“هانا بردن بۆ رژیم لە بەغدا” و “لا مەرکەزی”، یا شۆرشی کریکاران و چەوساوەکانی کوردستان و عێراق و هاوخەباتی چینایەتیان؟

پاش نزیکەی٣٠ ساڵ لە دەسەڵاتداریەتی سیاسی بورژوا ناسیونالیستی کورد و حوکمڕانی و ئیدارەی کۆمەڵگەی کوردستان، ئیستا ئەم دەسەڵاتە کەوتۆتە بەردەم ڕق و بیزاری زۆربەی هەرە زۆری جەماوەر لە کوردستاندا و لە قەیرانیکی قوڵ و هەمەلایەنەدایە.
قەیرانی ئەم ڕژیمە سیاسیەی بورژوا ناسیونالیستی کورد لە کوردستاندا، کە بۆ خۆی ڕژیمیکی سیاسی سەرکوتگەر و میلیشی و گەندەڵ و بنەماڵییە، هەر تەنها سیاسی نیە، بەڵکو قەیرانێکی کارەساتباری کۆمەڵایەتیشە چونکە جەماوەری کریکار و زەحمەتکێشی کوردستان لەژیر سایەی ئەم رژیمدا لەو پەڕی بێدەرتانی و بیکاری و نەبوونیدا ئەژین، وە هەروەها ئەم هەلومەرجە سەرگێژیەکی فکری گەورەی لە ناو ڕەوتی ناسیۆنالیزمی کوردا فەراهەم هێناوەو و هاوسەنگی ئایدیۆلۆجی لە ناو کؤمەڵی کوردستاندا بەڕادەیکی بەرچاو لە زەرەری ئەم ڕەوتە شکاندۆتەوە. سەرجەم ئەمانە نەک هەر ڕژیمەکەی دەرگیری قەیرانیكی گەورە کردووە بەڵکو بزوتنەوەی ناسیونالیستی کوردیشی تووشی نیمچە بن بەستێک کردووە. وە ئەمەش ئاڵۆگۆریەکی گەورەیە ڕوو ئەدات لە ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی کوردستانی عیراقدا و تەنانەت ئاکامەکانی ئەکشێتە ناو بزوتنەوەی ناسیونالیزمی کورد لە سەرجەم ووڵاتانی دەور بەر؛ لە کوردستانی ئیران و تورکیا و سوریە و بە پلەی جیاواز ڕەنگ ئەداتەوە لە نێویاندا.
جەوهەری ئەم بن بەست بوونەی بزوتنەوەی ناسیونالیزمی کورد ئەوەیە کە ئەو سەردەمەی تێپەڕاندووە بتوانی بە ئاسانی ماهیەت و ناوەڕۆکی چینایتی بۆرژوازیانەی خۆی بشارێتەوە، و چیتر بۆی نالوێ وا دەرکەوێت گوایا بزوتنەوەیکی سیاسی و فیکری سەروو چینایەتی و نوینەری گشتی “گەل” و “نێشتمان” ه، و بەم فۆرمە خەڵەتێنەرەوە لە کاردا بێت وە وەک جاران بە ئاسانی جەماوەر هەڵخڕێنی لە دەوری دەسەلاتی ‌‌هێزەکانی. هۆکاری ئەم بن بەسەت بوونەش دیارە پەرسەندنی ناکۆکیە چینایەتیەکانی کۆمەڵگە و ناکامیەکانی دەسەڵاتی ناسیونالیزم و‌‌‌‌حزب وهێزەکانیەتی، بەتایبەت پارتی دیموکراتی کوردستان( پارتی) و یەکیەتی نیشتمانی کوردستان (یەکیەتی)، کە بە هۆی دینامیزمی ناوخۆیی ئەم دەسەلاتە خۆیەوە ڕوویداوە نەک هۆکاری دەرکی چەشنی هێرشی سەربازی یا ساتوسەودای نێودەوڵەتی.
ئەمرۆ کار بە ئاستێک گەیشتووە کە خەڵکی ناڕازی و بە تەنگ هەڵاتوو بە دەست هەژاری و بێکاریەوە باس لە کۆتایهێنانی ئەم دەسەڵاتە و هەڵوەشانەوەی “حکومەتی هەرێمی کوردستان” ئەکەن، وەک قەبارەیەکی (کیانێکی) سیاسی و ئیداری، و باس لەوە ئەکەن کە مووچە بچێتەوە سەر بەغدا، و بەشێکێش لە هیزە سیاسیەکانی ناسیونالیزم باس لە پەیوەست کردنەوەی پاریزگای سلێمانی و هەندی ناوچەی تر بە دەوڵەتی مەرکەزیەوە ئەکەن لە سەر بنەمای “فیدراڵیی” پاریزگەکان و “ئیدارەی لا مەرکەزی”، کە ئەمانە تا دۆێنێی نزیک وەک “کفرێک”! وابوو لە کەش و هەوای زاڵی ناسیونالیستی لە کوردستاندا. هەر بەم جۆرە ئەبینین ناسیونالیزم و”کوردایەتی” بێزراوە و جێ پێی لەق بووە لە ناو ڕیزی بەرینی خەڵکی کرێکارو هەژار و ناڕازی کوردستاندا.
ئەو راستیە سادەیە و ئەو جەوهەرە چینایەتیە، کە ناسیۆنالیزم بزوتنەوەیکی بورژوازیە و ئاسۆ و ئامانجی دروستکردنی دەوڵەتی ئەم چینە و بەتاڵان بردنی زیادەبایی ڕەنجی کرێکارانی “نەتەوەی خۆی” و سەروت و سامانیەتی، زۆر قورسە کە بە باس و نوسین و لیکۆڵینەوە یا بە پڕوپاگەندە و هاندانی (تەحریزی) سیاسی بگاتە ناو ڕیزی ملیونی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکیش. ئەوەندەی پەیوەندی بە کوردستانی عێراقەوە هەێیت، ئەم ڕیزە ملیونیە ئەمرۆ بە ئەزموونی خۆیان بەوە گەیشتوون کە ئەم دەوڵەت و حکۆمەتە “کوردیە”، و ئەم حکومەتە “نەتەوەیەی کورد” نەک نۆینەریان نیە بەڵکو چەوسێنەرەیانە و ئامرازی سەرکوت وهەژار کردنیانە، و ڕژیمێکی سیاسی میلیشیایی و گەندەڵ و جەردەیە و تەنها سەرمایە نوینەرایەتی ئەکات لە کوردستاندا و خزمەت بە ملیاردێر و ملیونەرەکان ئەکات کە خاونی پوڵ و پارە و ئامرازەکانی بەرهەمهێنان و گۆاستنەوە و کۆمۆنیکەیشنی سەرەکین لەم کۆمەڵگەیەدا.
لەو شۆێنەدا کە ماجیک ( سیحر) ی ناسیونالیزم و کاریگەیەکانی لە کاردایە بۆ هەڵخڕاندنی جەماوەر بە دەورئ ئاسۆ و ئامانجی بورژوازیانەی خۆیدا بە ناوی “نەتەوە” و “نیشتمان’ و “گەلی کورد”ەوە بۆ دەستڕاگەێشتن بە دەوڵتی نەتەوەیی کورد، ڕێک لەو شۆینەدا بزوتنەوەی ناسیونالیستی کورد و ‌هێزەکانی بە بن بەست گەیشتوون و ئەزموونی دەسەڵاتەکایەن کارەساتی هیناوە بە سەر هەمان جەماوەری ئەم “نەتەوە”یەدا. ئەزموونی دەسەڵاتداری و دەوڵەتداریان ئەزموونی سەرکوت و بێکار کردن و برسی کردنی جەماوەری کرێکاران و زەحمەتکێشانی کوردستانە، ئەزموونی هەڵخەلەتاندن و درۆ کردن لەگەڵیان و ساتوسەوادا کردنە بە دژیان، هەر بەو پێیە، ئەزموونی پرۆسەی تیکڕمانی ئەو ئایدیەڵ و ئیمیجەیە کە بە ناوی “نەتەوە” و “نیشتمانەوە” ناسێۆنالیزم و ‌هێزەکانی خەڵکی پێ هەڵئەخرێنن و ڕۆلەکانی کچ و کوڕی کریکار و نەداری کۆمەڵگەی کوردستانیان بۆ چەند دەیەیە داوە بە کوشت. وە ئەمش گۆڕانکاریەکی گەورە و ئەزمەیەکی هەمەلایەنەیە بۆ بورژوا ناسیونالیستەکان و هەموو باڵەکانی ڕاست و چەپی ئەم بزوتنەوە کۆمەڵایەتیەی بۆرژوازی و تەنانەت بۆئەوانەش کە بە ناوی سۆشیالیزمەوە کەوتونەتە دوای ستراتیژی ناسیونالیزم و ئاسۆ و ئامانجەکانی.
ئەم دار لە دەست کەوتنە خوارەوەیەی ناسیونالیزم بۆ فریودانی جەماوەر گوزارش لە بەرەوپێش چوونی ڕەوەندێکی ماددی میژوویی ئەدات لە کوردستاندا کە تەوەرە سەرەکیەکەی پەرەسەندنی دابەشبوون و جەمسەرگیری (استقطابی) چینایەتی هەرچی زیاتری ئەم کۆمەڵگەیەیە بە سەر دوو چینی کۆمەڵایەتیدا: کرێکار و بورژوازی. نەک هەر ئەمش، بەڵکوو گوزارش لە سەرهەڵدان و بەردەوامی خەباتی جەماوەری چینی کریکار و هەژاران ئەدا بە شێوە جۆراو جۆرەکانی هەرلە بایکۆت و خۆپێشاندانەوە تا بزوتنەوەی نارەزایەتی بە دژی دەسەڵات لە بەرامبەر مووچە بڕین و بێکاری و نەبوونی خزمەت گوزاریەکان کە بە تایبەت لە ماوەی دوو دەیەی ڕابردوودا ڕوویان داوە..،هتد. هەر لێرەشەوە و لە ناخی ئەم پرۆسە مێژوویەدا وە وەک بەشیک لێی ریسوا بوونی دەسەڵات و دواتریش پەراوێزکەوتنی حزب و ڕەوتە چاکسازخوازەکانی ناسیونالیزم لە چەشنی “بزوتنەوەی گۆران” فراون تر و قوڵتر بوەتەوە. ئەمانە هەمووی ئەم ئاڵوگۆڕیە ئۆبژیکتیڤیەیان فەراهەم هیناوە لە شوێنگەی ناسیونالیزم و پەیوەندی دوژمنکارانەی بە جەماوەری کرێکار و نەدار و ناڕازی کوردستانەوە.
ئەوەی گرنگە بۆ کۆمۆنیستەکان و چینی کرێکار و نەداری کوردستان ئەوەیە کە بزانین ئەم ئاڵو گۆری و قەیرانەی ناسیونالیزم چۆن لە بەرژەوەندی ئەم چینە و خەباتی ڕزگاریخوازنە و یەکسانیخوازانەی بشکێننەوە و لە هەمان کاتدا وەڵامێکێش بێت بەو گیژاو و کارەساتە ئابوری و کۆمەڵایەتیەی ئەمرۆ کە کۆمەڵگەی کوردستانی تێکەوتووە.

دەسەڵاتی گەندەڵ و میلیشیایی پارتی و یەکیەتیش
هەر رژیم و دەوڵەت سازی بورژوا ناسیونالیستی کوردیە

بە جیا لە ووردەکاری ئەجیندە سیاسیە بورژوا ناسیونالیستیەکەی، گەر لە دیدگایەکی فراونترەوە سەیری بکەین، ئەبینین کە “بزوتنەوەی گۆڕان” هەوڵوتەقەلای بەشیک لە بورژوا ناسیۆنالیستی کورد بوو کە بەر بەو داڕوخانەی پەیوەندی ناسیونالیزم بە پایە جەماوەریەکەیەوە بگرێت. ئەم باڵەی بورژوا ناسیونالیست کە شوناسە سیاسیەکەی و ئایدیەڵەکەی دروست کردنی دەوڵەتی بورژوازی کوردیە، ویستی بە ستراتیژی دەوڵەت سازی “کوردیەوە” بەر بە خەتەری داڕمانی پەیوەندی ناسێونالیزم بە “گەل”وە بگرێت. بەڵام بزوتنەوەی گۆڕانیش بە هەمان دەردی ئەو دیاردە سیاسی و کۆمەڵایەتیانە چوو کە ناتوانی خۆی ڕابگڕیت لەبەردەم میژووی بەرەوپێشچونی کۆمەڵگە و پەرەسەندنی ناکۆکیە چینایەتیەکانی، هەربۆیە دێن و دەرۆن و یان ئەکەونە پەراوێزەوە.
ئەوەی کە ئیستا هەیە و لە فۆڕمی ڕژیمی سیاسی کوردستاندا بەرجەستە بوەتەوە، تەنانەت لەو کاتەشدا کە “گۆڕان” دروست بووبوو، ئەوە هەمان ئەو دەوڵەت سازیەیە کە ناسیونالیزم بۆی تێکۆشاوە، بەڵام لە مێژووی واقعی خۆیدا و لە فۆرمە كۆنکرێتیەکەیدا هاتۆتە دی، کە “ئایدیەڵ”! نیە و زیاتر لەژیر دەستی دەسەڵاتداری پارتی و بە پلەیەکی کەمتر یەکێەتی فەراهەم هاتووە و بەرهەمدێتەوە. لەم بارەیەوە ئەوە گرنگ نیە و لە جەوهەری مەسەلەکە ناگۆری کە ئەم دەسەڵاتە میلیشیایی و گەندەڵە و بنەماڵەییە و تایبەتمەندی خۆی هەیە، چونکە ئەمیش هەر دەوڵەت و ڕژیمی سیاسی نەتەوەیی بۆرژوازی کوردە هەر چەندە “پۆخت” و کامڵ و لیبراڵ نیە، وەیا هێشتا دەوڵەتێکی سەربەخۆ نیە. ئەوە هەمان پرۆسەی حوکمڕانی و دەسەڵاتداریەتی و دەوڵەتداریی بورژوا ناسیونالیستی کوردە کە لە ئارادیە و ئەگوزەرێ و هەر ئەم ڕژێمەشە کە لە سەر بناغەی ماددی چینایەتی کۆمەڵگە و پەرەسەندنی ناکۆکیەکانی ئەم لێکترازانەی فەراهەم هێناوە لە نیوان ناسیونالیزم و زۆربەی زۆری جەماوەردا.
دیارە بە چاکسازی ناتوانرێ خەسەڵەتی چینایەتی ڕژێم بگۆڕدرێت و چاکسازخوازنێش لەو تۆخمە نین. جەنگی گۆڕانکاری لە کوردستاندا جەنگی چینایەتیە و لیرەوە سەرچاوە ئەگرێ و دۆخ و قۆناغی ئەم جەنگە لە هەر ئاستێکدا بێت لەم جەوهەر و ماهیەتە چیانیەتیە ناگۆڕی. وە بورژوا ناسیونالیستە چاکساز خوازەکان تەنها ڕێگری جوراو جۆرن لە بەردەم فراوان بوونەوە و قووڵ تر بوونەوەی ئەم جەنگە چیانیەتیە و تیژکردنەوەی خەسڵەتی کرێکاری و سۆشیالیستانەی گۆرانکاریەکان.
دوژمن بەکەمگرتن و نەبینینی بنەمای چینایتی بورژوازیانەی ناسیونالیزم و ڕژیمە میلیشیایە لەسەر کار بووەکەی و ڕیسوا نەکردنی بەرژەوەندی هاوبەشی هەموو ڕەوت و حزبە سیاسیەکانی بورژوازی و ئۆپۆزسیۆنی بورژوازی لەگەڵ ئەم ڕژێمەدا، غافڵ بوونە لە بەرەی دوژمن و دینامیزمە سیاسیە چینایەتیەکەی. تاکتیکی سیاسی کاراما و دروست بۆ ئەم بزوتنەوە جەماوەریەی کرێکاران و نەدارنی کوردستان و بەهیز کردنی بەرەی جەنگی چینایتیمان لە هەر کات زیاتر بۆتە زەرورەتێک. هەر بەو پێیەش وەهم پەیداکردن بە رژیمی ئێسلامی و قەومی لە بەغدا و هانا بردن بۆیان، بەرەی جەنگی کرێکاران و لاوانی کچ و کۆری تامەزرۆی ئازادی و یەکسانی لاواز ئەکات و ئەبێتە بەهانەیک بە دەست بۆرژوا ناسیۆنالیست و ڕژیمەکەیان بۆ لاواز کردنی جەنگی ڕزگاریخوازانەی چینایەتیمان.
چینی کرێکار و چەوساوە و نەدارانی کوردستان لەهەر کات زیاتر و لە گەرمەی ئەم وەزعە کارەسات بارەدا پیویستیان بە بەرزکردنەوەی ئاستی ئامادەیی سیاسی و ریکخراویی وهوشیاری چینایەتیانن. ئەمەش بەبێ بەدەستەوە گرتنی تیوری شۆرشگیرانەی مارکسیستیی بۆ بە سەرکەوتنگەیاندنی خەباتی چینایەتی سەربەخۆی خۆیان بە ئاراستەی ڕزگار بوون لە کۆتوبەندی سەرمایە و ڕژیمی سیاسی نوینەری لە کوردستان وعێراقدا و دامەزراندنی سۆشیالیزم مەیسەر نابێت. پتەوکردن و بەرینکردنەوەی هاوخەباتی لەگەڵ سەرجەم هاوچینەکانمان لە سەرتاسەری عیراقدا ڕێگەی بەرەوپێشچوونە نەک هانا بردن بۆ ڕژیمی ئیسلامی و قەومی لە بەغدا.

‌ئاڵوگۆری شۆرشگێرانە و سۆشیالیستی و وەلانانی هەردوو
رژیم لە کوردستان و لە عێراق

هیچ ئاڵوگۆریکی شورشگیرانە ناتوانی لە کوردستاندا ڕوو بدات گەر لەم جەمسەرگیریە چینایەتیەی ئەمرۆی ئەم کۆمەڵگەیەوە ‌‌هەڵنەقوڵا بێت و عەکسکەرەوەی ئەم سەردەمە مێژوویەیە نەبێت کە کوردستان پێیناوەتە ناویەوە. بەرژەوەندی خەباتی ڕزگاریخوازانە و یەکسانیخوازنەی کریکاران و زەحمەتکێشان لە کوردستاندا ئەوە ئەخوازی کە چاوەڕانییان وەلانابێت بۆ هەر ڕەوت و لایەن و هیزێک یا ڕژێمێکی بورژوازی چ لە ناوخۆی کوردستان و چ لە دەرەویدا و فۆکۆسی خەباتیان لەسەر فەراهەمهینانی ئالوگۆری ڕیشەیی و شۆڕشگیرانە و بەرجەستەکردنەوەی هاوخەباتی چینایەتی و نێونەتەوەییان بێت لە سەر ئاستی کوردستان و عیراق.
ئەوە فاکتێکی ئۆبژیکتیڤە کە ئاڵوگۆری ڕیشەیی لە کوردستاندا ناتوانی لە ڕێگەی گەڕانەوە بێت بۆ دواوە و بۆ دۆخ و هەلومەرجی پێشتری کوردستان، چونکە ئیستای ئەم کۆمەڵگەیە بەرهەمی میژوویەک و پرۆسەیەکی ئاڵۆزی پر لە کێشمەکێشی سیاسی و سەربازی و کۆمەڵایەتی هەمەلایەنەیە. بەهەر هۆیەکەوە بێت لاسەنگی تەرازوی هیزی چینایەتی لە ناوخۆی کوردستاندا، بە دریژایی میژوویەکی چەند دەیەیی، لە بەرژەوەندی ناسیونالیزم و هیزەسیاسیەکانی بووە. و هەروەها لەئاکامی کێشمەکێشی نیوان ‌‌هێزەکانی ناسیونالیزمی کورد و ڕژێمە یەک لە دوای یەکەکانی ناسیونالیستی عەرەبی و ئیسلامی سیاسی لە عیراقدا، و بەردەوامبوونی ستەمی نەتەوەیی بە دریژایی ئەو ماوانە لە سەر خەڵکی کوردزمان، و لە ٢٠٠٣ ش بەدواوە و لە ئاکامی داگیرکردنی ئەمریکا بۆ عیراق و هەوڵەکانی ئەم دەوڵەتە ئیمپریالیستیە بۆ پاراستنی بەرژوەندە جیوسیاسیەکانی لە عیراق و ناوچەکەدا، حکومەتی هەرێمی کوردستان هاتۆتە ئاراوە، وەک بەشیک لە حکومەتی فیدراڵی عیراق، و كیشمە كێشەکان لەم فورمە سیاسیەدا نیشتۆنەتەوە و قەراریانگرتووە. دیارە ئەمەش لە سەر حسابی دریژە دان بە ئیمتیازات و دابەشبوونی نەتەوەیی و تایفی لە سەرجەم عیراقدا دامەزراوە و بەڕیوە ئەچێ.
لەگەڵ ئەوەشدا کە لە ئیستادا، بە شیوەیەکی گشتی، زوڵمی نەتەوەیی لە سەر کوردزمان نەماوە، وە لە فۆرمی حکومەتی هەرێمی کوردستاندا قەوارەیەکی سیاسی بۆ بورژوا ناسیۆنالیزمی کورد دروست بووە، بەڵام هەر بەم هۆیشەوەیە کە هێشتا “مەسەلەی کورد” وەک کێشیەک لە ئارادیە. پرۆلیتاریای کوردستان پێویستی بەوەیە سیاسەتێک پراتیک بکات کە ڕمی ناسیونالیزمی کورد کول بکات و فرسەتی نەداتێ لەدەست گیژوای ئەمڕۆی، خۆی دەرباز بکات. هەر لەم ڕاستایەشدایە کە پێویستە بە دوای گۆرانکاری ڕیشەیی و ڕاماڵینی ڕژێمی لەسەر کاربوو بیت هەم لە کوردستان و هەم لە سەر ئاستی عیراق. وە چارەسەی مەسەلی نەتەوەیی کورد لە دەست بورژوا ناسیۆنالیستەکان دەربهێنێ و لە سەر بنەمای بەرژوەندیەکانی بەرەوپێشبردنی خەباتی چیانیەتی سۆشیالیستانەی خۆی و ڕزگارکردنی جەماوەر لە کارەساتی ئاڵۆزبوونی ئەم مەسەلەیە، کێشەی نەتەوەیی چارەسەر بکات و بە هاوکاری نێونەتەویی هاوچینەکانی لە سەرجەم عێراقدا.
بە پێچەوانەی ئەوەی کە ناسیونالیستە چاکسازیخواز و ڕیفۆمیستە بورژوایە جوراوجۆرەکان و نیمچە لیبراڵەکان باسی ئەکەن و ڕەواجی پێئەدەن، هەم لە کوردستان و هەم لە عێراقدا تەنانەت دامەزراندنی ڕژێمێکی سیاسی نا قەومی و عەلمانی کە لە سەر بنەمای مافی یەکسانی هاوڵاتیبوون وەستابێ و بەدەر بێ لە هەر هەڵاواردنیکی دینی و تایفی و نەتەوەیی و ڕەنگ و جێندەر و…هتد، هەرچی زیاتر پەیوەست بوەتەوە بە چونە پێشەوەی بزوتنەوەی کرێکاری و کۆمۆنیستیەوە لە هەردوو شوێندا، وە بورژوازی نە ئەو کارە ئەکات و نە ئەیەوێت ئەنجامی بدات.
هەمووان ئەبینین کە چۆن هەر مەسەلەیەکی سیاسی گرنگ و ڕیفۆرمێکی جدی و بایەخدار و پایەدار لە بواری ئازادی و مافی یەکسان و خۆشگوزەرانی، لە چەشنی دابین کردنی ئازادی و یەکسانی ژنان، جیاکردنەوەی دین لە دەوڵەت، یا دابین کردنی بیمەی بێکاری بۆ هەر کەسێکی بێکار، پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری تەندروستی و خویندنی پێشکەوتوو و گشتی خۆرایی بۆ هەمووان، دابینکردنی خانووبەرەی هاوچەرخ بۆ هەر کەس بە گۆێرەی پیویست و…هتد، پەیوەست بوەتەوە بە هیز وتوانای بزوتنەوەی کرێکاری و سۆشیالیستیەوە. ئەمانە هەر هەموویان داواکاری ڕاستەوخۆ و ئێستایی جەماوەری کرێکاران و زەحمەتکێشان و ژنان و گەنجانن بەڵام هەموو ڕەوتەکانی بورژوازی دەسەڵاتدار و ئۆپۆزسیۆن نەک هەر وەڵامیان پی ناداتەوە بەڵکو سەرکوتی خەباتکارانی ئەم داوکاریانە ئەکەن. هەربۆیە فەراهەم هینان و فەرزکردنیان کەوتۆتەوە سەرشانی بزوتنەوەی کریکاری و سۆشیالیستی و بەرەوپێشچوونی هەم لە عیراق و هەم لە کوردستاندا.
ئەمرۆ هیشتا پشکۆی ڕاپەڕینی ئوکتۆبەر لە شارەکانی خواروو و ناوەراستی عێراقدا نەکوژاوەتەوە و تازە لە کوورەی قەیرانیکی کۆمەڵایەتی و سیاسی فراواندا بەریوەیە سەرلەنوێ بگەشێتەوە بە ئاستیکی بەرین تر و کارامه تر، و لە کوردستانیشدا کار بە ئاستی قەیرانێکی هەمەلایەنە گەیشتووە و جەماوەر ئۆقرەی لێبڕاوە و لە فرسەت ئەگەڕی بۆ فەراهەمهێنانی ئاڵوگۆڕی رێشەیی. هەر ئەمش وای کردووە کە ڕیگەی دەرچوون و بەرەوپێشچوون بەکردەوە پەیوەست بوبێتەوە بە توندوتۆڵکردنەوەی هاوخەباتی کرێکاران و نەداران وچەساوەکانی هەردوو کوردستان وعیراق و ڕابەریکردنیان بۆ سەرجەم تۆیژ و جەماوەرە ناەرازیەکان لە هەردوو لادا بۆهەڵپیجانی شۆرشگێرانەی ڕژیمی لەسەر کار بوو لە عێراق و لە کوردستاندا.
بەرەوپێشچوونی ڕیزی خەباتی یەکگرتووی کرێکاران و زەحمەتکێشانی کوردستان وهەنگاونانی گرنگ لە بورای رێکخراوبوونیان لە دەوری ئاسۆ و ئامانجی رزگاریخوازانە وسۆشیالیستیان، پێشرەویکی جیدی و چارەنوس سازە بەرەو کۆتایی هێنان بە رژێمی سیاسی میلیشیایی لە کوردستاندا و دامەزراندنی دەسەڵات و ئیرادەی سەربەخۆی سیاسی جەماوەری کریکاران و نەدارن لە جێگەیدا. نەک هەر ئەمش بەڵکۆ هەر پێشرەویەکی لەم چەشنە بە راستەوخۆیی تینێکی گەورە ئەدا بە ئاگری راپەرینی کرێکاران وچەوساوەکانی سەرجەم عێراق.
ئەمڕۆ چینی چەوساوە و نەدار لە عیراق و کوردستان پێێان ناوەتە ناو گۆرەپانی سیاسی و خەباتی سیاسی جەماوەری بۆ فەراهمهێنانی ئاڵو گۆڕێ رێشەیی و وەلانانی هەردوو رژێمی لە سەر کار بوو لە عیراق و کوردستاندا، ئەم خەباتە لە پێشرەوییدا بێت یا دەرگیری ڕێگیری هەمەلایەنە بێت لە ئێستادا، جیاوازیەک دروست ناکات لە سەر ئەو واقعە کە هاتۆتە ئەجیندەی میژووەوە و بە کردەوە لە ئارادایە. ئەرکی بزوتنەوەی کرێکاری و پرۆلیتاریای سۆشیالیستە کە ستراتیژی فەراهەم هێنانی ئاڵوگۆری سۆشیالیستی لە سەرجەم عیراقدا بەو پەڕی پێداگریەوە پەیڕەو و پیادە بکات لە ناو ئەم جەنگە فراونە جەماوەریەدا و ئەم قەیرانەی دەسەلاتی بورژوازیدا، و هاوخەباتی کرێکاران و زەحمەتکێشان و نەدارانی هەردوو ئەم كۆمەڵگەیە بەو پەڕی تواناوە بە ئەنجام بگەیەنێ. هەر لەم راستەیەشدا، ڕیزی ئەم خەباتە نیونەتەوەیەی بەرەوپێش بەرێت لە سەرجەم ناوچەکەدا. لەم هەلومەرجە شۆڕشگێرانەی عیراق وکوردستاندا، بورژوازی و هێزەکانی بە دەستەوسان نامێنێتەوە هەربۆیە ئەرکی پرۆلیتاریای سۆشیالیستە ڕچە بشکێنی و پاشەکشە بکات بە ئیسلامیست ونەتەوە پەرست وتایفیەکان و ئاڵای خەباتی چینایەتی رزگاریخوازانە و نیونەتوەیی کرێکاری بە هیزەوە بەرزبکاتەوە .
داواکاریەکانی کرێکاران و کارمەندانی کوردستان بۆ دابەش کردنی مووچە لە لایەن ڕژیمی بەغداوە كێشەکەیان چارەسەر ناکات، بە پێجەوانەوە دروست ئەوەیە کە کرێکاران و کارمەندان نوێنەرانی خۆیان هەڵبژێڕن و فەرزی بکەن بەسەر دەسەڵات لە کوردستان و لە بەغدا ، وە چاودیری ڕەسمی بن بە سەر پرۆسەی ناردنی موچە و دابەش کردنی لە کوردستاندا. بەڵام سەبارەت بەو لایەنە سیاسیانەی کە باس لە دامەزرادنی ئیدارەی لا مەرکەزی ئەکەن لە سەر بنەمای فیدراڵی پاریزگەکان، ئەوە هەم دەستخەڕۆکردنی جەماوەرە و هەم سیاسەتی خەڵتینەرانە و ئۆپۆرتیونیستانەی ئۆپۆزسیۆنی بورژازیە لە کوردستاندا.
ئیستا کە وەهم بە دەسەڵاتی کوردی تا ڕادەیەکی باش ڕەویوەتەوە کاتی ئەوە هاوتووە لە ناو ئەم پێشکەوتنە گرنگە لە مێژووی ڕزگاری خوازانەدا، بەرەی دۆست و دوژمنی نەدارن و زحمەتکێشانی کوردستان بە ووردیکی زیاترەوە بناسین و نە دین و تایفە و نە نەەتەوەو و نە هەر ئایدیۆلۆژیەکی بۆرژوزای نابێ بەرچاومان بگریت و ێیویستە خەباتی ڕزگاریخوازنەی هاوچینەکانمان لە سەرجەم کوردستان و عێراق و ناوچەکدا بە تەوژمێکی بەهێزەوە بەرەو پێش بەرین.
ئەمڕو هەر دەستپێشکەریەک بۆ ڕێکخراوبوونی جەماوەری کرێکاران و گەنجانی كچ و کوڕ و ڕیزی ملیونی بێکاران لە ڕێکخراوەکانیاندا لە دەوری بەرژوەندی چیانیەتی و ئامانجە سیاسی و کۆمەلایەتیە ئازادیخواز وێەکسانیخوازەکانیان هەنگاۆیکە لە بەرەوپشێچوونی رەوەندی شۆرش و ئاڵۆگۆریی ریشەیی. هەر پلە لە ڕێکخراوبوون لە سەندیکا و فیدارسیۆنەکان و نەقابە کریکاریەکان و یەکیەتیەکانی لاوان و قوتابیان و هەر پلە لە بەرەوپێشجوونی بزوتنەوەی ئازادیخوازانەی ژنان و ڕیکخروابوونیان و هەر پلە لە دامەزراندنی ئورگانەکانی دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی جەماوەری زەحمەتکێشی ناڕازی و ڕاپەریو لەدەست ستەم و برسیەتی و بێکاری لە گەڕەک و شوینی کاردا هەنگاوی گەورەن لە ڕەوەندی فەراهەم هێنانی ئاڵۆگۆڕی شۆرشگیرانە لە کوردستان و لەعیراقدا. شۆڕشی کۆمەڵایەتی کرێکاران و نەدران و برسیەکان بزوتنەوەیەکی کۆمەڵایەتی و سیاسی و فکری هەمە لایەنەیە، هەر پلەیک لە بەرەوپیش چوونی ئەم بزوتنەوەیە هەنگاوێکە لە ڕەوندی فەراهەم هینانی ئەم شۆرشە.
با ڕیزی خەبات و هاوکاری لە نێوان هەموو ئەم ئۆرگانانەی جەماوەری ئازادیخواز لە کوردستاندا بەهێز کەین و هاوکارییان لە سەر ئاستی عێڕاق بەرەوپێش بەرین. ئەرکی پرۆلیتاری سۆشیالیستە دەوری مێژووی خۆی بگێرێت لەم ڕەوندە زیندو و هەمەلایەنەی خەبات بۆ فەراهم هینانی ئاڵۆگۆری شۆڕشگیرانە و سۆشیالیستی لە کۆمەڵگەی کوردستان وعیراقدا.

موئەیەد ئەحمەد
٨ تەموزی ٢٠٢٠

ئەگەر نۆستالیژیا (nostalgia) حەسرەت و ئاه بێت بۆ ڕابردوو، بیرکردن و سۆزگەرمی بێت بۆ شوێن و کاتی تێپەڕیو و جێهێڵراو و یادی کەسانێک و شێوە ژیانێک بێت کە لەگەڵیاندا بووین و ئێستا بە جێمان هێشتبن، ئەی دەبێت یاد و بیرکردن و سۆزگەرمی و حەسرەت، کە ببێتە بڕیاری موتڵەق و حوکمی ڕەهای هەموو سەردەمەکان و دووبارەکردنەوەی هەمان شێوە بیرکردنەوە لە هەموو سەردەمەکاندا ناو بنێین چی، ئایا دەکرێت ئەمەیش هەر نۆستالیژیا بێت؟
شەوێکی ساڵی ١٩٨٤ یان ١٩٨٥ـە، بە کۆمەڵ دانیشتووین بە دیار یەکێ لە تەمسیلییەکانی حاجی مەکییەوە، ئەکتەرێکی تێدایە، ناوی شێخ سمایلە، وەک ناڕەزایییەک لە بەرانبەر کچە وریا و سەرکێشەکەی، حیوارێکی هەیە دەڵێ: (جا ئەولای ئەم زەمانە کوا حساب بۆ باوک دەکەن.) ئەکتەرێکی تریشی تێدایە پێم وایە (سەڵاح مەجید)ـی هونەرمەندی گۆرانیبێژە، دەوری کوڕێکی هەژاری هەیە، ناڕەزایی لە دەست ئەو بارودۆخە دەردەبڕێ، کە لەبەر ئەوەی کوڕی پیاوێکی هەژارە، ناتوانێت وەک کوڕێکی ئاسایی، خۆشەویستی بکات و کچێکی دڵخوازی خۆی هەڵببژێرێت، لەم ڕۆژانەیشدا ئەکاونتێکی فەیسبوک (هونەری عەرەبی- Hwnari Arabi) حیوارێکی فیلمی (الهروب) دەهێنێتەوە یادمان، کە بەرهەمی ساڵی ١٩٨٨ـە و (ئەحمەد زەکی) ڕۆڵی سەرەکیی تێدا دەبینێت، حیوارەکە ئەمەیە: )دنیا گۆڕاوە مونتەسیر، ئێستا پارە هەموو شتێکە.( لە سەرەتای ساڵانی نەوەت و تا ئەم چەند ساڵەی دوایییش، کە بەشێکی زۆری شیعری کلاسیکی کورد (نالی و مەحوی و…)ـم، خوێندەوە، تا شاعیرانی نەوەکانی دواتر و تا سەر شێرکۆ بێکەس و هاوشان خوێندینەوەی بەشێکی زۆری شیعر و ئەدەبیاتی عیرفانی بە تایبەت (مەولانا و حافز) لە ناو ئەم ئەدەبیاتەدا ئەوە دەبینی، ئەوەی جاران هەبوو ئێستا نەماوە و ئەوەی پێشتر جوان بوو، ئێستا جوانیی نەماوە، ئێستا هیچ شتێ بەهای نییە، تەنانەت خواداناسییش وەک جاران نەماوە و حوجرە و خانەقاکان گەرموگوڕیی پێشتریان لە دەست داوە و وەک ئەوسا ئاوەدان نیین…
سەرنج دەدەم تەمسیلێکی حاجی مەکی کە ساڵانی حەفتای سەدەی ڕابردوو بەرهەم هاتوە، من لە ساڵانی هەشتادا بینیومە، باس لەوە دەکات هیچ شتێک بەهای نەماوە و هەموو شت بوە بە پارە، فیلمێکی میسرییش کە لە کۆتاییی ساڵانی هەشتا بەرهەم هاتوە، دەڵی هەموو شت بوە بە پارە، لە ساڵانی نەوەتی دوای ڕاپەڕینیش کە خوێندکاری ئامادەیی بووم، بیرم ماوە مامۆستایەک دەیگوت، هەموو شتێك ئازادی نییە، ساڵانی هەشتا ئەوەی گرینگ بوو، ئەوە بوو کە ئەخلاق و دۆستایەتی و وەفا هەبوون، بەڵام ئێستا نەماون، لە دوای ساڵانی دووهەزاریش بە هەمان شێوە جەخت لەوە دەکرێتەوە، کە ساڵانی نەوەت، ئەخلاق و دۆستایەتی و وەفا هەبوون، بەڵام ئێستا نەماون. بە کورتی بەهادارکردنی زەمەنێک لە کاتێکدا کە تێیدا ژیاوین، نەک ئەو بەهایەی نەبوە، بگرە بێ بەهایش کراوە، کەچی لە زەمەنێکی تردا دێت بەهای پێ دەداتەوە و ئەم جارە ناشرینییەکانی لە یاد دەکات و دەیکاتە سەرچاوەی جوانی، ئەم دید و بیرکردنەوەیە لە ئاستی کۆمەڵایەتیدا زۆر بەربڵاوە، زۆرن ئەوانەی پێیان وایە پێوەندیی کۆمەڵایەتیی جاران و هەموو مەراسیم و بۆنەکان تامۆبۆی تایبەت و خۆشیان هەبوو، لەززەت و نەشئەیان بە مرۆڤ دەبەخشی، تاکەکانی کۆمەڵ ڕێزیان لە یەک دەگرت و لە ئاست یەکدا فیداکارییان دەنواند، ڕۆحی لێبوردەیی و بەتەنگەوەهاتن و پەرۆشی بۆ یەک و گیانی هاوکاریی لای خەڵك جێگەی ستاییش بوو، ئەم شێوە ڕوانینە درێژ دەبێتەوە و لە هۆشیاریی نووسەر و هونەرمەندانیشدا ڕەنگ دەداتەوە، سەردەمی زێڕینی شانۆی کوردی، قۆناغی درەوشانەوەی ئەدەبی کوردی، مێژووی گەشاوەی گۆرانیی ڕەسەن، سەردەمی زێڕینی چالاکیی خوێندنەوە و کۆڕ و سیمینار، ئەو کۆمەڵە دەستەواژە و دروشمانەن کە هونەرمەندان و نووسەران بێتوانایی و لاوازیی خۆیانیان لە ئێستادا پێ دادەپۆشن.
گومانی تێدا نییە کە سەردەم و شێوەی ژیان و ئەو کەرەستانەی مرۆڤ بە کاریان دەهێنێت، گۆڕاون و تەنانەت زۆر لە پیشە و سەرچاوەکانی داهاتی مرۆڤیش یان وەک خۆیان نەماون، یان هەر نەماون و هیی نوێ پەیدا بوون، بەڵام ئەوەی کە گۆڕانی ئەوتۆی بە سەردا نەهاتوە، ئەو شێوە ڕوانینەی مرۆڤ بە تایبەت مرۆڤی کوردە، گەر چی مێژوو دەخوێنێتەوە یان دەبیستێ پڕ لە جەنگ و شەڕی جۆراوجۆر، بەڵام ئەو سەردەمانە بە ئارام و ئێستا بە ئاشووب و ئاژاوە ناو دەبا، گەر چی لانی کەم دەزانێ ئایینەکەی نەفرەت لە درۆ و دزی و دووڕووی و فتنەیی و ستەم دەکات، ئەوەیش بەڵگەی بوونی هەموو ئەو شتانەیە، کەچی مرۆڤی سەردەمانی پێشتر بە پاک و هیی ئێستا بە ناشیرین و قێزەون دەزانێ، ئەحمەد هەردی زیاتر لە نیو سەدەیە دەڵێ، دڵداری بۆ کوڕی خاوەن تەلار و عانەیە، تەمسیلییەک حاجی مەکییش پێش زیاتر لە ٤٠ ساڵ هەمان پەیامی دەدات، کەچی ئێستا هەزار جار دەبیستین، ئەمڕۆ خۆشەویستیی ڕاستەقینە نەماوە و جاران هەبوو.
دەکرێت کێشەی ئەم جۆرە ڕوانینە بە سەر چەند خاڵێکدا دابەش دەکەین، ئەگەر چی لە ڕاستیدا هەموویان لە یەک خاڵیدا چڕ دەکرێنەوە:

١- ئەم شێوە ڕوانینە تەواو عاتیفییە، بە ئەندازەیەک عاتیفییە کە چوەتە سنووری ناواقیعی و ناعەقڵانیبوونەوە.
٢- هێزی بینینی کورت و لێڵ و ناڕۆشنە، توانای بینینی هەموو ڕەهەندەکانی ڕابردووی نییە و ناتوانێت وەک خۆی کاری لەگەڵدا بکات.
٣- ئەم شێوە ڕوانینە مێژوو وەک هێڵێکی ڕاست کە لە ڕابردوەوە درێژ دەبێتەوە بۆ ئێستا و دواتر داهاتوو بەرهەم دەهێنێت، هەرگیز نابینێت.
٤- کێشەی ئەم دیدە ئەوەیە، گەر بیەوێ سەیری داهاتوو بکات، تەنها مەرگی خۆی دێتە بەرچاو، چونکە هیچ پلان و خەون و ستراتیژێکی نییە، بۆیە ناچارە بەردەوام ئاوڕ بۆ ڕابردوو بداتەوە، ئەویش نەک ئاوڕ بە مانای خوێندنەوە و هەڵسەنگاندن و بینینی ڕەهەندەکانی ئەو زمەنە، بەڵکوو ئاوڕێک کە هەمووی فرمێسک بێت بۆ زەمەنێک کە لە دەست چوە، بۆ ساتێک کە هەمووی شیرین بوە.
مرۆڤی سەردەم و کوردیش وەک ئەو، گرێدراوە بە کۆمەڵێک کێشەی نوێ و گەمارۆ دراو بە ئامێر و تەکنەلۆژیا، هاوکات تەماع و پێشبڕکێکانی سەرمایەداری تەوقی ئەم مرۆڤەیان داوە، کە بۆ بیرکردنەوە و تێگەییشتن لێی پێویستمان بە فیکر و فەلسەفەی نوێ و مۆدێرن هەیە، ئەوەی کە نامانگەیەنێتە هیچ و دەمانخاتەوە سەر کوێرەڕێیەک، ئاوڕدانەوەی سۆزاوی و فرمێسکاوییە بۆ ئەوەی شوێنەی کە پێی دەڵێن: جاران.

ئەوانەیی دەڵێن: ئەخلاق (مۆڕاڵ)ی تاک لەنێو ئایینەکاندا تووشی لەرزۆکی بوون دەبێت هیچکات لە مۆڕاڵ تێنەگەشتوون، بەڵکو ئایین بابەتێکی کۆمەڵایەتییە لەدەروونی مرۆڤدا مۆڕاڵ دەستەبەردەکات.
هەرچەندە مۆڕاڵ بابەتێکی مەعریفیە، بەڵام میتۆد و تیۆرەکانی مۆڕاڵ، بەرهەمی هۆشیاریی کۆمەڵایەتین، مۆڕاڵ ناکرێت وەکو تیۆرێکی ئەبسکرات، تەنها خەسڵەتی نوخبەیەکی باڵابن، کەسانێکی زۆر لە بواری پراکتیکدا، لۆژیکی تایبەت و مۆڕاڵی جۆراو جۆر وەکو کردەیەک لە دەرەوەی خۆیاندا ئەنجام دەدەن.

ئەگەر مۆڕاڵ وەکو یاسایەک، یاخود ڕێکەوتنێکی کۆمەڵایەتی بێت لەسەر کۆمەڵێک ئیتک و مۆڕاڵی دەستەجەمعی. کە مۆڕاڵی ئامانجی، ئامانجگەرایی لیبڕاڵیزم و مۆڕاڵی ئەرکگەرایی کانت، وەکو دوو تیۆری کۆمەڵەکی هەریەک بەشیوازێک گوزارشت لە مۆڕاڵ دەکات. ئەگەر هەریەک لەو دوو قوتابخانەیە، وەکو واجبێکی ڕەها و سەپێنەر مامەڵە لەگەڵ کۆیی مرۆڤایەتیدا بکەن، ئەوا ئایینیش جۆرێکە لەیاسا و پابەندبوون بە کۆمەڵێک ئایدیا و کردەیی ڕێگەپێدراو سزا چەشتن بۆ هەرشتێکی ناجۆر. ڕەنگە مۆڕاڵی ئایینەکان. جۆرێک بێت لە حوکمێکی تۆتالیتاریزم و قەدەغەکردنی ئازادیی مرۆڤ بێت، لە زیادەڕویی کردنی حەرام و حەڵاڵ و دەستوەردانە نیو هەموو ڕەهەندە تایبەتیەکانی مرۆڤەوە.

مۆڕاڵی بودایزم و سوکراتیش، چەشنێکە لە مۆڕاڵی ناوەوەگەرایی، واتا تاک، جودا لە بەرکەوتن و پەریڕەوکردنی ئەخلاقی دەستەجەمعی، بە شێوەیەکی شهودی، لەناوەوەی خۆیدا، منێک درووستدەکات. منێک مەحکوم و لێکۆڵینەوە لە خودی من دەکات، تا دەگەین بە سەنتڕاڵێک لەنێوان دوو مندا، منێکی دەرەوەیی خۆم و منێکی شهودی، ناوەوەیی لێرەدا، چەمکی ویژدان درووستدەبێت. ویژدان وەکو باڵاترین ئۆرگانی مرۆڤ بڕیاڕ لەسەر کردە و بیرکردنەوەکانی تاک دەدات.

بۆڕونکردنەوەیی بابەتەکە، من وەکو کەسێکی مۆڕاڵی، کە ناتوانم بکەومە ژێر کاریگەریی و لە ڕێگەی سۆزەوە بڕیار بدەم، دەمەوێ خودی بابەتەکە بەشێوەیەکی واقیعی بکەمە ژێر لێکۆڵینەوەوە نەک وەکو داکۆکی کاری ئایین و ئەنتیەکی ئایینی.
بابەتەکە لە سۆنگەیەکی ئایینیەوە ناخەینە ژێر پرسیارەوە، بەڵکو خودی خودا، وەکو باڵاترین هێز لەسەروی ئەقڵ و سروشتی کەسی ئاینیەوە. کاتێک کۆمەڵێک وابەستەیی مۆڕاڵێکی دەستەجەمعی دەبن، بەناچاری ژیردەستەی کۆمەڵێک بکەو مەکەی ئەو یاسایانە دەبن. لەبەرامبەریشدا کەسێکی خاوەن ئیتک و ئەخلاقی ناوەکی و تاک، وابەستەیی ئەو ئەخلاقەیی خۆیەتی. خودی پرسیارەکە لێرەوە دەست پێ دەکات ئایا کەسانێک خودان هیچکام لەو ڕێسا و یاسا مۆڕاڵیانە نین، چ شتێک وایان لێ دەکات بەئەخلاق بن؟

دۆستۆڤیسکی دەڵێت؛ ئەگەر خودا نەدەبوو، هەموو شتێک ڕێگە پێدراو دەبوو.

نەبونی خودایەک وەکو هێزێکی باڵاو، بکەری و سەپێنەری کۆمەڵێک یاسای سەپاوی ڕەها، وەکو چەمکی سزاو ئومێد، چ شتێک وا لەمرۆڤێکی بەڕبەڕی و ناهۆشیار پابەند نەبووی هیچ چەشنێک لە ئیتک و ئەخلاق دەکات کە بەئەخلاق بێت. لەکاتێکدا، خودی ئەخلاق پڕۆسەیی مەعریفیە، زانینە، کەسێک نەزان بێت بەرامبەر کۆمەڵێک کردە کە ئەنجامی ئەدات، تووشی زۆرترین نەزانی دەبێت. ئەوە بوونی خودایەکە، وەکو هێزێکی تۆقێنەر و پاداشت دەرەوە، فاکتەری باشبوونی مرۆڤە یەکتاپەرستەکانە. هەرچەندە باشبوون بەرهەمی بیرکردنەوە و ناسینی خودە، باشبوونی کەسێتی ئایینی، جۆرێکە لە بەزۆر باشکراو.

نیچە وتەنی؛ خودا مرد، ئێمە خۆمان کوشتمان. مەبەستی نیچە لەکوشتنی خودایەکی باڵا و کەماڵ نیە. بەڵکو خوێندنەوەیەکی فەلسەفیە بۆ پێشکەوتنەکانی مرۆڤ، کاتێک مرۆڤ لەهەوڵی جوداکردنەوەی بکەرە لە بابەت، واتا دابڕانی مرۆڤ لە سروشت و دەستبەسەراگرتنی سروشت لەڕیگەی زانستی ئەزمونییەوە. شتێک بە ناوی خودا بوونی نامێنێت. نیچە وەکو بیرکەرەوەیەکی زیتەڵە هۆشداری ئەدات لەدوایی مردنی خوداوە، نیلهیزم و پوچیتی دروستدەبێت، بەم شێوە پوچیەی ئێستا بەرۆکی مرۆڤایەتی گرتووە.

ئاراس سەعید

نوسينى/ م.ڕاستى ڕه‌سول* / ڕانیه

هەر دوای ڕاگەیاندنی سەرکەوتن بەسەر داعشدا لە ساڵی ۲۰۱۹ لە لایەن دۆنالد تڕەمپ سەرۆکی وویلایەت یەکگرتووەکانى ئەمریکا، دواتریش کوشتنی – ئەبوبەکر بەغدادی – لە گوندێکی سەر سنوری تورکیا، داعش بەشێوەیەک لە شێوەکان کەووتەوە چالاکی لە هەندێک ناوچەی عێڕاق و سوریا، چونکە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی تەنها لە ڕووی سەربازیەوە توانیان بەهاوکاری کوردەکان بەسەر داعشدا سەرکەون، کە ئەمەش کارێکی ناتەواوە، چونکە هۆکارەکانی درووستبوونەوەی داعش جارێکی تر لە واقیعدا بوونیان هەیە، و زۆربەى ئەو هۆکارانەى کە بۆ بنبڕکردنیان پێویستە نەهاتوونەتە کایەوە، لێرەدا بەووردى بەشێک لەو هۆکارانە دیارى دەکەین، هۆکارەکانیش بریتین لە :-
۱. ناعەدالەتی و نادادپەروەری لە ووڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ووڵاتە ئیسلامیەکان، ئەمەش بۆتە هۆکاری هەژار بوونی خەڵکانێکی زۆر و بێکار بوونیان، سەرەڕای بوونی چەندین سەرچاوەی سروشتی، کە حکومەتەکانی ئەو ناوچەیە نەیانتوانیوە وەکو پێویست سوودی لێوەربگرن، و هاووڵاتی ووڵاتەکانیان بخەنە خۆشگوزەرانی.
۲. نەگۆڕانی عەقڵی گۆمەڵگا، و مانەوەی بیرۆکەی توندڕەوی و نەتەوەپەرستی و مەزهەبگەرایی، بە تایبەتى لە ووڵاتانى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست، کە ئەمەش هۆکارێکی هەرە بەهێزە بۆ گەشەکردن و دروست بوونی گرووپە توندڕەوەکانی وەکو داعش.
۳. ململانێی ووڵاتانی ناوچەکە لەسەر هەژموونی خۆیان، بۆ نمونە تورکیا و قەتەر هاوکاری مادی و دابین کردنی چەک بۆ گروپە تیرۆریستیەکانی وەکو داعش دەکەن، دژی سعودیە و ئیماڕاتی عەرەبی یەکگرتوو و ميسر، و ووڵاتانی نزیک لە ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی، و سزانەدانى ئەم ووڵاتانەش بۆتە هۆى ئەوەى کە ئەوان پەنا بۆ دروستکردنى گروپى هاوشێوەى ترى وەکو داعش ببەن لە ئێستا و لە داهاتووشدا.
٤. ناجێگیری سیاسی و سەربازی و ئابووری لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بە تایبەتی لە عێڕاق و سوریا، چونکە ئەم دوو ووڵاتانە نەیانتوانیوە مەترسی شەڕی ناوخۆیی لە ووڵاتەکانیاندا نەهڵێن، ئەمەش بۆتە هۆکاری دروستبوونی چەندین گروپی چەکداری وەکو داعش و هاوشێوەکانى، کە بۆ بەرژەوەندی خۆیان کاردەکەن، هەر بۆ نموونە لە کەرکوک و خانەقین ئەم گروپانە هێرش دەکەنە سەر خەڵکی مەدەنی گوندە کوردنشینەکان، و دەیانکوژن و دەغڵ و دانیان دەسوتێنن، سەرەڕای بوونی پۆلیس و سەربازانی عێڕاق لە ناوچەکە.

ئەم گروپانە هەندێکیان عەرەبی کۆنە بەعسی و پاشماوەکانی سەدامن، کە پێشتر لە ناو داعش بوون لە عێڕاق و سوریا، و گەڕاونەتەوە ئەو ناوچانە، و پێشتریش لە سەردەمى سەدام ئەم ناوچانەیان داگیر کردبوو.
٥. نەبوونی هەمئاهەنگی لە نێوان هێزەکانی دژی داعش، هەر بۆ نمونە ئەگەر لە ناوچەکانی کەرکوک و خانەقین هەمئاهەنگیەکی تەواو لە نێوان هێزەکانی پێشمەرگە و هێزە سەربازیەکانی عێڕاق هەبێت، و ژوورى ئۆپەراسیۆنى هاوبەشیان هەبێت، لەو کاتەدا ئەم گروپانە ناتوانن بەو شێوە ڕەهایە هێرش بکەنە سەر خەڵکی ناوچەکە، و مەترسی دروست بکەن.
٦. ناوچەی سونەنشینەکان گرنگیان پێنەدراوە لە ڕووی ئاوەدانکردنەوە و دروستکردنی هەلی کار، و پەروەردەیی و ڕۆشنبیری، چونکە ئەم ناوچانە هەم شوێنی دروستبوونی حیزبی بەعس ، هەمیش شوێنى سەرهەڵدانی داعش بوون، و گەنجانى بێکارى ئەو ناوچانە بەناچارى پەنا دەبەنە بەر گروپە توندڕەوەکان. کە پێویستە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی خۆی ڕاستەوخۆ سەرپەرشتی ئاوەدانکردنەوە و گۆڕینی سیستەمی ژیانیان بکات.
تەنها ئەم هۆکارانە نابنە هۆی سەهەڵدانەوەی داعش لە ناوچەکە، و بەتایبەتيش لە عێڕاق، بەڵکو بێکاربوونی خەڵکانێکی زۆر بە هۆی پەتای کۆڕۆناوە، و دابەزینی نرخی نەوت، و بوونی چەندین گروپی چەکدار لە ناوچەکە بەهاوکاری ووڵاتانی وەکو ئێران و تورکیاش هۆکاری ناڕاستەخۆن لە دووبارە سەرهەڵدانەوەی داعش.

لە ڕاستیدا پێویستە حکومەتی عێڕاق چەندین هەنگاو بگرێتە بەر بەهاوکاری هێزەکانی هاوپەیمانان بە سەرکردایەتی ئەمریکا، تاکو داعش و هاوشێوەکانی مەترسی بۆ سەر ئەو ناوچانە دروست نەکەن، و هەنگاو و چارەسەرەکان دەکرێت لەم چەند خاڵانەدا کۆبکرێنەوە:-
١. پێویستە حکومەتی عێڕاق بە هاوکاری هاوپەیمانان و شارەزایانی ناوخۆ و دەرەکی سوود لە سەرچاوە سروشتیەکانی تر وەربگرن وەکو گازی سروشتی و پەرەپێدانی سێکتەرى کشتوکاڵ و پیشەسازی و دامەزراندنی چەندین کارگە، تاکو ئابووری ووڵات ببوژێتەوە و هەلی کار بۆ گەنجان دروست ببێت.

٢. گرنگی دان بە کەرتی پەروەردە و خوێندنی باڵا، هەموومان ئەوە دەزانین کە عێڕاق ووڵاتێکی گرنگە لە ڕووی کەسانی پسپۆڕ، پێویستە سوود لە عەقڵی ئەو زانا و بیرمەندانە وەربگیرێت بۆ گۆڕینی پێکهاتەی کۆمەڵگای عێڕاقی، ئەویش بە کردنەوەی خوێندنگای نموونەیی و پێشکەووتوو لەسەر ئاستی ناوچەکە، و پێگەیاندنی کادیری پێشکەووتوو بۆ نەهێشتنی عەقڵی مەزهەبگەرایی و ڕەگەزپەرستی.
واتە وەبەرهێنان لە عەقڵدا بکرێت، چونکە خەڵکی ئەم ناوچانە زووتر دەتوانن پێش بکەون، ئەگەر هۆکارەکانی بیرکردنەوەی توندڕەوی بنبڕ بکرێن .
٣. سزادانی ئەو ووڵاتانەی کە پشتگیری مادی و مەعنەوی گروپە چەکدارەکان دەکەن، لە لایەن کۆمەڵگاى نێودەوڵەتى، بە تایبەتى تورکیا و ئێران و قەتەر، ئەمەش بە سزادان و گەمارۆی ئابووری و دورخستنەوەیان لە ئەنجومەنى ئاسایشى نێودەوڵەتی دەبێت.
٤. نەهێشتنی مەترسی شەڕی ناوخۆ لە سوریا و عێڕاق، چونکە ووڵاتانی دەوروبەر لەبەر بەرژەوەندی سیاسی و ئابوری و سەربازی خۆیان، هەمیشە گروپەکانی نزیک لە خۆیان هان دەدەن شەڕ لە ناو ئەم دوو ووڵاتە بمێنێت، تاکو بەرژەوەندیەکانی ئەوان کۆتایی نەیەت، بە تایبەتی تورکیا و ئێران.
٥. دروستکردنی ژووری ئۆپەراسیۆنی هاوبەش لە نێوان عێڕاق و هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و پێشمەرگە، بە تایبەتی ئەو ناوچانەی مەترسی هێرشی داعشیان تێدایە، ئەمەش وادەکات مەترسیەکان کەم ببنەوە، یاخود هەر نەمێنن بەهۆى ئەو بۆشاییە ئەمنیەى لەو ناوچانەدا دروست بووە.
٦. گرنگی دان بەو ناوچانەی کە پێشتر شەڕی داعش وێرانی کردبوون، ئەویش بە بونیادنانەوەی ژێرخانی ئابوری و پەروەردەیی و ڕۆشنبیری ئەو ناوچانە دەبێت، و ڕەخساندنی هەلی کار بۆ گەنج و خەڵکی ناوچەکە، هەروەها بە گرنگی دان بە پیشەسازی و بازرگانی و کشتوکاڵ لەو ناوچانە، وەکو پێشتریش باسمان کرد.
٧. لە هەمووى گرنگتر گۆڕینى سیستەمى حوکمڕانى ئەو ووڵاتانەى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستە، چونکە زۆرینەى ئەو ووڵاتانە ووڵاتى نەوتین و نەوتیش یەکێک لە تایبەتمەندیەکانى ئەوەیە بۆ گەلانى ئەو ووڵاتانە تەنها مایەى دەردەسەرى بووە، و بۆتە هۆکارى دەوڵەمەند بوونى کۆمەڵێک کەسانى نابرپرس و چاوبرسى.

*ماستەر لە زمان و ئەدەبى عەرەبى

وانه‌كانی ژیان :

دوای هه‌وڵێكی بێوچان مه‌فره‌زه‌یه‌ك به‌ناوی سلێمانی له‌ باره‌گای حزب له‌ زه‌ڵێ له‌ كۆمه‌ڵێك كادیرو ئه‌ندامانی حزب پێكهات و به‌بێ وه‌ستان به‌و سه‌رماو سۆڵه‌و به‌فری زستانه‌ كه‌وته‌رێ به‌ره‌و دۆڵی جافایه‌تی و ناوچه‌كانی شارباژێرو له‌ رۆژی یه‌كه‌مدا مه‌فره‌زه‌كه‌ گه‌یشته‌ دێیه‌كی جوان به‌ناوی ده‌رمان ئاواو بۆ رۆژی داهاتوو خه‌ڵكی دێكه‌ وتیان مه‌رۆن و به‌ فر زۆره‌و جاروبار شاخی زه‌ردكه‌ ره‌نوو ئه‌كات به‌ڵام ئێمه له‌ ناو ئه‌و به‌فره‌ زۆره‌ی شاخی زه‌ردكه‌‌ رۆیشتین و، گه‌یشتینه‌ دێیه‌كی جوان دڵفرێن له‌ بناری شاخه‌كه‌ و پرسیمان ئه‌م دێیه‌ ناوی چێیه‌ ؟ وتیان ئه‌مه‌ بێتوشه‌.
نانی نێوه‌رۆمان له‌ بێتوش خواردوو، هاورێ حه‌مه‌ كه‌ریم قه‌ره‌چه‌تانی فه‌رمانده‌ی مه‌فره‌زه‌كه‌ بوو پرسیاریكرد ئایا ئه‌توانین بگه‌ێن به‌ دێیه‌كی دۆڵی جافایه‌تی؟ یه‌كێكی شاره‌زا وتی كات دره‌نگه‌ و شاره‌زا نین و ئاستمه‌ بگه‌نه‌ دێیه‌كی دۆڵی جافایه‌تی و، له‌ بێتوش ده‌رچووین گه‌یشتینه‌ دێی ئه‌شكان و ئه‌و شه‌وه‌ له‌وێ ماینه‌وه‌.
له‌ سێیه‌م رۆژدا كه‌وتینه‌رێ و له‌ پاش ماوه‌یه‌ك گه‌یشتینه‌ دێی هه‌رزنه‌و، له‌وێ گه‌یشتینه‌ سه‌ر ئاوی كه‌ڵوێ ( روباری زێی بچوك) و، بۆ په‌رینه‌وه‌و له‌م به‌رو ئه‌و به‌ری روباره‌كه‌ ئاسن ( ستون) داكوترا بوو هه‌ردوو سه‌ری ئاسنه‌كان به‌ هۆی ‌كێبڵیكی بته‌و به‌یه‌گه‌یشتبوون ته‌شتێكی گه‌وره‌ له‌ گه‌ڵ چه‌رخێكی پێوه‌ به‌سترابوو چوار چوار به‌ راكێشانی ته‌شته‌كه‌ خه‌ڵك ئه‌م به‌رو ئه‌و به‌ری ئه‌كرد و، ئێمه‌ش به‌و شێوه‌یه‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی كوردستان سنوره‌ ده‌ستكره‌كانمان به‌زاند و به‌ دوو خوله‌ك په‌رینه‌وه‌و گه‌یشتینه‌ خاكی باشووری كوردستان.
دۆڵی سه‌فره‌و زه‌رون به‌هۆی تواندنه‌وه‌ی به‌فر جۆگه‌له‌یه‌كی دروست كردبوو زۆر سارد بوو هه‌ر پێنج شه‌ش خوله‌ك پێویسته‌ بپه‌رێنه‌وه‌و ئه‌وه‌نده‌ ئه‌م به‌روو ئه‌و به‌رمان كرد سه‌ره‌رای سه‌رماكه‌ هیلاكی كردین تا گه‌یشتینه‌ دووریانێك و، له‌وێ وه‌ستاین و به‌ هۆی برایانی “”قاچاغچی”” زانیمان ئه‌وه‌ی ده‌سته‌ چه‌ب به‌ره‌و ولاخ لوو ئه‌روات و ئه‌وی تریان به‌ره‌و گه‌وره‌دی و مالومه‌ و، ئێمه‌ كه‌وتینه‌ری بۆ گه‌وره‌دێ و رێگاكه‌ زۆر سه‌خت و پر له‌ هه‌ورازو نشێوو بوو له‌ پشوویه‌كی چه‌ند خوله‌كی دوكتۆر فارس ره‌حیم كادری ناسراوی پارێزگای سلیمانی یادی به‌خێر وتی : ئێمه‌ خاوه‌نی ئه‌م هه‌موو هه‌ردوو دۆڵ و شاخی سه‌خته‌ێن و، هه‌زاران شاخی له‌م شێوه‌یه‌و به‌رز ترمان هه‌یه‌و خاوه‌نی هیچ نین.
له‌ به‌ر سه‌رما هه‌ڵئه‌له‌وزین و ناوچه‌كه‌ پوش و په‌ڵاش و چیلكه‌ی لێنه‌بوو ئاگر بكه‌ێنه‌وه‌و، به‌ ده‌م قسه‌كردن گه‌یشتینه‌ دێی گه‌وره‌دێ كه له‌لایه‌ن حزبی به‌عسی عه‌ره‌بی كاولكرابوو، ده‌مه‌ ئێواره‌یه‌كی دره‌نگ گه‌یشتینه‌ مالومه‌و چووینه‌ مزكه‌وته‌كه‌ و كه‌مه‌ كه‌مه‌ سه‌رماكه‌ له‌ له‌شمان باریكردو نه‌ماو، له‌و كاتانه‌دا گه‌نجێكی قۆز هاته‌ پێشه‌وه‌و پرسیاری كردو وتی : ئێوه‌ كێن؟ له‌ كوێوه‌ هاتوون؟ وتمان ئێمه‌ پێشمه‌رگه‌ی حزبی شیوعین ئه‌مه‌ یه‌كه‌مین مه‌فره‌زه‌مانه‌و، گه‌نجه‌كه‌ وتی : ئێستابراده‌رێكی ئه‌نجومه‌ن دێت و به‌ سه‌رماڵاندا دابه‌شتان ئه‌كات و، منیش له‌ گه‌نجه‌كه‌م پرسی ئه‌ی ئێوه‌ كێن؟ وتی من لیره‌ مامۆستای قوتابخانه‌م و، یه‌كسه‌ر وتم مامۆستا له‌ خانه‌قین جه‌نابتان كوری كێن؟ و، مامۆستا وتی من له‌ خێزانی قوتبی وێنه‌گرم و ناوم ره‌مزی یه‌ و چۆن ئه‌زانیت خه‌ڵكی خانه‌قینم؟ و، وه‌ڵامم دایه‌و پێخۆشحاڵم برایه‌كی كاكه‌ییم دۆزییه‌وه و به‌ تۆنی قسه‌كردنتان زانیم خه‌ڵكی خانه‌قینن و خێزانه‌كه‌تان ناسراوه‌ و كه‌سانی بێوه‌ین.
بۆ یه‌كه‌مجار له‌ ماڵێكی جوتیاری هه‌ژار نانمان خواردو كه‌ وتمان ئه‌گه‌رێنه‌وه‌ بۆ مزگه‌وت دوو په‌تانیان داپێمان بۆ نووستن و، له‌ مزگه‌وت زانیمان به‌یانی رۆژ ئه‌بێته‌و ئه‌چینه‌ هه‌مان ماڵ نانی به‌یانی ئه‌خۆێن.‌
نانی به‌یانیمان خواردو نمه‌ نمه‌ باران بوو چووین بۆ دێی یاخسه‌مه‌رو، له‌وێ دكتۆر فارس و عه‌لی بچكۆلی شه‌هید مام عوسمان ئه‌چنه‌ دوكانێك عه‌ڵی به‌ دوكتۆر ئه‌ڵێت كام ره‌نگیان هه‌ڵبژیرم، دكتور ده‌ست بۆ ره‌نگێكی زه‌ق ئه‌بات و ژنه‌كه‌ی خاوه‌ن دوكان ئه‌ڵێت وی دایه‌ ئه‌م مامه‌یه‌ چه‌ند دڵی ته‌ره‌؟ دوكتوریش ئه‌ڵێت خۆشكه‌ بۆ دڵم ته‌ر نه‌بێت خوا نه‌یبرێت له‌ مالومه‌ تا ئێره‌ له‌ ژێر باران بووم و ، نانی نێوه‌رۆمان خواردو شه‌ویش له‌ مزگه‌وت خه‌وتین.
ئیتر له‌م دێ بۆ ئه‌و دێ ، له‌ هه‌ڵه‌ده‌ن بۆ سه‌رگه‌ڵو، چاڵاوه‌و گه‌رانه‌وه‌ بۆ مالومه‌و له‌وی چاومان كه‌وت به‌ براده‌رانی یه‌كێتی نیشتمانی و كاك جه‌مال عه‌لی باپیری فه‌رمانده‌یان و پێخۆشحاڵ بوون به‌ هاتنی شیوعییه‌كان بۆ ناوچه‌كه‌و ، له‌ پاش نیوه‌رۆ یاری فوتباڵمان پێكه‌وه‌ كردو رۆژێكی نوێ و خۆش بوو، شه‌و پێكه‌وه‌ بووین من له‌ گه‌ڵ مامۆستا ره‌مزی كاكه‌یی باسی زۆر شت و كه‌سایه‌تی شاری خانه‌قینمان كرد. له‌ رۆژی داهاتوو رۆیشتین بۆ دێی چۆخماخ ، مێۆلاكه‌و گاپیلۆن تا پاش چه‌ند رۆژێك گه‌یشتینه‌ قه‌یوانی سه‌روو ، بۆ ئێواره‌ چووینه‌ قه‌یوانی خواروو له‌وی كابرایه‌كی شێخ ئه‌گه‌ر له‌ یادم بێت ناوی (شیخ تالیب) بوو هاته‌ پێشه‌وه‌و وتی ئێوه سه‌ر به‌كام موسته‌شارن ؟ و، یه‌كسه‌ر هاورێ حه‌مه‌ كه‌ریم قه‌ره‌چه‌تانی به‌ تووره‌ییه‌و وتی: جه‌ناب به‌م شه‌وه‌ جاش ئه‌توانێت به‌م ژماره‌ كه‌مه ‌بێته‌ ئێره‌، ئێمه‌ش هه‌ر هه‌موومان ویستمان له‌ كابرای شێخ بده‌ێن ( ئه‌وكات گه‌نج بووین) و، خه‌ڵكی دێكه‌ وتیان بۆ خاتری خوا وازی لێبێنن و، ویستمان برۆێن خه‌ڵكی دێكه‌ نه‌یانهێشت و شه‌و له‌وێ ماینه‌وه‌.
شه‌وی 27 ی كانونی یه‌كه‌م / دێسه‌مبه‌ر 1979 له‌ ده‌وروبه‌ری كاتژمێر ده‌ رادیۆمان كرده‌وه‌و یه‌كێك له‌ هه‌واڵه‌كان ئه‌وه‌ بوو بابراك كارماڵ بۆ به‌ ( سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی شۆرشگێری) له‌ ئه‌فغانستان بۆ به‌یانی له‌ كازیوه‌دا هه‌ڵساین و چاوساغ هاورێ { عمری حه‌مه‌ بچكۆل ــ مه‌لا حوسه‌ێن} پێشمان كه‌وت و له‌ نزێك جاده‌كه‌ی مه‌وكه‌به‌ هاورێیه‌ك وتی بوه‌ستن و سه‌یركه‌ن ئێمه‌ به‌ره‌و رووی بنكه‌ی سه‌ربازی ( ره‌بییه‌) ئه‌رۆێن و ئه‌وه‌ سه‌ربازیكه‌ له‌ویدا هاتووچۆ ئه‌كات و دیاره‌ پاسه‌وانه‌ و، ئێمه‌ش به‌دیققه‌ت سه‌یری ئاسۆكه‌مان كردو ده‌ركه‌وت راسته‌ ره‌بییه‌و، هاورێ حه‌مه‌ كه‌ریم وتی تا زووه‌ و سه‌ربازه‌كان نه‌یانزانیوه‌ به‌ده‌سته‌ راست لابده‌ن. له‌ پاش سێ چوار خوله‌ك چووینه‌ شوێنێك به‌ دانشتن سه‌ربازه‌كان دیار نه‌بوون، هاورێ قه‌ره‌چه‌تانی وتی : ئێمه‌ به‌ هه‌ڵه‌ی مه‌لا حوسه‌ێن ناچار بووین لامانداو، جاده‌ی مه‌وكه‌به‌ 80 ـ 100 مه‌تر لێمان دووره‌و، رۆژانه‌ سوپا رێگاكه‌ بۆ گواستنه‌وه‌ی سه‌ربازو خواردن و ئاو به‌ كار ئه‌هێنێت بۆیه‌ نابێت كه‌س قسه‌و هه‌لسوكه‌وت بكات و، به‌ پێوه‌ بوه‌ستێت و، ئه‌گه‌ر تووشی شه‌ر ببین هه‌موومان شه‌ر ئه‌كه‌ێن تا تیا ئه‌چه‌ین و چه‌كه‌كانمان خراپه‌و فیشكمان كه‌مه بۆ ئاگاداری‌ ( فه‌رمانده‌كه‌مان) ته‌نها یه‌ك مه‌خزه‌نی 30 فیشه‌كی پێ بوو، له‌ به‌ره‌به‌یان تا ئێواره‌ له‌و شوێنه‌ مه‌ترسیداره‌ به‌و سه‌رمایه‌و به‌بێ نان و ئاو ماینه‌وه‌.
له‌ شه‌وێكی تاریك وتا به‌ره‌به‌یان رێمانكرد تا گه‌یشتینه‌ دێی گه‌نكێ و له‌وێ چه‌ند ماڵێك خزمه‌تیان كردین ده‌ركه‌وت خزمی هاورێ مه‌لا حوسه‌ێنن و ، له‌ پاش نانخواردن وتیان چه‌ند رۆژێكه‌ مقۆمقۆی هاتنی سوپاو جاشه‌ بۆ دێكه‌ و باشتره‌ برون و نان و هه‌ندێ پێداویستیمان وه‌رگرت و له‌ دێ ده‌رچووین و، دیسان له‌ شوێنێكی تر ئه‌و رۆژه‌مان به‌ سه‌ر بردو، ده‌مه‌و ئێواره‌ كه‌وتینه‌رێ به‌ سه‌ر كۆنه‌ ماسییه‌وه‌ خۆمان گه‌یانده‌ كاپیلۆن و زۆر هیلاك بووین.
له‌ پاش گه‌شتێكی ( جه‌وله‌یه‌كی) پێشمه‌رگانه‌ چووینه‌ ولاخ لوو، وشه‌و له‌وێ خه‌وتین و له‌ به‌ره‌به‌یان بۆێ ده‌رچووین و به‌ دۆڵی سه‌فره‌و زه‌رون و به‌ هه‌مان رێگای هاتنمان گه‌راینه‌وه‌ بۆ دێی هه‌زنه‌و، له‌ پاش پشوویه‌كی باش بۆ ئێواره‌كه‌ی چووینه‌ دێی پێتوش و شه‌و له‌ بێتوش ماینه‌وه‌ و، خه‌ڵكه‌كه‌ وتیان شاخی زه‌ردكه‌ ترسناكه‌ و ره‌نوو ( هه‌ره‌س) ئه‌كات مه‌رۆن به‌ڵام ئێمه‌ رۆیشتین وكه‌ گه‌یشتینه‌ لوتكه‌ی شاخه‌كه‌ دوكتور فارس خورمایه‌كی له‌ گیرفانی ده‌رهێناو دای به‌ عه‌لی بچكۆل وتی بیخۆ وزه‌ت ئه‌داتی و سه‌رما وه‌ك كوێزان وابوو عه‌لی وتی دكتۆر وزه‌ی چی ! و، به‌ سه‌لامه‌تی گه‌یشتینه‌ ده‌رمان ئاواو به‌بێ وه‌ستان گه‌راینه‌وه‌ بۆ باره‌گای حزب له‌ توژه‌ڵه‌و زه‌ڵی. ( ماویه‌تی).

29/7/2020

هەموو شتەکان ئەچنەوە..
پنتی سەرەتای خۆیان،،
هەڵەی خۆتە خۆڵی جەستەت..
بە شەپۆلەکانا پەرش و بڵاون،،
ئاوڕێکیش نادەیتەوە،،
لە گەڵای ڕۆژە وەریوەکان،،،
دێن و ئەچن،، ،
چارۆکەکانیش…
باڵی شکاوی باڵندەن،،،
لە خەونە پەرش و بڵاوەکانیشا…
یەکتری ئەبینینەوە،،،
بەڵام خەونە پەرتبوەکانیشمان لە کوێوە دێن. ؟،
لە کوێ باڵە لاوازەکانیشمان ئەنیشنەوە؟
لەوانەشە یەکتر ببینینەوە، بەڵام…
لە هییچ دورخەی عیشقیشا،،
ئۆقرە ناگرین، چونکە ،،
لە پەرش و بڵاوی شتەکان ڕاماوین،،،
تێشناگەین هۆکاری با بردنی…
پەڕەی نوسراوی تەمەن و …
خەونە نەنوسراوەکانی سبەینێش،،،
با لە جانتاکانی جەستەیا…
لە کەنارا جێ بمێنن،،
هەموو ساتەکان بە دڵنیایی ،،
دوای پەرتبوونی ئێمە ..
دێنەوە پنتی سەرەتا،،،
هەموو شتێك …
لە شاری لمی ویستگەیەکدا،،،،
دەست پێئەکەنەوە، و..
لە دورخەیەک لە مەنفا ئەگیرسێنەوە،،،
بیرم بێ لە ڕێگا،،
پارچەیەک لە ڕۆحی داگیرساوم دایتێ ، ،،
چرپەیەکی ساردو بێگیانیشت،،
لە دەستەکانما جێ هێشت،،،
پێم ووتی کام ڕێگات پێ باشترە،،،
مۆمی چاوتی تیا بکوژێنیتەوە،
خۆت ئازاد بە،،،
منیش بەندەرێک ئەدۆزمەوە،،،
لە سەرابی بیرکردنتا بدرەوشێمەوە،،
تازە لەم پەرش و بڵاوی شوێن و…
ڕژانی ووشەو …
هەڵپڕوکانی باڵی شینەشاهۆی…
شەوە ئاوارەکان و ..
لە وردو خاشبوونی ..
شوشەی ئاوێنەی ڕۆژە قەترانیەکانا،،،
هییچ گوڵێکی بێڕەنگی سەفەر،،
تیماری برینی بێئۆقرەیی ناکات،،
هییچ دورخەیەکیش،،
لە مەنفا زۆرەکانی نێوان…
بوون و نەبوونا…
پەناگەیەک ..
بە پەڕەی نوسراوی..
جەستە دەربازبوەکان،،،
لە مەنجەنیقی جەنگەکان نادا،،
پاشان هەنسک و گریانی…
پەریە ڕەسشپۆشەکانی ڕێی سەفەریش،،،
شتێکی کۆنە،،،
تازە ش نیە توانەوە ..
لە ژێر کڕێوەی چاوەڕوانی …
بریسکەی چاوێكیش،،
زۆر دەمێکە،،،
لە سکرینی ماشینەکا کوژاوەتەوە،،،
هییچ شتێکیش…
تازە سەرنجم ڕاناکێشێ،،،
کە لە تۆزی جودایی تۆ…
دروست بوبێتەوە، ،،
هەموو شتێکیش…
ئەچێتەوە پنتی سەرەتا،،،
هییچ لە ژێر ئەم کڕێوە و ..
گەردەلوولەی غوربەتا،،،
وەک خۆی نامێنێتەوە،،
ئەم باهۆزی کۆچە ترسناکە،،،
هەموو شتەکان…
ئەپێچێتەوە و دووریان ئەبات ،،
بەنەفرەتا تووڕیان ئەدا،،،
گاڵتەجاریشە،،،
تازە دوای ئەم هەموو پەرتبوونە،،
ماڵئاوایی لە وەرزە زڕو بێبارانەکانی…
ژێر بەیداخی بێ شوێن و..
بێ کات و بێ ڕۆحە بکەین،،،
وەک دڵنەواییەکیش،،،
لەسەر کورسیەکی ئەم ویستگەیە،،
لەتەنیشتت دائەنیشم،،
چەند فرمێسکی سارد و تەزیو…
لەسەر ڕومەتی شەختەت ئەسڕم،،
شەو نخونیەکی زۆر دووریشە،،
من بە دیار وەرینی لێوەکانتەوە…
لە ئەندێشەدام،،،
لە خەڵوەتێکی چەند سەدەی…
بێ شنەبای تۆدام ،،،
باهییچ نەبێت ،،،،
شووشە شکاوەکانی…
ڕۆحت کۆکەیتەوە،،
لەم دەروازە داخراوەی چووون و….
هاتن، بە دڵنیایی،،،
دوای باهۆزبردنی منیش ،،
لە وەرزی نامۆییدا،،
شتەکان لە پەرتبوونیان بەردەوامن،،،
هەر ئەچنەوە ….
پنتی سەرەتاکانی یەکەم.

١/ وێنەکە کارێکی هونەری فۆتۆگرافەری ئەڵمانی * ماکسیم فۆرستەر * و بە سوپاسەوە لە پەیجی فەرمی خۆی وەرگیراوە.

• کاکی وەرگێڕ، من بیرم لە یەکەیەکەی وشەکانم کردۆتەوە، کەوایە پیاوێکی باش بە و، ترش و خوێیان پێوە مەکە.
  وای ئەگەر ڕۆژێک دەزانم وشەیێک لە دەقەکەدا کەمبووەتەوە؛ دەستبەجێ بریکارم دەنێرمە سەر سەرت.
• بەرلەوەی دەست بە وەرگێڕانی شانۆنامەکە بکەیت، دوو دانە تووری کێوی بخۆ؛ دواتر چەند کاژمێرێک دەنێو فرێزەردا ڕاکشێ؛ تا باشتر پەی بە هەست و کوڵی دەرونی ئێمە ببەیت.
• لێم مەبە بە شاعێر. وشەکان خودان هەست و سۆزی خۆیانن، بۆیە هەستی تەڕەماشانە و کەترەت؛ بە دەقەکەی منەوە هەڵمەواسە.
  جارێکیان “ت. س. ئەلیۆت”ـی کۆلکەخوێندەوار؛ شانۆنامەی “دواین نەواری کراپ”ـی منی بە شێوەی هۆنراوە هۆنیبووەوە! وام لێ هاتبوو بچم عەرش و قورشی بسوتێنم.
• هیچ سەروکارم لەگەڵ زمانی ئیتاڵیدا نییە، بەڵـام گەر بێت و ببینم ڕستەکانت لە هیی من درێژتر؛ یان کورتترن، ئەوا بەرۆکی وەشانخانەکە دەگرم. جا هەموو دەم ئەوەت لەبیربێت؛ من نووسەرم و تۆش وەرگێڕ.
• پێش نووسینی هەر وشەیێک، (٥) خوولەک تێی ڕابمێنە.
  بە قسەی من دەکەیت “کاتپێوی زیرەک” دەکڕیت و لـای خۆت دایدەنێیت.
• بەدیقەت وشەکان هەڵبژێرە. ئەوە بزانە کە هیچ وشەیێک هاوواتای وشەیێکی دیکە نییە. شانۆنامەی “لە چاوەڕوانیی گۆدۆدا”ـم؛ بە سێسەدوپەنجا وشە نووسیوە.
  “کۆتایی یاری”ـیشم دووسەد وشە زێتر نییە.
  ئێمەی ئێرلەندایی لە ڕۆژگاری ئۆسکار وایڵددا، زمانپاراویمان توڕهەڵداوە، ئێستا سەردەمی زمانگرانییە.
• هەر ڕۆژێک وەرگێڕانەکەت چاپکرا، تکات لێ دەکەم نامەکەم بسوتێنیت. ڕقم لەوەیە کونجی خەیاڵم بکەوێتە بن دەستی هەندێک خوێنەری هێڕ و گێژەوە.

وەرگێڕان: دادیار ئازاد

لە شەمەندەفەرێکدام بۆ سەفەرێکی دوور و درێژ
لەهیچ وێستگەیەک دانابەزم جگە لە وێستگەی دڵی تۆ

هەر وەک سوپایەک داگیرم بکە و هێرش بهێنە
ئاڵای سوپاکەت لەسەر بەرزایی رۆحم بچەقێنە

ئەمەوێ بە قسەت بکەم و ئاسمانت جێبهێڵم
کەچی پەپوولەی هەستم هەر دەمهێنێتەوە بۆ لای تۆ

ئەگەر رۆژێک هات و من بوومە مشتێ خۆڵەمیش
بمدەن بە دەم ئەو “با”یەی بۆ لای تۆم ئەمبا

بیر لەوە نەکەیتەوە لە خۆت دەربەدەرم بکەی
چوون شووشەی لەتبووی دڵم، رۆحت دەبڕێ

بۆچی کاتێک دەپەیڤیت، ئەڵێیت من و تۆ؟
ئاخر منێک بوونی نییە لە دەرەوەی وجودی تۆ

بەو خەنجەرە نامرم دوژمنەکانم لێم ئەدەن
بەو هەنگاوانە دەمرم لە تۆ دوورم ئەخەنەوە

لە سەمەرقەندەوە وەکوو رەشەبایەک هاتووم
تا لەگەڵ خۆم بتبەم بۆ سەر عەرشی ئەوین

هەزار ساڵە منم لە دەرگای ئەوینت ئەدەم
تۆ تەنیا ئەوەت لەسەرە دەرگاکە بکەیتەوە

ئەگەر گوومانت لە ئەشقی دێوانەییم هەیە
لە هەستی خۆت بپرسە، با ئەو وەڵامت بداتەوە

کاتێک ویستت بڕۆیت، بە ئەسپایی هەنگاو بنێ
لە پلیشانەوەی ئەو گووڵانە دەترسم لەبەر پێتا رامخستوون

ناتوانین چیدی ئەشقەکەمان بە نهێنی رابگرین
کە هەموو شەوێک ئەستێرەکان لە بەینی خۆیاندا باسی بکەن

کەمانچەیەکی کۆنی تۆز لێ نیشتووی بێ نازم
وەرە ئاوازی ئەوینت، لەسەر ژێی دڵم بژەنە

بەیانیان حکایەتی ئەشقمان بۆ هەور باس ئەکەم
ئێواران هەور لە ئیرەییدا شی دەبێتەوە بۆ باران

ببینە چۆن منت کردووە بە سوڵتانی دڵخۆشیی
کە پێشتر ئیمپراتۆرێک بووم لەسەر عەرشی گریان

المحکمە الجنائیە الدولیە ( دادگای تاوانی نێودەوڵەتی ):بریتیە لە دەستەیەکی دادوەری نێودەوڵەتی کە دامەزراوە بۆ دادگایی کردنی ئەو کەسانەی کە تاوانی کوشتنی بە کۆمەڵ یان تاوانەکانی تریان ئەنجامداوە , و تایبەتمەند یەکانی ئەم دادگایە بە پێ سیستەمی ناوخۆیی و جۆری تاوانەکە بریتیە لە: تاوانەکانی کوشتنی بە کۆمەڵ . تاوانەکانی دژە مرۆڤایەتی . تاوانەکانی جەنگ . تاوانەکانی دووژمنکاری .
کەواتە ھەردوو دەوڵەتی داگیرکەری تورکیا و ئێران کە بە پاساوی لە ناوبردنی نەیارەکانیان و بەبێ ڕەچاوگرتنی یاسا نێودەوڵەتیەکان و بە بەر چاوی ھەموو دونیاوە چاوی تەماحیان بریوەتە ھەرێمی کوردستان، بێ سڵەمینەوە و بە پێی رێکەوتنی نێوانیان کە ھەر چەند مانگ جارێ لەسەر ئاستی باڵای ھەردوو ووڵات کۆدەبنەوە، بە مەبەستی لە ناوبردنی ھەرێمی کوردسان و داگیرکردنی خاکاکەیی و بە کۆیلەکردنی خەڵکەکەی لەشکرکێشی دەکەن، خەڵکی بێتاون دەکوژن و رەز و باخ و گوندەکانیان بەسەر یەکدا وێران دەکەن، سروشتە ناوازەکەیان کردووە بە سوتماک،سەرجەمیان دەچێتە خانەی تاوانە نێدەوڵەتیەکانەوە کە خوودی دادگاکە ئاماژەی پێکردووە.
لە کاتێکدا کەحکومەتی هەرێم و عێراق لەبری پارێزگاری لەخاک و دانیشتوانەکەی بکەن،دەبوو وەڵامی دەست درێژیەکانی دەوڵەتی دەست درێژکار بەنەوە کە دەکرێتەسەر خاک و گەلەکەی، کەچی بەداخەوە هەردوولایان تەنها کەوتونەتە پاکانەوئیدانەکردنی هەردولا (داگیرکەر و نەیار) بێ هەڵوێستی ئەمان و بێ دەنگی رێکخراوەکانی مافی بە ناو مرۆڤی نێودەوڵەتی جیهان و ووڵاتانی زلهێزی دوونیا زیاتر وای لە هەردوو ووڵاتی داگیرکەر کردووە کە بێ دوودڵی و ڕارایی ئیدامە بە کوشت و بڕی خۆیان بدەن لە ناو خاکی هەرێمی کوردستاندا.
بەڵام ئێمەی کورد چۆن و بە چ شێوەیەک سکاڵا تۆمار بکەین لەم دادگایە.؟ لە کاتێکدا هەرێمی کوردستان قەوارەیەکی سەربەخۆنیە و تائێستاشی لەگەڵدابێ وابەستەی عێراقە، لەگەڵ ئەوەی عێراق واژۆی لە سەر ڕێكکەوتنی ساڵی 1988 نەكردووە كە ڕێکكەوتنامەیەك بوو تایبەت بە دادگای تاوانی نێودەوڵەتی.! واتە ئەندام نیە لە دادگای لاهای.!
لە کاتێکدا دادگای لاهای، تەنیا دەوڵەتەکان دەتوانن بچن سکاڵا تۆماربکەن، تاکەکان ناتوانن سکاڵا تۆمار بکەن، وەک ئاماژەمان پێدا تەنانەت حکومەتی هەرێمیش چونکە دەوڵەت نییە ئەویش ناتوانێت، ناتوانرێت پەنا ببرێتە بەر دادگای تاوانی نێودەوڵەتی( ئای سی سی ) چونکە عێراق ئەندام نییە لەو دادگایەدا. خۆ ئەگەر عێراق ئەندامبووایە لە دادگای تاوانی نێودەوڵەتی ئەوا تاوانبارانی جینۆسایدی كوردان لە كیمیاباران و ئەنفال رووبەڕووی دادگای نێودەوڵەتی دەكران و دوای 2003ێش هەموو حكوومەتەكانی دواتر تا بە ئێستە دەگات زیاتر گرنگی بە پاراستنی هاووڵاتییانی خۆی دەدا و جینۆسایدی كوردانی ئێزیدی رووی نەدەدا”. ئەگەر ئێراق ئەندام بوایە ئەوا ڕاستەوخۆ لە كاتی پێشێلكاریدا دادگا دەبێتە تەرەف بەرامبەر بە پێشێلكاری وڵاتی داگیر كەر و ئەوانەی پێشێلكاری دەكەن دادگایی دەكات و سزایان دەدات.
کەواتە لێرەدا ڕۆڵی ئەنجوومەنی ئاسایش گرنگە لەسەر دادگای تاوانی نێودەوڵەتی هەرچەندە عێراق واژۆیشی لەسەر ڕێكکەوتنامەکەی ڕۆما نەكردووە، ئەو سكاڵایانە لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایشەوە لەدژی ئەو دەست درێژیانە ئاراستەی دادگای نێوەدەڵەتی تاوان دەکرێن، چونكە بەپێی میساقی ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی ڕێی تێدەچێت كە سکاڵاو یاداشتەکان لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتییەوە ئاراستەی ئەو دادگایە بكرێت”.
هەر بۆیە لەبێ هەڵوێستی و بێ دەنگی حکومەتی عێراق و هەرێم دەبێت هەرچی زووە فشار درووستیکەین لە رێی پێکهێنانی دەستەیەک یا خود ئەنجومەنێک لە کەسانی یاساناسان و مافپەروەران پێکبهێنرێت،سەرجەم سکاڵاکان و ئەو تاوانانەی هەردوو ووڵاتی داگیرکەر دەرحەق بە کوشت و بڕی خەڵکانی سڤیل و جینۆسایدکردنی خاکەکەی ئەنجامیانداوە دیکۆمێنت بکرێت و بە یاداشتێک بدرێتە دەست ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی، بۆ ئەوەی بتوانن لەو رێیەوە بانگهێشتی ئەو دەوڵەتە جینایەتکارانەبکرێت و راپێچی دادگای تاوانی لاهای بکرێن و سزای دادپەروەرانەی خۆیان وەربگرن.

سەرشۆِربن یەكێتی و پارتی ..)
تەنیا یەك داخم هەیە ریسوابوونی ئێوەم نەبینی كە رۆژێك هەر دەهات، بەڵام نازانم كەی..)

ئەمە دوا پەیام و کۆتا خەون و ئاواتیی” کاوە حەمە ئەمینی” زامداریی سیی ودوو ساڵ لەمەوبەریی چەکی کیمیایی ڕژێمی ناسیۆنال فاشیستی بەعس بوو! کە بەهۆی ناڕەحەتیی و تاڵیی وسوێریەکانیی ژیانیی کە بەهۆی زامە کۆنەکانیەوە دەی چەشت و دەیتلاند، نەیتوانی ئیتر درێژە بەژیانە پڕ لەتڕاژیدیەکەی بدات و لەگەڕەکی کانی ئاشقانی هەڵەبجەداو لەناو باغی گشتی شارەکەدا کۆتایی بەژیانیی خۆی دەهێنێت !
ئەو تەنها لەدەست ئازارو ناڕەحەتیی زامداریەکەی کۆتایی بەژیانی خۆی نەهێنا، بەڵکو “کاوە” هەروەکو لەدوا نامەکەیدا کە بەدوای خۆیدا جێی هێشتووە، جگە لە نیشاندانی داخ وپەرێشانیەکەی کە ڕیسوایی و سەرشۆڕیی یەکیەتی وپارتی لەژیاندا نەبینیی، هەروەها جگە لە ئێش وئازارەکەی و لەدەستدانی بینایی چاوەکانیی کە دواجار لەکەناڵێکی تەلەفزیۆنیدا چاوپێکەوتنی لەگەڵدا دەکرێت وخوازیاریی ئەوە بووە دەسەڵات لایەکی لێبکاتەوەو مشووریی چارەسەریەکەی بخوات و بەتەواوی چاوەکانی لەدەست نەدات، غەمی کاریشیی بووە!
کە جگە لەوەی لەم مەملەکەتیی مافیایەدا مافیاکان بۆ چاوساغەکانیش نانیان لەکلکی شێر بەستۆتەوەو بەئاستەم وەگیر دەکەوێت، کەجی کاوە دەبێت بەم هەموو دەردوو ئازارو میحنەتەوە و بەنابینایی نان بۆ خۆیی وخانەوادەکەشی حاسڵ بکات!
لەو دیوی ئەم چیرۆکە تاڵەو هەزاران چیرۆکی دیکەی هاوشێوەشەوە، دیمەنێکی دیکەی تەواو پێچەوانە دەبینیت، کە کۆمەڵێک مافیای قاچاخچی کە بەناوی چارەسەریی کێشەی میللی و ڕزگاریی نیشتمانیدا لەسەرکێوێک لە لاشەو ئێسک وپرووسک ودەریایەک لەخوێنیی ڕژاویی هەزاران قوربانیی وەک کاوەو خانەوادەو هاوچارەنووسەکانیدا، بەعەڕشی دەسەڵاتێکی فیرعەونانەدا گەیشتن و هاوزەمانیش خەون خولیاو ئارەزووی خەڵکی ستەمدیدەو زەحمەتکێشیی کوردستانیش، ڕۆژگارێک لەسایەی زوڵم وزۆریی حیزبی بەعسدا، کۆتایی هاتنیی بەعس وبەدەسەڵاتگەیشتنی دەسەڵاتێکی خۆماڵی بوو، بەڵام ئەم مافیا خۆماڵیانە نموونەیەکی هێندە قێزەونیان بە خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێشی کوردستان نیشاندا کە هەزار خۆزگە بە کفن دز بخوازن و‌ ڕووی پڕ لەدزێویی بەعسیشیان سەرباریی ئەم هەم و تاوان و جینایەت وکوشت وکوشتارەی دەرحەقیی خەڵکی کوردستان کردیی ، لەچاویی ستەمدیدەکانیەوە تەواو سپی کردۆتەوە !
هەزارانی وەک کاوە و هاوچارەنووسەکانی کە بوون بەپلیکانەی ئەم دەسەڵاتە ناشیرنەی بەتایبەت هەردوو بنەماڵە هەڵاوساوەکەی پارتی ویەکیەتیی، کە ئەمڕۆکە کەم زەویی کوردستان ماوە هەڵی نەکۆڵن و بیرەنەوتێکی لێنەدۆزنەوەو سامانەکەی بۆ خۆیان و ئەندامانی خێزانەکانیان تەخشان وبەخشان نەکەن، سەرباریی مۆنۆپۆڵکردنی بازاڕو پڕۆژەو خاوەندرێتی لەدەیان کۆمپانیای زەبەلاحیی سەرمایەهێن و سەرباریی شاردنەوەی سەتان ملیاردۆلاریی دزراوو گلدراو لە سامان و بوودجەی گشتیدا، کەچی” کاوە” کان لە پەرێشانی و ئازارو غەمی کارو نەبوونیدا، دەبێت کۆتایی بەژیانی خۆیان بهێنن.
تاکە خەونی کاوەی زامدار لەناو ئەو هەموو ئیمکانیەتەی لە کۆمەڵگادا کە بەناحەق لای مافیاکان و چینەکەیان سەرمایەداراندا کۆبۆتەوەو لەناو ئەوپەڕیی تەکنۆلۆجیای پێشکەوتووی پزیشکیی و داوو دەرمانیدا، کە دەتواندرا ژیانی لەپەرێشانیی ونیگەرانیی و دەردو ئازاریی زامداریەکەی ڕزگاربکرێت، بۆیە ئەمڕۆ بەر لە مەرگی ناوادەیدا، ئەوەبووە کە بە ڕیسوایی بیان بینێت، بەڵام ئازارو غەمەکانی هێندە قووڵ بێت ئەگەرچی پێیشی وابێت کە ڕۆژگارێکیش هەر دێت بەڕیسوایی وسەرشۆڕیی دەیانبینێت، بەڵام چیتر بەرگە ناگرێت بەدیار ئاواتێکی لەوجۆرەوە ڕۆژگارەتاڵەکانی بژمێرێت و کۆتایی بەژیانی خۆی دەهێنێت!
پەیامێکە، کە دەسەڵاتدارانی کوردستان لەپاڵ ئەم هەل ومەرجە پڕ لەتڕاژیدیایەی بۆ خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێشیی کوردستانیان بەوجود هێناوە، هەزاران هەزار کاوەو هاوچارەنووسیی کاوەی وەک گۆڕ هەڵکەنی خۆی بەرهەمهێناوە، کە ئەمڕۆ بێت یان سبەی، حەتمەن سبەینێیەکی زۆر درەنگیش نا، لەڕەوەتیی ڕوو لە پێشیی ڕوداوو ململانێ چینایەتیەکانی ڕۆژانەی خۆیدا، وشیاریی سیاسیی و چینایەتیانەی خۆی بەدەستدەهێنێت و وەک بزووتنەوەیەکی سەرانسەریی لەتەواوی کوردستاندا لە حیزبی سیاسیی چینیەتیانەی خۆیدا، ڕێکخراو دەبێت و کاوەکان لە بێ ئاسۆیی و بێ ئوومێدیدا ئیتر ناچار نابن، بەر لەبەدیهاتنی خەونەکانیان کە ڕیسوابوونیی دەسەتدارانی قازانج پەرستی بۆرژوازییە، کۆتایی بەژیانیان بهێنن و بۆ یەکجاریی سیستەمی سەرمایەداریی و حیزبەکانیان دەخاتە زبڵدانی مێژووەوە.

تیبینی، تەواوی نامەکەی کاوە حەمە ئەمین :–

كۆتایی من ..
ژیانێك كە تۆسقاڵێك ئارامی تیا نەبێت بۆ چیمە..
كە من هەرگیز وە مرۆڤ نەژیاوم و مافی ژیانێكی شاییستەم پێنەدراوە ..
بۆیە ژیان بۆ من هیچ مانایەكی نیە، بێجگە لەخەم و ئازار..
سەرشۆِربن یەكێتی و پارتی ..
تەنیا یەك داخم هەیە ریسوابوونی ئێوەم نەبینی كە رۆژێك هەر دەهات، بەڵام نازانم كەی..
لەكۆتایی تكاتان لێدەكەم ئاگاتان لەمنداڵەكانم بێت و باسەرگەردان نەبن، من ئیتر بەرگەی ژیانێك ناگرم جگە لەئازارو خەم و ئێش و كار هیچ خۆشیەكی نیە
خواتان لەگەڵ
كاوە حەمە ئەمین.

تاهیر عیسا /28.07.2020