورس و مۆدێرن و هه‌لیكۆپته‌رو فڕۆكه‌ی جه‌نگی شاره‌كه‌ی بۆردومان كردو، شه‌رڤانانی ئازاو قاره‌مان و خه‌ڵكی كۆڵنه‌ده‌ر ( 58 ) رۆژ به‌رامبه‌ر به‌ دوویه‌مین سوپای هه‌ره‌گه‌وره‌ی ناتۆ، به‌ سه‌رماوسۆڵه‌ی زستانه‌نه‌وه‌ به‌رگری مه‌ردانه‌یان كردو، زه‌ره‌روزیانێكی گه‌وره‌یان له‌ سوپای توركیای داگیركه‌ردا.

له هه‌رێمی كوردستان پێشمه‌رگه‌ ئازاكان پاڵه‌وانانه‌ به‌رنگاری ده‌وڵتی ئێسلامی (داعش) بوونه‌وه‌و ، له‌ رۆژئاوای كوردستانیش شه‌رفانانی ئازاو دلێر توانیان هێزی داعش و، هه‌موو گروپه‌ تیرۆریستییه‌كان تێكوپێك بشكێنن و، گشت ناوچه‌كانی ژێر ده‌ستیان كو‌نترۆڵ بكه‌ن و، بۆ گه‌یشتن به‌و ئامانجه‌و، تۆماركردنی سه‌ربه‌رزی و سه‌روه‌ری بۆ نه‌ته‌وه‌ی كورد قوربانییه‌كی زۆریانداوه‌.
به‌ فه‌رمانی ئه‌ردۆگانی دێزو تیرۆریست سوپای توركیا په‌ره‌ به‌ ئۆپراسێونه‌كانی بۆ سه‌ر خاكی كوردستان { هه‌رێم و رۆژئاوا} داوه‌و، ئه‌وه‌تا سه‌ره‌رای بنكه‌ سه‌ربازییه‌كانی له‌ هه‌رێمی كوردستان به‌ ئاسانی و ( كارئاسانی) له‌ خواكورك به‌ره‌و سیده‌كان تۆز ئه‌كات و، هه‌روا له‌ رۆژئاوا به‌ داگیركردنی جرابلوس و عه‌فرین و شوێنی تر تێری نه‌خواردووه‌و، هێز ره‌وانه‌ی ناوچه‌ سنوریه‌كانی توركیا له‌ گه‌ڵ سوریا ئه‌كات و، مه‌به‌ستی گڵاویان له‌ دروستكردنی “” ناوچه‌ی ئارام “” روون و ئاشكه‌رایه‌و، له‌ باتی گه‌رانه‌وه‌و نیشته‌جێبوونی هه‌زاران خێزانی خه‌ڵكی سوریا، هه‌زاران خێزانی تری ناوچه‌كان هه‌ڵدێن و، سه‌دان و هه‌زاران هاوڵاتی سڤیل و هه‌ژارو جوتیار ئه‌كوژرێن و ئه‌بنه‌ قوربانی.

له‌ كاتی نووسینی ئه‌م وتاره‌ هێرشی توركیا ده‌ستیپێكردو، هێرشه‌كه‌ له‌ لایه‌ن فه‌رانساو، ئه‌ڵمانیاو، بریتانیا و یه‌كێتی ئه‌وروپا ریسواو ئیدانه‌ كراو، سکرتێرى گشتى پەیمانى ناتۆ داواى لە تورکیا کرد هێرشەکانى بوەستێنێت و ئارامى ناوچەکە نەشێوێنێت و، هاوكات لەسەر داواى هەریەکە لە بەریتانیاو ئەڵمانیاو فەڕەنسا و هۆڵنداو بەلجیکا کۆبوونەوەى ئەنجومەنى ئاسایش بەرێوە دەچێت به‌ڵام ئه‌وه‌ی سه‌یره‌ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كورد له‌ سوریا ( ئه‌نكه‌سه‌) له‌باتی ئه‌وه‌ی هانی ئه‌ندامه‌كانی بدات چه‌ك هه‌ڵبگرن و رووبه‌رووی سوپای توركیا ببنه‌وه‌و خاكی كوردستان بپارێزن داوای ئیداره‌ی نوێ ئه‌كات.
له‌ عه‌فرین {58} رۆژ توركیا به‌ سوپایه‌كی گه‌وره‌و، به‌ چه‌كی تازه‌و مۆدێرن و تۆپ و فرۆكه‌ی جه‌نگی و، ئێستا توركیا به‌ هه‌مان كه‌ره‌سته‌ و چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی هێرش ئه‌كات و، چاوه‌روان ئه‌بین شه‌رڤانان و گه‌نجانی كوردستان چۆن سه‌ر به‌ توركیای داگیركه‌ر شۆر ئه‌كه‌ن.

9/10/2019
.




هاوڕێی پێنووس … ڕۆستەم خامۆش

منــداڵـــی ژیـــــرم ، هاوڕێی پێنووسم
بە پێنووسەکەم چەند جوان دەنووسم

بـەڵـێ دەنـووســـم بـــە ڕێــک و وردی
پـیـتـی قـەشــەنـگـی زمــــانـــی کوردی

زمــــانــــی کـــوردی خـــۆش و دێرینـە
لام خـۆشـەویـستـە و ئـای کــە شیرینـە

مـــن دەیــپــارێـــزم زمــــانـــــی بــاوان
زمــــانـــــی دایـــک ، ڕەســـەن و ڕەوان

خـۆشــحـاڵـم ، کــە مــن خــاوەن زمانم
ســەربــەســت دێـمــەگــۆ لــە نیشتمانم

            ڕۆستەم خامۆش
            هەولێر ۲٠۱۹/۲/٤