بیره‌وه‌ری: شیعر و دەمانچەی ئاوی … سه‌باح ڕه‌نجده‌ر

دوای وەستانی شەڕی ناوخۆ، كوردستان دابەش بوو بەسەر دوو دەڤەر و دوو دەسەڵاتدا. لەهەر بۆنەیەكیاندا ئەدیبەكانیان داوەت دەكرد و دەبوون بە كوڕی نازدار و ڕێزلێگیراوی بۆنەكان. ئەم داوەتكردنە وەك ڕێزگرتنێكی بەخششی ئەدەبی نەبوو، بەڵكو دەسەڵاتەكان وەك مەرامی تایبەتی و خۆدەرخستنێك و جۆرێك تاكتیك، ئەو مەرحەبا و خوانەیان بە ئەدیبەكان ڕەوا دەبینی. بۆ ئەدیبەكانیش جۆرێك ڕێكەوتی تاسەشكێن و ناوازە بوو، یەكتریان تێدا دەبینی و ئاگاداری بەرهەمی یەكتری دەبوون. بەرهەمی تازەی خۆشیان پێشكێش بەیەكتری دەكرد، پەیوەندییەك بەرجەستە دەبوو، پەیوەندیی ئەدەبی. ئا ئەوكات، تا ڕادەیەكی زۆر شارەكان هاتوچۆكردنیان تێدا قەدەغەبوو.
لە بۆنەی پەنجا ساڵەی دامەزراندنی: (پارتی دیموكراتی كوردستان)دا، كە لە ساڵی 1996 لە مەسیف بەڕێوەچوو، ئەدیبەكانی هەولێر و سلێمانی و كەركووك و دهۆك، زۆربەیان داوەتی ئەم بۆنەیە كرابوون. ئەوكات هەولێر لەژێر دەسەڵاتی: (یەكێتی نیشتیمانی كوردستان)دا بوو، ئێمە كۆمەڵێك ئەدیب بووین بانگهێشتی ئەم بۆنەیە كرابووین. گوتیان دەبێ بچنە دەزگای… (ناوەكەیم لەبیر نەماوە)، بەڵام لە شوێنی پارێزگای كۆنی هەولێر و قایمقامیەتی ئێستا بوو، پسووڵەی ڕێپێدانتان پێ بێت، ئینجا بازگە ڕێگاتان پێدەدا بچن، یان نا. بەو پێیەی: (محەمەد موكری) هەم هاوڕێمان بوو، هەم ئەدیبێكی سەدا سەد یەكێتی بوو، لەناو حیزبەكەیدا گوێی لێڕادەگیرا. داوامان لێی كرد كارئاسانییەكمان بۆ بكات. ئێمە: (عەبدوڵڵا سەڕاج، كەمال غەمبار، خاڵە حەمرین، بۆتان جەلال، سامان دزەیی، ئەحمەد حەیران و من). وابزانم: (جەلیل كاكەوەیس)یشمان لەگەڵدابوو، یەكمان گرت و چووین بۆ ئەو دەزگایەی بۆیان دەستنیشان كردبووین و سڵاوی محەمەد موكریشمان پێبوو، كە چووینە ژوورەوە كارەبای ژوورەكەیان بڕی، بۆ ئەوەی گەرما هەراسانمان بكات: (ئەحمەد حەیران و سامان دزەیی) لە پێش پرسگەی دەزگاكەدا دڵیان خورپەی كرد و بێ ئەوەی قسەیەك لەگەڵ ئێمەدا بكەن، كە پێكەوە هاتووین و چ ئەركێكمان بەسەر یەكترەوەیە، بە خشكە ئێمەیان جێ هێشت و گەڕانەوە، كە ئێمە بە دڵشكاوی و دەموچاوێكی تووڕەوە هاتینە دەرەوە لە نزیك دیواربەندی: (گیو موكریانی) چاودێری ئێمەیان دەكرد، ئەگەر ڕێگامان درا لەگەڵمان بێن، ئەگەر ڕێگاشمان نەدرا ئەو ساغ و سەلامەت. نە ئاو شێلوو بووە، نە بەفریش شوێن پێیەكی لەسەردا جێ ماوە. ئەنجام بەرپرسەكە، كە شانی پڕ ئەستێرەی تاریك بوو، ڕێگای پێ نەداین، (كەمال غەمبار) بوێرانە و لۆژیكانە و لەجێی خۆیدا قسەی بۆ بەرپرسەكە كرد و ئەم جۆرە كردەوانەی بە داپڵۆسین و دیكتاتۆریەت و هەڵەشەی هەرزەكارانە لە قەڵەم دا، بەرپرسەكە بەشێوەیەكی ناشایستە وەك ئەوەی هەڵسوكەوت لەگەڵ كۆمەڵێك دەستگێڕی ناو بازاڕ بكات، كە سەرپێچییەكیان كردبێت، ئێمەی بەڕێ كرد. ئەنجام ئەوانی تریش گەڕانەوە و پەرتەیان لێ كرد. كەمال غەمبارم وەك پیاوە گەورەكانی ناو مێژوو، لە خاڵی هەڵوێستدا بینی، وەك مەیدانخوازییەك ڕووی تێ كردم و گوتی: سەركێشی شاعیریەتی لێرەوە دەردەكەوێت، واتە: مەیموون لە هەڵوێستدا بوو بە مرۆڤ. منیش بێ دوودڵی بڕیارم دا بچم و گوتم: چی دەبێت با ببێت، ئەگەر باجی سەریش بێت. لەم ڕووداوەدا لە پاڵ توانای ئەدەبی، ئەوەم بۆ دەركەوت، كەمال غەمبار پیاوی هەڵوێست و ئەدیبێكی بە جەرگ و چاونەترس و واقیعییە و خاوەن قسەی خۆیەتی. ئیدی لەم چركەساتە بەدواوە بووە جێگای هەموو بڕوایەكی من و برا و پشت و پەنام، باشیش لە بیركردنەوەی خۆمان گەیشتم و دەبێت كەسایەتی ئەدەبیمان بەسەر هەموو ئاستەنگێكدا سەر بخەین و گەشەی پێبدەین.
چووینە گەراج و قەمەرەیەكی تایبەتمان گرت. لە بازگەی: (هەولێر – مەسیف)دا ڕێگایان لێگرتین و ئێمەیان گەڕاندەوە. برادەرێكی نزیكی خۆمم لە بازگەكەدا بینی، كە زۆر هۆگری شیعرەكانی من بوو، بەتایبەتی بە دوو شیعرم: (چنگەڕنێی سیپان و هەناسەی شاخ)، كە لە ژمارە (2)ی بڵاوكراوەی (ئاسۆس)، گەلاوێژی 1984دا، بڵاوكراوەتەوە. شیعری: (دابارین)، لە ژمارە (43)ی گۆڤاری (كاروان)، نیسانی 1986دا، بڵاوكراوەتەوە. لە یادی بۆردومانی دە ساڵەی قەڵادزێدا نووسیومە. ئەو برادەرەم شانۆكار و قوتابی كۆلێژی كارگێڕی و ئابووری بوو، ناوی (موحسین) بوو، شانۆ و كۆلێژی بەجێ هێشتبوو ببووە چەكدار، شەڕی ناوخۆی دەكرد. بەداخەوە هەر لە هەمان بازگەدا بە تۆپی دوورهاوێژ بووە قوربانی. بەمنی گوت: ئەگەر بە تەنیا دەچیت ڕێگات دەدەم. منیش پیاوەتییەكەم ڕەت كردەوە و پێمگوت: (ئێوە لە خەسڵەتی ڕۆشنبیری داماڵدراون). ئەم وەك بەرپرسەكەی تر هیچ قسەیەكی نابەجێی نەكرد. تەنیا گوتی: لە نیازی خۆتەوە تەماشای خەڵكی دیكە مەكە، ئەدیبەكانیش بەشێكیان سیاسەت دەكەن، منیش زۆر بە ڕاشكاوانە گوتم: من حەز لە هونەری سیاسەت ناكەم و ببڕای ببڕیش وەك پراكتیك بەلایەوە ناچم، بەڵام هەوڵدەدەم جیهانبینیی سیاسیم هەبێت، داهێنان هونەری ڕۆحە، شیعریش ڕۆحی هونەر و مرۆڤە. من حەز لە هونەری شیعر دەكەم و تا ماوم خزمەتكاریم، بەڵام بەڕووی دەسەڵاتی ڕۆشنبیریی ڕەسمی هەڵدەشاخێم و نابووتی دەكەم. خوێندەوارێكی وردی ئەدەبیات بوو، بە تایبەتی ئەدەبی بارگاویكراو بە سیاسەت و هەڵچوونی شۆڕشگێڕانە. بەمنی دەگوت: تۆ نەگەشبینی، نەڕەشبینی. منیش دەمگوت: نەگەشبینم، نەڕەشبینم. شیعری من لە پەراوێزی هەردووكیاندا بەڕێوەدەچێت، ئێستاش چەند كتێبێكم، هەردوو بەرگی: (داغستانی من)ی ڕەسووڵ هەمزەتۆڤ. وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: (عەزیز گەردی) و دوو ڕۆمانی: (حسام بەرزنجی)، 1 – زەلیل. 2 – كانگای بەڵا و ڕۆمانی: (دایك)ی مەكسیم گۆركی. وەرگێڕانی لە فارسییەوە: (كەریمی حسامی) لە كتێبخانەكەیدا مایەوە. ئەو برادەرەم لە ڕێگای شاعیر: (قادر ئیبراهیم مینە)وە ناسی، كە خاوەنی بەهرە و توانایەكی شاراوە بوو، بەداخەوە مەكینەی زاڵمی سیاسەت قادری هاڕی، ئێستا هیچ توانایەكی شیعری تێدا نەماوە، (بەداخەوە). نەچووە بچێت، جارێكی تر ناولەپی خۆی بۆن بكاتەوە و كۆمەڵێك ئەستێرەی تر هەڵداتە ئاسمان.
ئەوەی وەك بیرەوەری لام مایەوە هەر لە گەراج پارەی شوفێرەكەمان دا، كە بە مشتومڕی ئێمە و بازگەی زانی، جوامێرانە ئێمەی هەریەك هێنایەوە پێش ماڵی خۆمان و پارەكەشی بۆ گەڕاندینەوە.
لەوكاتە كورتەی لەگەڵیدا بووین، كاسێتێكی: (حەسەن گەرمیانی) خستبووە سەر موسەجیلەكەی، لەناو دەنگ و ئاواز و ئەدای گۆرانی (كەمەرە شل)دا نقووم ببووم، كە هاتمە خوارەوە سوپاسیم كرد. كاسێتەكەی وەك دیاری پێ بەخشیم، هەوڵم دا لێی وەرنەگرم. گوتی: بازگە دڵی ئێوەی شكاند، تۆش دڵی من مەشكێنە، حەسەن گەرمیانی گۆرانیبێژێكە فۆلكلۆر بە ڕەسەنایەتی فۆلكلۆر دەڵێتەوە و دەگمەنە، لەخۆوە دروست نەبووە. بێ ئەوەی دەسەڵاتێك، یان تیپێكی مۆسیقی، یان كەسێك بەرزی بكاتەوە، بۆ خۆی دەفڕێت و ئاسمانێكە بۆ ئەوەی خەڵكانی تریشی تێدا بفڕێت. لەم بۆنەیەدا بەشێك لە ئەدیبان گەیشتبوون و گۆڤاری تێڕامانیان بەسەردا دابەش كرابوو، لە دانیشتنی ناوخۆیاندا گفتوگۆیەك لەبارەی شیعرێكی من و شیعرێكی: (حەسیب قەرەداخی) لە نێوان: (قەرەداخی و حەمە كەریم عارف) دروست دەبێت، كە لە ژمارە (1)ی گۆڤاری (تێڕامان – ڕامان)، تەممووزی 1996دا، بڵاوكراونەتەوە. شیعرەكەی ئەو بە ناونیشانی: (فەجری عەشق) و شیعرەكەی منیش بە ناونیشانی: (دروودی ئاوێنە).
(حەمە كەریم عارف) لە گفتوگۆكەیدا بەراوردێك لە نێوان هەردوو شیعرەكەدا دەكات. قەرەداخیش دەماری دەگیرێ و بەراوردكردنەكەی پێ قبووڵ ناكرێت. هەڵزەقینەوەی لا دروست دەبێت. وەك: (فەیسەڵ دێهاتی) بۆی گێڕامەوە تانەیەكی ڕاست و چەپیش لە ئەزموونی من و تەواوی لاوان دەدات. لەكاتی گفتوگۆ و هەمان دانیشتندا: (محەمەد عومەر عوسمان) داوا لە: (ع. ح. ب) دەكات گفتوگۆیەكی ئەدەبی بۆ گۆڤاری ڕامان، لەگەڵدا ئەنجام بدات. قەرەداخیش بە: (ع. ح. ب) دەڵێت: (بە تەمومژ و سەرلێشێوان ئاماژە بە شیعرەكەی سەباح بدە). ئەویش لایەنگری بۆچوونەكەی دەبێت و داواكەی بەجێ دەهێنێت. چاوپێكەوتنەكە لە ژمارە (3)ی گۆڤاری ڕامان، 5ی ئەیلوولی 1996دا، بڵاوكراوەتەوە و تێیدا دەڵێت: (شیعرێك من تێینەگەم بە شیعری دانانێم. ئێستە هەر لە ژمارەیەكی ڕاماندا شیعرێكی: (سەباح ڕەنجدەر)م بەرچاوكەوت. لەوانەیە هەیە بڵێ ئەمە چاكترین شیعرە، بەڵام ئەو تەمومژە من لێی تێناگەم، بە مەرجێ ساڵەهای ساڵە شیعر دەنووسم و دەخوێنمەوە.)
یەك لە ئامادەبووان: (عەبدوڵڵا تاهیر بەرزنجی)، كە ڕەخنەگرێكی خاوەن میتۆدە، بەم هەڵسوكەوتە دڵتوند دەبێت و لە خەسڵەتی ڕۆشنبیری دایدەماڵێت، پاش ئەوەی ڕووبەڕوو سەركۆنەی ئەم داوا و بەڵێیەی هەردووكیان دەكات، پێی ڕاگەیاندم: ع. ح. ب هیچ بەرهەمی تۆی نەخوێندووەتەوە، بگرە هەر ناویشتی بەرچاو نەكەوتووە. ئەم لەخانەی ئەدەب دەرچوونەی پێی كراوە، وەك هەڵوێستی داكۆكی و هەڵزەقینەوە و كاردانەوە و دژە دیاردەیەك بوو، بەرانبەر بەراوردكردن و گفتوگۆیەكە. بۆچوونی جیاواز و جۆراوجۆر پەیوەندی بە ڕایەڵ و تانوپۆی شیعرەكە، خۆیەوە هەیە. بوار دەڕەخسێنێ بۆ لێكدانەوە و بەراوردی جیا جیا.
ماوەیەكی بەسەرچوو، لە ڕێكەوتی 16/6/1997دا، لە هەولێر لە هۆڵی میدیادا: (ع. ح. ب) میوانی بۆنەیەكی ئەدەبی بوو، (من و بۆتان جەلال و دانا عەلی سەعید) خۆمان پێی ناساند و وێنەمان لەگەڵدا گرت. ئێستا وێنەكە لە ئەلبوومی مندایە. وەك مەبەست لەگەڵی وەستام و گفتوگۆیەكی كورتمان لەبارەی ئەدەبدا كرد. وەك مەبەست و بە دیاریكراوی ئەوەم لەگەڵدا باس كرد، تەمومژ پێداویستییەكی ئێستێتیكییە و هێزێكی خوڵقێنەرە، هیچ شیعرێكی نەمریش لە تەمومژ خاڵی نییە. ئەوەی تۆ مەبەستتە لێڵییە، لێڵیش لە بایەخی لێكدانەوەی داهێنەرانە دووركەوتووەتەوە. ماكی داهێنان نییە. بابەتی چاوپێكەوتنەكەیم هێنایە پێشەوە و گوتم: مامۆستا لەو چاوپێكەوتنەی لە گۆڤاری ڕاماندا بڵاوكراوەتەوە وەك شاعیرێك ئاماژە بەمن دەدەیت، كەچی من چیرۆك دەنووسم، قەت شیعرم نەنووسیوە. ئەمیش تەزبیحێكی دەنك گەورەی بەدەستەوە بوو، بەدەم پەنجە جووڵاندنەوە ڕووی لەمن وەرگێڕا و بە قووڵایییەكی زۆرەوە گوتی: (ئەی بۆ وایان گوت).
لە ناوەرۆك و جەوهەری خۆیدا دانی پێدانا و لە ڕاستییەكە تەواو دڵنیابووم. منیش بۆچوونی خۆمم بە پاكی و ڕاشكاوانە گوت و گوتم: ئەگەر ئەدەبت باش ناسیبێت، چۆن دەتوانیت مەودایەك وەربگری و بۆچوونێكی جەڵەبی لەم شێوەیە دەرببڕیت. دڵم ئێشاند. (گیانی گیانان: داوای بووردن لەم دڵئێشانە و هەموو دڵئێشانەكان دەكەم.)
ماوەی چەند ساڵێكی بەسەرداچوو لە هەمان گۆڤاردا: (ئازاد عەبدولواحید) چاوپێكەوتنێكی دیكەی لە ژمارە (33)، 5ی ئازاری 1999 لەگەڵدا ئەنجام داوە، لەوێدا دەڵێت: (لە هەولێر (كەریم دەشتی) دەبینم شتی جوانی هەیە، (سەباح ڕەنجدەر) شتی باش دەنووسێ).
ئەی شیعر: چیایەكی چەند هەستی و چەندیش بەر گوللەی كوێر و دەمانچەی ئاوی دراوی. ڕەنگە ڕەخنەگرێك، یان خوێنەرێك وەك شاعیرێكی بە ئەزموون، كە نیو سەدەیە شیعر دەنووسێت، گوێی لێ بگرێت. ڕەنگیشە لە چاوپێكەوتنی دووەمیشیدا منی نەخوێندبێتەوە و بەرهەمی نەناسیبم. تەنیا بۆ پاساودانەوەی بۆچوونی یەكەمی، بۆچوونی دووەمی دابێت، لەبەرئەوەی من بەهەڵەبردنەكەیم زانیوە.
نەناسین و بۆچوون لەبارەی یەكتری دان، مەیدانی كوشتنی یەكترییە. لە كاتێكدا ئەم خاڵە لە ژیانی ئەدەبیی خۆم دەهێنمەوە یاد و ئەوەش دەزانم. ئەو وردە بیرەوەرییانە پەناگەی ڕۆحن و خۆتی تێدا دەبینیت، چۆن ڕۆیشتووی و چۆنیش دانیشتووی. چۆنیش خۆت لە ماوەكاندا دەناسیتەوە. هەقیقەتی ماوەكان چی بوونە بۆ گەشەی ڕۆحیت و خۆلادان لە زمانی دەستەمۆ. بە دیاریكراوی مەبەستمە ئەوە بپرسم: دەبێ هۆی چی بێت كەسێك بچێتە ژێر كاریگەری بۆچوونی كەسێكی دی و خاوەنی پێوەری خۆی نەبێت، یان پێوەر ونكردن چ بارودۆخێكی خنكێنەرە بۆ بۆچوون.
كە پێویستی ئەم نووسینە خرۆشاندمی، بۆ باش ناسینی، تەواوی دیوانەكەیم خوێندەوە، كە ساڵی 2013 بەڕێوەبەرێتی چاپ و بڵاوكردنەوەی سلێمانی لە 850 لاپەڕەی قەوارە گەورەدا چاپی كردووە.
شاعیرێكی زۆر ئاسایییە، بە زمانێكی میللی نووسیویەتی، لە ڕووی شێوازی نووسینیش سادە و خاوە. لە شاعیرانی نەوەی خۆی وەك: دیلان، كامەران موكری، هەردی، كاكەی فەلاح … تاد، لە هەموویان ناكارا و بێكاریگەرترە. قووڵایی بیركردنەوەی كەم تێدایە و تەنكە، ئەگەر لە هەندێك دێڕ و كۆپلەشدا قووڵایی بیركردنەوەشی تێدابێت، كەم لەناو بیركردنەوەكەیدا دەمێنێتەوە و نایگەیەنێتە باری تێڕامان و خۆبینییەكی داهێنەرانە، بەجێی دەهێڵێت.
سەرەتای شیعری: (شەو)ی خاڵێكی ئێستێتیكییە بۆ بەیەكگەیشتنی شیعر و مرۆڤ و دۆخی ئێستێتیكی مرۆڤ لەناو شیعردا، بەڵام لە ناوەڕاستیدا سیاسەت دەهێنێتە ناوە و هەستە ئێستێتیكییەكە لەناو دەبات و دەبێتە (مانا و گواستنەوە)، ئەمەش جۆرێكە لە ناشارەزایی ئێستێتیكای ئەدەبیدا. لە ئەدەبی ئێستێتیكیدا زمان تەنیا مانایە، گواستنەوە نییە.
فریشتەی خەم سەری سوڕماوە ئەمشەو
ئەوەندەی خەم بەم و بەو داوە ئەمشەو
لەبەر لێشاوی تیپی مەینەتیدا
سوپاسی خۆشی شكستی داوە ئەمشەو
من بەو زمانە دەنووسم، كە پێی دەگریێم، لە ڕێگای هەست و هەناسەی قووڵی زمان و (پەرتاو – شەتەحات)ی سۆفییانەوەش نەكەوتمە ژێر كاریگەریی باوخوازی بەشێك لە شیعری كوردییەوە، جیاوازم لە: (ئامانج) و (ئێستێتیكا) و (ئاراستە)دا، شیعری ئاوێتە: جیاوازە لە شیعری قوڕگ. شیعری ئاوێتە پەیوەندییەكی داهێنەرانە لە نێوان زەینی (خوێنەر) و زەینی (نووسەر) دروست دەكات، كەواتە: شێواز و بیركردنەوەم لە نموونە باوخوازەكەی شیعری كوردییەوە نییە. بۆیە پرسی تێنەگەیشتن و تێگەیشتن. ویست و داوایەكە لە شێوازی باوخوازدا. پەیوەندی بە چێژەوە نییە. چێژ، خۆشی لە بە ئاكام گەیشتن وەردەگرێت. ئەوەندەی پەیوەندی بە (پێكهاتەی نوێ) و (بوون) و (چییەتی)یەوەیە، پێكهاتەی نوێ و بوون و چییەتی، خۆیان ناوەند و تەوەرێكن و بەرەو قووڵاییت دەبەن و لە ناخەوە هەوڵدەدەن دیدی باوخواز و گوێی باوخواز بگۆڕن و ئاگایییەكی ئەندازەییت بدەنێ، كە چۆن مامەڵە لەگەڵ بارودۆخی ئەم پێكهاتە نوێیە و بوون و چیەتییەوە بكەیت، ڕوانینی بابەت و هێزی جیاوازی دەق لە ڕێگای سۆسەی ڕۆحی زمانەوە ببینیت.
پووشكین فەرموویەتی:
ئەگەر ژین درۆی لەگەڵدا كردی
خەفەت مەچێژە و دڵت نەڕەنجێ.
لەڕۆژی ڕەشا. باوەڕت وابێ،
كە هێندە نابا خەونت دێتەجێ.


دڵ بۆ دواڕۆژ لێدەدا.
ئێستای مرۆڤ خەم و ژانە.
ههرچی هەیە ڕادەبوورێ
ڕابردووش هەمیشە جوانە!
پاشكۆی عێراق: ژمارە (45)، ئهیلوول و تشرینی یەكەمی 1981 ل:16
هێزی نزا لەم شیعرە وەردەگرم و ئەم داوایە لە هێزی نادیار و هەبوونی ڕاستەقینە دەكەم، ئەوەی وەك دوژمنیش هەڵسوكەوتی لەگەڵدا كردووم من لێی دەبوورم و لەگەڵیدا دەچمە ناو سێبەر و هەتاوی سروشت و بەخششی هێزی نادیار و هەبوونی ڕاستەقینە. لەگەڵ هێزی ڕووخێنەری ئەدەبیشدا ناجەنگم، چونكە ئەو بڕوایەم هەیە داهێنەر دەكوژرێت، بەڵام ناڕووخێندرێت. جەنگی ئەوی دی سەبارەت بە داهێنەر، جەنگ نییە. قەواڵەی بەتاڵە.
هەموومان دەڕۆین، تەنیا ژیان بە زیندوویی دەمێنێتەوە، پاش مردنمان ژیان. بە وردی، زۆر بە وردی دەمانبینێت و پارسەنگمان دادەنێت. سەرەتا ئەم بۆچوونەم لە: (ع. ح. ب)دا خوێندەوە، سنوورە فراوانەكانم لا بچووك بوونەوە. هەستم بە غەدرێك كرد، وامزانی دەستم لێ بەرزكراوەتەوە بۆ لێدان، بەڵام ئێستا، بیست ساڵی بەسەردا تێپەڕیوە. نۆزدە ساڵیش بەسەر كۆچی دوایی: (حەسیب قەرەداخی)، شازدە ساڵیش بەسەر كۆچی دوایی: (ع. ح. ب)، تاسەی ئەوە دەكەم، وەك چۆن دەست و دڵت دەكەیت بە چەترێك و بەسەری دڵشكاوێكدا هەڵیدەدەیت، هەم خۆت و هەم دڵشكاوەكە دەچنە ناو سێبەر و هەتاوی سروشت و بەخششی هێزی نادیار و هەبوونی ڕاستەقینە. هەزار جار لەوە زیاتر، تاسە لە هەموو هەستەكانم پلدەدا، بەم درەنگی شەوە، ساتەوەختی ئەم نووسینە، بچم دەست بەسەر كێلەكانیان دابهێنم و بە خۆڵی گۆڕەكانیان تەیەمومێك بەجێ بهێنم و شەونوێژێك بكەم. نوێژی شیعر و ئەوپەڕی داهێنان. ئەی هێزی نادیار و هەبوونی ڕاستەقینە، بمگەیەنە ئەو بارەی داوای دەكەم.

حوزەیرانی 2016 هەولێر




ناوی كتێب: په‌پووله‌ باڵشكاوه‌كان …نووسیین: ئه‌محه‌د كامه‌ران


بابه‌ت: نۆڤلێت
چاپی یه‌كه‌م:2020
ژماره‌ی الپه‌ڕه‌:75
ژماره‌ی وشه‌:085,9
چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌:ناوه‌ندی سارا
ژماره‌ی سپاردن: ) 1937

بۆ خوێندنەوەی ئەم کتێبە کلیکی ئێرەبکەن …..




قورئان لە خەلیفە عوسمان کوڕی عەفانەوە بۆ ڤلادیمێر لینین ! … سەردار عەبدوڵا حەمە

ئەم ناو نیشانە جێگەی سەر سوڕمانە منیش هەوڵ ئەدەم لەم کورتە نوسینەدا ئەوە ڕوون بکەمەوە و لەو سەر سوڕمانیەتان بێنمە دەرەوە .
دووساڵ پێشتریش لە ووتارێکمدا ئاماژەم بەم مەسەلە یە کردووە وەک هەڵویستی لینین لە بارەی ئیسلامەوە بەڵام ئەم جارە هەوڵ ئەدەم تایبەت تر لەممەسەلەیە بدوێم تا زیاتر ئەوە ڕوون بێتەوە سۆشیالیزم چەندە ئازادیەکی بێ سنوری هەیە بۆ بیرواڕاکانی کۆمەڵگا چ بۆ بیرو ڕای ئایینی بێ یانائایینی . واتە ئەو ئازادیەی لەم سیستەمەدا هەیە لە هیچ سیستەمێکی تردا نیە .
هەروەک مێژووی ئیسلام باس لەوە دەکا کە قورئان لە سەردەمی خەلیفەی سێ یەمی موسڵماناندا (لە ساڵی٦٥١ زایینیدا وە ١٩ ساڵ پاش مردنیپێغەمبەری ئیسلام بووە) کۆکراوەتەوە کراوە بە کتێب واتە لە لایەن عوسمان کوڕی عەفانەوە بووە . پێنج دانە لەم کتێبە دەنوسرێت هەریەکەیاندەنێردرێ بۆ پێنج شاری ئیسلامی، دوو لەو نوسخانە دەمێنی دانەیەکیان لە قەصر قوپ قاپی تورکیا دەبێ دانەکەیشیان لە مەدینە دەبێ کە نوسخەیئەسڵی عوسمان کوڕی عەفان خۆی دەبێ. لە پاش مردنی ئەو خەلیفەیە عەلی کوری ئەبوطالیب دەبێتە خەلیفە ئەو نوسخە ئەسلیە دێنێت بۆ کوفە لەعێراق .
کاتێ تەیموری لەنگ ناوچەکە وێران دەکا ئەم نوسخەیە لە مزگەوتی بیبی خانوم لە پایتەختی سەمەر قەند دەپارێزرێ وەک ئاسەوارێکی گرنگیمێژوویی لەوێ دەمێنێتەوە تا ساڵی ١٨٦٨ زاینی .واتە تا ئەو کاتەی ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا سەمەر قەند داگیر دەکا ئەو نوسخەی قورئانە دەبەن بۆ کتێبخانەکەی سان پترسبۆرگ( کە ئەمڕۆ بە کتێبخانەی نیشتمانی رووسی ناسراوە ).
لە پاش ئەوەی شۆڕشی سۆشیالیستی ئۆکتۆبەر لە روسیا بە سەرکردایەتی لینین و بەلشەفیەکان بە سەرکەوتن دەگات ، لینین ئازادی دەداتە تەواو ئەو خەڵکانەی روسیا کە لە نەتەوەو ئایینی جیاواز پێک هاتبوون وەزۆربەیان کۆماری سەربەخۆیی لە چواچێوەی یەکێتی سۆڤیەتدا پێک دێنن . یەکێلەوانە کۆماری باشکوردستان بووە ئەو کاتە لینین ئەو نوسخەی قورئانە لە کتێبخانەکە دەردەکات و دەیکاتە دیاری بۆ خەڵکی ئوفا ی سەر بەم کۆمارە( کۆمارێ بوو لە ناوچەی ڤۆلڤا ی روسیای ئێستا). پاشان کۆماری تورکستان زۆر داوای ئەم نوسخەیە دەکات تا دەدرێت بەوان لە شاری تەقشەند دائەنرێ و تا ئێستایش لەوێ ماوە .
زۆرن ئەو مەلاو بانگخوازانەی کۆمۆنیستەکان بەوە تاوانبار دەکەن ئەگەر دەسەڵات بەدەستەوە بگرن ئەوا ئیسلام لە ناو دەبەن و مزگەوتەکان ناهێڵن وقورئان دەسوتێنن کافرو بێ بەزەیین و شتی تریش . ئەوان لەم ڕێگایەوە دەیانەوێ خەڵک کوێرو نادیدە بکەن و مێشکی خەڵکی بەوە پڕ بکەن کەکۆمۆنیستەکان دوژمنی ئەوانن بەڵام پێچەوانەکەی ڕاستە هیچ کەس وەک کۆمۆنیستەکان دۆستی خەڵک نین و هیچ سیستەمێکی نەتەوەیی وئایینی وتۆلیتارتی و لیبرالی و دیموکراتی وەک سیستەمی سۆشیالیستی ئازادی بۆ کۆمەڵگا ناهێنێ . وە ئەوەی بە ناوی سۆشیالیستیەوە ئازادی پێشێل دەکالە بناغەدا سیستەمەکەی سەرمایەداری دەوڵەتی یە و ڕژێمە سیاسییەکەشی دیکتاتۆری بۆرژوازیە نەک دیکتاتۆری پرۆلیتاریا. سیستەمیسۆشیالیستی لە روسیا تەنها ٥ ساڵ ژیاوە بەدوای ئەودا هەرچی ناوی لە خۆی ناوە دەوڵەتی سۆشیالیستی پەیوەندی بەو سیستەمەوە نەبووە.
کۆمۆنیستەکان نایانەوێ لە ڕێگای زەبروزەنگ و توندوتیژی و ترس و تۆقاندنەوە باوەڕی ئایینی خەڵک بگۆڕن بەڵکو لە ڕێگایەکی ئازادەوە دەیانەوێململانێ ی بکەن بە شێوەیەکی زانستیانە . کۆمۆنیستەکان دژی داخستنی مزگەوت و سووتاندنی قورئانن وە بەڕێگایەکی ناکۆمۆنیستانەی دەزاننهەر لایەن و کەسێک ئەو کارانە ئەنجام بدات لەگەڵ میتۆدوبەرنامەی کۆمۆنیستەکاندا ناکۆکە .
کۆمەڵگا دەبێ لەو درۆ بۆختانانەی کە بۆ کۆمۆنیستەکان دەکرێ ڕزگاری بێ و پاک بکرێتەوە ، هەوڵەکان لەم پێناوەدا دەبێ چڕتر بکرێنەوە وە دەبێئەو ڕاستیەش بزانرێ کۆمۆنیستەکان ڕاستگۆترین و پاکترین و شەرافەمەند ترین کەسی کۆمەڵگان و پێشرەون بۆ گوڕینی ریشەیی بارەدۆخیناهەمواری چینە هەژارو کرێکارو زەحمتکێشەکان بۆ ژیانێکی شیاو بە ئینسان.

سەردار عەبدوڵا حەمە
١٨ تشرینی یەکەم ی٢٠٢٠
سەرچاوە:

Sent from Yahoo Mail for iPhone




چاودێری لەنێو قاوەخانەیەکدا (دوو کورتەشیعر) … شیعری: عەبدوڵا سڵێمان(مەشخەڵ)

   

چاودێری

ئەمڕۆش دیسان لە ساحەی پاس چاوەڕوانی نەفەرات بووم وەختێ دەرکەوت
وەکو جاران شل و مل و
وەکو ڕۆژان خان و مان بوو هات و سەرکەوت
زووش زووش سەیری مۆبایلەکەی دەستی ئەکرد
هێند خەمڵابوو..لە ژنێکی ڕۆمانسییانەی خەیاڵی هەڵبەستی ئەکرد
من پێمخۆش بوو تا ئێوارە لەناو پاس بێ و دانەبەزێ
دڵی سپی و بێگەردی خۆمی بیدەمێ وەک کاغەزێ
پرسی : بەچەند خوولەکی تر دەگەینە لای مەحافەزە
تازە کارم پەیدا کردووە لەژێر چاودێری مودیرم
من نامەوێ دووابکەوم، نەک کارەکەم لەدەست بدەم
چونکە سەرچاوەی بژێوی دوو منداڵ و دایک و باوکێکی زۆر پیرم.

ئەیلوولی ٢٠١٩

لەنێو قاوەخانەیەکدا

لەسووچێکی قاوەخانە بێنازەکە لەگەڵ خەیاڵ و قاوەی تاڵ دانیشتبووم
ئەویش هاتە سەرمێزەکە و دیم ڕێک لە بەرامبەرمایە
بە کتێبەکەی دەستم را زانی چۆن بیر دەکەمەوە و چ بڕوایەک لە سەرمایە
باسی شۆڕش و ژیان و کۆمەڵگەی کرد
وەڕسبوونمی هەتا ئاستێکی بەرز برد
سووکایەتی کرد بە ژیان
بێڕێزی کرد بە خەبات و مێژووی ئینسان
ئەیوت جیاوازی لەنێوان سۆشیالیزم و ئەم ژیانە بوونی نییە
کە من هەموو شتێکم بۆ فەراهەم بێ
ئیتر شۆڕش مانای چییە؟
منیش دوا فڕم لە قاوە تاڵەکەمدا و هەستامە پێ
لەم وڵاتە ناسراوەی بە سەرما و بەفر و کڕێوە و تۆف
پەنجەی ناوەڕاستی دەستم پێ نیشاندا و
پێم وت فەک ئۆف

تشرینی یەکەمی ٢٠١٩

تێبینی : ئەم دوو شیعرە لە ڕۆژنامەی ڕێچار ژمارە ٨ ی ساڵی ٢٠٢٠ بڵاو بۆتەوە.




ئه‌ستێره‌كان … فه‌روغی فه‌روخزاد … و : نه‌ژاد عزیز سورمێ

ئه‌ی ئه‌ستێره‌كان ،
كه‌ له‌ به‌رزیی ئاسماندا
به‌ نیگاتانه‌وه‌ چاوبز دانیشتوون
ئه‌ی ئه‌ستێره‌كانی پشت هه‌ور ،
كه‌ به‌ دیار دنیای ئێمه‌وه‌ دانیشتوون .
ئا ، ئه‌وه‌ منم ‌ له‌ دڵی بێ ده‌نگی شه‌ودا
نامه‌ی دڵداریی ده‌‌دڕێنم
ئه‌ستێره‌كان گه‌ر ده‌هانام بێن
له‌ خه‌می ئه‌و ، كۆشم پڕ ئه‌ستێره‌ ده‌كه‌م ..

بۆ دڵی بۆنی وه‌فای نه‌كردووه‌
جه‌ورو سته‌می بێ كۆتایی و به‌هانه‌ خۆشتره‌
عیشوه‌و نازی زیره‌كانه‌
له‌ ته‌ك ئه‌و هاوڕێ خۆپه‌سندانه‌ خۆشتره‌

ئه‌ی ئه‌ستێره‌كان چی بوو له‌ نیگای مندا
ئه‌و خوێن گه‌رمیی و گۆرانی و ئاوازه‌ مرد ؟
ئاخر چی بوو ئه‌ستێره‌كان له‌ لێوه‌كانی ئه‌ودا
ئه‌و ئاخه‌ گه‌رمانه‌ی دڵداری مرد ؟

جامی باده‌م سه‌رنگون و پێخه‌فم به‌تاڵ
سه‌رم به‌ڕووی نامه‌كانی كردووه‌
سه‌رم پی كردووه ‌، له‌ناو دێره‌كاندا
بۆ شوێنه‌واری وه‌فای ئه‌و بگه‌ڕێم ..

ئه‌ی ئه‌ستێره‌كان
مه‌گه‌ر ئێوه‌ش
له‌ دووڕوویی و جه‌فای دانیشتووانی خاك ئاگادارن ؟
به‌م چه‌شنه‌ن ‌ له‌ دڵی ئاسمانییاندا ؟
ئه‌ستێره‌كان ، ئه‌ستێره‌كانی گه‌ش و پاك ؟

من كه‌ ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ و نییه‌م دایه‌ به‌ر شه‌ق
تا كامی ئه‌و له‌ عه‌شقی خۆمدا حه‌ڵاڵ كه‌م ..
له‌عنه‌تی خوا له‌ من بێ ، ئه‌گه‌ر بێجگه‌ له‌ جه‌فا
له‌مه‌‌ زیاتر وه‌فام بۆ عاشقان هه‌بێ !

ئه‌ستێره‌كان !
ئێوه‌ دڵۆپی فرمێسك ئاسا
سه‌رتان ناوه‌ته‌ دامێنی ڕه‌شی شه‌وه‌وه‌
ئه‌ی ئه‌و ستێرانه‌ی له‌ جیهانی نه‌مریدا
كڵاوڕۆژنه‌یه‌كتان كردووه‌ته‌ ئه‌م جیهانه‌ ..

ڕۆیشت و خۆشه‌ویستیشی له‌ دڵمدا هه‌ر ناڕوا
ئه‌ستێره‌كان ، ئاخۆ چی بوو منی نه‌ویست ؟
ئه‌ی ئه‌ستێران ، ئه‌ستێره‌كان ، ئه‌ستێره‌كان
ماڵی ئاوای وێران نه‌بووی
دڵداره‌ نه‌مره‌كان له‌ كوێوه‌یه‌ ؟

  • له‌ ( برگذیده‌ اشعار فروغ فرخزاد ) چاپی سێیه‌م
    بڕوانه‌ لاپه‌ڕه‌ 21 و 36 .



پرووشەکانی ئەوین …بەشی دووەم…شیعری: ستیڤان شەمزینی

لەوەتی خۆم ناسیوە عاشقم
بەڵام هیچ عەشقێک وەک خۆشەویستی تۆ
پەڕ و باڵی نەشکاندووم
لەوەتی خۆم ناسیوە ئاشقم
بەڵام ئاگری هیچ عەشقێک وەک خۆشەویستی تۆ
دڵ و ناخی نەسووتاندووم
لەوەتی ئاسمان هەیە من لێی ئەڕوانم
بەڵام فڕینی هیچ باڵندەیەک وەک فڕینی تۆ
لە ناخ و ریشەوە نەیبزواندووم!!


زۆر جار کە سەیری ئاسمان دەکەم
ماتەم دامدەگرێ و پێم سەیرە
چۆن بەرگەی کشانی ئەو هەموو ئەستێرەی
ناو دڵی گرتووە!
لە ئاسمانی دڵی مندا
تەنیا یەک ئەستێرەی پرشنگدار هەیە
لە ترسی کشانی خەون و خەیاڵم لێ تاڵ بووە


بیرم نایەت چۆن و کەی عاشقت بووم
تەنها ئەوەندە دەزانم
بوونی من لەو ساتەوە دەستپێدەکا
لە تۆدا بۆ هەمیشە خۆم دۆزییەوە
بیرم نەماوە چۆن و کەی ئاشقت بووم
هەر ئەوەندەم لە بیرە
گڕکانێک لە دڵما تەقییەوە و
بۆ ئەبەد خۆم لە تۆدا ون کرد


من وا راهاتووم تینووێتی چاوم
بە تەماشای باڵای تۆ بشکێنم
من وا راهاتووم لە مەعبەدی دڵی تۆدا
رۆژانە نوێژی عەشق دابەستم
من وا راهاتووم بە ژێی دەنگی تۆ
ژاوەژاوی رۆحم ئارام بکەمەوە
من وا راهاتووم رۆژی سەدجار خۆم بکوژم
بۆ ئەوەی لە باوەشی تۆدا زیندوو ببمەوە


وەکوو چۆن درەخت بە ئاوازی شنەبا سەما دەکا
وەکوو چۆن کێڵگە تاوە باران لە ئامێز ئەگرێ
وەکوو چۆن زەوی بە دەوری خۆردا تەواف دەکا
وەکوو چۆن رووبار دەڕژێتە باوەشی دەریاوە
منیش بە هەناسەکانی تۆ سەما دەکەم
ئازارەکانت لە ئامێز ئەگرم و
بە دەوری باڵاتدا تەواف ئەکەم
دواتریش بە هێمنی ئەڕژێمە چارەنووستەوە


دڵم وەک دەریا
بەرەو کەناری تۆ شەپۆل دەدا
رۆحم وەک باڵندە
بەرەو ئاسمانی تۆ دەفڕێ
هەناسەم وەک خوێنی شەهید
بۆ یادی تۆ هەنسکی لێ دەتکێ
جەستەم وەک داربەڕوویەک
دەیەوێ لە باوەشی تۆدا بڕوێ
شیعرەکانیشم وەک هاوارێک
بەناو بێدەنگی تۆدا تێدەپەڕێ


تۆ لە فریشتەوە فێری جوانی بووی
لە باخچەوە دڵنەرمی و لە دەریاوە ئەوین
تۆ لە ئازارەوە فێری بێدەنگی بووی
لە شاخەوە خۆراگڕی و لە منیشەوە عەشق




عیشقێ بێ وشە … شیعر/کاوە عوسمان عومەر

( 1 )
قورسە تێبگەین
لە عیشقی پەروانەیەک بۆ گڕ
هەروەک قورسە لەوە بگەین
بۆ وەک جگەرەیەک
تا دوای وەرینی کۆتا سوتوو
دڵێک بۆ دڵێکی تر..
ئەبێتە سوتماک

( ٢ )
تاسەی رۆشتنێ،
هێشتا لە هەیوانەکا
لە زەنگێکی وەڕسکەر زیاتر
دەنگ ئەداتەوە
خۆ عیسایەکی تر
لە خاچ نەدراوەتەوە
چما ئەم هەموو زەنگە زەنگە
مێشکی شاعیرێک،،
ئەزرنگێنێتەوە

( ٣ )
بێ وشە..
ئەم جارە عیشق ئەکەین
مەرج نیە
شتیش بۆ یەک بنوسین
با نمە سارد و
و گەڵا وەریوەکان
وورتەی لێومان بن
شەپۆل پیانۆی ،،
سەر زەریای تەنیایی و
ڕەشەباش
قەڵەمی سەر نامەی رێگا
مەلێکیش
لە سۆراخی گۆمی ..
ئەرخەوانی دڵێکا
لە چاومانا بگەڕێ




لە سلێمانی یەوە بۆ پۆڵۆنیا ١٩٣٩ هەتا ٢٠٢٠ کۆچی ئەبەدی تێکۆشەری شیوعی هاوڕێ عەلی غەفور

فەهد گردەوانی

بە کۆچی دوایی سیاسەتمەدار و تێکۆشەر کاک عەلی صالح غەفور ، ئەو ژانە گەورەیە تووشی هەمووان بوو. هەریەکێک لە نزیکەوە ئەو مرۆڤە دڵگەورەیەی ناسیبێ ، خۆشی ویستووە و ڕیزی بۆ داناوە ، ئاخر خۆ کاک عەلی بۆخۆی هەمووانی خۆشدەویست .
لە سلێمانی یەوە کە لە خێزانێکی هەبوون لەدایک دەبێت ، قوتابخانەی سەرەتایی و ناوەندی و پاشان مامۆستایان تەواودەکات و ماوەیەکی کەم لە گوندەکانی لای عەربەت دەبیتە مامۆستا .
لە پاش تێکشاندنی پاشایەتی لە عێراق و شۆڕشی ١٤ تەمووز کاک عەلی تێکۆشانی لە ڕیزی حزبی شیوعی عێراق دەستپێدەکا و لەبەر زیرەکی دەبێتە سەرۆکی لقی سلێمانی یەکێتی گشتی قوتابیانی عێراقی .
ئەو تێکۆشانەی کاک عەلی لە ڕیزەکانی قوتابیان دەبێتە هۆی ئەوەی لەلایەن دەسەڵاتەوە دووچاری ئەشکەنجە و ڕاونان بێت . لە کۆبوونەوەکی فرەواندا داوا دەکا کە داوا لە رژێمی قاسم بکرێت بوردومانی کوردستان ڕابگیرێت . پەیوەندی حزبی لەگەر شاعیری پێشکەوتووخواز ونوێخواز [جەلالی میرزا کەریم] بوو . گەلێک جار باسی ئەو شاعیرە نوێخوازەی بۆ دەکردم و چۆن چالاکی یەکانی لە ریزی حزبمان حزبی شیوعی عێراقی ئەنجام دەدا ، بۆ بەختی من لە یەکەم سەفەری گەڕانەوەم پاش ڕاپەڕین شاعیر و نووسەر جەلالی میرزا کەریمی هەردەم زیندووم لە بارەگای [رۆژنامەی ڕێگای کوردستان] لەتەک مامۆستا [فەتاح تۆفیق ناسراو بە مەلاحەسن]ی هەردەم زیندوو بینییەوە ، وای لەو دیدارە خۆشە و پاش ئەوەی گەرامەوە سوێد ، کاک جەلال کۆچی کرد و شیعر ونووسین وبیرەوەری یەکانی خستە ژێر گڵ . زۆرجار لەگەر کاک عەلی باسی ئەو تێکۆشەرەمان دەکرد و باسی شیعر ونووسینەکانی .
حزب بۆ پەروەردەکردنی کادیر و تەواوکردنی خوێندن هەمووساڵ چەند قوتابی یەکی ڕەوانەی دەرەوە دەکرد بۆ تەواوکردنی خوێندن ، یەکێک لەو قوتابیانە کاک عەلی غەفور بوو. ساڵی ١٩٦٢ بۆ تەواوکردنی خوێندن گەشتی ژیانی بووە پۆڵۆنیا . هەر لەو وڵاتەش بڕوانامەی بەدەست هێنا و پاشان لەگەر کیژێکی پۆڵۆنی کە ناوی [گراژینا]یە هاوسەرگیری دەکات و تاقە کوڕێکیان هەیە بەناوی [ئاڵان] و دوو نەوەیان هەیە بەناوەکانی[ئێزابێلا و ڤیان] .
کاک عەلی غەفور لە پۆڵۆنیاش بەردەوام دبێت لە تێکۆشاندا لە ریزی حزبمان و کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوڕوپا . هەر بە تێکۆشانی کاک عەلی لقی کۆمەڵە لە پۆڵۆنیا دادەمەزرێنی و بۆ ماوەیەکی زۆر بەخۆی سکرتێری ئەو لقە بووە . لە ریزی حزیشدا بەردەوام بووە لە چاڵاکی و یارمەتی دانی ئەو عێراقی و کوردانەی کە دەگەیشتنە پۆڵۆنیا ، هەردەم هاریکاری دەکردن بۆ تەواو کردنی خوێندن .
کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا کە ساڵی 1956 دامەزراوە تاقە کۆمەڵەی خوێندکاران بووە ،قوتابیانی لەخۆی کۆکردۆتەوە و تاقە باڵیوزی کورد بووە لە دەرەوە بۆ ئەوەی خەڵکی جیهان بە کورد ئاشنابکات ، کاک عەلی چاڵاکانە بەشداری کۆنگرەکان و فیستیڤاڵە جیهانی یەکانی کردووە و بەجلی کوردی شان بەشانی هاوڕێ یەکانی چاڵاکی نواندووە . یەکێک لەو هاوڕێ یانەی هونەرمەندی بەناوبانگ کاک [قادر دیلان] بووە . هەنووکەش لە گوێم دەزرنگێتەوە کە بانگی کاک قادری دەکرد وبە سلێمانییانە ناوی [قادر]ی دەدرکاند ئای پەیوەندی نێوانیان چەند پیرۆز و روحی بوو.
ئێمەی خوێندکارانی گەنج شانازیمان بە هاوڕێ یان قادر دیلان و عەلی غەفور و جوهەر شاوێس و زوهدی داودی و شێرزاد قازی دەکرد ، کە لەتەمەن لە ئێمە گەورەتربوون ، لەگەر ئێمە کۆدەبوونەوە و کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوڕوپا مەرکەزی پراگ کە سەر بە حزبی شیوعی عێراق بوو، بەڕێوەمان دەبرد.
پارتی مەرکەزی بەرلین و یەکێتی ئەکسا و پاسۆک سۆکسە و ئێمەش مەرکەزی پراگ مان هەبوو . لە کۆنگرەی یەکگرتنەوە لە بەرلین ساڵی ١٩٨٩ مەرکەزەکان یەکیان گرتەوە و هەر لایەنی چوار ئەندامی لە دەستەی بەرێوەبەراتی بەرکەوت .
هەتا ئەو یەکگرتنەوە یە لەگەر کاک عەلی غەفور لەدەستەی بەرێوەبەرایەتی کۆمەڵەی خوێندکارن پێکەوە کارمان دەکرد و هەر رۆژ بە رۆژ پەیوەندی مان بەهێزتر دەبوو بۆمن بووە براگەورە و بیرەوەری ویادگاری یەکانمان زێدەبوون .
کاک عەلی لە ماوەیەکی زۆر کورتدا خوێن کەوتە مێشکی و کەوتە نەخۆشخانە چاک نەبۆوە منیش هەواڵی نەخۆش بوون بێ هۆش بوونەکەم لە ٢٠ ئاب ٢٠٢٠ بڵاوکردەوە ، هەر بەو ئاواتەبووم جارەکی تر گوێم لەدەنگە خۆشەکەی بێتەوە بەڵام بەداخەوە ئیتر مەرگ ڕێگای نەدا . بەر لەو کارەساتە ، کاک عەلی سەفەری کرد بۆ شاری [کەراکۆڤ] و پیلی دڵی گۆڕی و زۆریش کەیفخۆش بوو بە سەرکەوتنی ئەو دیداری نەخۆشخانە یە و لەکاتی گەڕانەوەی دا کە ئاڵان کوڕیشی لە تەنیشتی بوو گەلێگ پێکەنین و کەیفخوشیمان دەربڕی و بەوەی کە هەتا دە ساڵیتر ئیتر پێویستی بە گۆڕانی دڵ نی یە و بە قسەخۆشەکانی گووتی زۆرە تا ئەوکاتە منیش گووتم نا چەند دەیەکی تریش دەژیت . کاتێک گەیشتەوە شارەکەی خۆی و ڕۆژانە هەواڵیم دەپرسی کەچی لە خەمی دایکی ئاڵان بوو کە چاوەڕوانی نەشتگەری دەکرد . زۆر بە چاویلکە و پیلی دڵ و گوێبیستی گویی و پلاتینەکانی قاچ وپشت پێدەکەنین وگاڵتەمان بە مردن دەکرد .
ئاخ و هەزار ئاخ چۆن ئاڵان بۆی نووسم بەداخەوە باوکم سەفەری دوایی کرد . باوەڕم نەدەکرد وحەزم دەکرد ئاڵان پێم بڵێ راست نیە وهەر لەهۆشی خۆی چووە ، بەڵام ئاخ وهەزار ئاخ مردن دیسان بووە کارەسات و مەرگی کاک عەلی لێساندین .
بیرت دەکەم کاک عەلی بیری قسەخۆشەکانت دەکەم . ئەی تێکۆشەرە کۆڵنەدەر و دڵ مەزنەکەی مرۆڤایەتی .
ساڵی ١٩٧٦ کە کۆنگرەی سێیەمی حزبی شیوعی عێراقی لە بەغدا بەسترا کاک عەلی بەشدار بوو بەناوی [ازادی ماجد] ژمارەی کارتەکەی[ ٢٠٦] بوو .
کاک عەلی وەکو کەسێکی بیانی کە خزمەتی پۆلۆنیای کردووە خەڵاتی ریزلێنانی لەسەرۆکی پۆڵۆنیا وەرگرتووە .
کاک عەلی لە ١٨/٩/٢٠٢٠ دڵە مەزنەکەی وەستا وماڵئاوایی لە دایکی ئاڵان وئاڵان وهەردوو منداڵەکەی و هاوڕێ یانی کرد .
کاک عەلی لە ٢٦/٩/٢٠٢٠ لە شاری ئوڵشتین/پۆڵۆنیا بەخاک سپێردرا.
روحت شاد و یادت زیندوو

فەهد گردەوانی 24/10/2020ستۆکهۆڵم