بۆ حەمەزەکی هاوڕێم

چ ڕێکەوتێکی جوان بوو وەختێ هاتی و
لەسەر سووچی کۆڵانێکی تفت و تاڵدا مێژووی برسێتیت دەخوێندەوە
بێ ئەوەی شەقامی ترس دڵت بێنێتە لەرزین و
بێ ئەوەی مانای مردنیش ببێتە شڕۆڤەی ژینت
دەتگوت دەڕۆم هاوڕێ دەڕۆم زۆر درەنگە
ناکرێ لە تەمەشای هەتاوی ڕەش ببمە تەماشاکەر
ناکرێ لە مەرگی کانییەک پشت لە شەپۆڵی دەریا کەم
ئێ چۆن دەکرێ دایکم بگری و منیش فرمێسک نەبینم
ئاخر چۆن دەشی باوکی دەستگێڕ بتوێتەوە و منیش تامی مردن نەکەم
چ بێتامە هاوڕێ ژیان ڕەنگاوڕەنگی خۆی کوشتووە
هاوڕێ شەوەکانم درێژ بوونەتەوە وەک درێژبوونەوەی ستەم
خەمەکانم گەورە بوونە وەک گەورەبوونی ژێردەستیی
ئومێدیشم گەڵەگەت وەک باڵای بەرزی بەیداخی سووری تێکۆشان
هاتی و بە بێدەنگی نامیلەکەی ڕزگاریت لەسەر سکت لەژێر کراسەکەت شاردەوە و
گوتت ئەڕۆم..
گوتت هاوڕێ ئەڕۆم هەتا لەناو گەرووی برسییەکانا ئەبم بە زایەڵەی هاوار
لە مشتیانا ئەبم بە زەبر
لە کتێبی نێو دەستیانا ئەبم بە پەنجەرەی وشە و
بە ئاوێنەی پیتەکانی بیرکردنەوەیان لە ژیان
ئەبم بە دەروازەی گڕ و
بە دەربەندی پێکەنین و
بە جەنگەڵی چڕی باوەڕ
ئەبم بە نەخشەی خەونە ڕەنگاڵەییەکانی کچانی شار
ئەبم بە شیعرێکی دەستی ئازاد سوبحی
بەو سەرزەمینە خەمڵیوەی کە هەر خەیاڵ سنوورەکانی دەبینێ
گوتی ئەڕۆم هاوڕێ ئەڕۆم
گوتم نەء هێشتا وەرزەکان بێکەسترن لە زیندانییەکی تاک و تەنیا
هێشتا ڕوون نییە بارانی سوور دەبارێت
یان دەبێتە وشکەساڵییەکی بێوێنە
گوتم هاوڕێ هەتا تاڤگەی ئەوێنێکی سەوداسەر
جوگرافیای دڵ جێ نەهێلێ و نەچێتە نێو دوو توێی ژیان
تا لەژوانی هەتاو نەبین بە عاشقێکی لەخەم وەڕس
تا مەشخەڵی سەرفرازی شەوەکانمان نەسپێرێ بە کازیوەی خوشنوودی
هەتا هاوارە دیلەکان شەقام لەباوەش نەنێن و
تا تروسکەی ئاسۆی ڕەوینەوەی ترس و ژان و ئازار
نەبێتە چەتری سەرسەری ڕژگارەکان
بیر لە چوون و سەفەری نێو وەرزەکان و
بیر لە داگرتنی هەور و
نووسینی کتێبی عەشق مەکەوە
گوتم هاوڕێ کەی بە شەرابی خەستی سووری تەنیایی خۆت مەست بووی و
فێری فڕینی نێو ئاسمانی سروودە مەزنەکەی بووی
کەی باخچە ڕاز و گلەییەکانی خۆی بۆ کردی
کەی پێکەنین لێوی دایە و بابەکانی ئێمەی کردە مۆڵگا و جێژوان
ئەوکات وەرە بەیەکەوە دەبین بەگۆرانییەکی جوان
دەبین بە سروەی ئازادی ژیانی سەرجەم هەژاران
دەبین بە شیعرێکی درێژ تێکەڵ بە خۆشەویستی و عەشق
دەبین بە ڕێگا بۆ هەموو شۆڕشگێڕانی ڕێی رزگاری کرێکاران
دەبین بە دەریای ڕووناکی و
بە سەمای دار و درەختەکانی ڕووی ژیان
هاوڕێ وەرە با لە ئەوینی سوورەوە
لە کێڵگە بەپیتەکانی ئەزموونی ئۆکتۆبەرەوە بڕۆینە نێو دڵی شۆڕش
با لە هەمان مانیفێستی مارکس و ئەنگڵسەوە دەست پێبکەین و
ببین بە شوراکانی بناغەی دەسەڵاتی ئومێد و خەون
بەئاڵایەکی سوورەوە ئاسمان بکەین بە هێلانەی هاوارێکی بێوێنە و نوێ
هاوارێکی بێئەندازە تازە و ڕەوان
نەک لێدانەوەی هەر هەمان بەیت و بالۆرەی جاران و
وتنەوەی هەمان کۆنە قەوان
وەرە هاوڕێ چ ڕێکەوتێکی سەیر بوو
چ ناسینێکی دڵتەنگ و
چ پێکەوەبوونێکی سادە و ساکار بوو
هەردوو بە هەمان ڕێگادا ملمان نا بۆ ناسینەوەی گوڵەکانی کەنار ڕووباری هاوڕێتی
بە هەمان ڕێگا کەوتینە ناسینەوەی دژوارەکان
بووین بە قەرەج
بووین بە مەشخەڵ
بووین بە چیرۆکی بە چێژی دەم ئاگردانی شەوانی خەباتی چینی کرێکار
بووین بە دڕکەزی نێو چاوی ژان و ستەم و تەواوی سەرمایەدار.

ئایاری ٢٠١٩

دوو تێبینی :

یەک : محەمەد زەکی کەریم قادر ناسراو بە حەمەزەکی لە بنەماڵەیەکی دەستەنگ و کرێکاری گەڕەکی ئازادی لە شاری کەرکووک چاوی بە دونیای نایەکسانی و پڕ لە ستەم هەڵهێناوە. هەر لە سەرەتای لاوێتییەوە مێشکی بەوپرسیارانەوە جەنجاڵ بوو کە مێشکی زۆرێک لە ئێمەی جەنجاڵ کردبوو. ئەم دونیایە بۆ وایە؟ بۆچی ستەم هەیە؟ بۆچی هەندێ کەس هەژارن و هەندێکیش دەوڵەمەند؟ چی بکەین بۆ ئەوەی ئازاد بین؟ ڕێگای ڕزگاری کامەیە؟ و دەیان پرسیاری تر. حەمە لەپاڵ خوێندنی قوتابخانەی، منداڵی و گەنجی خۆی بە یارمەتیدانی باوکی و ئیشکردنی لەپێناو پەیداکردنی بژێوی خێزانەکەیان بەسەر برد.

بۆیە هەر لە تەمەنی لاوییەوە دەستی کرد بە خوێندنەوە و جگە لە کتێبە ئەدەبییەکانی ئەو سەردەمە کە بەچڕی دەیخێندنەوە، دواتریش کەوتە خوێندنەوەی نووسراو نامیلکە سیاسییەکان بەتایبەتیش نووسراوەکانی مارکسیزمی ئەرسەدۆکس و مارکسیزمی شۆڕشگێڕ و حیزبی کۆمۆنیستی ئێران. حەمە کوڕێکی لاوازی بڕێک ڕەشتاڵەی قژخاوی دەموچاو بە خوریکە بوو، بەڵام تا بڵێی چوست و چالاک بوو.

ئەم ئینسانە ڕوحێکی شۆڕشگێڕانەی جوانی بوو، بڕوای وابوو کە لە ڕێگای شۆڕشی کۆمەڵایەتی چینی کرێکارەوە دەتوانرێ دونیای ئازاد و یەکسان دابمەزرێ و چەوسانەوە نەمێنێ. هاوڕێتی من و حەمە زەکی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٨٠ کاتێ هەردووکمان خوێندکاری قوتابخانەی ئامادەیی (عبدالملک بن مروان ئەوسا و ئامادەیی کوردستانی ئێستا) بووین لە کەرکووک. ئەوکات کورێکی شیرین و جوان، هێمن و دڵسۆز،پاک و ڕاستگۆ بوو و دواییش هەر بەو سیفاتانەوە مایەوە. کاتێ کە ئەم دێرانە دەنووسم ئەوەی بۆم گرنگە ئەوەیە کە وەک هاوڕێیەکی بەوەفای ئەو یادی بکەمەوە.

یادی پێکەنینەکانی، نوکتەکانی، پیاسەکەنمان، موناقەشەکانمان، کتێب گۆڕینەوەکانمان، ئومێدمان بە مارکس و و سۆشیالیزم و زۆر شتی تر. حەمە زەکی جگە لەوەی شاعیرێکی باش بوو، لەهەمان کاتیشدا چرایەک بوو لە تاریکستانی کۆمەڵگەی ئینسانی داگیرسابوو، بەڵام بەداخەوە ئەو چرایە لە ساڵی ٢٠٠٢دا بۆ هەمیشە خامۆش بوو.

دوو : ئازاد سوبحی نووسەر و شاعیری جواننووسی لە دایکبووی شاری کەرکووکە و لە ساڵی ٢٠١٤ لە ماڵەکەی خۆی لە گەڕەکی سەرچنار لە شاری سلێمانی ماڵئاوایی لەژیان کرد.(ئاگرەکەم مەسڕنەوە) ناوی یەکێک لە کتێبە چاپکراوەکانییەتی.

شیعری : عەبدوڵا سڵێمان(مەشخەڵ)

لەوانەیە وەکو گەرمیان
رۆژئاواش بخەنە ژێر خاک و هەڵیگرن
هەر بەخواستن
تورک سورەتی ئەنفال
لە عەرەبی برا وەرگرن
٭٭٭٭
لەوانەیە
جوگرافیای وڵاتی خۆمان
هەروەکو خۆمان نەناسین
دەرسیم و مهاباد یەک شار بن
هەڵەبجەو سەرێکانیش
دوو لقی…..
یان دوو جۆگەی یەک روبار بن.
٭٭٭٭٭٭
لەوانەیە
مێژوو هەریەک رۆژو شەوبێ
رێکەوتنی جەزائیرو
واژووی لۆزان
ئەوەی ترەمپ و تورکەکانیش
تەنیا خەوبێ
٭٭٭٭٭
لەوانەیە وەک دەعبایەک
بۆ بەرژەوەندی زلهێزەکان
لەم زەمینە مت کرابین
وەک جەنگاوەرێکی ماندوو
لەودیو پەردە
فت کرابین
٭٭٭٭٭
لەوانەیە
دیسان بۆ هەرزان فرۆشیمان
بڵێین ئەزموونە وانەیە
ئاخر بۆنا
لەوانەیە.

سەلام عومەر

ئەم منداڵه نە ناسراو نییه
لەم کەونەدا گەڕیدەکە
هەر ڕۆژەی له شارێكە
ڕۆژێک لە ئۆرشەلیمە
نزا بۆ پاکبوونەوە دەکات
ڕۆژێکی دی لە پاریسە و
دەپرسێ ئێرە شاری تیرۆرکردنی ناسنامەی منە
شەوێکیان میوانی تارانە و خەریکی لابردنی ماسکەکانە
بەيانییەک لە ئەنقەرە سەر خەوێک دەشکێنێ و
دەڵێت:ئازادی دیل ناکرێ و
پەیامێک ئاڕاستەی بەغدا دەکا و
ئێژێ وڵات بە خوێن ئاو نادرێ
لە دیمەشقەوە هاوار دەکات
سەرۆک ئەوە ڕۆژی ڕەشی تۆیە
کە پەپوولەکان بە ئاسمانتا نافڕن و
بیرکردنەوەکانت دیلی جەنگن.

ئەم منداڵە
گەڕێدەیەکی عاشقه
له مهاباد و ماردیندا به دوای ئازادیدا
له هەڵەبجه به دوای هەناسەیەکی بێ بۆنی سێو
له لالش به دوای ناسنامەی منداڵانی دوای شەڕ ئەگەڕێ
له کوبانی بەدوای خەندەی سەر لێوی دایکیدا
دەگەڕێ.
ئەو منداڵە
گەڕیدەیەکه بۆ ژیان نزا دەکا
گەڕیدەکی ڕووتە وەک ڕووتی حەوا
ئەو نازانێ سەر بە کام ڕەگەزە و
بۆ هێندە دەگەڕێ
ئینسانیبوونی ئەو منداڵە
لە حەقیقەتی مێژووەوە هاتووە و خەون دابەش دەکات
وەهم تا ئەوجی بیرکردنەوە
دیل دەکات.

گەڕیدەیی ئەو کۆنترە لە مێژوو
گەڕیدەیی ئەو کۆنتره له شەڕ
پێش شەڕ بانگەوازی ژیانی کرد
پێش باران گوڵەگەنمێك بوو
پێش تفەنگ عاشقێکی وێڵ بوو.
گەڕیدەیەک بوو لە چوار کانی ئاوی خواردەوە،
بەڵام هێشتا تینوو بوو.
ئاوێنەیەک بوو
دەم و چاوی ڕاستەقینەی مێژووی خۆی تیادا دەبینی.
ئێستاش ئاوارەیەکە لە باخچەکانی پووچگەراییەوە
وەهمەکانی تۆ باڵ دەکات و
لە پشت پەنجەرەکانەوە خەیاڵ تا ئەوجی نغرۆبوون لە لای هابیل و قابیل دیل دەکات.

ڕانیه
هاوار_تەیب

ئه‌كشێته‌وه‌و ناكشێته‌وه‌و له دواییدا به‌ بریاری سه‌رۆكه‌ شێتۆ‌كه‌كه‌ی ئه‌مریكا دۆناڵد ترامپ هێزه‌كانی ئه‌مریكا له‌ سوریا كشایه‌وه‌و به‌ پێی یاساورێسای وڵاتێكی زلهێزو داگیركه‌ر وه‌ك بڵێێت خاوه‌نی عێراقه‌ ئه‌و هێزانه‌ ‌ بۆ رۆژئاوای عێراق ره‌وانه‌ ئه‌كرێت و له‌ بنكه‌ سه‌ربازییه‌ گه‌وره‌كه‌ی ئه‌مریكا له‌ پارێزگاری ئه‌لئه‌نبار جێگیر ئه‌بن.
ئه‌ردۆگانی تیرۆریست له‌ یه‌كه‌م رۆژی هێرشه‌ درندانه‌كه‌ی بۆ سه‌ر رۆژئاوای كوردستان، كه‌وته‌ قسه‌كردن و، ئه‌و “” ئیسلامه ‌ئیمانداره “” سه‌ر به‌ بیری بۆكه‌نی ئیخوان ئه‌لموسلمین‌ زۆر ناوو ناتۆره‌ی ناشیرین و نه‌شیاوی به‌رامبه‌ر به‌ كورد به‌كارهێنا و، له‌ هه‌مووی زه‌قتر ئه‌وه‌ بوو وتی كورد ئیسلام نییه‌و، زه‌رده‌شتییه‌ و پێویسته‌ له‌ناو ببرێن.
دۆناڵد ترامپ بازرگانێكی شێتۆكه‌یه‌و، بووه‌ته‌ جێی باس و گاڵته‌جاری له‌ زووربه‌ی وڵاتان و، ره‌خنه‌ی لێئه‌گرن .به‌ تایبه‌ت له‌ ئه‌مریكاو، ئه‌م سه‌رۆكه‌ شه‌ری كوردو توركیای به‌ شه‌ری منداڵان ناوبردووه‌و، وادیاره‌ له‌ مناڵیدا له‌ سه‌ر شه‌قام و كۆڵنه‌كان وه‌ك كابرایه‌كی به‌ره‌ڵا ژیانی به‌ سه‌ر بردووه‌و، به‌ یادی جاران حه‌زی له‌ شه‌ره‌‌ گه‌ركه‌و، له‌ كوێ ره‌خنه‌ی لێبگیرێت وه‌ك سه‌گی هار ئه‌وه‌رێت و په‌لامار ئه‌دات.
رژێمی توركیای ره‌گه‌زپه‌رست له‌ مێژه‌وه‌ تا ئه‌مرۆ به‌ فه‌رمانی سوڵتانه‌ ئیسلامییه‌كه‌ی عوسمانلییه‌كان ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان سوپای توركیا ئوپراسیۆن له‌ دووای ئۆپراسیۆن و هێرش دژ به‌ كوردو كوردستانیانی باكورو باشورو رۆژئاوا به‌رێوه‌ ئه‌بات و، تاوانی جینوسایدو قه‌لاچۆكردنی پێكهاته‌ ئێتنیكییه‌كان ئه‌نجام ئه‌دات و، شارو گوندو ماڵی هاوڵاتیان وێران و خاپور ئه‌كات و، له ‌لایه‌ن جه‌نده‌رمه‌و سه‌ربازانی تورك ماڵ و موڵك وسامانیان به‌ تاڵان ئه‌برێت ته‌نانه‌ت مریشك ومراوی وپه‌له‌وه‌ریش له‌ ده‌ستیان قوتاریان نه‌بووه‌ و، ئه‌و كوردانه‌ی ‌ له‌ده‌ستی سوپای تورك رزگاریان بووه‌ ‌ بوونه‌ته‌ كۆچبه‌رو، ژیانێكی تاڵ به‌سه‌ر ئه‌به‌ن.
رەجەب تەیب ئەردوگان خاوەنی ھێزی چەکدارییە و پەیرەوی سیاسەتی پاکتاوکردنی کورد وپێكهاته‌كان ئه‌كات و، ئه‌یه‌وێت خه‌لافه‌تی( ده‌وڵه‌تی عوسمانی) زیندوو بكاته‌وه‌و، توركیا وه‌ك وڵاتێكی داگیركه‌ر هه‌لی بۆ ره‌خساوه‌ درێژه‌ به داگیركردنی خاكی وڵاتان بدات و، له‌ رابووردوودا قوبرسی داگیركردو، وبارگرژی له‌ گه‌ڵ یوناندا دروستكردو، به‌ هوێ دروستبوونی شه‌ر له‌ سوریا، توركیا به‌ یارمه‌تی تیرۆریست و چه‌ته‌كانی به‌ناو ئیسلام و شام و سوڵتان توانی به‌شێك له‌ خاكی سوریاو رۆژئاوای كوردستان وه‌ك جرابلوس و ئه‌لباب و عه‌فرین و به‌شێك له‌ مه‌نبج داگیر بكات و، له‌ ئێستاشدا په‌لی هاویشتووه‌ بۆ لێبیا له‌ دووری هه‌زاران كێلۆمه‌تر ( 1675 كیلومه‌تر دووری سنووری نێوانی ئیسته‌نبول ـ توركیا و ته‌رابلوس ـ لیبیا) یه‌و، له‌وێ { هه‌سه‌ده‌و شه‌رڤانانی} لێ نییه‌و، توركیا بۆ یارمه‌تیدانی داعش و گروپه‌ ئیسلامییه‌ رووره‌شه‌كان رووزی له‌و وڵاته‌ كردووه‌..
له‌ مرۆشدا توركیا له‌ سه‌ر خاكی باشوری كوردستان خاوه‌نی ژماره‌یه‌كی زۆره‌ له‌ بنكه‌و پێگه‌ی سه‌ربازی و، به‌وه‌ش نه‌وه‌ستاوه‌و، خواكوركی داگیركردووه‌و به‌ره‌و قوڵایی خاكی باشوری كوردستان ئه‌روات.
ئه‌ردۆگان و مه‌لا به‌دناو بێفه‌ره‌كانی له‌ 98 لە مزگەوتەکانی تورکیا لە ڕۆژی هەینی ڕابردوودا بەم شیوەیە ئاماژە و پاساو بۆ کوشتن و لە ناو بردنی کورد ئه‌كه‌ن .
( کورد نەتەوەیەکی بێ خودایە و کافرە ، کوردەکان زەردەشتین ، ئەم نەتەوەیە جیاوازن لە شوێن کەوتوانی دین و بەهاکانی ئێمە بۆیە ئه‌بێ لە ناو ببرێن).
ئه‌ردۆگانی تیرۆریست وفاشیست و خوێنرێژ بیره‌ ئیسلامییه‌ بۆگه‌نه‌كه‌ی، بیری ئیخوان ئه‌لموسلمینی چه‌په‌ڵ پاڵی پیوه‌ ئه‌نێت یارمه‌تیده‌ری توندره‌و تیرۆریسته‌كان بێت، بۆ له‌ ناوبردنی كوردو پاكتاو كردنی پێكهاته‌ ئاینی و ئیتنییه‌كان.
به‌ گوێره‌ی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی ئه‌مریكا رێكه‌وتنه‌كه‌ی جێگری سه‌رۆك دۆناڵد ترامپ مایك پێنس و ئه‌ردۆگان، رێكه‌وتنێكی پر له‌ شه‌رمه‌زارییه‌و، زوربه‌ی وڵاتان و گه‌لان به‌ چاوی سووك سه‌یری وڵاته‌كه‌مان ئه‌كه‌ن و، له‌ هه‌مان كاتدا رێكه‌وتنێكی فریوده‌رانه‌یه‌و ، ئێداره‌ی ترامپ زۆر لاواز ده‌ركه‌وتووه‌و، هه‌موو شتێكی راده‌ست توركیا كردووه‌.
ئه‌وه‌ی پێویسته‌ بووترێت : ترامپ وه‌ك بازرگانێكی سه‌رمایه‌داری خیانه‌تی له‌ كوردو پێكهاته‌كانی تر كرد.
توركیا به‌بێ شه‌ر گه‌یشته‌ ئامانجه‌كانی كه‌ چه‌ند ساڵه‌ بیری لێئه‌كاته‌وه‌و پلان و نه‌خشنه‌ی بۆ دارشتووه‌و، ده‌ستیگرت به‌ سه‌ر پانتایه‌كی گه‌وره‌ له‌ خاكی كوردستان.
ئه‌ردۆگانی تیرۆریست له‌لایه‌ن هێزی خیرخوازو پێشكه‌وتنخواز ناوی وه‌ك : دیكتاتۆر، تێرۆریست، فاشیست وگومرا ناوی ده‌ركرد، ( خوێ هه‌ر وابووه‌) حه‌زی له‌ كوشتن و خوێنرشتنه‌.
زۆر له‌ وڵاتانی ئه‌وروپاو، حزبه‌كان له‌ چه‌په‌وه‌ بۆ راستره‌وه‌كان دژی ئه‌ردۆگان و، ده‌ستدرێژی توركیان بۆ سه‌ر خاكی وڵاتانی ترو، داوا ئه‌كه‌ن توركیا له‌ په‌یمانی ناتۆ ده‌ربكرێت.
ئه‌ردۆگان ئه‌یه‌وێت ببێت به‌ پێشه‌نگی ئێسلامیه‌كان و ئیخوانه‌ سه‌ركیشه‌كان و، به‌ ناوی خواو ئه‌ڵلاهو ئه‌كبه‌ر مرۆڤی بێ تاوان و مناڵ و پیری په‌ككه‌وته‌ ئه‌كوژێت.
خۆبه‌ده‌سته‌ودان دۆراندنه‌ و، راسته‌ شه‌ر به‌رامبه‌ر به‌ وڵاتێكی گه‌وره‌ له‌ بلۆكی ناتۆو، خاوه‌ن سوپایه‌كی گه‌وره‌و تانك و توپ و فرۆكه‌ی جه‌نگی و چه‌كی مۆدێرنه‌، ئاسان نییه‌ به‌ڵام مردنمان له‌ ژیانی ژێرده‌سته‌ی دوژمن باشتره‌، كه‌ وابوو پێویسته‌ هێزی شه‌رڤانان بگه‌رێن به‌ دوای چاره‌سه‌رو، قه‌ت متمانه‌ به‌ ئه‌مریكا نه‌‌كه‌ن.
حكومه‌تی سوریا لاوازه‌و، رۆسیا له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌و حكومه‌ته‌ كار ئه‌كات، بۆیه‌ پێویسته‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی دانوستان له‌ گه‌ڵ سوریا و روسیا ئه‌كه‌ن زۆر وریا و هوشیار بن.
ئه‌وه‌ی گرنگه‌ بۆ باشوری كوردستان
جێی خۆشحاڵییه‌ زوربه‌ی حزب و كه‌ساییه‌تییه‌كان پشتگیری خۆیان له‌ رێی سه‌ته‌لایت و ته‌له‌فزیۆن و راگه‌یاندن وبه‌یان ده‌ركردن بۆ رۆژائاوا ده‌ربری و، هه‌روا تاقمێك دووره‌ په‌رێز بوون و، له‌رزو تاو ترس دایانیگرتبوو نقه‌یان لێوه‌ نه‌هات.
له‌ كۆتاییدا پێویسته‌ حكومه‌تی كوردستان به‌ پشتبه‌ستن به‌ توانای هێزی پێشمه‌رگه‌ی دلێرو خه‌ڵكی خۆراگری كوردستان هه‌ننگاو بنێت بۆ ده‌ركردنی بنكه‌ ومۆڵگاكانی توركیا له‌ ناو خاكی باشوری كوردستان.
دوور نییه‌ ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان به‌ كوده‌تای سه‌ربازی یان به رابوونی جه‌ماوه‌ر له‌ناو ببرێت.

ئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب

21/10/2019

ئه‌و كه‌سه‌ی تۆزێك قۆناغی پێش جێبه‌جێكردنی په‌یمانی سیڤه‌ر و هه‌ڵوێستی كورد له‌ توركیا بێنێته‌وه‌ یادی خۆی، ده‌زانێت كه‌ سه‌ركردایه‌تی تورك و به‌تایبه‌تی ئه‌تاتۆرك چۆن به‌ فرتوفێڵ و چه‌واشه‌كاری و ده‌مچه‌وركردنی ئیسلامی كوردی به‌ناوی گیڕانه‌وه‌ی خه‌لافه‌تی عوسمانی شه‌ڕی رزگاری توركیای به‌به‌شداری به‌هێزی گه‌لی كورده‌وه‌ كرد و، به‌ناوی گێڕانه‌وه‌ی حوكمی ئیسلامی عوسمانی و بێ قسه‌كردن له‌و ئامانجانه‌ی دژ به‌ ئێسلام و لایه‌نگیری عه‌لمانیه‌ت هه‌ڵیگرتبوو كوردی هه‌ڵه‌خه‌ڵه‌تاند و، ڕه‌وتێكی له‌و جۆره‌ی هه‌ڵخه‌ڵه‌تاو به‌ ئاواتی گه‌ڕانه‌وه‌ی حوكمی خه‌لافه‌تی ئیسلامی عوسمانی له‌دژی په‌یمانی سیڤه‌ر له‌ نێو كورددا دروست كرد و به‌كاری هێنان، به‌ ده‌یان هه‌زاریان له‌ شه‌ڕی به‌ناو رزگاری توركیا كوژران و دواتر ئه‌تاتۆرك ته‌نانه‌ت نه‌ك خه‌لافه‌تی نه‌گه‌ڕانده‌وه‌ به‌ڵكو زۆر هه‌نگاوی دژه‌ ئیسلامی گرته‌به‌ر و له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وانی كوردیشدا ته‌نانه‌ت نه‌یهێشت ناوی خۆیان به‌كوردی بلین و په‌رشوبڵاوی كردنه‌وه‌( ئه‌گه‌ر ئه‌تاتۆرك ئه‌وه‌ی له‌ دلێدا بوو به‌ نهێنی به‌كاریهێنا، ئه‌م ئه‌ردۆگانه‌ی نه‌وه‌ی ئه‌تاتۆرك به‌ ئاشكرا ئه‌و فێل و چه‌واشه‌كاریه‌‌ به‌كاردێنێت).
كه‌س ئه‌وه‌ی له‌بیر ناچێت كه‌له‌ ئێران چۆن ره‌وتی ئیسلامگه‌را و به‌تایبه‌تی شیعه‌گه‌رایی له‌لایه‌ن ده‌سه‌لاته‌ یه‌ك له‌ دوای یه‌كه‌كانه‌وه‌ به‌كارهاتووه‌ و، چ ره‌وتێكی ئیسلامگه‌رایی بۆ ئه‌و هه‌موو ماوه‌ دوورودرێژه‌ له‌ ناوچه‌ سونی و شیعه‌نشینه‌كانی دورستكرا و به‌و هۆیه‌وه‌ توانه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی كورد له‌گه‌ڵ فارسدا تا راده‌یه‌كی زۆر سه‌رخرا و به‌ كزبونی روحی نه‌ته‌وه‌یی پشتی كورد و شۆرشه‌كانی له‌و وڵاته‌ شكاند و سه‌رجه‌م جموجوڵ و بزوتنه‌وه‌كانی شكستپێهێنا و، تا ئێستاش ئه‌و فریودانه‌ كاریگه‌ریی خۆی له‌سه‌ر فكر و بیروباوه‌ڕ و عه‌قیده‌ی زۆرینه‌ی خه‌ڵكی ئه‌و به‌شه‌ی به‌جێهێشتووه‌ و خه‌ڵك و ره‌وتی شۆرشگێری كوردستانی رۆژهه‌ڵات به‌ده‌ستیه‌وه‌ ده‌ناڵێنن، جا ئه‌گه‌ر ئه‌و كاریگه‌رییه‌ به‌ هۆش و ئاگایی خۆیانه‌وه‌ بێت یان به‌ بێ ئاگاییه‌وه‌ بێت.
كه‌س شۆڕشه‌كانی گه‌لی كورستانی باشووری زه‌مانی پێش ده‌رتۆقینی ده‌وڵه‌تی عیراق و پاش دروستكردنی له‌لایه‌ن به‌ریتانیای كۆڵۆنۆیأڵی به‌رژه‌وه‌ندخواز و به‌تایبه‌تی بزوتنه‌وه‌كه‌ی شێخ مه‌حمودی له‌بیر ناچێته‌وه‌، كه‌ جه‌وهه‌ری بیرو جموجوڵه‌كانی و مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ل به‌ریتانیا له‌سه‌ر بنه‌مای ئاینی ئیسلامی( ته‌نانه‌ت له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ هێزی ره‌وانه‌ی به‌سرا كرد) و سڵكردنه‌وه‌یان له‌ هاوكاری خه‌ڵكی نائیسلامی و، دابه‌شبونی كوردستان به‌سه‌ر هه‌ر چوار پارچه‌كه‌، چه‌ند كاریگه‌ریی سه‌لبی له‌سه‌ر ره‌وتی ژیانی خه‌ڵك و شۆرشه‌كان هه‌بوو وئاسته‌نگی له‌به‌رده‌م گه‌یشتن به‌ ئازادی و سه‌ربه‌خۆیی دانا.
ئه‌مرؤش له‌ توركیا ئه‌و ره‌وته‌ ئیسلامیه‌ ئه‌ردۆگانیه‌ هه‌ڵخه‌ڵه‌تاوه‌ به‌رژه‌وه‌ندخوازه‌ درێژه‌پێده‌ری زه‌مانی پێش سیڤه‌ری ئه‌تاتۆرك و شۆرشه‌ ئیسلامیه‌ كوردیه‌كانی تره‌ له‌ كوردستانی گه‌وره‌دا، بۆیه‌ ئێستا وا ئه‌ردۆگان له‌ ناوچه‌ كوردیه‌كان ئه‌وه‌نده‌ ده‌نگ دێنێت و، له‌ كوردستانی باشوریش چه‌ند شه‌رمنانه‌ باسی دستدرێژیه‌كانی ئه‌ردۆگان بۆ سه‌ر كورد ده‌كرێت و ته‌نانه‌ت یه‌كێكی وه‌كو عه‌لی قه‌ره‌داغی به‌و شێوه‌ بیره‌ كۆنه‌ تازه‌یه‌وه‌ هه‌ڵوێست ده‌نوێنێت.
كه‌س هه‌یه‌ به‌شی رۆژئاوای كوردستانی لێ روون نه‌بێت، ئه‌وه‌ی جێگه‌ی باسه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی شۆرشی كورد له‌م‌ به‌شه‌ نوێ یه‌ واهاتووه‌ كه‌ ئه‌و ره‌وته‌ ئیسلامیه‌ كاریگه‌ریی گه‌وره‌ی له‌سه‌ر نه‌بێت‌، بۆیه‌ تا ئێستاش جێگه‌ی ئومێده‌ بۆ هه‌مووان، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ره‌وتی عه‌لمانی له‌ زوڵم و زۆر له‌به‌رامبه‌ر گه‌له‌كه‌مان قسوری نه‌كردووه‌، چ له‌ توانه‌وه‌ و له‌بیركردنی كه‌لتور و رۆشنبیری و دابونه‌ریتی خۆیان بۆ ماوه‌یه‌كی دورودرێژه‌ هه‌موو رێگایه‌ك به‌كارهێنراوه‌، یان به‌سه‌ركوتكردن و ته‌عریب كردن و گۆڕینی دیموگرافی ناوچه‌كه‌یان پاشه‌كشه‌یان پێكراوه‌. به‌ڵام كاریگه‌ریی ره‌وتی ئیسلامی تا ئێستا وه‌كو پارچه‌كانی تر زاڵنه‌بووه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی؛ له‌لایه‌كه‌وه‌ له‌چاو شۆرشه‌كانیتر تازه‌ن و له‌سه‌رده‌مێكدا سه‌ریانهه‌ڵداوه‌ كه‌ ره‌وتی ئیسلامی ئه‌وه‌نده‌ له‌ حاڵه‌تی په‌ره‌سه‌ندا نه‌بوون له‌ نێو كورد له‌و پارچه‌یه‌ و، ئه‌وان له‌ كه‌شی پێشكه‌وتنخوازیدا رۆڵی خۆیان ناگێڕن و، له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاته‌ یه‌ك له‌دوای یه‌كه‌كانی سووریا به‌ناو عه‌لمانی بوون و ئه‌م كارته‌یان وه‌كو به‌شه‌كانی تر له‌دژی گه‌لی كوردستانیان به‌كارنه‌هێناوه‌.
بۆیه‌ ئه‌وه‌ی پێویسته‌ لیره‌دا بوترێت ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كه‌س سه‌ری سوڕنه‌مێنێت له‌ هه‌ڵوێستی زۆرینه‌ی ئیسلامی سیاسی و ره‌وتی ئیسلامی له‌هه‌ر چوار پارچه‌كه‌ی كوردستان له‌مه‌ڕ شۆرشه‌كانی كورد و له‌به‌رامبه‌ر قڕكردن و له‌ناوبردنی كورد له‌ یرۆسه‌كانی ئه‌نفال و كیمیابارنی هه‌ڵه‌بجه‌ و ئه‌مرۆش له‌ ناوباردنی كورد له‌ كوردستانی رۆژئاوا له‌ لایه‌ن ئه‌ردۆگان و چڵكاوخۆر و به‌كرێگیراوه‌ ئیسلامیه‌كانیه‌وه‌.
ده‌كرێت بڵێین ئه‌گه‌ر دوژمنان به‌تۆپ وته‌یاره‌ و هه‌موو چه‌كێك دژی گه‌لی كورد وه‌ستاون و شۆرشه‌كانیان له‌ناوبردووه‌، ئه‌وا ره‌وتی ئیسلامی فاكته‌رێكی سه‌ره‌كیتر و یامه‌تیده‌ر بووه‌ بۆ له‌ناوبردنی سیاسیانه‌ و كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌ و ته‌نانه‌ت سه‌ربازیانه‌ی گه‌لی كورد چی راسته‌وخۆ بێت یان به‌ ناراسته‌خۆ له‌ یارمه‌تیدانی دوژمنان، یان به‌خۆیان به‌ناوی ئیسلام و گه‌ڕانه‌وه‌ی به‌ناو فكر و فه‌لسفه‌ی ئیسلامیه‌وه‌ زه‌بری كوشنده‌یان له‌ پرسی كه‌لی كورد داوه‌. بۆیه‌ ده‌بێت كورد راشكاو بێت و رۆپه‌رمایی نه‌كات بۆ خاترجه‌می ئیسلامی سیاسی به‌ناوی چه‌واشه‌كارانه‌ی یه‌كێتی و یه‌كبوونی گه‌لی كورده‌وه‌، به‌ڵكو ده‌بێت بۆ نه‌وه‌كان روون بكرێته‌وه‌ كه‌ هۆكاری سه‌ره‌كی و بنه‌ڕه‌تی دابه‌شبون و په‌رشوبڵاوی گه‌له‌كه‌مان له‌پاش ره‌فتاری دوژمنان و زه‌بروزه‌نگیان ئه‌وان ره‌وتی ئیسلامی بووه‌ و، تا ئێستاش و هه‌میشه‌ و به‌ره‌ده‌وامی خاڵی لاوازی ئه‌م گه‌له‌ بوون و ده‌بن، به‌ پێچه‌وانه‌ی دوژمنه‌كانمان كه‌ ئیسلامیان بۆ به‌هێزبون و پاراستنی نه‌ته‌وه‌ و گه‌لی خۆیان به‌كارهێناوه‌. بۆیه‌ ئه‌گه‌ر به‌هه‌ر شێوه‌یكی بێت چاره‌سه‌رێكیان بۆ نه‌دۆزرێته‌وه‌، ئه‌م ره‌وته‌ ئێسلامیانه‌ هه‌روا بوون و هه‌رواش ده‌بن.

لێرە
مردن
بە
جوملە و
موفرەد
دەست دەکەوێ ، ئازیز ..!
وەرە
سەرژمێرم کە ،
بزانە
نەیانکوشتووم ، ئازیز ..؟!
بزانە
خۆم نەکوشتووە ..
یان
تۆیشم نەکوشتووە ، ئازیز ؟!

ئێرە
پڕ پڕە
لە
کۆتایی و
ھیچ
دەست پێکردنێ
لێرە
دەست پێ ناکا
ئازیز ..
سەیرم لێ دێ
بەھار
گیا سەردەردێنێ و
ناترسێ
درەخت
چرۆ دەردەکا و
ناترسێ ..
باران
دەست لە ھەور
بەرئەدا و
ناترسێ ،
بەمردوێتی
لەسەر
خاکێ
لقی دارێ
گۆماوێکدا
بە کوژراویی
بیدۆزنەوە ..
سێ چوار کەناڵ
حەوت ھەشت
بۆینباخ لە ملی
داخ لە دڵ ،
بابەتەکەی
بقۆزنەوە ..
ئازیز ..!

نەوزاد بەندی

ئێـمــەی زارۆکــی دڵ پـــڕ لـــە هیـوا
بــە ئـومێـد دەژیــن وا لـــە ڕۆژئــاوا

واری خــۆمـــانــە ئــەم نـیـشـتـمـانـە
زێـدی خــۆمــانـە ئــەم کوردســتـانـە

ناخوازیـن شـەڕ بـێ لـە ئـامێزی خاک
خەندەمان دەوێ ئێمەی دەروون پاک

ســـتـران دەبێژین بـــۆ ژیـنـی شــادی
دەبێژین بـــژی ئـــاشـــتـی و ئـــازادی

ئەم خاکە جوانە با دوور بێ لە جەنگ
دوور بـێ لـە دەنـگـی فـڕۆکـەو تفەنگ

خـۆشــە وڵاتــمــان بـــێ ئـــاژاوە بــێ
هـــەر ئـــــاوەدان و هـــەر ڕازاوە بــێ

        ڕۆستەم خامۆش
       هەولێر ۲٠۱۹/۱٠/۱۹