مەلەفە دانەخراوەکان …. لە ئەرشیڤی دەنگەکان ەوە

، هەر جارەو بابەتێک لە ئەرشیڤی دەنگەکان ەوە

ئەمەی لێرەدا دووبارە بڵاوی دەکەینەوە، کۆمەلێک نووسین و چاوپێکەوتنە لەگەڵ (مستەفای حەسەنە گەورە) کە لە ساڵی ٢٠١٥ بڵاو بوونەتەوە لە دەنگەکان و ڕۆژنامەکانی تردا. ئەو بابەتانە تایبەتە بە کردە تاوان بارێکانی ” عه‌باس بایز باڵۆغا” و هەوڵدان بۆ بەگەیاندنی تاوانبار بە دادگا….. ساڵەکان تێپەڕین و خاوەن داواکان وردە وردە ماڵئاوای دەکەن لەژیان و تاوان باران ژیانیان باشتر و بەڕێزانە تر هەڵسوکەوتیان لەگەڵدا دەکرێت لە سایەی دەسەڵاتی کوردیدا، ئەو دەسەڵاتەی کە ڕۆژگارێک بەچاو بەستراوەیی خۆمان، ناومان لێنابوون بەرەی شۆڕشگێڕو بەرەکەی تری لای حکومەتی مەرکەزیمان ناو لێنابو بەکرێ گیراو(جاش) بێ ئاگا لەوەی بەرەی شاخ و بەرەی شار دوو بەرەی لێکگرێدراوی هاو بەرژەوەندی دژ بەخواستی ڕاستەقینەی خەڵکن.

دەنگەکان
٢٠٢٠/٨/٣٠

بۆ خوێندنەوەی ئەو مەلەفە کلیکی ئێرەبکەن …..




بۆ ئەرسەلان بایز وبایزەکانی دیکە ،لێدانی ئەم قەوانە سواوە ڕابگرن … گۆران هەڵەبجەیی

[گەر بەرامبەر خەباتم پارەم وەربگرتایە،ئیدی لە خەباتگێڕەوە دەبووم بە جاش.] نیلسۆن ماندێلا
لە مێژە بە نیازم دەربارەی ئەم دەستەواژەیە بنووسم کە دەڵێت[ئەم دەستکەوتانەی ئێستا بەرهەمی تێکۆشان و خوێنی شەهیدەکانمانە.]
وەلێ هەرگیز دەرفەتم بۆ نەڕەخسا،لێ ئێستا ئەرسەلان بایز ناچاری کردم کە چیتر ئەو بابەتە پشتگوێ نەخەم.
ئەم ڕستەیە ،دەستەواژەیە بەردەوام لە لایەن سەرکردە فاشیلەکانی ڕێبازی کوردایەتیبەوە بە جۆرەها شێوە و لەجۆرەها فۆرمدا بەکار دەهێنرێت ،کە نوێترینیان لەلایەن ئەرسەلان بایزەوە بوو. هەر کاتێک شەپۆلی تووڕەیی و بێزاری خەڵکی ستەملێکراوی دەستی قارەمانەکانی کوردایەتی دەگاتە ئاستێکی بەرز ،ئیدی ئەم بلیمەتانەی گەندەڵی دەست دەکەن بە گیرفانیانداو ئەم قسە پڕوپووچ و بێ ئەرزشانە دەدەن بەڕووی خەڵکدا.
دوو مەبەست لە ژێر هەزاربارەکردنەوەی ئەم قەوانە ژەنگاویەوە خۆی حەشارداوە، یەکەم قەرزاربارکردنی خەڵکە بە تێکۆشان و ماندووبوونیان،دووەم بێدەنگکردنی خەڵکیە تا داوای مافەکانیان نەکەن و سوپاسگوزاربن بەوەی کەهەیە و بەئاقڵی دانیشن .لە ڕێگەی ئەم درووشم و وتارە قەبانەوە ،دەیانەوێت ئەو پەیامە بگەیەنن کە دەڵێت[ گەر خەباتی ئێمەو خوێنی شەهیدان نەبوایە ئێوە ئەم ژیانە خۆش و ئاسودەتان نەدەبوو].
هەوڵەدەم لێرەدا ڕوونیبکەمەوە و بە لۆژیک بیسەلمێنم کە ئایا ئەم دۆخەی ئێستا، بەرهەمی خەبات و خوێنی شەهیدانە یا نا .
لە زۆرترین حاڵەتدا و لەکن نەتەوە چەوساوەو ژێردەستەکان، ئامانج لە شۆڕشی چەکداری گەشتنە بە دونیای سەرفرازی و شکاندنی کۆتی چەوساندنەوە و دەربازبووب لە ژیانی نکولیکردن لە ماف و ئازادی ،و لە پێناو دابینکردنی خۆشگوزەرانی و ئاسودەیی و ژیانێکی پڕ کەرامەتە بۆ هاوڵاتیان.ئەمەش تەنها لەو حاڵەتەدا دێتە دی کە شۆرشە چەکداریەکە ئامانجی خۆی بپێکێت و بگاتە دوا مەنزڵ و شۆڕشگێڕان لە لولەی تفەنگەکانیانەوە سەرفرازی بەدەست بهێنن ،یاخود بەدیوێکی دیکەدا شۆڕشگێڕان نەتەوەی سەردەست ناچاربکەن کە مل بۆ داخوازیەکانیان بنێت.
لێرەدا بە پێویستی دەزانم چەند نمونەیەکی بەرجەستەکراو لەو شۆڕشە چەکداریە سەرکەوتووەکان بهێنمەوە کە لە ئاکامی خەباتیاندا دەسەڵاتیان گرتە دەست و گۆڕانکاری بنەڕەتیان لەسیستەمی حکوم وژیانی خەڵکدا کرد ،لەوانە:

  • شۆڕشی چین بە سەرکردایەتی [ماو]
  • شۆڕشی کوبا بە سەرکردایەتی [کاستر و جی ڤارا]
  • شۆڕشی جەزائیر بە سەرۆکایەتی[ئەحمەد بن بلە و هواری بۆ میدیان]
  • شۆڕشی ڤێتنام بەسەرکردایەتی [هۆشی منە]
  • شۆڕشی فەلەستینیەکان[تا ڕادەیەک]
    شۆڕشەکانی نیکاراگوا،سلڤادۆر،ئەنگۆلا ،مۆزەمبیق و چەند شۆڕشێکی دیکە.
    سەرجەمی ئەم شۆڕشانە لە ئاکامی خەباتێکی درێژخایەن و سەخت و دژوار و بەختکردنی گیانی هەزارەها شۆڕشگێڕو سڤیل هاتنەدی.پاش سەرکەوتن شۆڕشگێڕان ئەو خەباتەیان بە هاوڵاتیان نەفرۆشتەوەو بەردەوام نەیاندایەوە بەڕوویاندا، پۆزیان بەسەر خەڵکدا لێنەدەدا،بەڵکو بە بێدەنگی لە فۆرمێکی نوێدا درێژەیان بە تێکۆشاندا.
    گەر پێناسەیەکی کوورت و لۆژیک بۆ[ شۆڕشی] چەکداری باشوور بکەین دەبینین ئاکامەکەی بە هیچ جۆرێک لەو شۆڕشانە ناچێت کە ئاماژەم پێداون.
    شۆڕشی باشوور نە ڕژێمی گۆڕی، نە خاکی کوردستانی ئازاد کرد و نە دەسڵاتی ناوەندی ناچار کرد تا دان بە هەندیک لە مافەکانماندا بنێت.
    بە پێچەوانەوە ئاکامی شۆڕشی کورد بۆ خودی کورد ، بریتی بوو لە کۆمەڵێک کارەسات و تراژیدیای خوێناوی ،کە هەرگیز لە یادەوەرماندا ون نابن.
  • لەدەستدانی ئەو کەمە دەڤەرەی کە بەدەست پێشمەرگەوە بوون.
  • ئاشبەتاڵێکی دیکەی هێزی چەکداری
  • وێرانبوونی سەرجەم گوندەکانی کوردستان،لەگەڵ چەندین شارو شارۆچکە.
  • لە نێوچوونی نزیکەی ٢٠٠ هەزار هاوڵاتی لە پرۆسەی ئەنفالی بەدناودا
  • گیان لەدەستدانی ٥٠٠٠ خەڵکی هەڵەبجە لە ئاکامی کیمیا باراندا
  • کووشتنی ٨٠٠٠ بارزانی
  • لەسێدارەدانی هەزارەها گەنجی کورد لە زیندانەکانی بەعسدا
  • تەعریبکردنی زۆرێک لە باژێڕ و گوندە کوردیەکان
  • گەیاندنی زیانێکی گەورە بە ژینگەی کوردستان
    جا گەر ئەم خاڵانە بخەینە بەرچاو وە لەگەڵ ماناکانی شۆڕشدا بەراوردیان بکەین ،دەبینین کە ئەوەی لەمەڕ خۆمان شۆڕش نەبووە ،بەڵکو بزافێکی چەکداری کارەسات هێنەر بووە.
    بۆیە پۆزلێدانی سەران و سیاسیەکانی کورد بەو شۆڕشەوە هەرگیز لەشوێن خۆیدا نیەو هەرگیز جێگەی شانازیش نیە.
    ڕاستە ئێوە چەند ساڵێک لەتەمەنی خۆتان لە شاخ بەسەربرد لەگەڵیدا ناخۆشی و چەرمەسەری و نەهامەتیتان دی ،بەڵام بۆخۆتانتان کرد نەک بۆ گەل، بەوەی ئێستا خۆتان سوڵتانانە دەژین و گەلیش وەک کۆیلە.
    ڕاستە کە ژمارەیەکی زۆر گەنجی نیشتمانەکەم لە پێناوی پەیامێکی پیرۆزدا لەشاخ و لە ژێر پەتی سێدارەدا گیانیان بەخشی، بەڵام بەداخەوە خوێنیان بە فیڕۆچوو، بەوەی ئێوە ناوی ئەوانتان کردە بەردەباز بۆ پتر دەوڵەمەندبوون و خانەوادەکانیشیان پشتگوێ خراون و لەدۆخێکی دەروونی خراپدا دەژین ،کە کەس ئیرەییان پێنابات. ئەمە جگە لەو سوکایتیەی ئێوە بەو شەهیدانەتان کردوە،ئەویش بە ئامێتەکردنی ناوی کۆمەڵێک سەرۆک جاش و موستەشار و خۆفرۆشی مردوو یا کوژراو ،لەگەڵ ناوی پیرۆزی شەهیداندا .

لەیادمان نەچێت دوای ئەنفال جگە لەمانەوەی چەند مەفرەزەیەکی سەربەخۆ و سەرکێش لە دەڤەرە سنووریەکاندا ، هێزی پێشمەرگە وەک هێزێکی چەکداری خاوەن سەرکردایەتی کۆتایی هاتبوو ،دووچاری شکستی و ئاشبەتاڵ بوو،زۆربەی هەرەزۆری پێشمەرگەو بەرپرسەکانیان نیشتەجێی کەمپەکانی ئێران بوون یا لە هەوڵداندا بوون بۆ گەشتن بە ئەوروپا ،یا خۆیان تەسلیم بە ڕژێمی بەعس کرد. بەکورتی و کوردی شتێک لە ئاڕادا نەمابوو بەنێوی شۆڕش و پێشمەرگە. جا ئەوەی پڕوپاگەندەی ئەوە بکات کە ئەم دۆخەی ئێستا بەرهەمی خەباتی ئەوانە ،ئەوە دوورە لە ڕاستیەوە و شانازی کردنیش پێیەوە لە جێگەی خۆیدا نیە.
ئەوەی کە هەیە و ئێوە بەدەسکەوتی خۆتانی دەزانن تەنها ئەنجامی [حەماقتی]سەدام حسین بوو کە لە ئاکامی داگیرکردنی کوێتدا دۆخێکی نوێ لە باژێرەکانی ئێراق و کوردستاندا هاتە ئاراوە ، کە ڕاپەڕینی لێ پەیدابوو ،وە خەڵکی ڕاپەڕیوی شۆڕشگێڕ داوموودەزگاکانی بەعسیان ڕاماڵی. پاشان هەڤاڵانی [شۆڕشگێڕ] لە ئێرانەوە هاتن بەمدیوداو سواری شەپۆلەکە بوون و خۆیان کرد بە خاوەنی ڕاپەڕین و لەو ڕێگەشەوە دەسەڵاتیان بۆ خۆیان قۆرخ کرد،کە تاڕۆژی ئەمڕۆ بەردەوامە .
گەر حەماقەتی سەدام نەبوایە کە ئێوەی گەندەڵی گەیاندە دەسەڵات لەوانەبوو تا ئێستاش لە کەمپەکانی ئێراندا سەرەتان بۆ ئازووقە بگرتایە.
جاگەر شتێکی نوێتان پێنیە بیبەخش بە خەڵک،گەر ناتوانن ژیانێکی ئاسودەو پڕ کەرامەت بۆ خەڵکی بەشمەینەت دابین بکەن ،کەواتە وازبهێنن لە فرۆشتنەوەی شۆڕشی شکستخواردوو بە خەڵک ،بەسە لێدانی قەوانی کۆن ،چونکە بووەتە مایەی بێزاری و چیتر کەس گوێی لێناگرێت.خەڵک دەیەوێت گوێ لە ئاوازێک بگرێت کە ئاسودەیی و ئارامی بۆ بهێنێت نەک بێزاری بکات.




مـاف یـان ئـەرك! … سروە ساڵەیی

ژنـان لەکۆمەڵگەی ئێمە تا ڕادەیەك کەمتر ئاشنان بە و چەمك و دەستەواژانەی کە ڕۆژانە لە بەرژەوەندیان یا دژیان دەگوزەرێ ،یا ئەوەتا خۆیان لە قەرەی نادەن ئەوەش پەیوەستە بە ژینگە وچەند وچۆنیەکانی باری خێزان لەسەرێکەوە ، و هەڵچونی هەست وسۆزیان لەسەرەکەێکی دیکەوە، کە زۆر زوو ئاوێتەی کردارە مرۆڤدۆستیەکان دەبن و زووتر پەرچەکرداریان بۆ کردارە نەرێنیەکان و لەیاد چوونەوەی ئەو توندو تیژی ویاخود زبری وشانە دەبێت کە ئاراستەیان دەکرێ و گەلێکجار ڕوشانێکی بەهێز لە ناخیان بەجێدەهێڵێت بەڵام وبە ڕوحێکی وەرزشی وەریدەگرن وبە میهرەبانی دەڕوانە ئەو دەڤەرەی کە دەیانبەستێتەوە بە کەسە نزیکەکانیانەوە و بە چاوپۆشینێ لەسەر هەڵسوکەوتی دەڤەرەکە بۆ ئەوان ،ئاستی هۆشیاری و باری دەروونی تا ڕادەیەك کاردەکاتە سەر هەڵسوکەوت وژیانکردنیان کە زۆرکات ترس ودڵەڕاوکێ لە کاردانەوەی دەوروبەر دەبنە هۆکار بۆ لەناوبردنی پلان وداهاتوویان بگرە خۆیان ئەوەش ڕێژەییە لەنێو خانمان لە خانەوادەیەك بۆ خانەوادەیەکی دی جیاوازە بەهەرحاڵ گەر ئاستی ڕۆشنفکری کۆمەڵگە بەرز یا مامناوەندی بیت بە دڵنیاییەوە بارێك بۆ خانمان بڕەخسێت ،ژنانی زۆر بەهێزو پڕ متمانە بەخود بوو لە دەردەکەون زۆر کاریگەر بەجێدەهێڵن لەسەر ئاستی کۆمەڵگە.
ماف چەمك یا دەستەواژەیەکی زۆر فراوانە دەکرێ لە ڕووی مرۆڤبوونەوە بەر لە ڕەگەز لەسەری بدوێین کە کۆکراوەی هەموو بنەما ستاندارەکانی جیهانی و مافە بەردەست ونا بەردەستەکانن لە ژیانی ڕۆژانە کە دەگوزەرێ وەك (خوێندن ، باری ئاسایش ،تەندروستی)هەرتاکێك بێ جیاوازی ڕەگەز وچینایەتی بەریەککەوتنی هەبێت وبەرجەستەیان بکات ئەوەش بەتاکە کەسێك نابێت پێویستی بە چەندەها ڕاوێژکاری پەروەردەیی ودەروونناسانە کە بەداخەوە دەتوانم بڵێم ئەو جومگەیە لای ئێمە بەواتای بوارەکانی پەروەردە وخێزان تەواو پوکاوەیە ،زیاتر کار لە تێپەڕاندن وبەڕێکردنی کاری ڕۆژانە دەکرێ لەبری بارە دەروونیەکانی تاك لەهەموو جومگەکانی کارگوزاری.
بۆیە بەڕەچاوکردن وپێویست زانینی دروست کردنی کۆمەڵگە وتاك بەتایبەت ژنان وکچان دەبێت هەر لە قۆناغەکانی منداڵی وبگرە بەر لە دامەزراندنمان لە قوتابخانە وەك وڵاتانی پێشکەوتوو لە ڕۆژانی باخچەی ساوایان ئاشنا بکرێین بە مافەکانمان
لەڕێگای کورتە فیلمی ڕەنگاوڕەنگ ،یا کتێب یا هەڵواسین و تابلۆی هەمەچەشن لە ژوور وڕێڕەوەکانی باخچە .
هەر لە سەرەتاوە وەك کۆمەڵگەیەکی هۆشیار وزرنگ ئاماژە بۆ کردارە نادروست ونەرێنی وبەرامبەر ئەوەش بۆ کردارە ئەرێنیەکان بکرێت، وپێیان بناسێنین..لەسەرخۆ بێ ئەوەی ماندوو بکرێن وپەستانی دەروونی بخەینە سەر منداڵەکە لە قۆناغەکانی منداڵی دوور بخرێنەوەو ودابڕێنرێن لە ئەو جیهانەیان .
ئێمە زۆر کات هەر لە منداڵیەوە دەبینە هۆکار بۆ لەباربردنی خەونەکانی تاك بەتایبەت ژنان وکچانمان
کە هێندە بە گوێچکەکانیان دەچرپێنین تۆ جوانی نیو هێندە ناڵێن تۆ مرۆڤێکی ودەتوانی !
بۆیە بە جیاوازکردنی کچانمان لە کوڕان کەوا سیمبولی جوانی بۆ ئێمەومانان و ئازایەتی بۆ برایانمان شەکەتمان دەکا کە کەم لە ژنان وکچان درکی پێدەکەن ویاخی دەبن لەو کەمایەتی پێکردنەی کە هەمیشە وەك بوکەڵەیەك لێماندەڕوانن وپەروەردە وبەئاگامان ناهێنن بۆ هەڵگرتنی باری ڕۆژانی قورس کە ئەوە هەر ڕوودەدات وکەم کەسیش دەتوانن شانی بۆ بدەنێ وئەو ڕۆژانە تێپەڕێنن
هیچ کۆمەڵگەیەك لەیەکڕا دروست نەبووە ودروست نابێت ،ئەوە کاری دەروونناسان وپەوەردە ودەوڵەتە بە هەمائاهەنگی خانەوادە وخێزان .
کچان یاخود ژنان نابێت نە لە خوێندن ونە لە تەندروستی و پەروەردەی دەروونی پشتگوێبخرێن چونکە ئەوان کە دایکی داهاتوون بە هۆشیاریان دەتوانن کۆمەڵگە وخێزانێکی تەن دروست بنیات بنێن.
ئەوەش کارێکی تەواو وکۆششی دەوێت بە هەند وەرنەگرتنیان دەبێتە هۆکار بۆ لەق بوونی بنەمایەك لە بنەماکانی دروستبوونی ژێرخانی پەروەردەیی لە هەموو سێکتەر وجومگەکانی کۆمەڵگەی باوەڕبەخۆ وپێشکەوتوو
ژنان نەك هەر بەڕۆشنفکربونیان خێزانێکی چاڵاك و کارامە وبەپێوە وەستاو دروست دەکەن بگرە دەتوانن داهێنەر و بنیاتنەر و ببنە پێنوسێکی بوێر جوان بۆ وقەڵاچۆی نەهامەتی و کردە نادروستەکان کە وەك پەڵەیەك یا هەورێکی ڕەش ئاسۆی نیشتمان وبوونمان لە ئازادی وبیروباوەڕ دەربڕین هەموو کوچەکانی کارگوزاریەکان دەتەنێ،
ئاخر کارگەلێك تەواو پێویستیان بە جێ پەنجەی خانمان هەیە ئەوەش کە تەواوکاری کۆمەڵگەیە کە وەك دەڵێن (مەل بە باڵێك نافڕێت) لە خزمەت و دروستکردن وبەرگری لە نیشتمان .لەناخەوە دەبێت دەستی یەکتر بگرین بەرەو فڕین لەئاسۆی زانست وئایدۆلۆژیا جوانەکان وسەنسۆری خۆمان بین بەرلە دەوروبەر بۆیە ئاشنا بوونمان بە مافەکان وجیاوازکردنیان لە ئەرك دید وهزرمان ڕوونتر دەکەنەوە لەوەی لە سنوری مرۆڤبوون دەرنەچین و پێشێلی مافی کەسانی دەوروبەرمان نەکەیین ، هەمیشە خۆمانیش کزومەلول دەستمان لەژێر چەنە دانەنیشین بۆ ئەوەی دێوەکەی ناو فانۆسەکە ئاوات وپێویستیەکانمان بهێنتەدی
قبوڵیش نەکەین هەردەم وەك کەرەستەیەك ناوماڵ بەکاربهێنرێین بێ ئەوەی کات بەخۆمان بدەین بۆ خوێندنەوە ودەرچوون وبگرە لەگەڵ خودی خۆمان بدوێین وقاوەیەکی ناوەخت یا بە وەخت لەدوای ماندووبون بخۆینەوە
یا هەستێکی جوان دەربڕین کە ببێتە هۆکار بۆ بوژانەوەی خەندەیەك بۆ کەسانی بەرامبەرمان کە گەلێکجار بە بەخشین وخەندە ویارمەتیدانی دەوروبەرمان هەتا پێویستیشی نەبێت با دەستپێشخەر بین لە چاکەکاری وخزمەت بەرلەووتن وداواکردنی بۆبەرزڕاگرتنی شکۆی مرۆڤایەتی نمونەیەکی پڕ بوێری وباوڕبەخودی خۆمان وڕەگەز ونەتەوەکەمان بین.
ویژدان وناخمان ئاسودە و ئارام بن کە بوژانەوەی ڕوخسار پەیوەستە بە ڕوونی وبوژاندنەوەی ناخ ،کە هاوکات بنیات وڕسکاو بەرەو ئامانجە جوانەکانمان هەنگاو دەنێن و دەگەشێنەوە ،دەبێنە هۆکار وپێشەنگ بۆ گەیاندنی هەستە نەرێنیە پڕ بەهاکان بۆ کۆمەڵگەکەمان . ئیدی خاڵە لاوازەکان تەواو دەسڕێنەوە لەناخمانەوە و ئەرکەکانی ئەستۆمان بەرلەوەی ئاراستەمان بکرێیت بیزانین وپێیان هەڵدەستین وهەست بەماندووبونیش ناکەین لە قسەوقسەڵۆکی کەسە لاوازەکان کە دەتوانین وەك هەر تاکێکی کۆمەڵگە کار وگوزەران وژیانمان بەهەند بزانین وبەهای کات لەژیانمان وەك هەرئەرکێك ڕەچاوبکەین ،تەمەن بە شتە کاڵ وکرچەکانەوە بەهەدەر نەدەین .
بەڕای من ژنان پێشەنگ وڕێنیشاندەری هەڵسوڕاندن وبەڕێوەبردنی کارەقورس و مەحاڵەکانن .
ژنان چونکە دایکن وبگرە دایکیش نەبن بەڵام هەست وسۆزێکی میهرەبانیان هەیە دەتوانن پەنجەی بەزەیی وتەواوکاری زۆر لایەنەکانی ژیان ڕۆژانە جێ بەجێ بکەن دوور لە پێشێلکاری وکەمتەرخەمی ،ناڵێن لە سەدا سەد بەڵام ڕێژەیەکی تا ئاستێکی بەرز یا سەروومامناوەند دەکرێ وابن .
بۆیە گەر وەك کۆمەڵگەیەکی مۆدارن وپێشکەوتوو بپۆشین وبخۆین وبژیین دەبێت ئەوانەی لە ئەستۆمانن پێیان هەڵسین ودرێغی نەکەین ،سڵ نەکەین لە ڕووداوە لابەلاکانی ڕۆژگار بە سەرکۆسپەکان زاڵبین .بپرسین گەر نەمانزانی شەرم نیە بەڵکو مرۆڤ بە زانست ولێکۆڵینەوە جوان وپڕ شکۆ وبەها دەبیت ،دوور لە بێزارکردن وماندووکردنی کەسانی دەوروبەرمان.
ژنان دەبیت ئاستی ڕۆشنبیری وپەوروەردە ومافیان بەرز بکرێتەوەو وئەرکەکانیان بەئارامی پێ بناسرێت.

سروە ساڵەیی




ژن و دەسەڵات … ن: رەنگین سان

وڵاتی ئاسایش و خۆش گوزەرانی ولاتێكی بێ کەم و کوری کە ژن دەیبات بەڕێوە. وڵاتێك هەیە پێی دەڵێ (ووڵاتی ژنان) ئەویش وڵاتی نەرویچە .
لەووڵاتی نەرویجدا ژن سەلارە ، ژن هێزە ، ژن یاسایە ، ژن سەرۆکە ، ژن سکتێری پارتەکانە ، ژن مەلایە (قەشە) ، ژن بەڕێوبەرە ، ژن کارمەندە ، ژن مامۆستایە ، ژن دکتۆرە ، ژن کرێکارە ، ژن شۆفێرە . لە سەرو هەموویشیەوە وەك دەڵێن: بەهەشت لە ژێر پێیی ژناندایە چونکە (دایکە).
لە ووڵاتی ژناندا ، پیاوان مافی خۆیان هەیەو توشی تووندو تیژی و سوکایەتی ڕۆحی و جەستەیی نابنەوە و ، پیاو خۆی ناسوتێنێت و پیاو ناکوژرێت و پیاو ناخنکێت.
لە وولاتی ژناندا نا یەکسانی و نا دادپەروەری لە نێوان کوران و کچاندا بە هیچ جۆرێك بوونی نیە واتە : جیاوازی نێوان کوڕ و کچ نیە لە ناو خێزاندا .
لە ووڵاتی ژناندا ، دەوڵەت بەر پرسە لە ڕیکخستنی ژیان . واتە دەولەت باوك و دایکی میللەتە .
لە ووڵاتی ژناندا ، لە ژێر پەردەی یاسادا بازرگانی بە لەشی کچانەوە ناکرێت ، چونکە پرۆسەی هاوسەرگیری لەسەر بنەمای مامەڵەگەری و چاوچنۆکی خێزانەکان دانامەزرێت واتە ( مارەیی و شیربایی ، لە جێ ی خوێن تاوانەکان داپۆشن ) بە هیچ شێوەیەك نییە .
لە ووڵاتی ژناندا ، ووشەیەك بە ناوی ( شەرەف) بوونی نیە و چونکە کەس بیر لە نێو ڕانی ژنان ناکاتەوە ، چونکە پیاوان ناوگەڵ پەرست نین ، ژن کوشتن بوونی نیە یان زۆۆۆر دەگمەنە ، گەر هەبێتیش لە نێو خێزانە ڕۆژهلاتیەکاندا ڕوویداوە .
لە ووڵاتی ژناندا ، منداڵ ناچەوسێتەوە ، منداڵ کار ناکات ، بەلکو مافی ئەوەی هەیە تا تەمەنیێکی دیاری کراو بەشە دەرامەت خۆی لە دەوڵەت وەك موچەیەك وەردەگرێت .
لە ووڵاتی ژناندا ، لەشفرۆشی قەدەغەیە و تەنها لە ڕێگەیەکی یاساییەوە نەبێت بوونی نیە ، ئەگەر نا هەرکەس بە فرۆشیار و کریارەوە بگیرێت غەرامە دەکرێت و زیندانی دەکرێت .
لە ووڵات ژنناندا ، مافی مرۆڤ هەیە ، هەر کێشەیەکت هەبێت دادگا بە ڕێگەی یاسا پشتگیریت دەکات و مافت وەردەگرێتەوە ( واتە : دەوڵەت کێشەکان چارە دەکات نەك عەشاێر و هێزی پارە )
لە ڕووی بارو دۆخی زیندانەکانی نەرویج بە یەکەم وولاتی جیهان دادەنرێت بۆ باشی خزمەتگوزاری زیندانیەکان .
لە ووڵاتی ژناندا ، حوکمی لە سێدارەدان بوونی نیە و لە هەموو مێژووی دەوڵەتی نەرویجدا تەنها جەنەراڵێکی نەرویجی گوولەباران کرا ئەویش لەسەر تاوانی خیانەت بوو کە یارمەتی ئەڵەمانیەکانی دابوو لە شەری جیهانی دووەمدا.
نەرویج لە ژێر سایەی ژناندا بە باشترین ووڵاتی جیهان دادەنرێت لە ئاسایش و بژێوی ژیاندا . بە پێی ئامارەکان هەموو ساڵێك لەڕیزی بەندی یەکەمەکانە .
ﻧەروﯾﺞ ، ووڵاتێکی ﺷﺎﻧﺷﯾﻧﯾە و ﭘەﯾڕەوی ﺳﯾﺳﺗەمێکی مەلەکی دەﺳﺗوری دﯾﻣوﮐراﺳﯽ ﭘەرﻟەﻣﺎﻧﯾﯽ دەﮐﺎت .
ڕووﺑەری ﺋەم ووڵاﺗە ٣٨٥١٨٦ ﮐــم٢، ژﻣﺎرەی داﻧﯾﺷﺗوواﻧﯾﺷﯽ ﺋەﻣﺳﺎڵ ﮔەﯾﺷﺗە ٥ ﻣﻠﯾــــۆن کەس .
ئەم خاڵانەی خوارەوە شایەتی ئەو ڕاستیەن .
1• ﻟە دوای دووەم ﺟەﻧﮕﯽ ﺟﯾﮭﺎﻧﯾە وە گەشەیەکی ﺋﺎﺑووری ﺧێرا بە ﺧۆوە دەﺑﯾﻧت بە تایبەتی دوای حەﻓﺗﺎﮐﺎن کە نەوت و ﮔﺎزی ﺳروﺷﺗﯽ لە دەرﯾﺎﮐﺎﻧﯽ ﺑﺎﮐوری نەرویجدا دۆزرایەوە .

  1. ئێستا ﺳێهەم ووڵاﺗﯽ دەوڵەمەندی جیهانە لە رووی بەهای دراوەوە.
  2. ﺗێکڕای داھﺎﺗﯽ ﺗﺎﻛﯽ نەرویجی بە پلەی ﭼوارەم دێت لە سەر ﺋﺎﺳﺗﯽ ﺟﯾﮭﺎن.
  3. ﭘێنجەم ووڵاﺗﯽ ﺟﯾﮭانە بۆ هەناردە کردنی نەوت.
  4. ﮐرۆﻧﯽ نەرویجی بە یەکێك لە دراوە هەرە ﺟێگیرەﮐﺎﻧﯽ دوﻧﯾﺎ دادەﻧرێت، بە تایبەت ئەمە لە ﻣﺎوەی قەیرانی داراﯾﯽ ﺟﯾﮭﺎﻧﯾدا لە ﺳﺎڵی٢٠١٠ / ٢٠٠٧ بە ڕوونی دەرکەوت.
  5. سەرباری نەوت و ﮔﺎز ، نەرویج دەڵەمەندە بە چەندین سەرچاوەی ﺳروﺷﺗﯽ ﺗر وەك : ووزەی ھﺎﯾدرۆﭘﺎوەر، دارﺳﺗﺎن، ﮐﺎﻧزا و ﺧۆراﮐﯽ دەرﯾﺎﯾﯽ.
  6. لە ﺑواری پیشەسازیدا دروﺳﺗﮑردﻧﯽ کەشتی ، ﮐﺎﻧزاﮐردن، ﮐﯾﻣﯾﺎوی و بەروبومی کاغەز لە سەرچاوەی دار و درەﺧﺗﯽ.
  7. سیستەمی ﭼﺎودێری تەندروستی و ﭘﺷﺗﯾواﻧﯽ سیستەمی ﺧوێندنی ﺑﺎڵا هەروەها سیستەمێکی ﮔﺷﺗﮕﯾری ﺟﺎودێری کۆمەڵایەتی ، لە سەر ﺋﺎﺳﺗﯽ ﺟﯾﮭﺎن بێ وێنەیە .
  8. لە ﺳﺎڵی ٢٠٠٧- ٢٠٠١ وﺟﺎرێکی تر لە ٢٠٠٩ بە یەکەم ووڵاﺗﯽ ﺟﯾﮭﺎن داﻧرا ﺑۆ ژﯾﺎن و گەشەی ﻣرۆﯾﯽ .
  9. لە ساڵی ٢٠١١ دا بە دﯾﻣوﮐراﺳﯾﺗرﯾن ووڵاﺗﯽ ﺟﯾﮭﺎن هەژﻣﺎر ﮐرا .
  10. ﺗﺎ ئێستاش نەرویج یەکێکە لە گەورەترین پارە بەخشی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ووڵاتە هەژارەکان .
    لە سەروی هەر هەموو ئەمانەشەوە کە زۆۆۆر گرنگە ئەوەیە ووڵاتی نەرویج لە ساڵی حەفتاکانەوە تا ئێستا پارەی نەوتی لە هیچ پرۆژەیەك و هیچ خزمە گوزاریەك و هیچ مووچەیەك بەکار نەهێناوە و هەمووی لە بانکێکی تایبەتی دەوڵەت کۆ کردۆتەوە ، بەو پارەیە دەتوانێت دوای نەمانی نەوت 200 ساڵ ووڵاتەکەی بژێنێ !!!
    تا ئێستا بژێوی دانیشتوان و خزمەگوزاری ووڵاتەکەی لەسەر دەرامەتی باج بووە .
    ڕێژەی باجی ئیش کردن لە سەرۆك وەزیرانەوە تا خانەنشینێك لە %36 ەو تەنها بە پێی کەم و زۆری ئیش کردن دەگۆڕرێت .
    کەواتە هاورێیان
    ئەو جیهانەی ژن دەیەوێت جیهانێکی بێ دژایەتی و بێ ناکۆکی و بێ چینایەتیە و دوورە لە هەموو چەوساندنەوەیەکی مرۆڤایەتی.
    باشتیرین میللەت ئەوەیە کە زۆرترین ئازادی بە ژنان دەدات ، کەم و کوری لە مافەکانی ژنان دەبێتە هۆی هەرەس هێنانی هەر ڕژێمێکی کۆمەڵایەتی و کۆیلایەتی .
    گەر بەراوردێکی وورد بکەین لەنێوان دەسەڵات و حوکمڕانی ووڵاتە پیاوسالاریەکان بە هەرێمی کوردستانیشەوە لەگەڵ ووڵاتی نەرویج کە ژن بەڕێوەی دەبات بێگومان هەموو پێچەوانەکانی ژیان و گوزەرانی خەڵکی شایەتی ئەوە دەدەن کە ژن نەك نیوەی کۆمەڵ نیە بەڵکو شان بەشانی پیاوان هێزوتوانای کارگێڕی و ووڵات بەڕێوە بردنیان هەیە .

    ڕەنگین سان




گۆرانی هەمیشەیی … جەلال عەبدوڵا ساڵح

گەرتۆش نەبیت
دوانیوەڕۆ
باوەشم بۆ دەگرێتەوە.
بەجێم بێڵیت
عەسر دەمخاتە
جۆلانەی خەیاڵییەوە.
لەلام نەبیت
ئێوارە دێت
بە پرچی زەردی زەردەپەڕ
دامدەپۆشێت
لێم نەپرسیت
کچی شەو دێت
هەتاکو ڕۆژ دەبێتەوە
لە باوەشیا دەملاوێنێت
نوقڵی ماچم پێدەبەخشێت

ملیارێ جار
دەرگام داخست
پەنجەرەی وشەم پێوەدا
کەچی هەر دێیت
وەک باڵندەی دەم کزەبا
دەنوک لە سنگی ئاسمانی
هەستم ئەدەیت
وەکو هەورێک
بیر لە دەریا بکاتەوە
بە باراندا
ماچی ئاوم بۆ دەنێریت

کە دەزانیت
بێمن ناژیت
وەرە و لەلام بمێنەوە
وەک ئەستێرە بجریوێنە
وەکو کاڵێ بملاوێنە
وەک نوری خۆر بمسوتێنە
ئەی گلێنە و
خوێن و دڵم
ئەی پەپولەی سیحری ژیان
ئەی شیعری جوان
ئەی گۆرانی
هەمیشەیی
گەنجی و
پیریم

جەلال عەبدوڵا ساڵح
تۆرۆنتۆ




نەتەوەیەک بە دوا بەرگدوورێک دادەگەرێی ! … نوسینی/نەژاد مەحمەد رەسوڵ

سەفەری کوردان لە گەران بەدوای ئەلتەرناتیڤێکدا بۆ رزگاربوونیان لە دۆخی ژیانی گشتی نەتەوەی زۆر سەخت بووە ٫لە زۆر وێستگەی ژیانی کۆمەلایەتی و سیاسی و ئابووری و کەلتووری خۆیدا وازی لەنەمری نەوەکانی هێناوە بۆ ئەوەی حورمەت و شکۆ بۆ کۆمەلگای بگەرێنێتەوە۰
لە ئەدەبیاتی جیهانیدا نووسەری ئینگلیزی توماس کارلایل لەنووسینێکیدا بەناوی (بەرگدرووی جلدراو) ئەمەی کردوە بەناونیشانی ژیاننامەییەک کەبەشێوەی گلتەجاریی و تەنزەوە نووسراوە ٫ بابەتە سەرەکیەکەی ئەوە دەبێت کە مامۆستایەک هەیە تیۆرێکی هەیە دەربارەی (فەلسەفەی پۆشین و جل و بەرگ) دواتریش لەسالی ۱۸۳٦ وەک کتێب چاپکراوە٫ئەم تیۆرەی باس لەوەدەکات کە کۆمەلگە جلێکی دراوی لەبەردایە و لەم دۆخە دراوەی جل و بەرگدا ژیان دەگوزەرێنێت و پێویستی بە پینەکردن هەیە ! بۆیە بەدوای پینەکەرێکی شارەزاو و ووریا و ژیردا دەگەرێن ۰
بەڵام کێشە سەرەکیەکە ئەوەیە ئەم بەرگدرووەی خاوەن کۆمەلگایەکی جل دراوە و دەبێتە خاوەن نوخبەی سیاسی و ئابووری و ئەخلاقی و رۆلێکی تەواوی لەسەر هەموو جومگەکانی ژیانی کۆمەلگا هەیە٫لەکاتێکدا لەم تیۆرەدا خودی (بەرگدرووەکە )جلەکانی پێویستی بە پینەکردن هەیە و جلی دراوی لەبەردایە ٫بۆیە کەلتووری گەرانی ئێمە بەدوای کەسە شیاوەکان و فریاد رەسەکان لە فەلسەفەی توماس کارلایل کورت دەبێتەوە و درێژبوونەوەیەکی مێژووی و دیرۆکێکی مەزنی دەبێت لەگەران بەدوایدا ۰
سەرەنجام کۆمەلێک کایەی پەشێویی لە پەیوەندی باڵادەست و ژێردەست دروست دەبێت تا ئاستی تێکشکاندن و شپرزەی و ململانێیەکی ناعەقلانی دەکا ٫ تائەندازەی بێدەسەڵاتی و چاندنی هەستێکی قوول و پتر بوون لە بێ قەوارەیی و بێ سێبەری ︎!
بۆیە ئەم ئاوێنە گەورەیەی کە سیاسیەکان ئەیانەوێت تەنها وێنەی خۆیانی تێدا ببینەوە و هیچ وێنەیەکی دی نا ئەوا وەک ئەو پەندە میللیە وایە کەدەلێت( ماڵی دارتاش بێ دەرگایە ) ۰




پارتی و یەکێتی” تا 2030″ دەسەڵاتی ڕەهایان دەبێت!؟ … فەرەیدون کونجرینی

هەندێك جاران گوێداری ئەوەبووین” گوتەیەک هەیە”
دەڵێن ئەم قسەم هەڵگرە وەك ئەڵقەیەک بیگرە گوێت!؟

بەپێی یاسا” بۆهەڵبژاردنەکانی کابینەی 10و دامەزراندنی” لە کۆتایی ساڵی 2024 خۆی ڕێکدەخات و دەبێت دەسبەکاربێت، بەڵام سروشتی ئەم دوو حزبە وابوە بەهەر هۆکارێکبێت جەند مانگێک هەڵبژاردنەکانیان دواخستوە” واتە هەڵبژاردن بۆ کابینەی 10 دەکەوێتە کۆتایی ساڵی 2025 ” لەو نێوەندەشدا بۆ دیاری کردنی هەڵبژاردن جەند مانگێك بەڕێ دەکەن و هەمان دەموچاو تا ساڵی 2031 بە هەمان سێستەمی 2020 حوکم دەکەن.

پێش کۆتایی خولی هەرکابینەیەك وادەی هەڵبژاردنەکان دیاری کراوەو لەکاتی خۆیدا نەبوە” هەرهەڵبژاردنێکیش ئەنجام درابێت چەندیین مانگی ویستوە تا کابینەکەی ڕیکخراوە، بەنمونە کابینەی نۆ” سێ سەرۆکایەتیەکەی هەرێم لە دەسەڵاتی پارتی و یەکێتیدا بوبێ ” تەنها بۆ چوارساڵ نەبووە، بەڵکو لە دوای تەواوبونی چوارساڵی یەکەمی هەمان ئەندامی یەکێکیان خۆی کاندید کردۆتەوە” واتە کەسی هەر سەرۆکایەتیەك هەشت ساڵ لە پۆستەکەیدا دەمێنێتەوە. هەروەك چۆن لە ئێستادا هەرسێ سەرۆکایەتیەکە لای ئەدو بنەماڵەیە”کابینەی 10 بەهەمان ئقاری کابینەی نۆدا تێدەپێ و هی پارتی یەکێتی دەبێت.

هەروەك چۆن هاوڵاتیان بڕوایان بە دەسەڵاتی پارتی و یەکێتی نیە، پارتی و یەکێتیش بڕوایان بە خۆپشاندان و دەنگی نا ڕازی و ڕەخنەو نوسین نیەو گوێ بە هیچ کەس نادەن” ئەمەیش هۆکاری ناڕێکخراوەیی خۆپشاندانەکانە” ئەوانەی دەچنە خۆپشاندانەوە بەبینینی “کەڵبەو هاواری دەنگی سەگێك” بڵاوە دەکەن و دوردەکەونەوە ئەمەیش مابوێری ئەوانەن نەک بۆ خۆپشاندان بەڵکو بۆ خۆدەرخستن خۆجێگەکردنەوە لە ڕێگەی نازناوێك و دواییش خۆیان بە لایەنێک دەبەخشن، هەمو جوڵەیەکی شەقامیان کپ کردوە، خۆپشاندانی مامۆستایان بەنمونە. لاوازی ئەم چالاکیانە زەقن” بێباکی خەڵکە لەپاش ئەوەی چەندین ڕۆژنامەنوس کرانە ئامانج و تیرۆرکران یان خۆپشاندانەکانی 17ی شوبات و ڕۆژانی دوایی” کە65 ڕۆژ ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی مێدیاو ڕۆژنامەو ڕادیۆو تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان تەواوی مەلەفی پارتی ویەکێتیان ئاشکراکرد بەڕەخنەو سرودو هۆنراوە لەگەڵ ئەوەیشدا دەیانکەس کوژران” وەڵامی داواکاریەکانیان نەدرایەوە” لێپرسینەوەیان لە بکوژەکان نەکرد و خێزانی قوربانیەکانیش لە جاوەڕواندادەبن تا ڕۆژی دیاری نەکراو!؟

لە دوای دامەزراندن و دروستبونی بزوتنەوەی گۆران و خستنەڕووی ڕاستیەکان” پارتی و یەکێتی نەیانهێشتوە ئایدۆلۆژیای گۆڕان بەڕێژەی ئەو پلاتفۆڕمە ڕێکخراوەیەیی لە بەرنامەی هیچ حزبێکدا نەهاتوە گەشە بکات” یەکێك لە نمونەکان لە هەڵبژاردنی ساڵی 2009دا پارتی و یەکێتی بە لیستێک هاتن و نەیانهێشت گۆڕان ببێتە یەکمی هەڵبژاردنەکان” لە دوای ئەوەش بەردەوام بونەتە بەربەست بۆ تەواوی پڕۆژەکانیان و کابینەی هەشت کۆسپێکی تربوو” وە لەماوەی 11 ساڵی بونی بزوتنەوەی گۆڕان و تا ئێستا هیچ کام لە پڕۆژەکانی گۆڕان نەخراوەتە جێبەجێکردن و بەیاسایی نەکراوە لەکاتێکدا تەواوی پڕۆژەکان لە پێناو بەرژەوەندی گشتیدایە و زیان دەگەیەنێت بە دەسەڵاتی پارتی و یەکێتی ” دڵنیاشبن تا 2031 هەر ڕێکخراوو حزبێک دروستبێت ناتوانن پارتی و یەکێتی بگۆڕن” یان چاک بکەن” ئەگەر کودەتا یان ڕاپەڕینێك ئەنجام نەدەن وەک ئێستایان دەمێنەوە” وەک لێرەدا ئاماژەم پێداوە.

بۆ دەبێت ئەم بیرکردنەوەم هەبێت؟ ئەگەر ڕاپەڕینی ساڵی 1991 هاوڵاتی بیکردایە” ماوەی 29 ساڵ حوکمڕانی خراپی پارتی و یەکێتیان پێ قبوڵ نەدەکراو ڕاپەڕینێکی تریان ئەنجام دەدا، هاتنەوەی ئەم دوو بنەماڵە لە ئێران بەختێکبوو هــات و بۆیان لوا ” ئەویش ڕژێمی بەعس سەرقاڵ بوو بە کوەیتەوەو هێزی باکوری ناردبوو بۆ باشوری ئێراق و هێزی بەرگری لە ناوچەکە لاوازبوو” ئەمانیش هاتنە سەر حازریی، ئەگەر ئەوە نەبوایە بەهەموو تەمەنی خەڵک و حزبی باشور راپەڕینیان بۆ نەدەکرا ئەوەیش ئاشکرایەو لە ئێستادا پێدەزاندرێ، ئەگەر وانیە بۆ ڕاناپەڕن؟ پاش ئەوەی ڕژێمی بەعس زۆرێك لە سەربازەکانی نارد بۆ خواروی ئێراق و کوەیتی داگیرکرد، کوردەکان پەیامیان بۆ یەکتری ناردوو بڕوایان بەخۆیان هێناو بەرەی نیشتیمانی کرایە ئامرازو بەکارهێنەری هەلەکە” واژوکرا دڵنیاشبوون لەوەی سەرکەوتودەبن و پێویست بەوە ناکات شەڕەکە بە پێشمەرگە بکەن” لە ڕادیۆکانیانەوە بانگەوازیان بڵاوکردەوە” بەمەیش ورەی ئەمن و ئیسغبارات و ئەو هێزە کەمەی هەبوو لە باشوری کوردستان ڕوخان و ورەی خەڵکیان بەرزکردەوەو بەهەراو هووی هاوڵاتی ڕژێمی بەعس شکستی هێناو لە ناوچە کوردیەکان کشایەوە.

هاوڵاتیانی باشوری کوردستان ئارامیی و دان بەخۆداگرتنیان پێوە دیارەو لەچاوەڕوانی ئەوەدان پارتی و یەکێتی خۆیان چاك بکەن” کێن ئەوانەی پاڵپشتی ئەم پڕۆژەن لە چاکردن و گۆڕانکاری” گەر بشمێنەوە” لە هەر ساڵ و زەمەنێکدا کوردستان ئازادبێت و سەربەخۆبین پارتی و یەکێتی باجی هەموو ئەو داگیرکاریانەی کردویانە دەبێت بیدەنەوە، بە گەڕانەوەی زەویی و هەموو ئەو داهاتەی بردویانە بۆخۆیان، چونکە ئەوەی ئێستە هەیانە لەداهاتی خاکی هەرێمەو مافی خەڵکە داگیریانکردوە.

لە ماوەی 10 ساڵی داهاتودا” دەچینە ساڵی نوێی 2031 و پارتی و یەکێتی لە دەسەڵاتی ڕەهادا دەمێنن ” ئەگەر لەماوەی ئەو دە ساڵەدا هاوڵاتیانی باشوری کوردستان کودەتا یان راپەڕین ئەنجام نەدەن یان گۆڕانکاری بەسەر باکورو ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا هاوشێوەی ڕۆژئاوای کورستانی لێ نەیەت و پەکەکە چاکی نەکات” وەك چۆن لە 2020 داین و دەیانبینین” لە 2030 هەمان بینینەوەدەبێت و هەر پارتی و یەکێتی حوکمداری باشوری کوردستان دەکەن بەخراپیی.

کاتێك گۆڕانکاری بەسەر دەسەڵاتی ڕەهای پارتی و یەکێتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدادێت کە پێگەی کورد بەرەو فراوان بون بچێت بە ئازادبونی ناوچەکانی ڕۆژهەڵات و باکوری کوردستان. ئایە لە دەساڵی داهاتودا ڕودەدا؟ ئەگەر ڕونەدا ئەوا پارتی و یەکێتی فاشاریان لەسەرنابێت و ئاسایی حوکمی خۆیان دەکەن تا 2031.




پەریە لە خاچ دراوەکان … کاوە عوسمان عومەر

زۆر جار پێت وتم..
عاشق مەبە، عیشق..
سەرابێکی جوانە،،
لە فیردەوسی ماتیریاڵدا،،
زەردەی مۆنالیزاش..
لەگەلەری بازاڕی ڕەشا…
درۆیەکە، وەک بەفری نێو…
ڕەهێڵە لمی هاوین، هێلینیش ..
گەر جەنگی تەروادە ڕووینەدایە،،
هیچ کەسێک ڕوخساری ئەفسوونی ئەوی ..
لا گرنگ نەبوو،،
ئێستا زەمەنی ڕاسەقینە بەدەکان و،،
ساتەوەختە دژوارەکانە،،
بەلەمی ئەندێشەش، ئەفسووس..
لە لمی ماتیریاڵدا سەرنگوم ،،
سەردەمی تەرم و بێئاگایی هۆشمەندیە،،
وێڵبوونە لە دۆزینەوەی ڕوخساری یەکتر،،
گەرچی من دەروازەی گڕین نەما،،
لە باخچە هەڵواسراواەکانی دۆزەخا،،
بەدواتا نەگەڕێم، ،
هەمووپانتایی بێستانی شەوی سەفەرم،،
بۆت کردوەتە چراستان،،،
تەنها تیشکێک..
لە تونێلی تاریکی ڕۆحتەوە،،
هەر دیار نەبوو،،
ئەو پەریانەی باڵیان قرتان،،،
جەستەی ئاویان لە خاچ درا،،
ئەو سەرگەردانە وونانەی سەرکەنار،،
تەمتومانی غوربەت ڕۆحیانی سوتان،،
جگە لە هەناسەی ووشکی با،،
چیتر هەیە بنوسێتەوە سەرگوزشتەیان،،
تازە نامە پڕ پەپولەو کەناریەکانی تۆش..
ئەی ڕێگری ئەندێشەی من،،
کوا سارێژی برینی ئەو دارە ئەکات..
لە ژێر ژیێ گیتاری مەرگا زەرد بوو،،،
سەیرە هەموو ویستگەکان ئەچنەوە،،
سەر دورخەی دڵی ماندوو..
لەسەفەری ڕۆح،،
سەیرە، ئەپارتمانەکانی شاری دۆزەخ…
هەمووی لەیەک ئەچن،،
هەموو کچە عاشقەکانیش،،
لە ژێر بەیداخی خوێنی قەتیسماوی…
درەنگە شەوێکی تەنیایی ،،
بێباکانە، چنگیان لە هەڵکێشانی ….
شەتڵی ڕۆحی خۆیانە،،
بەڵام کوا لە وڵاتێ بە فسفۆر و…
سیانید و تۆفانە گڕی ڕق،،
پەرژینی چاوی هەڵچنرابێ،،
ڕۆحە کۆیلەبوەکان ..
دڵی ئەرخەوانیان…
لە دارستانی حەز و ژوانا،،
بەری شیعری تیا ئەگرێ؟
بیرمە ڕۆژانێ بوو،،
کە کەشتیگەڵی ئاڵتوونی بەرائەت ،،
لە کەناری زومردی شارێک،،
درەوشاوە وەک ڕەنگاڵە ،،
لەنگەری گرتبوو، ئەوسا..
ماسی گرەکانی دەریای ئەستێرەکان هاوڕێمان بوون،،
مرواریە درەوشاوەکانی…
نێو دێڕەکانی ڕۆمانێک لە ئاوی ببێگەرد،،
شاکاری سەفەری شیعری بوهەیمیمان بوو،،
شەوانیش ، وەک ئەستێرەی سرک و جەستە گڕپژێن،،
بە کوچەو کۆڵانەکانی شارا ئەکشاین،،
چاومان یەک پارچە نوور بوو،،
دڵمان کانی تەقاوەی منداڵیەکی هەتاهەتا،،
گیرفانمان پڕ مێوژی شیعری یاخی..
ڕوخسارمان لە تەم قەشەنگتر بوو،،
لە بیابانی ساڵەکانا، ،
هەموان بوینە تەم، هاوڕێ،،
با بە بێ دەنگی و بە خوماری…
وەرزەکان تێپەڕن،،،
ئینجا پەیوەندی بە دورخەی …
سارد و تەزیوی ڕۆحی یەکترا بکەین،،
گەرچی شەوی مەنجەنیقئاسای وونبوون،،
زنجیری لە پەل و باڵی چەند سەدە هەڵنەفڕاو ئاڵاندوە،،
یادەوەریەکانی ئەوانەش،،
لە ڕۆخی ڕوباری بێهودەیی،،
حەزەکانیان ڕژان،،،
وەک خشڵێکی زەمەن بەسەر چوو،،
خزێنرانە سندووقی بۆراقی بیرچوون، ماشینەکانی…
سەردەمی تازە ، دەنووکی نەشتەریان..
لە دڵمان گیرکردوە،، کام دەروازە بگیرنە بەر…
لەدەست ماشینە مرۆڤەکان ڕزگارمان بێ؟،
کام دەریاچەی ئاوی نەمری…
کات و شوێنە لە دەستچوەکان گرێبداتەوە؟
کام ڕۆخی دەریاچەیەکی هێمن و پاک،،
زیخ و خۆڵی نێو خوێنی ژەهراویمان پاککاتەوە؟
پەرستگایەکم پێویستە،،
بێ خواوەند،،،
تەنها کچی مانگ و کوڕی خۆر و شیعری ئاوی تیابێ،،
ئەی سەمازانی نێو سەرابی کۆچی من،،
ڕوخساری پڕ ئەنددێشەی تۆیە،،
کەشتی سەرکێشم دەربازی زەریای…
مەست بە شیعری یاخی ئەکات …
بزانە، تۆیەک لەفەنابوونی جەنگە ئەفسوناویەکان،،
هاوسەفەری وڵاتە تابوتستان و دۆزەخی بەستەڵەک و فیردەوسی سوتاومی..
فریادڕەس لەم شەوە ئەنگوستە چاوە وێڵیە،،
تەنها پێنووسی شیعری یاخیە..
پێنوسی شیعر ناخەوێ، چرایە…
بۆ ژووری تاریکی دایکە ڕۆح پچڕاوەکان،،
دەستێکی هانایە بۆ پەریە لە خاچ دراوەکان.

وێنەکە کارێکی هونەری فۆتۆگرافەری ئەڵمانی
(Dorothe – DarkWorkX)
بە سوپاسەوە لە پەیجی فەرمی خۆی وەرگیراوە.




هەندێک تێبینی … نەوزاد بەندی

دنیا وەک شانۆگەرییەک وایە ،زۆربەی خەڵکەکە سەرقاڵی داگیرکردنی کورسیەکانی شانۆکەن و ئاگایان لە شانۆگەرییەکە نیە ،دوایی هەموویشیان بە بێ کورسی و بە دەستی بەتاڵ دەرئەکرێنە دەرەوە ..
٭ ٭ ٭
تۆ سەیر کە ، هەتا بێ کۆشک و باڵەخانەکان بەرزتر ئەبنەوە و ..شەقام و باخچە و شانۆ و شارستانیەت وێران ئەبێ .. لە کەلاوەیەک ئەچێ پڕ بێ له ملیاردێری کوێر .
٭ ٭ ٭
میللەتی مل ئەستوور ئەو میللەتەیە کە تاکەکانی لێکترزاون و ..چینە لەسەر گیرفان و ئارامی و کەرامەتی یەکتری ئەکەن
٭ ٭ ٭
بە بڕوای من لە شوێنێک هەست بکەیت ڕۆژ بە ڕۆژ دوا ئەکەویت ، بەجێی نەهێڵیت، مردوویت و بەخۆت نەزانیوە
٭ ٭ ٭
لە شارێکا هەر کەسێک بۆ خۆی بژی و خەریکی بەرژەوەندیی تایبەتی خۆی بێ ، لە کۆتاییدا تێک ئەگیرێن و ئەبنە دوژمن و بابکوشتەی یەکتری ..چونکە بەرژەوەندیی گشتی لەبار دەچێت .
٭ ٭ ٭
لەو کاتەوەی دنیا دروست بووە ، هەزارەها دزی گەورە بە هەزاران فێڵ و ناونیشانی درۆوە ، ویستوویانە و ئەیانەوێ دنیا بخەنە گیرفانیانەوە ، بەڵام دنیا هەموویانی خستۆتە و ئەخاتە گیرفانی خۆیەوە ..
٭ ٭ ٭
زۆر دڵت بە دەستکەوتەکانت خۆش نەبێ ، چونکە کاتیە ..دوور و نزیک لە دەستت دەرئەچن
٭ ٭ ٭
هەوڵ بدە خۆشبەختی خۆت ، خۆشبەختی ئەوانی تر تێک نەدات .. پڕۆژەکانت پڕۆژەی ئەوانی تر پەک نەخات .. هیوا و خەونەکانت ، هیوا و خەونی ئەوانی تر وێران نەکات
٭ ٭ ٭
ژیان خەوێکی دوور و درێژە یان خەو ژیانێکی دوور و درێژە ؟
نازانم ..
٭ ٭ ٭
ووڵاتێک نەزان بەڕێوەی ببات ، زاناکانی ئەکوژرێن یان پەرتەوازە ئەبن ..خۆشبەختترینیان ،شێت ئەبێ .




30ی ئاب رۆژی جیهانی بێسەرووشوێنكراوان

ئەمرۆ 30ی ئاب رۆژی بێسەروشوێنكراوانە لە جیهان, كوردستانیش هەرێمێكە لە وڵاتێك چ خۆی و چ عێراق یەكێكە لەو 80 وڵاتەی جیهان كە هاووڵاتیانی تێدایە بێسەروشوێنكراون بەهۆكاری سیاسی, لە جیهاندا ژمارەیان بە 52250 كەس دیاریكراوە, ئەوانەن تۆماركراون لە ناوەندە جیهانیەكان بە تایبەت نەتەوە یەكگرتووەكان و خاچی سوری جیهانی و هاوپەیمانی جیهانی دژ بە بێسەرو شوێنكردن و …. لە كاتێكدا تەنها ژمارەی بێسەرو شوێنكراوانی ئەنفال و بارزانی و فەیلی و ئێزیدی و …چەندین بەرابەری ئەو ژمارەیەیە, بە شێوەی گشتی ژمارەی بێسەروشوێنكراوان خۆی دەدات لە 50 ملیۆن هاووڵاتی لە جیهاندا, لە ناویشیاندا لە 30  وڵات زیندانی  نهێنی بوونی هەیە, لەناویاندا عێراق بونی هەیە.• بَسەروشوێنكردن تاوانێكی زەقی مافی مرۆڤ و یاسای نێو دەوڵەتی و جاڕنامەی گەردونی مافی مرۆڤە, بە پێی پەیمانامەی رۆما دەچێتە چوارچێوەی تاوانی دژ بە مرۆڤایەتیەوە, كات و شوێن تاوانەكە بە زیندویی دەهێڵێتەوە , بنەماڵەی قوربانی مافی قەرەبوو و زانینی راستیەكانیان هەیە.هیچ دەسەڵات و گروپێك مافی بێسەروشوێنكردنی هاووڵاتیانیان نییە, كە تاوانكار بە پێی یاسای نێودەوڵەتی نابێت لە سزا رزگاری بێت.بێسەرو شوێنكردن پێشێلی مافی یاسایی تاك,مافی ئازادی و ئاسایش, مافی  ئەشكەنجە نەدان , مافی ژیان, مافی ناسنامە, مافی دادگاییكردنی دادپەروەرانە, مافی قەرەبوكردنەوە, مافی وتنی راستیەكان, مافی ئابووری, كۆمەڵایەتی, رۆشنبیری, مافی ئاستی ژیان, مافی تەندروستی و فێربوون , مافی كەرامەت و داوالێبوردنكردنی قوربانی ..ە.لەم بۆنەیەدا وێڕای ئیدانەكردنی بوونی سەدان دیاردەی بێسەروشوێنكردن بەهۆی عەقیدەی سیاسیەوە لە باشوری كوردستان و دەیان هەزار لە پارچەكانی دیكەی كوردستان لە لایەن رژێمە دكتاتۆرییەكانی ناوچەكەوە, داواكارین :

1 – حكومەتی هەرێمی كوردستان لیستی ناوی بێسەروشوێنكراوان, هۆكاری بێسەروشوێنكردن و هۆكاری مردن, شوێنی مردنیان بڵاو بكاتەوە, ئەوانەشی ماون ئازادیان بكات.

2- شوێنی كۆكردنەوەی بێسەروشوێنكراوان بپارێزرێت و بۆ یاداوەری بێسەرو شوێنكراوان و دروست كردنی مۆنمێنتی یاداوەرییان.

3- بە یاسا بێسەروشوێنكردن لە كوردستان قەدەغە بكرێت.

4- داوای لێبوردن لە بنەماڵەكانیان بكرێت و پەیمانی دوبارە نەكردنەوەی بدرێت.

5- روفاتی قوربانییەكان بگەڕێنرێتەوە بۆ كەسوكاریان.

6 – قەرەبووی ئابووری كەسوكاریان بكرێتەوە بۆ ماوەی رابردوو, ژیانێكی شەرافەتمەندانەیان بۆ دابین بكرێت لە روی دارایی و خوێندن و چارەسەری تەندروستی.

7- مافی كەسوكاری بێسەروشوێنكراوانە هەموو راستییەكان لەسەر بێسەروشوێنكردنی رۆلەكانیان بزانن, تەواوی زانیارییەكانیان لە بەرواری بێسەروشێوێنكردنەوە بۆ ئاشكرا بكرێت.

8- بە یاسا پارێز بەندی بۆ كەسوكاری قوربانیان, پارێزەرەكانیان, رێكخراوەكانیان دیاریبكرێت بۆ وتنی راستییەكان و داكۆكیكردن لە مافەكانیان.

9- پێویستە زیندانەكانی كوردستان سجلی هاتووان و دەرچوانی هەبێت, هیچ كەسێك لە دەرەوەی زیندانە فەرمییەكان زیندانی نەكرێن و زیندانی نهێنی  وەك تاوان سەیر بكرێت.

رێكخراوی كوردستان بێ جینۆساید

Kurdistan without Genocide30-8-

2020




نەمامێکی نوێ … عەلی حەمەڕەشید بەرزنجی

وا شەش ساڵی تـــــەواوە
لــــەم قوتابخانەیە دام
دڵگیر و خـــــۆشەویستە
ئـــای چەند شیرینە لەلام

ھەر کە چوومە پۆلی یەک
لـــە باخچەی قوتابخانە
نەمــــــامێکــم ڕواند و
وەک ھـــاوڕێم بوو ڕۆژانە

ئێستا ئەویش شەش سـاڵە
باخچەکەی جـوان کـردووە
ناوی منی لـــــەسـەرە و
وێنەم لــەلا گـــــرتووە

ئـــەمســاڵ ئێرە جێدێڵم
بــۆ پۆلی حـەوتەم دەڕۆم
لـــەوێش نەمـامێکی نوێ
دەڕوێنم بـــەدەستی خـۆم

٢١/١/٢٠٢٠