زانایه‌كی بێ ناسنامه‌ی شیعر … سه‌ردار جاف

زۆرن ئه‌و خودان قه‌ڵه‌مانه‌ی بێ ناسنامه‌ی شه‌ونخونیان ماڵئاوایی له‌ ئێمه‌ و دونیای ئه‌ده‌ب و شیعر ده‌كه‌ن و ئیدی ونبوونی ناو و شیعره‌كانیان له‌ ته‌ك خۆیاندا له‌ گۆڕه‌ تاریكه‌كاندا توند ده‌كرێ , حه‌یف كه‌وتووینه‌ته‌ زه‌مه‌نێكه‌وه‌ كه‌م كه‌س ته‌پ و تۆزی ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ ده‌ته‌كێنن و له‌ كونه‌ تاریكستانه‌كان قورتاری ده‌كه‌ن، شه‌هید زانا مه‌حموود یه‌كێكه‌ له‌و خودان قه‌ڵه‌مانه‌ی بی ناسنامه‌ی نێكسته‌كانی هه‌ر ونبووه‌ و وه‌ك چۆن گڵی هه‌ولێر جه‌سته‌ی ئه‌و مرۆڤه‌ خه‌باتكاره‌ی شاردۆته‌وه‌ ، خۆڵی ده‌ست و په‌نجه‌ی ئێمه‌یش به‌رهه‌مه‌كانی زینده‌ به‌چاڵكردووه‌، شاعیری ڕه‌وان شاد به‌ ساكار زه‌ندی ناسراو بووه‌ و ساڵی 1968 له‌ شاری هه‌ولێری قه‌ڵا و مناره‌ چاوه‌ ڕه‌نگینه‌كانی به‌ خاك و نیشتیمانی دایكیدا هه‌ڵدێنێ و ژیانێكی پڕ ئازار و ده‌رده‌سه‌ری و بن ده‌ستی ده‌گوزه‌رێنێ, هه‌ر له‌ پبَناوی ڕه‌وینه‌وه‌ی ته‌می داگیركه‌ران له‌ 17 / 7 / 1991 به‌ گژ داموده‌زگا داپڵۆسێنه‌ر و داگیركه‌ره‌كه‌ی به‌عس ده‌چێته‌وه‌ و له‌ هه‌ولێری پایته‌خت و بۆ هه‌ولێرییه‌كان گیانی به‌خت ده‌كات، لێ كۆمه‌ڵێ ده‌قی شیعری جوان جوانی بۆ جێ هێشتووین شایسته‌ن جرای ئه‌م رووناكیه‌ی وڵات په‌ی به‌ ده‌قه‌كانی كاكه‌ زانا ڕه‌وانشاده‌كان ببا كه‌ مۆمی ته‌مه‌نی گه‌نجیان بۆ ئێمه‌ به‌خت كرد و پێكی جوانه‌مه‌رگیان له‌ ئاودامانی خۆیان هه‌ڵكێشا..
ئه‌مه‌یش دوو ده‌ق له‌ شیعره‌كانی شه‌هید زانا مه‌حموود ( ساكار زه‌ندی )

مێژوو

چه‌نده‌ سه‌یره‌
مێژوو منی له‌ بیر ماوه‌
منێك تا ئێستا نازانم
مێژوو كه‌نگێ ……بۆیه‌ ژانم…..

ئه‌ڵێن : مێژوو
به‌ ئێسكی نێو … كۆسپی گڵكۆی ژێر
مناڵێكی سه‌رما بردوو
له‌ دایك بوو ….
كه‌چی مێژوو ….
خۆی شه‌و و ڕۆژ
هاوار ئه‌كات … لاشه‌م له‌ ژێر
زێرابێكا …. هاته‌ دنیا
ناوه‌كانم له‌و ساته‌دا له‌ دایك بوون
كه‌ مه‌ردووم فێری درۆ بوون

ته‌نیام

وه‌ك شه‌قامی … چۆڵ و تاریك ,
ناخم له‌ گه‌ڵ شنه‌ی بادا.. به‌لادا دێ,
په‌نجه‌ره‌كان.. هه‌موو یه‌ك یه‌ك.. داده‌خرێن و
ده‌نگی چرگه‌ی .. سه‌عاتێ دێ ,
ئه‌ستێره‌كان له‌ خۆش خه‌ودا ڕاده‌په‌ڕن ،
به‌ نێو ده‌ریای تاریكی دا نغرۆ ده‌بن ..
سێبه‌ری دره‌خت و مرۆڤ …
پریشك ده‌هاوێن …
دره‌خته‌كان.. ده‌توێنه‌وه‌.. ده‌بنه‌ مرۆڤ …
به‌د مه‌سته‌كان .. ده‌ڕوێنه‌وه‌ .. له‌ جێی داره‌ ،
بێ گه‌ڵاكان , هێدی هێدی ..
سه‌گوه‌ڕێك چه‌شنی باڵنده‌ی كفت و ترساو ..
لقی دره‌خته‌ سه‌وزه‌كان .. بێزار ده‌كا ..
په‌نجه‌ره‌ێی .. ده‌كرێته‌وه‌ ..
مۆمێكی تر داده‌گیرسێ ..
ئه‌وه‌ شه‌وی ته‌نیاییمه‌ ..
تا به‌یانی .. ده‌كرێته‌وه‌ ,
ئه‌ویش خۆمم .. به‌ حاڵ .. له‌ به‌ر ڕه‌شه‌بادا
خۆم ڕاده‌گرم
به‌ هیواین كاكه‌ زاناكانی نیشتیمان ناو به‌ ناو یاد بكرێنه‌وه‌ و زیندوو و له‌ به‌ر چاو و دید بن , د‌وزینه‌وه‌ی ئه‌وان ون نه‌كردنی خۆمانه‌ ….

سه‌ردار جاف
ئه‌ڵمانیا




ڕۆژ … ئاوا نابێت ناچەمێت …. زانا سامان

من هیچ ناڵێم
ناچمەوە سەر مێژووی غەدر
کوردبوونی خۆمم خۆشئەوێ و
لایەکی دڵم پڕژانە،

من هیچ ناڵێم
خوشکەکانمان لە ڕۆژئاوا
عاشقی خاکەکەیانن
براکانمان لە ڕۆژئاوا
مەعشوقەکەیان وڵاتە،

من هیچ ناڵێم
دەستی ناپاک لەهەرکوێ بێت
دوژمنی گەل لە هەر جێ بێت
شیعری منیش
وا لەوێیە،

من هیچ ناڵێم
ڕەنگە خودا کوێچکەی کەڕ بێت
چۆن هاواری
مناڵ و دایک نابیستێ،

من هیچ ناڵێم
ئەم ئایەتەم
بۆ نیشتیمان پەخشدەکەم
ئازارێکە لە ڕۆحمایە،

من هیچ ناڵێم
چل و دوو ساڵی تەمەنمە
بەر زوڵمەتی فاشیست کەوتووم،

من هیچ ناڵێم
لە جێی قورعان
شەهیدەکان دەخوێنمەوە و
پڕ بە خۆم
لەبەریان دەکەم،

من هیچ ناڵێم
خۆشەویستی کوردستانم و
دڵم نوقمی گریە بووە
بۆ قامیشلۆ و سەرێ کانی
یان هەولێر و
مەهاباد
دیاربەکر
سوژدە ئەبەم.

زانا سامان




قه‌ره‌برووت … شه‌ونم زه‌ندی

پێشكه‌شه‌ به‌ دڵه‌ پڕ سۆزه‌كه‌ی دایكم ،
به‌و فرمێسكانه‌ی له‌ جێی خه‌نده‌ی جارانی … به‌ ڕووخسارییه‌وه‌ن.

له‌ ئامێژه‌نی به‌فرستانێ له‌ سپی
به‌ ڕه‌شایی شه‌وستانی كڕ له‌ كپی
ئه‌فسوس دایه‌ …
به‌ ئاوابوونی ڕه‌نگ
به‌رگی خه‌مت پۆشی
ناخت بوو به‌ خه‌مستان و
قه‌ده‌ر تاڵاوی پێت نۆشی
چ ساتێك بوو
خه‌نده‌كانتی كرد به‌ گریه‌ و
سوپرانۆی دابڕان ؟
خه‌مهێنی رۆح
به‌ سه‌ر ترازانی دیمه‌نه‌كانه‌وه‌
درزێكی گه‌وره‌ی
خسته‌ ڕۆژه‌ ڕه‌نگ په‌خشه‌كان
ئه‌و ساته‌
ئاوێته‌ی گه‌رده‌لوولی ڕه‌شه‌بای مه‌رگ و
هه‌ناسه‌كان بۆ تۆماری ساڵی قاتی
ئه‌و دنیایه‌یش له‌ ناختا
سه‌رتاپای ته‌مستان و
ڕه‌نگه‌كانیش نغرۆی لێڵایی له‌ ماتی
ئاخ له‌و ساته‌ دایه‌ گیان ..!
دڵی میهرت پڕ خه‌می هه‌ڵچووت
چاوانت تا هه‌تا هه‌وری گریه‌ن….
ناخیشت قه‌ره‌برووت

31 / 12 / 1991
هه‌ولێر




فاشیست بوونی کورد چارەسەر نییە، تێکۆشان دژی فاشیزم چارەسەرە … ئاسۆس

میللەتی کورد، یەکێکە لەو میللەتانەی قوربانی دەستی هزری فاشیزمە، لە هەمانکاتدا لە هزری ناسیۆنالیزم نەگەیشتووە و نەیتوانیوە وەک گەلانی تر لە ڕێگەی ناسیۆنالیزم بوونەوە ببێتە خاوەن دەوڵەتی خۆی. لە کوردستانی باشوردا ئێمە بووینەتە قوربانی ناسیۆنالیزمێکی کوێرانە، بەجۆرێک نەتەوەیی بوون و ناسیۆنالیست بوون لە عەشیرەتێک و بنەماڵەیەک و پارتێک و گووتارێکی پۆپۆلیستی کورتکراوەتەوە. جگە لەمەش، ناسیۆنالیستی بۆرژوایی هەڵگر و فوتێکەری ئەو گووتارەیە، کە هەمیشە پرسە گەورە نەتەوەیی و نیشتیمانییەکان دەقۆزێتەوە بۆ خۆێ و بەرژەوەندیی چینایەتییان. قوربانی یەکەمی هزری فاشیزم و ناسۆنالیستی خێڵەکیی چینی خوارەوە و ڕەنجدەرانە.

سەرکەوتنی هەرەگەورەی ڕۆژئاڤا کۆکردنەوەی گشت نەتەوەکان بوو لەژێر چەتری پێکەوەژیانی گەلان و وەلانانی هزری ڕق و قینەی نەتەوەیی و دروستکردنی هێزێکی هاوبەش، کە لە گشت نەتەوەکان پێکهاتووه و هەر دوو رەگەز، ژن و پیاو بەیەکەوە بەرگری لەو ئەزموونەیان دەکەن. یەکێک لەو سەروەریانەی شەڕڤان و گەلانی ڕۆژئاڤای کوردستان پێیانبڕاوە تێکۆشانە دژی فاشیزم و بەربەرییەتی ئاین. لە هەمان کاتدا، کاڵکردنەوەی هزری ناسیۆنالیزم لەناو گەلانی ناوچەکە و هێنانە پێشەوەی هزرێکی نوێ و پێکەوە ژیانی گەلان و مرۆڤانە. هەر ئەمەش وایکرد جیهان بە دیدێکی جیاوازی لەو ئەزموونە نوێیەی ڕۆئاوای کوردستان بڕوانێت و هاوسۆزی بێت. لەناو زۆنگاوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کە هەمیشە فاشی بوون و شۆڤێنی بوون و ناسۆنالیزمێکی ڕق هەڵگر بەسەر هزری کۆمەڵگە و تاکەکانی ئەو ناوچەیە زاڵ بووە، ئەم ئەزموونەی ڕۆژئاڤا ئومێد بەخش و ئیلهام بەخشە بۆ تێپەڕاندنی ئەو هزرە و سیستەمی بەڕێوەبردنی دەوڵەتی نەتەوەیی. ئەم ئەزموونە وەک شکۆفەی گوڵێکە لەناو باو و بارانی هزری بەربەریەت و دژە ئازاردی و یەکسانی نەتەوەیی و چینایەتیی.

زۆرێک لە بەناو ڕۆژنامەنووس و چاودێرانی سیاسی لەژێر کاریگەریی هزری ناسیۆنالیستییە خێڵەکییەکەیان هوتافی فاشی بوون لێدەدەن. بەجۆرێک ئەگەر دەسهەڵاتیان هەبێت ڕەنگە هەمان ئەزموونی قێزەونی فاشیزم و دووبارە بکەنەوە. “عارف قوربانی” کە وەک نووسەر و چاودێری سیاسی ناسراوە ڕێگە چارەی فاشی بوون دەخاتە بەردەم کورد و دەڵێت: “دەبێت بیسەلمێنین بەهای خوێنی کورد ئاسان نییە، ئەگەر منداڵێکی کورد کوژرا دەبێت 10 منداڵی تورک بکوژین.” هەروەها دەڵێت: “ئەگەر بمانەوێت بمێنینەوە دەبێت بۆ ماوەیەک ببین بە میللەتێکی فاشی.” کاتێک کورد خۆی قوربانی فاشیزمە، بە فاشیزم بوونی ناتوانێ چارەسەری کێشەکانی بکات، بەڵکو هەمیشە گرێیەکی دەرونیی بۆ پەیدا دەبێت کە نەتەوە بچوکەکان بچەوسێنێتەوە و هەمان ئەزموون و شێوەی وڵاتە فاشییەکان دووبارە بکاتەوە. وەک چۆن تورک هەمیشە پەلاماری کوردەکان دەدات و گرێی خۆ بەکەمزانی بەرامبەر ڕۆژئاوا بەکوردەکان بەتاڵ دەکاتەوە، لە هەمان کاتدا گرێی خۆبەگەورە زانیش هەر بەسەر سەرکورددا بەتاڵ دەکاتەوە و کورد وەک نەتەوەیەکی بچوک و بێدەسهەلات دەبینێت و هەوڵی قڕ کردنی دەدات. هەروەها دروست بوونی دەوڵەتی تورکیا لەسەر هزری فاشی و تواندنەوەی نەتەوەکانی تر وای کردووە ئەو نەتەوانەی کەمینەن بەتورکی بکرێن. ئەمەش بە لێساندنەوەی هەموو مافە نەتەوەییەکان. بۆیە دەبینن ئەو وڵات و نەتەوانەی هزری فاشیزمیان هەیە هەمیشە له دۆخێکی ناسەقامگیری سیاسی و کۆمەڵایەتیدان، ئەمەش بەهۆی ئەو زۆرداریی و تواندنەوەی نەتەوەکانیتر لە پێناو نەتەوەیەکدا.
عارف قوربان دەیەوێ، کورد ئەم ئەزموونە کۆنەی هیتلەر و مۆسۆلینی و ئێستای ئەردۆغان دووبارە بکاتەوە و پێشنیازی بۆ دەکات! بەڵام، بۆ سەرکەوتن بەسەر فاشیزم پێویست بە یەکگرتن و ڕێکخستنی ئایدۆلۆژی و کۆمەڵایەتی و سەربازری گەلان هەیە بۆ مانەوە و تێکۆشان دژی هزری فاشیزمی قەومی و بەربەریەتی دینیی. ئەمە بەوە ناکرێت گەلی کورد دەستبەرێت بۆ فاشیزم، وەک ئەوەی فاشیزم بوون لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تاکە ئەلتەرناتیف بێت بۆ چارەسەری کێشە و پرسی کورد. لە کاتێکدا لە ڕۆژئاڤای کوردستان پێکەوەژیانی گەلان بەکردارەکیی سەرکەوتنی بەدەست هێناوە.

جەنگان و وەستانەوەی هێزەکانی ڕۆژئاڤا بەرامبەر فاشیزم و هێزە ئاینخوازەکان، خۆی سەرکەوتنە. ئەم شۆڕش و بەرەنگارییەی ڕۆژئاڤا بەهەمان شێوەی شۆڕشی ڤێتنام دژی ئیمپریالیزمی ئەمریکا و وەستانەوەی لینینگراند دژی نازیزم شکۆمەندە و جێگەی شانازییە. هەمیشە هێزە داگیرکەرەکان لەبەردەم ئیرادە و خۆ ڕێکخستن و ئایدۆلۆژیای تەنداو بە ئازادیخوازیی و یەکسانی نەتەوەیی و کۆمەڵایەتیی و یەکسانی ڕەگەزیی شکست دێنێت. جێگەی ئاماژەیە لە ڕۆژئاڤا ئەزموونێکی نوێی سیستەم و بەڕێوەبردن جێبەجێ دەکرێت، سیستەمی بەڕێوەبردنی کانتۆنات دەتواندرێت وەک ئەلتەرناتیڤی دەوڵەتی نەتەوەیی جێگەبگرێت، بەتایبەت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

ئاسۆس




هەولێر: گردبوونەوەیەک بۆ پشتیوانی لە ڕۆژئاڤا

ڕۆژی سێشەممە گردبوونەوەیەک لە پيش پەرلەمانی هەرێمی کوردستان ئەنجام دەدريێت بۆ پشتیوانیکردن لە ڕۆژاڤا.

سێشەممە 15/10/2019

کاتژمێر 9ی سەرلەبەیانی