پیاسەیەك بە گەردوونی ناخدا

ئەم نووسینە بابەتێکە زۆر تایبەتە بە خۆمەوە . گەمەیەکی هێجگار سەرنجڕاکێشی هونەری و شیعری و لە هەمان کاتدا فەلسەفیشە . سەرەتا چەند دێڕێك بووکاتێ پیادا چوومەوە بوو بەم بەرهەمە کە هێشتا ئەگەر بکەوێتە پێش چاوم ئارەزووی گۆڕانکاری دامدەگرێت . جۆرێکە هەر جارێك کە دەیخوێنمەوە بە دەستی خۆم نییە بەردەبمە قرتاندن و خستنە سەر بە پێچەوانەی زۆربەی نووسینەکانم کە دەسبەجێ بڵاویان دەکەمەوە . رەنگە هونەری شیعر و زمانم فەرامۆش کردبێت وەلێ ئەم بیرۆکەیە هەمیشە تازەیە و هەرگیز کۆن نابێت . وەرگێڕانێکی راستەوخۆی هەستە گەرمەکانی ژیان و ئینسانە. دەگونجێ بتوانم لە پاشەڕۆژدا بە وردی کاری تیادا بکەم دەقێکی نایابی لێ دەربچێت وەلێ لەم بارودۆخەی ژیانمدا ئەوەم بۆ ناگونجێت . وا جارێ لە فەوتان رزگاری دەکەم دەرفەتیش بڕەخسێت بە زەوقێکی شیعریەوە جارێکی تریش دەینووسمەوە . دەق هەیە بە ئاستەم دەستکاری یەك وشەی بکەیت دەشێوێت دەقیش هەیە چەندەی زۆرتر دەستکاری بکەیت جوانتر و درەوشاوەتر دەبێ وەك ئەم کورتە پیاسەیە . بە ئاشکرا خۆی پێت دەڵێ هێشتا گەمەکە تەواو نەبووە و زۆری بە بەرەوە ماوە .

من دەمێکە ، زۆر دەمێکە
ئاوی بادەی مەحاڵم نۆش کردووە بۆیە
چی لە ناو مێشك و دڵدایە بووە بە پرسیارێك
لە هیچ کتێب و تابلۆ و ئاواز و فەلسەفەیەکدا
وەڵامی نییە
گشت وەڵامەکان رێژەیین !
کۆڵ نادەم تا دوا چرکەی تەمەنم
چاوشارکێ لە گەڵ ( کات ) دا دەکەم
بە خۆشی بێت
یا بە ناخۆشی ناچارم
هەموومان بە ناچاری هاتووین
با وەك هێلکەیەکی دوو زەردێنە
لە سەر هێڵی ئیستیوای نێوان هەردووکیان
بە رۆنی چارەنووس لە ناو تاوەی ئەجەلدا
هەڵقرچێم و بسووتێم
یا وەك سۆفیەکی گۆشەگیر
لە سووچە دوور دوورەکانی
خەڵوەتخانەی ناخمدا
سەمای پایزانە بکەم
سەمایەك لە زیکری ئەو دەروێشە دەچێت
بەر هێزی موگناتیسی جەزبە کەوتووە و
سەر بادەدات و حاڵ گرتوویەتی و
نازانێ چی دەڵێ
نازانێ باسی چی دەکات
منیش نازانم چی دەڵێم و
باسی چی دەکەم
دەربڕینێکە ….
ئا ، تەنیا دەربڕینێك و هیچی تر
هەر دەڕۆم و دەڕۆم
ژیرانە بێ یا شێتانە
بە دەم گۆرانیەوە بێ یا گریان
کاتێ دەکەومە شوێن سۆراغی
دۆزینەوەی رەگەکان
رەگی شتەکان و هیچەکان
رەگی درەختەکان و
ئینسانەکان و ئەستێرەکان و
هەسارەکان و
دەنکە ئەتۆمە وردیلە و مەزنەکەی بیگ بانگ
دەبینم رێکەوت لە چەند هۆیەك پێکهاتووە و
هەرگیز ئەنجام بێ هۆ نییە
با فەلسەفە بخەینە ئەولاوە
با بە سادەیی وەك کوڕە سادەکەی
جارانی رەحیماوە مەست مەست بڕۆم
دووبارە نا هەزار بارە
ئەم خاچی ئازارە بە کۆڵمدا بدەمەوە
ئێ باشە لەم دوو رێیانەدا
کە هەر یەکەیان دەیان رێچکە و توولەڕێی تازەی
لێ دەبێتەوە
لەوانیش دەیان و هەزاران رێگای پان و پۆڕی تر
من بۆ کوێ بڕۆم ؟
دەگریم بە کوڵ دەگریم
قا قا پێدەکەنم
بۆ سەری خۆم بیەشێنم ؟
مەتەڵێکە نایزانم و تەواو
( نازانم رەحەتی گیانم )
ئا ، بۆچی نا ؟؟
دەکرێ خۆم بخەڵەتێنم
چی لە خۆخەڵەتاندن ئاسانترە ؟
دەکرێ بڵێم :
من بۆیە لەدایك بووم چاوەڕوانی گۆدۆ بکەم
دەکرێ واز لە نووسین بهێنم
لە جێی بیری تازە
بۆ شێوەی تازە بگەڕێم
بۆ نموونە : حەوت کراسی رەنگاوڕەنگ
هەر جارێك و هەر شیعرێك
کراسێك دەکەمە بەر وشەکان
ئەوسا لە ژێر هەر رەنگێکدا
مانایەك دەدرەوشێتەوە
بەڵام من بۆ خوێنەر نانووسم
چاوەڕێی ناو و نازناوی گەورە گەورە نیم
ئەگەر لە ناو هەزار رەنگدا
تاقە بیرێك بشارمەوە
بێجگە لە رەنگێکی گونجاو
چاوم هیچی دی نابینێت
بۆ نا ؟
دەکرێ خۆم بخەڵەتێنم
ئەگەر گۆدۆش نەیەت
لە دڵەوە چاوەڕێی یار دەکەم
دەکرێ بە هیوای هاتنی
فریشتەیەکی ژن
یا ژنێکی فریشتە کە نازانم
بوونی هەیە یا نا
دەیدۆزمەوە یا نا
دەکرێ هەر بڕۆم و بڕۆم
دەی ، گریمان دۆزیمەوە و یار هات
خەنی لە خۆم یار هات
ئایا کێشەکە لێرەدا کۆتایی دێت ؟
یا لە سەرەتای کۆتاییەوە
خاچی ئازارێکی گەورەتر هەڵدەگرم ؟
وەك هەمیشە بە دڵێکی
نیوە تاریك و نیوە رۆشن
دەبێ گورج گورج بکەومەوە رێگا
تا قەترەیەك خوێن لە دەمارەکانمدا بمێنێت
دەبێ تەماشای دوور دوور دوور
بکەم و هەر بڕۆم
خودایە چ ورووژان و تووانەوەیەکە
جار جار بە ئینسانبوونی خۆم پێدەکەنم
جار جاریش بۆ بەئینسابوونی خۆم دەگریم

رەنگی مردن

جار جار بە جۆرێك گڕ دەگرم
خەریکە لە نوکی پێوە تا تەوقی سەرم
وەك ئاگرەکەی باوەگوڕگوڕ
بسووتێم و ئیتر هەرگیز نەکوژێمەوە
رۆژی دوایی
تەماشا دەکەم نەك تەنیا
سارد و خامۆش بوومەتەوە
بەڵکو بوومەتە گۆمی بەستەڵەك
روومەتم شووشەی شەختەیە
وا هەست دەکەم
تا سەر ئێسقان سەرما هوروژمی هێناوە
تا ماوم گەرم نابمەوە
باوەڕم بە داگیرسان و
بە کوژانەوە نەماوە
ئەم ژیانە ژانەسەرە بێ خواستی خۆم
سەر بەرەو خوار و بەرەو ژوور
روو لە رۆژئاوا و رۆژهەڵات
هەر دەمبات و دەمهێنێت و وازناهێنێت
ئەوەی دەمەوێ نامداتێ
کەی بیەوێ گڕی دۆزەخ بەردەداتە
خەرمانی هیوا و خەیاڵ و خەونەکانم
یان رێك بە پێچەوانەوە
بە دیوەکەی تردا ، خوێنی
یەك یەك هەموو ئۆرگانەکانی ناو لەشم
دەکات بە شاخێکی بەستوو
پاشان بە رەنگێکی غەریب
کە لە رەنگی مردن دەچێت
لە سەر جەستەی
سپی و مەییوم دەنووسێت :
زەمهەریر و سەهۆڵبەندان

رەنگی هیچ

کەس نازانێت و ناتوانێت
بە وشە و رەنگ و ئاواز
وێنەی خەم ( وەك چۆن خۆی هەیە )
بکێشێت
تەنیا هەست بەوە دەکەین
باس باسی کزەبایەکی ساردە
کەس نازانێت و ناتوانێت
ئەو لافاوەی لە دڵیدا پەنگی خواردۆتەوە
بەرداتەوە
ئەگینا خۆی یەکەمین کەس دەبێت
کە تیایدا بخنکێت
نووسەر و شاعیر تا ماون هەمیشە خەون دەبینن و دەڵێن :
بشێ رۆژێك بێ رۆمانێك یا شیعرێك بنووسم و بڵێم :
ئۆخەی ئەوەی ویستم نووسیم
ئیتر بشمرم قەیناکا
هونەرمەند تا ماوە هەمیشە
لە گەڵ خۆیدا منجە منجیەتی :
تابلۆیەك لە مێشکمدایە
بە رەنگی ئاسایی نانەخشێنرێت
بشێ رەنگی دەیکە هەبێت ؟
بۆنموونە رەنگی هیچ
چونکە هیچ یەك هیچ نییە
رەنگەکانیان جیاوازە
گۆرانی و سیمفۆنیەکانیش
لە باشترین حاڵدا
وەك دەنگدانەوەی دوور دوور وان
دەبیسترێن و نابیسترێن
نا جوانێ هەرگیز رەشبین نیم
قەناعەت گەنجینەیەکی بێ بنە
شەڕ لە گەڵ چارەنووس و
بەختی بێ بەختی بەئینسانبوون ناکرێت

نەفرەت و گوناهە رەشەکان

واملێهاتووە وێنەی تۆ
بکەم بە دەستپێکی شاشەی کۆمپیوتەر و
لە ئاسمانی چاوەکانتا بەرز هەڵفڕم
نەتوانم بگەڕێمەوە
بۆسەر ئەم زەویە نەگبەتە پڕاوپڕەی
لە نەفرەت و گوناهو هەزاران هەزار
شەیتانی هار
من بەرگەی هەواڵەکانی تی ڤی و
کۆمپیوتەر ناگرم
دەترسم لە ناکاوێکدا
پیلم بگرن
بۆ ناوجەرگەی خۆپیشاندانێکی گەورە
خۆیشیان نازانن بۆ کێیە و دژی کێیە
من تازە ئێکسپایەر بووم
لە جیهانی نەوت و خوێندا
بێجگە لە چاوەکانی تۆ
هیچ رۆشناییەك نابینم

کوودەتا

بێجگە لە خۆت
چەند خەونێکی پچڕ پچڕ و کورت نەبێ
هیچت تیادا نەهێشتمەوە
تەماشام کە چۆن بووم بە ئاوەدانترین
تەنیای دونیا !

چۆلەکەکانی سیمفۆنیای
کاتژمێری بیست و پێنج

رۆژانە
شتگەلێك دەکەم ، دەنووسم ، دەخوێنمەوە
یا دەبیستم و دەبینم
هەستێك دامدەگرێت
بێجگە لە دووبارەبوونەوە و کوشتنی کات
دونیا شتێکی تازەی پێ نییە
رەنگە لەم سەردەمەدا مێشکی ئینسان
زیاتر بڕ نەکات
ئەگینا
ژمارەی خانە بەتاڵەکانی ناو مێشك
هێجگار زۆرن
تا ئەم چرکەیە
رەنگە تەنیا چەند دانەیەکی زۆر کەمیان
لێ بەکارهاتبێت
ئەگەر تۆزێ زیاتر بن
ئەوسا بەزمە گەورەکە دەست پێدەکات و
دەبێتە پێشبڕکێی فتبۆڵێنی نەوەوی
لە نێوان هەسارەکاندا
ئەو کاتانەی بە خۆڕایی رۆیشتوون
بێ سود یا زیان
بێ قازانج یا زەرەر
لە تەواوی تەمەنم دەربهێنم
رەنگە تەنیا ئەو ساڵانە بمێننەوە
کە هێشتا منداڵ بووم ونەمدەزانی کات چییە
چ جیاوازییەك نابینم
لە نێوان ژیانی خۆم و حوکمدراوێك
بە سزای زیندانی هەتاهەتایی
لە گەڵ ئیشکردنی قورسدا
بێجگە لەوەی ئازار و ئەشکەنجەی زیندانییەکە
جەستەییە
تەنانەت ئەگەر خوێنیشی لەبەر بڕوات
یا بە بەردەوامی زاامەکانی بکولێنەوە
هێشتا هینەکەی من نوێنەری راستەقینەی
هەناسەی ساردی ئینسانە
بۆن و دەنگ و رەنگی نییە
هەمیشە بیر دەکاتەوە
کاتێ خەویش دەمباتەوە
ئەو هێشتا بیر دەکاتەوە
بە خەون و خەیاڵیش دەرەقەتی نایەم
چەندەی بە لاڕێدا دەیبەم
هەمیشە دێتەوە سەر شەقامی گشتی
تاقەتێکی دەوێ لێی بپرسم
بیر لە چی دەکاتەوە ؟
جار جار لە هیچ و
جار جاریش لە هەموو شتێك
ئەو پێی وایە ( هیچ ) و ( هەموو )
زۆر لە یەکەوە نزیکن
هیچ لە دەرەوەی سێ مەوداکەی گەردووندا
هەبووە و دەمێنێت
نە سەرەتای دیارە نە کۆتایی
با زیاتر سەری خۆم و تۆیش نەیەشێنم
وەك راهاتووم لەم ساتە قورسانەدا
فێڵ لە خۆم دەکەم
رۆمانێك دەخوێنمەوە
تەماشای فیلمێك دەکەم
یا لە سەر پشت رادەکشێم و
چاوەکانم دەنووقێنم
دوور دوور دوور
چەند هەزار ساڵێکی هەتاویی
دوور دەکەومەوە و
گوێ دەگرم لە جریوە جریوی
چۆلەکەکانی سیمفۆنیای
کاتژمێری بیست و پێنج

شیوەن

کەس وەك خۆم شیوەنم بۆ ناگێڕێت
کەس وەك خۆم بە مردنم دڵگران نابێت
کەس وەك خۆم
هەست بە ئازاری ئەو گوێزانە تیژە ناکات
چۆن دڵم شەقار شەقار دەکا کە دەمرم
دەڵێم گوناحە بەم هەموو تامەزرۆییەوە
ببم بە هیچێکی بێ گیان و بێ زمان
وەك بەرد
وەلێ کە دەڕوانمە عاجباتیە مۆمیاکراوەکانی
مۆزەخانەی ژیان
خێرا دەست بە لووتمەوە دەگرم
تا بە بۆن نەکەوم
بزەیەکی گاڵتەئامێز دەکەوێتە سەر لێوم
بە خۆم دەڵێم بیری لێ نەکەیتەوە چاکترە
هیچستان هەر هیچستانە
جارێ چەند پەرداخێکت ماوە نۆشیان بکەیت
چەند ماچێکت ماوە
مردنی تیادا بتوێنیتەوە
چەند کتێبێک ماون بیانخوێنیتەوە
رەنگە چەند شیعرێکیشت پێ مابێت
بیاننووسیتەوە
پەلە مەکە
رەنگە پاش چەند ساڵێکی تر
گلگامێش پەیدا بێتەوە و
لە دوڕگەکانی واق واقەوە
دەرمانی ( نەمریی ) بۆ ئینسان بدۆزێتەوە
ئەوسا هەر بە کاڵی گۆشتی یەکتری دەخۆن
تا لەشکری بێ کۆتایی
لە سەر ئەم زەویە بچووکە
جێگای ببێتەوە
رەنگە ئەوسایش
بیری یادەوەرییە خۆش و
ترووسکە ترووسکی رۆشنایی
رەنگە ناسك و نایابەکانی ئەم رۆژگارە بکەین
ئێمە هیچ نازانین
هەندێکمان دەزانین کە هیچ نازانین
بەشێکی ترمان نازانین
بزە گاڵتە ئامێزەکە دێتەوە سەر لێوەکانم
رەنگە من هەر بەو بزەیەوە بمرم
تا خودا زووتر و باشتر بمناسێتەوە
چۆن بە رووتی و بێ گوناح لەدایکبووم
ئاوایش بۆ باوەشی
نیشتیمانی راستەقینە و هەمیشەیی خۆم
گەڕامەوە و نەمزانی
حیکمەت لەم کورتە سەفەرەدا چی بوو ؟

یول ( کریسمس ) لە ڤێستەرۆس

کش و ماتە قەراغەکانی شار
ساردە ، بەفرە ، وژە وژی بایە
چۆلەکەکان ئەم ماڵ ، ئەو ماڵ لە برساندا
جوکە جوك و باڵەفڕەیانە
تەنانەت درەختەکانیش
بە تووڕەییەوە هەناسەی تەڵخ و بۆر دەدەن
بە پێچەوانەی سەنتەری شارەوە
کە لە ناو گڵۆپی رەنگاوڕەنگدا جمەی دێت
نازانیت ئەمە شاری بنیادەمە
یا مێروولەی ورووژاو
ئۆتۆمبێلەکانیش لەم رۆژانەدا مەستن
لە جیاتی بەنزین بادە دەخۆنەوە و
بە ئەلکەهول کاردەکەن
سویدیەکان لە خۆشی هاتنی یول
پۆل پۆل و فڕکان فڕکان
رادەکەن و فریا ناکەون
لە ماڵێکی ئەوسەری شاردا
ئەگەر تەماشای پەنجەرەیەکی تریفەیی بکەیت
پیاوێك ناوی سەلام محەمەدە
بە تەنیا دانیشتووە و
قاوەی بەیانی دەخواتەوە
نە را دەکات نە فڕکان فڕکانی پێکەوتووە
نە دڵخۆشە نە دڵتەنگ
نە هەست بەوە دەکات زەمەن
هێواش هێواش بۆ پێشەوە دەچێت
یا پەلەیەتی و بازی گەورە گەورە دەدات
دانیشتووە و لەسەرخۆ قاوەکەی دەخواتەوە
ئەو بەیانیان بە بۆنی قاوە مەست دەبێت
بیر لە تاڵەموویەکی زۆر باریك دەکاتەوە
لە نێوان شێتبوون و ژیری
یا دابڕان و بەیەك گەیشتن
بیر لە ماڵئاوایی دەکاتەوە و
گوێی بۆ گۆرانی ( ئان کاترین ) ی ( کۆرنێلیس )
هەڵخستووە
خەریکی مەشقکردنە لە سەر یاری
جیابوونەوە لە دڵی خۆی
ئەو دڵەی هەزار و یەك موسیبەتی بەسەرهاتووە
دڵێك سپی سپی وەك ئەڵماسی شووشە بڕ
لە دوورەوە دەبریسکێتەوە
دڵێك لە بەردەم نوکە پەنجەکانی یاردا
هەمیشە لە لۆکە نەرمتر
وا خەریکە سەرما بیتەزێنێ و بیبەستێت و
بیکاتە بەردە بەفرینە
دڵێك دەیان بزماری ئاگرینی پیا چزاوە و
هەزاران جار داخ بووە
دەڵێی نە بای دیوە نە باران
ئەم بەیانیە دڵم منداڵ بۆتەوە
وڕکی گرتووە
لێوی خستۆتە سەر لێو و
هەنسکە هەنسك بەری نادات
خەریکە بگری و بڵێ :
داد خودا
کە ئینسان ئازاد نەبوو
چ حیکمەتێکە خوڵقاندنی ؟
قەلەڕەشێکی برسی هاتە ناو حەوشەکەوە
هەناسەی تووڕەیی دارستان
تێکەڵەیەکە لە باران و بەفر
سویدیەکان هەر رادەکەن و
فریای دیاری کڕین ناکەون
منیش لەمدیو پەنجەرە تریفەییەکەوە
قاوە دەخۆمەوە و بیردەکەمەوە
چۆن دڵی خۆم فەرامۆش بکەم و
ئەو پێچی مێزەرەی لە تەمەنم ماوە
بیدەمە دەستە دڕکاوی و
زبر و رەقەکانی ئەقڵەوە
نا هەزار نا
من تەنیا بە ئەقڵ ناژیم !

• به‌كالۆریۆس له‌ دیبلۆماسییه‌ت و په‌یوه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان
  وه‌ك زانراوه‌ دیبلۆماسییه‌ت داده‌نرێت به‌خاڵێكی گرنگ و خه‌سڵه‌تێی تایبه‌تمه‌ند بۆ نوێنه‌رایه‌تیكردنی سیاسی ده‌وڵه‌تان و چۆنییه‌تی به‌ڕێوه‌بردنی كارووباری ده‌ره‌وه‌ی وڵات له‌لای كه‌سان و وڵاتانی بێگانه‌، هه‌روه‌ها دیبلۆماسییه‌ت داده‌نرێت به‌هۆكارێكی سه‌ركه‌وتوو له‌په‌یوه‌ندی نێوان خه‌ڵك، به‌و هۆیه‌وه‌ دیبلۆماسیه‌ت پارێزگاری له‌ ڕه‌گه‌زی مرۆڤایه‌تی كردووه‌ له‌ ده‌ست نه‌هامه‌تی و له‌ناوچوون، به‌هۆی ئه‌وه‌ی ده‌توانرێت له‌و رێگه‌یه‌وه‌ كۆتایی به‌جه‌نگ و ناكۆكییه‌كان بهێنرێت له‌نێوان لایه‌نه‌ ناكۆكه‌كان وڵاتان. له‌لایه‌كیتر دیبلۆماسیه‌ت داده‌نرێت به‌ هونه‌رێكی به‌رز له‌سیاسه‌ت و په‌یوه‌ندیكردن له‌ناویدا زۆر له‌ خواسته‌ باڵاكان و ئاره‌زووه‌ كه‌سییه‌كان و جۆره‌كانی په‌یوه‌ندیكردنی كۆمه‌ڵایه‌تی ڕه‌نگ ده‌داته‌وه‌. لێره‌وه‌ دێینه‌ سه‌ر مه‌به‌ستی باسه‌كه‌مان واته‌ رێگه‌كانی بوون به‌ دیبلۆماسێكی سه‌ركه‌وتو. به‌تیشك خستنه‌ سه‌رچه‌ند لایه‌نێك له‌بنه‌ماو پره‌نسیپه‌كانی ئه‌و بواره‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ین به‌شیوه‌ی خاڵ به‌ندی شرۆڤه‌یه‌كی ئه‌و بابه‌ته‌ بكه‌ین.

  دیاره‌ دیبلۆماسییه‌ت پره‌نسیپه‌كانی بواری هه‌ڵسه‌نگاندن و ووردبوونه‌وه‌ له‌بابه‌ته‌كان له‌خۆ ده‌گرێت پێش قسه‌كردن وه‌رگرتنی هه‌رجۆره‌ هه‌ڵسوكه‌وت و بریارێك ده‌رباره‌یان، هه‌روه‌ها له‌ناو چوارچێوه‌ی دیبلۆماسیه‌تدا ده‌توانرێت هه‌ر كێشه‌وگیروگرفتێك تێ بپه‌ڕێنرێت كه‌دێته‌ پێشی كه‌سه‌كان و لایه‌نه‌كان. هه‌روه‌ك ده‌توانرێت به‌هۆیه‌وه‌ په‌یوه‌ندی نێوان لایه‌نه‌كان دروست بكرێت و په‌ره‌یان پێب درێت.
  بۆئه‌وه‌ی مرۆڤ كه‌سایه‌تیه‌كی دیبلۆماسی به‌ده‌ست بهێنێت پێویسته‌ سێ‌ رێگه‌ بگرێته‌ به‌ر:-

  1- به‌رده‌وامیدان به‌په‌یوه‌ندییه‌كان: بۆئه‌وه‌ی كه‌سێك ببێته‌ دیبلۆماتێكی سه‌ركه‌وتوو پێویسته‌ به‌شێوه‌یه‌كی باش له‌گه‌ڵ چوارده‌وره‌كانی په‌ره‌ به‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی بدات، ئه‌م په‌یویه‌ندیانه‌ش به‌هۆی چه‌ند به‌سته‌رێكه‌وه‌ ده‌بێت ئه‌وانیش:

• هه‌ڵبژاردنی جۆری قسه‌كردن و ووردبوون له‌ ده‌ربرینی ووشه‌كان به‌مانای ئه‌وه‌ی پێش قسه‌كردن ده‌رباره‌ی هه‌ربابه‌تێكی هه‌ستیار پێویسته‌ كه‌سی قسه‌كه‌ر به‌ ووردبوونه‌وه‌یه‌كی زیاتر گوزارشته‌كانی ده‌رببڕێت، ئه‌و گوتانه‌ش كه‌ده‌یانڵێت پێویسته‌ ڕاست و دروست و به‌سوودبن نه‌ك شتی كاڵ و كرچ و گله‌یی و گازنده‌ خستنه‌ سه‌ر كه‌سانی تر بێت.
• زانینی شێوازی په‌یوه‌ندیكردنی گونجاو: له‌و كاره‌ گرنگانه‌ی وا له‌مرۆڤ ده‌كات ببێت به‌دیبلۆماتێكی سه‌ركه‌وتوو، زانینیه‌تی ده‌رباره‌ی هۆكاره‌كانی په‌یوه‌ندیكردنی گونجاو بۆ ئه‌و بارودۆخانه‌ی له‌ده‌ورووبه‌ریه‌تی یان له‌ناویدا ده‌ژیت وه‌ك په‌یوه‌ندییه‌ كه‌سیه‌ ڕووبه‌ڕووییه‌كان یان په‌یوه‌ندییه‌ فه‌رمیه‌كان یاخود په‌یوه‌ندیه‌كان له‌رێگه‌ی هۆكاره‌كانی په‌یوه‌ندیكردنی كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ جۆراوجۆره‌كان.
• كرانه‌وه‌ به‌سه‌ر بیرۆكه‌ تازه‌كان: باشتر وایه‌ كه‌سی دیبلۆماسی به‌سنگێكی فراوان و گیانێكی وه‌رزشیانه‌ی به‌هێز گوێ بگرێت له‌ بیروبۆچوونی كه‌سانیتر و لایه‌نی به‌رامبه‌ر ته‌نانه‌ت سوپاسیكردنیان له‌هه‌ندێك بارودۆخدا.
• به‌كارهێنانی زمانی جه‌سته‌: باشتر وایه‌ كه‌سی دیبلۆمات ئه‌و گووتانه‌ی ده‌ریان ده‌بڕێت به‌شێوه‌یه‌كی نه‌رم و له‌سه‌رخۆ و تێگه‌یشتووانه‌ و به‌دڵنیاییه‌كی قوڵ و بڕوا به‌خۆبوونێكی به‌رزه‌وه‌ بێت. واته‌ به‌شێوه‌یه‌كی جدی و متمانه‌ به‌خۆبوون، ئاخافتن بكات له‌گه‌ڵ به‌كارهێنانی زمانی جه‌سته‌.
• ئاخاوتن به‌شێوه‌ی ناڕاسته‌وخۆ: كه‌سی دیبلۆماسی به‌شێوه‌ی ڕاسته‌وخۆ ئاخافتن ناكات و ڕاسته‌ڕاست گوزارشت له‌ بیروبۆچوونه‌كانی ناكات به‌ڵكو پێشنیار ده‌خاته‌ ڕوو له‌بری ئه‌وه‌ی به‌خه‌ڵكه‌كه‌ بڵێت پێویسته‌ چی بكه‌ن و چی نه‌كه‌ن.
• جوانی و ره‌وشت به‌رزی له‌قسه‌كردندا: ڕه‌وشتی باشی مرۆڤ رێگایه‌كی تره‌ به‌ره‌و جیهانی دیبلۆماسییه‌ت، وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌كاتی قسه‌كردنیاندا قسه‌ی كه‌سانیتر نابڕێت هه‌روه‌ها خۆبه‌دوور ده‌گرێت له‌ سه‌رزه‌نشتكردن و خۆپاراستن له‌ده‌نگ هه‌ڵبڕین و نیشاندانی بێلایه‌نی له‌هه‌ندێك بارودۆخدا.
• كۆنترۆڵكردنی سۆزداریه‌كان: پێویسته‌ كه‌سی دیبلۆماسی توانای زاڵبونی هه‌بێت به‌سه‌ر بارودۆخه‌ سۆزداریه‌كانی، ئه‌مه‌ش له‌رێگه‌ی وه‌رگرتنی هه‌ناسه‌یه‌كه‌ قوڵ بۆئه‌وه‌ی بگات به‌ ئارامی و حه‌سانه‌وه‌ی ده‌روونی، هه‌روه‌ها پێویسته‌ زاڵ بێت به‌سه‌رخۆیدا كاتێك ده‌كه‌وێته‌ ژێر فشارێكی زۆر له‌لایه‌ن كه‌سانی تره‌وه‌.
• درككردن به‌بارودۆخه‌ قورسه‌كان و ده‌ربازبوون لێیان: له‌و كارانه‌ی مرۆڤ ده‌خه‌نه‌ سه‌ر رێگه‌ی دیبلۆماسییه‌ت توانای درككردنیه‌تی بۆ بارودۆخه‌قورسه‌كان و ده‌ربازبوونیه‌تی لێیان ئه‌مه‌ش ئه‌نجام ده‌درێت به‌چه‌ند هۆكارێك له‌وانه‌: هه‌ڵبژاردنی كاتی گونجاو بۆ قسه‌كردن، ده‌ستپێكردن به‌ ئاخاوتێكی باش یان گونجاو له‌كاتی خستنه‌ ڕووی هه‌واڵێكی ناخۆش و خراپ، ووردبوونه‌وه‌ له‌راستی رووداو و بارودۆخه‌كان پێش ده‌ستپێكردن به‌ قسه‌كردن له‌سه‌ر پێشنیاروبابه‌ته‌كان، گه‌ڕان به‌دوای چاره‌سه‌رێكی مام ناوه‌ند كه‌بۆهه‌مووان گونجاوبێت، وڵامدانه‌وه‌یه‌كی ئارام له‌كاتی بیستنی هه‌واڵه‌ خراپه‌كان، بیركردنه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی باش له‌كاتی گفتۆگۆكردن و وه‌رنه‌گرتنی بڕیاری قورس به‌شێوه‌یه‌كی راسته‌وخۆ.

  2ـ پێكهێنانی په‌یوه‌ندی باش له‌گه‌ڵ ئه‌وانیتر: له‌سه‌ر كه‌سی دیبلۆمات پێویسته‌ په‌یوه‌ندییه‌كی باش له‌گه‌ڵ كه‌سانیتر دابمه‌زرێنێت، ئه‌مه‌ش به‌گرتنه‌ به‌ری ئه‌و رێگایانه‌ ده‌بێت:

• دروستكردنی گفتوگۆی سه‌ره‌تایی: كه‌سی دیبلۆماسی ئه‌وه‌یه‌ بتوانێت له‌كاتی ئاخاوتنی له‌گه‌ڵ كه‌سانی تردا گرنگی به‌خۆیان و قسه‌كانیان بدات به‌جۆرێك ئه‌وانیش هه‌ست به‌ ئاسووده‌یی بكه‌ن له‌و گفتوگۆكردنانه‌دا.
• پێكهێنانی كه‌شێكی دۆستانه‌ له‌ دیداره‌كان: دروستكردنی كه‌شێكی گونجاو بۆ دیداره‌كان و ئه‌نجام دانی گفتوگۆیه‌كی راشكاوانه‌ له‌گه‌ڵ كه‌سانی به‌رامبه‌ر و به‌كارهێنانی زمانی جه‌سته‌ به‌شێوه‌یه‌ك ره‌نگدانه‌وه‌یه‌كی ئارام بۆلایه‌نی به‌رامبه‌ر پێك بهێنێت.
• به‌كارهێنانی ناوی تایبه‌تی كه‌سه‌كان: وه‌ڵامدانه‌وه‌ی كه‌سه‌كان باشتر و به‌هێزترده‌بێت كاتێك به‌ناوی خۆیانه‌وه‌ بانگ ده‌كرێن جائه‌گه‌ر ئاخاوتنه‌كه‌ ساده‌ یان گرنگ و جدی یان بچووك و گه‌وره‌بێت.
• پرسیارو گفتوگۆكردن: گرینگه‌ كه‌سی دیبلۆماسی له‌كاتی بینینی خه‌ڵكانی تردا گرنگی به‌قسه‌كانیان بدات و به‌باشی گوێیان لێبگرێت، ده‌رباره‌ی بابه‌ته‌كه‌ پرسیاری زیاتریان ئاراسته‌ بكات بۆئه‌وه‌ی ڕوونكردنه‌وه‌ی پێویستی ده‌ست بكه‌وێت.

  3- كاركردن له‌سلكی دبلۆماسی:
  بۆئه‌وه‌ی كه‌سێك بتوانێت له‌سلكی دبلۆماسیدا كاربكات پێویسته‌ كۆمه‌ڵێك خه‌سڵه‌تی تێدا ببێت گرینگترینیان:

• كه‌سێكی ڕاست و دروست بێت له‌ هه‌ڵسووكه‌وتیدا.
• بابه‌تی بێت له‌هه‌ر كێشه‌یه‌كی ڕووبه‌ڕووی ده‌بێته‌وه‌.
• به‌شێوه‌یه‌كی دان به‌خۆداگرتوو مامه‌ڵه‌ له‌كه‌ڵ رووداوه‌كان و كه‌سه‌كان بكات.
• كه‌سایه‌تییه‌كی به‌هێزی هه‌بێت و خۆڕاگربێت له‌به‌رامبه‌ر موغره‌یاته‌كانی دێنه‌ رێگه‌ی له‌كاتی كاركردنی له‌ پیشه‌ی دیبلۆماسیدا.
• خۆبه‌دوور بگرێت له‌ گێچه‌ڵپێكرن و سه‌رزه‌نشتكردن و هه‌ڵچوون و توڕه‌بوون له‌كاتی حوكمه‌كانی و له‌میانی هه‌ڵسوكه‌وت كردنی له‌گه‌ڵ كه‌سانیتردا.

4ـ كه‌سێك ده‌توانێت بێته‌ ناو سلكی دیبلۆماسی و كاربكات ئه‌ویش به‌گرتنه‌ به‌ری ئه‌و هه‌نگاوانه‌ی خواره‌وه‌ و زانینی پێوه‌ره‌ تایبه‌ته‌كانی دیبلۆماسییه‌ت:

• له‌سه‌ره‌تادا پێویسته‌ په‌یوه‌ندی بكات به‌ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار له‌حكومه‌تی وڵاته‌كه‌ی و ده‌رباره‌ی ئه‌و شتانه‌ پرسیار بكات (پێداویستییه‌كانی ئه‌كادیمی بۆ دیبلۆماسیه‌ت وه‌ك پله‌كانی زانستی و بواره‌كانی خوێندنی داواكراو.
• زمان زانین ، پێویسته‌ كه‌سی داواكار زیاتر له‌ زمانێك بزانێت و ته‌مه‌نی گونجاو بۆ كاری دیبلۆماسی ، راپۆرتی پزیشكی ده‌ری بخات توانای جوڵه‌كردن و گه‌شت و سه‌فه‌ركردنی هه‌یه‌. وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی ئه‌منی. توانستی گفتوگۆ و دانوستاندنی هه‌بێت. پێویستی به‌شداریكردنی له‌خوله‌كانی راهێنانی بڕواپێكراو، ده‌ربازبوون له‌تاقیكردنه‌وه‌ زاره‌كی و پراكتیكیه‌كان.
  نیشان دانی ئاست به‌رزی له‌ بابه‌ته‌كانی یاسایی و مێژووی جیهانی و نیشتیمانی و سیاسه‌ت و زانسته‌ مرۆییه‌كان. له‌كۆتایدا ئاراسته‌كردنی نوسراوێكی داواكاری بۆ نوسینگه‌ی كاروباری ده‌ره‌وه‌ی وڵاته‌كه‌ی بۆ مه‌به‌ستی كاركردنی له‌بواری دیبلۆماسییه‌ت.

ماده‌ ٤٧
چاوه‌روانییه‌تی له‌سه‌ر ژن ده‌بێته‌ ئه‌رك له‌م دوخانه‌دا
١-ئه‌گه‌ر جیانونه‌وه‌ رویدا دوای گواستنه‌وه‌ چ به‌ته‌لاقی گه‌رانه‌وه‌یی ( طلاق رجعي ) يان ته‌لاقی لێكترازانی بچوك ( بائن صغرى ) یان لێكترازانی گه‌وره‌ ( بائن كبرى ) یان لێكجیابونه‌وه‌ی دادی یان هه‌لوه‌شاندنه‌وه‌ی هاوسه‌رگیری بیت دوای گه‌یشتن به‌ ته‌مه‌نی پێگه‌یشتن
٢- ئه‌گه‌ر مێرد مرد پێش گواستنه‌وه‌ یان دوای گواستنه‌وه‌ بێت

📌واته‌ جیابونه‌وه‌ هه‌ر جورێك بێت ئه‌گه‌ر پێش گواستنه‌وه‌ رویدا چاوه‌روانی له‌سه‌ر ئافره‌ت نیه‌
📌به‌ مردنی مێرد پێش یان پاش گواستنه‌وه‌ش بێت له‌ هه‌ردوو دوخه‌كه‌ ئافره‌ت پابه‌ند ده‌بێت به‌ چاوه‌روانی

مادة ٤٨
١- ته‌لاق و هه‌لوه‌شاندنه‌وه‌ و جیابونه‌وه‌ی گرێبه‌ستی دوای گواستنه‌وه‌ ماوه‌ی چاوه‌روانی ( عدة )ي ئافره‌ت ته‌واو كردنی سێ بێنوێژییه‌ .

٢- ئه‌گه‌ر ئافره‌ته‌كه‌ پێگه‌یشت و هێشتان توشی بێ نوێژی نه‌بوو یان له‌ به‌ر زووری ته‌مه‌نی بێنوێژیه‌كه‌ی ته‌واو ببون ماوه‌ی چاوه‌روانی ٣ مانگه‌ .

٣- بێوه‌ژن ( ئافره‌تێك پیاوی نه‌مابێت -ارملة- ) ماوه‌ی چاوه‌روانی ٤ مانگ و ١٠ روژه‌ ئه‌گه‌ر ئافره‌كه‌ دووگیان بیت له‌ نێوان دووگیانی و ٤ مانگ و ١٠ روژه‌كه‌ كامیان دورتربوو پێویسته‌ پابه‌ند بێت به‌و ماوه‌یه‌ی دورتره‌

📌واته ئه‌گه‌ر منداله‌كه‌ له‌ كه‌متر له‌ ٤ مانگ و ١٠ روژ له‌ دایك ببێت ئه‌و كات ئافره‌ته‌كه‌ ماوه‌ی ٤ مانگ و ١٠ روژه‌كه‌ ته‌واو ده‌كات .
ئه‌گه‌ر منداله‌كه‌ دوای تێپه‌ربونی ٤ مانگ و ١٠ له‌ دایك بوو ئه‌و كات چاوه‌روانی ئافره‌ت به‌ دانانی كورپه‌له‌كه‌ی ته‌واو ده‌بێت .

٤- ئه‌گه‌ر ژنی ته‌لاقدراو له‌ ماوه‌ی چاوه‌روانی دا بوو و مێرده‌كه‌ی مرد پێویسته‌ سه‌ر له‌ نوێ چاوه‌روانیه‌كه‌ی بگرێته‌وه‌ وه‌ك بێوه‌ژن ( ارملة )نه‌ك ته‌لاقدراو ( مطلقة ).

مادة ٤٩
چاوه‌روانیه‌تی راسته‌وخو دوای ته‌لاق یان جیابونه‌وه‌ یان مردنی مێرد ده‌ست پێده‌كات ئه‌گه‌ر ژنه‌كه‌ ئاگاداریش نه‌بێت .

📌واته‌ پیاوێك خێزانه‌كه‌ی ته‌لاق دا له‌ ده‌ره‌وه‌ی وولات یان له‌ رێگای چونه‌ هه‌نده‌ران پیاوه‌كه‌ گیانی له‌ده‌ست ده‌ستدا
دوای تێپه‌ربونی چه‌ند سالێك ئافره‌ته‌كه‌ هه‌والی ته‌لاقه‌كه‌ یان مردنی مێرده‌كه‌ی پێگه‌یشت
ئه‌و كات له‌سه‌ری نیه‌ چاوه‌روانی بگرێت به‌لكو له‌ روژی مردن یان خستنی ته‌لاقه‌كه‌ چاوه‌روانیه‌كه‌ی ده‌ست پێكردوه‌ سه‌ره‌رای بێ ئاگایی ئافره‌ته‌كه‌ .

مادة ٥٠
بژێوی چاوه‌روانی بو ژنی ته‌لاقدراو ده‌كه‌وێت له‌سه‌ر پیاوه زیندویه‌كه‌ی ئه‌گه‌ر ژنه‌كه‌ توراو ( ناشز )بێت به‌لام بژێوی چاوه‌روانی بو بێوه‌ژن ( ارملة ) نيه ئه‌وه‌ مێرده‌كه‌ی مردوه.

باريزةر لطيف شواني

ئه‌گه‌ر چی مڕۆڤ به‌درێژایی درووست بوونیه‌وه‌ له‌سه‌ر ئه‌م گۆی زه‌ویه‌دا , به‌رده‌وام بیری لای داهێنان و پێشكه‌وتنی خۆی كردۆته‌وه‌ , وه‌ به‌تایبه‌تیش بیری له‌وه‌ كردۆته‌وه‌ كه‌ باشترین ئامراز درووست بكات بۆ ئه‌وه‌ی ژیانی خۆی پێ به‌ڕێ بكات یان به‌شێوه‌یه‌كی خێرا ئه‌و كاره‌ی كه‌ ده‌یه‌وێت ئه‌نجامی بدات زۆر به‌شێوه‌یه‌كی ئاسان بۆی ئه‌نجام بدرێت, بێگومان دروسكردنی ئامرازه‌كانیش له‌ڕێگای ئه‌و كه‌ره‌ستانه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌به‌رده‌ستی مڕۆڤه‌كان دایه‌ بۆ درووسكردنی ئامرازه‌ گرنگه‌كانی ژیانی ڕۆژانه‌ی خۆی,به‌ڵام زۆر جار ئه‌و ئامرازانه‌ی كه‌ مڕۆڤ بیری له‌ دروستكردنی كردۆته‌وه‌ له‌ پێناو ئاسانكردنی كاروباره‌كانی ژیانی خۆی كه‌چی له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌ بۆته‌ هۆی له‌ناوچوونی ژیانی خۆی و ژیانی ته‌واوی مڕۆڤایه‌تی,بۆ نموونه‌ مڕۆڤ به‌هۆی بیره‌ فراوانه‌كه‌یه‌وه‌ بۆ ژیان له‌سه‌ده‌ی نۆزده‌وه‌ به‌ولاوه‌ بیری له‌ دروسكردنی ئامرازێكی گرنگ كردوه‌ بۆ ته‌واوی ژیانی مڕۆڤایه‌تی كه‌ ئه‌ویش بریتی بوو له‌ دروسكردنی (ئۆتۆمبیل) ئه‌م ئامرازه‌ بووه‌ به‌شێكی گرنگ له‌ ژیانی سه‌رجه‌م مڕۆڤایه‌تی كه‌ هه‌تاوه‌كو ئه‌مڕۆ مڕۆڤ به‌كاری ده‌هێنێت یاخود به‌شێوه‌یه‌كی تر ده‌توانم بڵێم مڕۆڤ ئاڵوده‌ی ئۆتۆمبیل بووه‌ كه‌ بۆ بچووكترین كاری خۆی, ڕاسته‌وخۆپه‌نا ده‌باته‌ به‌ر ئۆتۆمبیله‌كه‌ی , كه‌چی په‌نا ناباته‌ به‌ر قاچه‌كانی خۆی یاخود لێخورینی پایسكیلێك بۆ ئه‌نجامدانی كاره‌كه‌ی كه‌ له‌هه‌مان كاتیشدا شه‌قامه‌كان له‌ جه‌نجاڵی و قه‌ره‌باڵغی ئۆتۆمبیله‌كان كه‌متر ده‌بێته‌وه‌ هه‌روه‌كو له‌به‌شێكی زۆری وڵاتان ده‌بینین زۆربه‌ی كات په‌نا ده‌به‌نه‌ به‌ر پایسكیل بۆ تێپه‌ڕاندنی كاره‌كانی ڕۆژانه‌یان یاخود به‌هۆی پێشكه‌وتنی هۆكاره‌كانی گواستنه‌وه‌ له‌ زۆربه‌ی وڵاتانی پێشكه‌وتوو كه‌وه‌كو دابینكردنی پاسی پێشكه‌وتوو ومیتڕۆ و چه‌ندین هۆكاری هاتووچۆی دیكه‌ كه‌ وای كردوه‌ قه‌ره‌به‌باڵغی به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو له‌ شه‌قامه‌كان نه‌هێڵێت, به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ كه‌چی له‌ هه‌رێمی كوردستان له‌لایه‌ن زۆرینه‌ی تاكه‌كانه‌وه‌ به‌ عه‌یبه‌ ده‌یزانن ئه‌گه‌ر به‌پایسكیل بڕۆن بۆ سه‌ر كاره‌كانیان وه‌ له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌ هۆكاره‌كانی گواستنه‌وه‌ وه‌كو پاسه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی پێویست نین یاخود هه‌تاوه‌كو ئێستا هیچ جۆره‌ میترۆیه‌ك له‌نێو شاره‌كان نابینرێن بۆ ئاسانكردنی هاتووچۆی هاوڵاتیان و كه‌مكردنه‌وه‌ی ئه‌و جه‌نجاڵیه‌ی كه‌ ئه‌مڕۆ له‌ نێو شه‌قامه‌كان ده‌بینرێت له‌پاڵ ئه‌وه‌شدا ده‌بینین به‌ ڕێژه‌یه‌كی زۆر ئۆتۆمبیل هاورده‌ی هه‌رێمی كوردستان ده‌كرێت كه‌ ئه‌مه‌ش وا ده‌كات قه‌رباڵغیه‌كه‌ ببێته‌ دوو هێنده‌ی دیكه‌, ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌مڕۆ بۆته‌ مه‌ترسیه‌كی زۆر گه‌وره‌ بۆ سه‌ر ژیانی مڕۆڤ بریتیه‌ له‌ درووستبونی ڕووداوه‌كانی هاتووچۆ كه‌ له‌ ئه‌نجامی خێرایی ئۆتۆمبیله‌كانه‌وه‌ درووست ده‌بێت یاخود گوێ نه‌دانه‌ به‌ر ڕێنمایه‌كانی هاتووچۆ له‌لایه‌ن ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ئۆتۆمبیل لێده‌خورن وه‌ هه‌ره‌وه‌ها له‌پاڵ ئه‌وه‌شدا له‌نێو شه‌قامه‌كاندا زۆر به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ركێشانه‌ ئۆتۆمبیله‌كانیان لێ ده‌خورن وه‌كو ئه‌وه‌ وایه‌ كه‌ ئه‌و شۆفێره‌ بیر له‌ سه‌لامه‌تی گیانی خۆی و شۆفێری به‌رامبه‌ره‌كه‌ی نه‌كاته‌وه‌ ,هه‌ربۆیه‌ ده‌رئه‌نجامی ڕووداوی هاتووچۆكه‌ ده‌بێته‌ هۆی له‌ ده‌ست دانی گیانی مڕۆڤه‌كانی نێو ئه‌و ئۆتۆمبیله‌, كه‌واته‌ ئێستا ئه‌وه‌مان بۆ شیكرایه‌وه‌ كه‌ ئۆتۆمبیل له‌لایه‌كه‌وه‌ سوودێك به‌ ژیانی مڕۆڤه‌كان ده‌گه‌یه‌نێت بۆ تێپه‌ڕاندنی كاره‌كانی ڕۆژانه‌یان به‌ڵام له‌هه‌مان كاتیشدا ده‌بێته‌ مه‌رگێكی خێرا بۆ ژیانی مڕۆڤه‌كان,پێویسته‌ ئێمه‌ی مڕۆڤ له‌گه‌ڵ ئه‌و ئامرازانه‌ی كه‌ درووست ده‌كرێن بۆ به‌ڕێكردنی كاروباره‌كانی ڕۆژانه‌مان ده‌بێت زۆر به‌شێوه‌یه‌كی جوان و ته‌ندرووست مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی نه‌بێته‌ هۆكارێكی مه‌ترسیدار بۆ سه‌ر ژیانمان, لێخورینی ئۆتۆمبیل به‌رپرسیاریه‌تیه‌كی گه‌وره‌یه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی منی شۆفێر له‌نێو شه‌قام دام له‌گه‌ڵ چه‌ندین ئۆتۆمبیلی دیكه‌دا بۆیه‌ ده‌بێت زۆر به‌ مێشكێكی ڕۆشنبیرانه‌و فراوان ئۆتۆمبیله‌كه‌م لێبخورم بۆ ئه‌وه‌ی زیانی گیانی و دارایی به‌خۆم و به‌كه‌سی به‌رامبه‌ره‌كه‌م نه‌گه‌یه‌نم, به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ ئه‌مڕۆ ئاستی ڕۆشنبیری بۆ لێخورینی ئۆتۆمبیل زۆر لاوازه‌ وه‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك گوێ نادرێت به‌ سه‌رجه‌م ڕێنمایه‌كانی هاتووچۆ هه‌ربۆیه‌ ده‌رئه‌نجامه‌كه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی دڵته‌زێن كۆتایی دیێت , ئه‌گه‌ر چی سه‌یری ئاماره‌كانی هه‌رێمی كوردستان ته‌واوی جیهان بكه‌ین به‌تایبه‌تیش ئاماره‌كانی هه‌رێمی هه‌رێمی كوردستان كه‌ ته‌نیا خۆی چوار پارێزگا ده‌بینێته‌وه‌ كه‌چی ده‌بینین ساڵانه‌ به‌ هه‌زاران كه‌س به‌هۆی ڕووداوی هاتووچۆوه‌ گیانی خۆیان له‌ ده‌ست ده‌ده‌ن وه‌ جگه‌ له‌وانه‌ی كه‌ به‌شێوه‌ی جیاواز به‌هۆی ڕووداوه‌كانی هاتوچۆوه‌ بریندار ده‌بن كه‌ زۆرجاران ئه‌و برینداربوونه‌ زۆر له‌ مردنه‌كه‌ به‌ئازارتره‌ بۆ مڕۆڤه‌كان, بێگومان ته‌واوی ئه‌م ڕووداوانه‌ كه‌ ڕووبه‌روی مڕۆڤه‌كان دبێته‌وه‌ به‌شێكی هه‌ره‌زۆری له‌ ئه‌نجامی ناڕۆشنبیری خۆیه‌تی له‌ به‌رامبه‌ر ئامرازه‌كانی هاتووچۆ .

لە هەورازەكەی كۆڕنیش سەردەكەوتم، موسافرێك دەستی بەرزكردەوە. تەكسییەكەم هێواش كردەوە . موسافرەكەم خێرا دەرگەی پشتەوەی كردەوە و لەسەر كورسییەكە لێی ڕاكشا.

• بۆ كوێ …؟
• تۆ جارێ لێخووڕە، پاشان پێتدەڵێم……
  سەیرێكی رووخسارییم كرد، سەروگوێڵاكیم بەدڵ نەبوو، هەر بە شێت دەچوو.
  مرۆڤێكی تەمەن شەست ساڵ، درێژ و باریك و ڕەقیتە. پێدەچوو ڕدێنی تازە تاشی بێت، چونكە سێ چوار شوخت بە ڕوومەتییەوە بوون.
  لەپڕ هاتەوە یادم، كە ئەمە (ڕەزە شێتە) شوفێرەكانی بێزار كردوە. وەك دەڵێن، هەركە سواری تەكسی بوو، ئیتر بەتۆپزیش دانابەزێت.
  چ ڕۆژێكی شوومە تووشمان بە تووشی موسافرێك بووە، كەڵە ڕەق و شەڕانی و شێت.
  لەدڵی خۆمدا وتم: هەڕچۆنێك بێت، دەبێت هەوڵدەم بە قسەی خۆش لە شوێنێكدا قەناعەتی پێ بهێنم و دایبەزێنم.
  لە گەڕەكی (شۆراو) تێپەڕین بەرەو بازگەكە. پێمگووت: ڕەزە گیان…خەریكە لەشار دەردەچین، تكایە پێمبڵێ بۆكوێ دەتەوێت بچیت؟
• من حەز بەوبەر ناكەم، خێرا بگەڕێوە ناوشار.
  ناچار پێچم دایەوە. دووبارە بەرەو كۆڕنیش، لە پردەكەی خاسە پەڕییمەوە و دووبارە لەشار دوورکەوتمەوە.
• ڕەزە گیان … تكایە ماشێنەكەم بەنزینی تێ نەماوە، ئەوە گەیشتینە بازگەكەی (قەرە هەنجیر) پێمبڵێ بۆ كوێ دەچیت؟
• نا نا.. من حەز بەوبەرش ناكەم. .. بگەڕێوە!.
• ئەگەر بتگەڕێنمەوە ناوشار بەڵێنم پێدەدەیت دابەزیت؟
• نەخێر…من حەز بەم شارەش ناكەم!.
  -حەز بەوبەرو ئەمبەر ناكەیت ، حەز بە ئێرە ناكەیت، ئەی حەز بەچی دەکەیت؟!
• من حەزدەکەم هەرچی زووە بمرم.
• بۆ حەزدەكەیت ئاوا زوو بمریت؟
• ئاخر، من ئێرەم تاقی كردۆتەوە هیچ خۆش نییە.
• ڕەزە گیان، بۆ سەفەرناكەیت بۆ ئەوروپا ؟
• ئەوێشم تاقیكردۆتەوە. هیچ خۆش نییە. ڕاستی من حەزدەکەم بمرم و بچم بۆ ئەوسەر دونیا.
  _ بەڵام، تا ئێستا كەس لەوسەر دونیا نەگەڕاوەتەوە، چۆنچۆنی دڵنیابین كە ئەوێ هەیە ؟
• گرنگ نییە هەیە یان نییە ، گرنگ ئەوەیە من دەزانم ڵێرە خۆشترە !.
• بە چ بەڵگەیەك؟
• لەبەرئەوەی ئەوێ دایک و باوکمی ڵێیە!
  بەم وتەیەی حەپەسام، تا چەند خووڵەکێک سەرسام و بێدەنگ بووم. بیرم لە چارەسەرێک دەکردەوە.
  لەئاوێنەکەوە سەیری ڕەزەم کرد، خەواڵووبوو. گوێم لە دەنگی بوو، لەبەرخۆیەوە دەیگووت: ئای کە بێزار و ماندووم.
  دەستم برد، لەناو دەشبووڵی ئۆتۆمبیڵەکە، یەک دوو کتێبم دەرهێناو دامە دەستی و گووتم : ڕەزەگیان…بۆئەوەی بێزار نەبیت لەژیان، خوێندنەوە باشترین دەرمانە بۆ تۆ.
  کتێبەکانی لەدەستم وەرگرت و تەماشایەکی بەرگەکەی کرد و وتی : خێرا ماشێنەکە ڕاگرە و دەمەوێت ئەم کتێبانە بخوێنمەوە.