گفتوگۆ لەگەڵ خاتوو پەرێز شوان.. ئامادەکردنی: کامەران حاجی ئەلیاس

خاتووشێوه‌كارپه‌رێز: حه‌زم به‌ ده‌رخستنی هه‌سته‌كانه‌ له‌ ڕوخساری مرۆڤ ، بۆیه‌ گرنگیم به‌پۆرتره‌یت داوه‌
هونه‌رمه‌ندی شێوه‌كار په‌رێز شوان خاوه‌ن سه‌لیقه‌یه‌كی جوانی هونه‌ری شێوه‌كارییه‌ ،سه‌ره‌تای وێستگه‌كانی هونه‌ری له‌ شاره‌دێی خه‌لیفان، له‌ قوتابخانه‌ به‌شداری چه‌ندین پیشانگه‌ی هاوبه‌شی كردوه‌،دایك و باوكی پاڵپشتی سه‌ره‌كی بوون بۆ ئه‌وه‌ی له‌هونه‌ر به‌رده‌وام بێت،بۆ په‌ره‌پێدانی حه‌زوو ئاره‌زووه‌كانی ده‌چێته‌ كۆلێژی هونه‌رله‌هه‌ولێر.. نه‌بوونی هۆڵ له‌ خه‌لیفان بۆنمایش كردنی به‌رهه‌می هونه‌رمه‌ندان یه‌كێكه‌ له‌ كێشه‌وگرفتی هونه‌رمه‌ندانی ناوچه‌كه‌..به‌چه‌ند پرسیارێك به‌سه‌رمان كرده‌وه‌.
هه‌ڤپه‌یڤین- كامه‌ران حاجی ئه‌لیاس
*پێمان باش بوو كورته‌یه‌ك له‌ ژیانی هونه‌ری خۆت بۆ خوێنه‌رانمان باس بكه‌یت.

  • من په‌رێز شوان خه‌ڵكی شاره‌دێی خه‌لیفانم له‌دایكبووی ساڵی ٢٠٠٠ هه‌ر له‌ منداڵییه‌وه‌ خولیاو ئاره‌زووی هونه‌ری شێوه‌كاریم هه‌بوو له‌ قۆناغه‌كانی خوێند به‌شداری زۆربه‌ی پیشانگه‌كان به‌شداریم كردوه‌، هه‌ر ئه‌و حه‌زو ئاره‌زوه‌ وای لێكردم بچمه‌ كۆلێژی هونه‌ر به‌شداری چه‌ندین پیشانگه‌ی هاوبه‌شم كردوه‌ ،یه‌ك پیشانگه‌ی تایبه‌تم كردۆته‌وه‌،له‌ ئێستادا قوتابیم له‌ كۆلێژی ھونه‌ره‌جوانه‌كانی زانكۆی سه‌ڵاحه‌ددین به‌شی شێوه‌كاری.
  • پێش ئه‌وه‌ی بچن بۆ كۆلێژی هونه‌ره‌ جوانه‌كان ئێوه‌ چۆن ئاشنا بوون به‌ هونه‌ری شێوه‌كاری ؟
    -هه‌ر له‌ منداڵیه‌وه‌ حه‌ز و خولیام هه‌بووه‌ بۆ وێنه‌كێشان به‌ڵام نه‌متوانیوه‌ گرنگی پێ بده‌م و به‌رده‌وام بم تا ته‌مه‌نی 18 بۆ 19 ساڵیم ئه‌وكات توانیم دووباره‌ بگه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ ناو هونه‌ر و ده‌ست به‌ ڕاھێنان و چاڵاكیه‌كانم بكه‌م بۆ به‌دی هێنانی خولیاكانم ،بۆ ئه‌وه‌ی بتوانم به‌رده‌وام بم له‌ناو هونه‌ر و گرنگی پێ بده‌م بۆیه‌ بڕیارم دا بڕۆمه‌ كۆلێژی هونه‌ر و به‌ شێوه‌ی ئه‌كادیمی بخوێنم سه‌ره‌تا زۆر حه‌زم به‌ دیزاینی جل و به‌رگ بوو به‌ڵام له‌به‌ر ھه‌ندێ ھۆكار وازم ھێنا و ده‌ستم كرد به‌ كێشانی پۆرتره‌یت و حه‌زێكی زۆرم بۆی دروست بوو، وه‌ حه‌زم به‌ ده‌رخستنی جوانی ڕوخساری مرۆڤ ھه‌یه‌ كه‌متر حه‌زم به‌ سروشته‌ چونكه‌ پێم وایه‌ ئێمه‌ ئه‌توانین سروشتێكی جوان ببینین به‌ڵام كه‌ممان ئه‌توانین ڕووخساری مرۆڤ بخوێنینه‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ حه‌زم به‌ ده‌رخستنی ھه‌سته‌كانه‌ له‌ ڕوخساری مرۆڤ ، بۆیه‌ گرنگیم دا به‌ پۆرتره‌یت و به‌رده‌وام بووم له‌سه‌ری.
  • بێگومان پاڵپه‌شتی له‌هه‌ر كارێك پێویسته‌، كێن ئه‌و كه‌سانه‌ی هانده‌ر و پاڵپشتی په‌رێز بوون؟
    -ھه‌ر له‌ منداڵیمه‌وه‌ دایكم و باوكم پاڵپشتی سه‌ره‌كی من بوون و وه‌ پورێكم كه‌ هه‌م مامۆستام بوو هه‌م پاڵپشتێكی زۆر باشم بوو و هانی دام بڕۆمه‌ كۆلێژی ھونه‌ر وه‌ ھاوڕێیه‌كی زۆر ئازیزم یارمه‌تی دام كه‌ ئه‌م كۆلێژه‌ ھه‌ڵبژێرم و په‌ره‌ به‌ ھیواكه‌م بده‌م له‌ قوتابخانه‌ش به‌ھره‌ی وێنه‌كێشانم دیار بوو له‌به‌ر ئه‌وه‌ مامۆستاكانم و ھه‌ندێ له‌ ھاوڕێكانم پاڵپشتم بوون، لێره‌دا رێز و خۆشه‌ویستم هه‌یه‌ بۆیان .
  • به‌رێزتان جگه‌ له‌ وێنه‌ كێشان،له‌ دیزاینش ده‌ستێكی باڵاتان هه‌یه‌، ده‌كرێت ئاماژه‌ به‌و لایه‌نه‌ش بكه‌یت؟
  • وه‌ك ده‌زانن كه‌ زۆربه‌ی ھونه‌رمه‌ند و نوسه‌ر و شاعیرانی كورد له‌ زۆر بواردا ده‌ستڕه‌نگینن ،منیش دیزاین یه‌كێكی دیكه‌یه‌ له‌ ئاره‌زووه‌ گه‌وره‌كانم له‌ ته‌ك وێنه‌كێشاندا ھه‌ر خۆی ئه‌م دوو بواره‌ له‌ یه‌كه‌وه‌ نزیكن به‌ڵام من زیاتر كاتم بۆ وێنه‌كێشان ته‌رخان كردووه‌ به‌ڵام دیزایین خولیایه‌كی گه‌وره‌مه‌ ھه‌رچه‌نده‌ زۆر ئیشم له‌ سه‌ری نه‌كردووه‌ به‌ڵام پێم وایه‌ له‌ داھاتوو ئه‌یكه‌م به‌ ئیشی سه‌ره‌كی خۆم و حه‌زه‌كه‌م له‌م بواره‌ كار بكه‌م،وه‌ ھه‌ندێ ئیشم له‌سه‌ر دیزاینی گڕافیك كردووه‌ پێم وایه‌ ئه‌توانم له‌م بواره‌ به‌رھه‌مێكی باش پێشكه‌ش بكه‌م و زۆربه‌ی خه‌ڵكیش به‌ دڵیان بووه‌ و خواستیان له‌سه‌ری ھه‌بووه‌.
  • له‌ خه‌لیفان شوێنی تایبه‌ت هه‌یه‌ بۆ نمایش كردنی به‌رهه‌مه‌كانت بۆنموونه‌ هۆڵی تایبه‌ت هه‌یه‌؟
    زۆر به‌ داخه‌وه‌م ،كه‌ زۆر به‌ كه‌می ئه‌توانم تواناكانم ده‌رخه‌م له‌به‌رئه‌وه‌ی شوێنێكی تایبه‌ت نییه‌ بۆ نمایشكردنی ئیشه‌كانم وادیاره‌ ئه‌گه‌ر ئاره‌زووی خزمه‌ت كردنم ھه‌بێت ئه‌وه‌ سه‌ختتر و دژوارتر ئه‌بێت بۆم ،به‌ڵام ھێزی خولیاكانم زۆر گه‌وره‌تره‌ و به‌ پشتیوانی خودا انشا‌و الله سه‌رده‌كه‌وم.
  • به‌شداری چه‌ند پیشانگات كردووه‌؟
    بێگومان له‌ ته‌مه‌نی منداڵیم له‌ خه‌لیفان ھه‌ر كاتێك پیشانگا كرابێته‌وه‌ من به‌ژدار بوومه‌ وه‌ جگه‌ له‌وه‌ به‌ژداریم كردووه‌ له‌ پێنج پیشانگای ھاوبه‌ش وه‌ له‌ ھه‌ولێر و سۆران وه‌ پیشانگایه‌كی تایبه‌تم كردۆته‌وه‌ له‌ سۆران ھیواخوازم بتوانم له‌ چالاكی زیاتر به‌ژداری بكه‌م و به‌رده‌وام بم.
  • ئاستی هونه‌ری شێوه‌كاری له‌ناوچه‌ی سۆران چۆن هه‌ڵده‌سنگینێت؟
    ھونه‌ر مه‌یدانێكه‌ بۆ خۆشگوزه‌رانی و بڵاكردنه‌وه‌ی ھۆشیاری و ڕۆشنبیریه‌ت ، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ من له‌ ئاستێكی وا باش نایبینم ھه‌رچه‌نده‌ جێگای سه‌رسوڕمانه‌ كه‌ كورد خاوه‌نی ھونه‌رو كلتوری تایبه‌ت به‌ خۆیه‌تی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ھه‌مومان ئه‌زانین كه‌ ھۆكاری سیاسی و ھه‌ڵوێستی دوژمنانی كورد ھۆكارێكه‌ بۆ دواكه‌وتن و كاریگه‌ری له‌سه‌ر ھونه‌ری كوردی له‌به‌ر ئه‌وه‌ ھونه‌رمه‌ندی كورد كه‌ ئه‌گه‌ر كه‌موكوڕیشی ھه‌بێت ئه‌وا قوربانی بارودۆخه‌ سیاسییه‌كانن به‌ڵام ھۆكارێكی تریش كه‌ بوه‌ته‌ ھۆی ئه‌م دواكه‌وتنه‌ حكومه‌ته‌ كه‌ وه‌ك پێویست ، ھه‌ڵنه‌ستاوه‌ به‌ ئه‌ركی خۆی و گرنگی نه‌داوه‌ به‌ ھونه‌ر و ھونه‌رمه‌ندان.
  • بیرت له‌وه‌ نه‌كردۆته‌وه‌به‌رهه‌مه‌كانت له‌شاره‌كانی هه‌ولێر، سلێمانی ، دهۆك نمایش بكه‌یت؟
  • به‌ڵێ ئه‌كید پێشتر له‌ ھه‌ولێر ئیشه‌كانمم نمایش كردووه‌ انشا‌والله له‌ داھاتوو ئه‌توانم له‌ شاره‌كانیتریش نمایشی بكه‌م.
  • كامه‌ن ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ی كاریگه‌یان له‌سه‌ر تۆ هه‌یه‌؟
    ئه‌گه‌ر باسی ھونه‌رمه‌ندانی كورد بكه‌م ئیشی زۆربه‌یانم به‌ دڵه‌، به‌ڵام تایبه‌ترینیان مامۆستایه‌كی خۆم مامۆستا نامۆ ڕۆسته‌م ھه‌رچه‌نده‌ ستایلی ئیشه‌كانم دووره‌ له‌ هی ئه‌و به‌ڵام به‌ ته‌واوی كاریگه‌ری ھه‌بوو له‌سه‌رم وه‌ چه‌ندین هونه‌رمه‌ندیتر كه‌ ئیشه‌كانی زۆر تایبه‌ته‌لام وه‌كو به‌ڕێز سالار مه‌جید وه‌ ئه‌گه‌ر باسی ھونه‌رمه‌ندانی بیانی بكه‌م ، به‌ ھه‌مان شێوه‌ ئیشی زۆربه‌یانم به‌ دڵه‌ به‌ڵام زۆر ئاره‌زووم له‌ ئیشه‌كانی پابلۆ پیكاسۆیه‌.
  • پرۆژه‌ی هونه‌ری نوێت هه‌یه‌؟
    بێگومان پڕۆژه‌ی هونه‌ری نوێم هه‌یه‌، به‌ تایبه‌ت له‌ باره‌ی دیزایین كردنی بووك ماڕكه‌ (مۆتیڤ) ،وه‌ ده‌ستم به‌ به‌شێكی كردووه‌ به‌ڵام نامه‌وێت زیاتر له‌وه‌ ئاماژه‌ی پێ بده‌م انشا‌والله له‌ داھاتوو ئه‌یبینن.
    *زۆر سوپاس بۆئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی به‌ئێمه‌ت به‌خشی به‌هیوای پرۆژه‌و كاری هونه‌ری جوانتر.
    -منیش سوپاسی ئێوه‌ ده‌كه‌م بۆ ئه‌و دیداره‌.



کێشەکانی لاهور و باڤڵ!.. عوسمانی حاجی مارف

کێشە ناوخۆییەکانی ئێستای یەکێتی نیشتمانی کوردستان، بە تایبەتی نیشاندانی ئاڵوگۆڕێک لە وەلاخستنی هاوسەرۆکدا، جێگای سەرنج و تێڕمانێکی جدیە، کە دەست بەسەراگرتنی دەسەڵات و ئیمکانەتەکانی لاهور جەنگی بە کودەتایەک یان سەرکەوتنێک بۆ باڤڵ تاڵەبانی دەست نیشان دەکرێت، وە بۆتە مایەی جۆرەها لێکدانەوەو پێشبینی لەسەر پێگەو چارەنوسی یەکێتی و ئایندەی پەیوەندیەکانی لە نێو هاوکێشە سیاسی و ئاڵوگۆڕە سیاسیەکاندا.
ئەوە ئاشکرایە کە پەرشو بڵاوبونی یەکێتی نیشتمانی وەک هێزێک و حزبێک لە ناو بزوتنەوەی کوردایەتیدا مێژوویەکی تایبەت بە خۆی هەیە، کە ئەتوانین بەگشتی لە پەیوەند بە ڕۆڵ و پێگەیەک کە لەنێو بزوتنەوەی کوردایەتیدا هەیەتی لێکی بدەینەوە، ئەویش لەو جێگەو ڕێگەیەی یەکێتی نیشتمانی کوردستانە، کە لە لایەک لە بەرامبەر پارتی دیموکراتی کوردستاندا وەری گرتووە، لەلایەکی ترەوە چۆنیەتی پاشکۆبوونی بە دەخالەت و بەرژەوەندی سیاسی ووڵاتانی ترەوە بەتایبەتی بە حوکمی سنوری جوگرافیەکەی پێگەی سیاسی خۆی بە ئێرانەوە دیاری کردووە، ئەوەش ئاشکرایە هەر لەسەرەتای هەڵسوران و ململانێی سیاسی جەلال تاڵەبانی وەک یەکێ لە ڕابەرانی بۆرجوا ناسیۆنالستی کورد لە بەرامبەر بارزانیدا خۆی پێناسە کردوەو نیشانداوە، گەورەترین قڵشتی سیاسی و ڕێکخراوەیی و هێز، لە ناو بزوتنەوەی کوردایەتیدا دوو جەمسەری مەلایی و جەلالی بووە، تا ئەوکاتەی لە دوا ساتەکانی ژیانی سیاسی جەلال تاڵەبانیدا، دانی بەوەدا نا، کە هەڵەیەکی گەورەی کردووە سەنگەری لە بەرامبەر بارزانیدا گرتووە!
دابەشبوونی باڵەکانی نێو بزوتنەوەی کوردایەتی هەر لەسەرەتای هەڵسوڕانی سیاسی و پێکهێنانی هێزی چەکداریانەوە، بنبەستی مەوقعیەتی لاوازی بزوتنەوەی کوردایەتی بووە، لە پەیوەند بە ئەو نەخشەو بەرژەوەندیە سیاسیانەی کە ئامانجیان بووە بۆ هاوبەشی و بەشداریکردن لە دەسەڵاتی سیاسی بورجوا ناسیۆنالستی عەرەبیدا، لە هەر جۆرە شێوازێکی پێکهاتەی حکومەتی عێراقدا بێت.
ئەم ناکۆکیەی نێوان باڵەکانی بۆرجوا ناسیۆنالستی کورد، بە جیا لەوەی هەمیشە ئایندەو چارەنوسی سیاسی کوردستانیان خستۆتە ژێر پرسیارو مەترسیەوە، لە هەمانکاتدا هۆکارێکی سەرەکی بوون بۆ ڕوودانی کارەسات و بێئیرادەکردنی خەڵک و سەرگەردانی ژیانی دانیشتوانی کوردستان. مەلایی و جەلالی، هەمیشە مۆرانەی گەورەترین سازش و ڕیاکاری و پاشکۆبون بوون بۆ دوژمنەکانیان. مایەی شکاندنی بە مەبەست و بەئەنقسەتی شکۆی ئینسانەکان و وێرانکردنی کوردستان بون، سونەتی تیرۆرکردنی یەکترو هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆ کارنامەیەکی گرنگی سیاسیان بووە، بەردەوام ناسنامەو پێناسەیەکی شەرمەزاری بون لە نێو هەڵسوڕانی سیاسی بزوتنەوەی کوردایەتیدا.
بە مانایەک گەر لە جیاوازیەکان و ناکۆکیەکانیان و شەڕەکانی نێوانیان ووردتر سەرنج بدرێت، بە ئاشکرا دەبینرێت کە ڕاستەوخۆ پابەندبوون بووە بە بەرژەوەندی سیاسی لایەن و ووڵاتانی ترەوە، دەتوانین ڕاشکاوانە ئەو حوکمە بدەین کە تەواوی مێژووی هەڵسوڕانی سیاسیان هیچ پەیوەندیەکیان بە بەرژەوەندی خەڵک و چارەنوسێکی ڕۆشن بۆ چارەسەری کێشەی کورد و ئایندەی کوردستان و ژیان و گوزەرانی خەڵکەوە نەبووە.
لە واقعیەتی هەلومەرجی سیاسی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە گشتی و عێراق بە تایبەتی بەدوای هەردوو جەنگی کەنداودا، کە مایەی خوڵقاندنی گەورەترین گورز بوو بۆ لێدان لە ڕیشەی بنەما ئابوری و پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکانی عیراق و کوردستان، هەروەها هۆکاری فەراهەم هێنانی ڕێکخستنی بەربڵاوترین دۆخی گەندەڵی و دزی و جەردەیین، کوردستانیان خستە ناو چوارچێوەی گێژاو و جۆرێک لە ناجێگیری سیاسی کە دەسەڵاتی مافیاو میلیشیا پێکهاتەی سەرەکی زاڵی دەسەڵاتی سیاسی بێت. پارتی و یەکێتی، بارزانی و تاڵەبانی دیارترین نمونەی نوێنەری خوڵقێنەرو پێکهاتەی ئەو جۆرە لەدەسەڵاتی میلیشیایی و مافیایی و جەردەیی و گەندەڵی… بون و هەن.
هەر بە تێگەیشتن لە فەزایەی کە پارتی و یەکێتی و بارازنی و تاڵەبانی کەوتنە دوای وێرانکاریەک کە لە نەخشەو سیاسەتەکانی دەوڵەتی ئەمریکاو هاوپەیمانانیدا جێبەجێ دەکرا، زۆر ئاساییە لایەن و حزبەکان و سەرانی میلیشیاو مافیاکان هەوڵبدەن بۆ قۆستنەوەی ئاسەوارەکانی ئەو جەنگەو تەنها بەرژەوەندیەکانی خۆیانی تیا ببیننەوە و لەو پێناوەشدا تەواو ئامادەن ملی یەکتر بشکێنن، شەڕی نێوان خۆیان هەڵدەگیرسێنن وە بێ گوێدانە هیچ پرنسیپێک و مافی مرۆڤ، دیلەکانی یەکتری دەکوژن، ئەمانە کاری مافیاو جەردەو درندەیە بۆیە هەروادەبێت.
دوای سی ساڵ لە حوکمڕانی، باڵاترین نمونەی دەسەڵاتی سیاسی شکستخواردویان نیشانداین لە پەیوەند بە بەڕێوە بردنی کۆمەڵگەوە لە قۆرخی سەروەت و سامان و جەردەیی و دزی و گەندەڵی وە بازرگانی و قاچاخچێتی بەنەوت… شاکاری هەڵسوکەوتی بێئیرادەکردن و بە بارمتەگرتنی ژیانی خەڵکن لە پێناو بەرژەوەندی هێزەکانیان و ئێستاش ناتوانن و نایانەوێت وەڵام بە خواست و پێداویستیەکانی خەڵک بدەنەوە.
سەرهەڵدانی هەر جۆرە ناکۆکی و ئیختلافاتێک لە نێوان حزبەکانی کوردایەتی و لە ناوخۆی هەر حزبێکیشیاندا بێت، لە نمونەی جیابونەوەی نەوشیروان و کودەتای ئێستای باڤڵ لە یەکێتیدا، ئەوە لەلایەک واقعیەتی بونی ئەو جەنجاڵیەی پابەندبونی هێزە میلیشیاکانی بزوتنەوەی کوردایەتیە بە بەرژەوندی سیاسی وڵاتانی ترەوە، لەلایەکی ترەوە هەوڵدانە بۆ کێبڕکێی ڕاگرتنی هاوسەنگی هێزەکەیانە لە هەلومەرجێکی سیاسی دیاریکراودا، تا بەرژەوەندیەکانیان و هاوسەنگی هێزیان بەهەر بەهایەک بێت بپارێزن.
وەستانەوەی بێشەرمانە و یەکدەست بونی لاهور جەنگی و باڤڵ تاڵەبانی لەبەرامبەر ڕیفراندۆمدا بەبیانوی ئەوەی ریفراندۆمی پارتیە و تێکەڵبونیان بە بەرژەوەندی سیاسەتی هێرشبەرانەی حکومەتی عێراق و دەورو دەخالەتی ئێران، هەوڵێکی زۆر جدیان بوو بۆ لێدان لە هاوسەنگی هێزی بارزانی، بەڵام دواتر ئەو ئاڵوگۆڕانەی پێشهات و خۆڕادەستکردنەوە و گەڕانەوەی بارزانی بە ملکەچ بونی بۆ بەرژەوەندی سیاسەتەکانی حکومەتی عێراقی، مەرام و پلانەکانی لاهور و باڤڵی بە شکست گەیاند، بارزانی نەک توانی هاوسەنگی هێز بە قازانجی خۆی و پارتی بە پارێزراوی بگەڕێنێتەوە، بەڵکو هەنگاوێ زیاتر باڵادەستی هێزەکەی خۆی سەلماند، واتە لاهور و باڤڵ لە پەیرەوکردنی دوبارە کردنەوەی سیاسەتە شکستخواردووەکانی “مام”دا دوبارە شکستێکی تریان تۆمارکرد.
ئەتوانین ئەو پێشهاتەی لە دەسەڵاتی ڕیزەکانی یەکێتی نیشتمانی کە بە سەرکەوتنی باڤڵ و کەنار خستنی لاهور ئەژمار دەکرێت لەم چەند خاڵەدا کۆبکەینەوە:
یەکەم؛ ئەو ئاڵوگۆڕە سیاسیانەی کە لە ناوچەکەو عێراق و کوردستان بەدەخالەتی ووڵاتانی زلهێزی دنیاو تورکیاو ئێران بەڕێوەیە، زیاتر بۆتە ناڕۆشنی یەکلایی بونەوەی چارەنوس و ئایندەی کوردستان، بەگشتی یەکێتی نیشتمانی سیاسەتێکی ڕۆشن و یەکدەستی نیە کە هاوسەنگی هێزەکەی چۆن و پەیوەست بونی بەکام پلان و سیاسەتەوە بپاریزێت، هەر باڵێکێ لە قەوانێک دەخوێنێ.
دووەم؛ بەگشتی دەسەڵاتی سیاسی حزبەکانی کوردایەتی بە تایبەتی پارتی و یەکێتی، بنەماڵەی بارزانی و تاڵەبانی بنبەستن و گیریان کردوە لە بەرامبەر توڕەیی و ناڕەزایەتی و وەڵامدانەوە بە خواستەکانی خەڵکەوە، نەیانتوانیوەو ناتوانن هیچ ئاسۆیەکی ڕۆشن نیشان بدەن، ئەم بنبەستەش زیاتر یەخەی بە یەکێتی و بنەماڵەی تاڵەبانی گرتووە بەو پێوانەیەی یەکێتی بە پێگەیەکی لاوازتر لە بەرامبەر پارتی و بارزانیدا دەردەکەون و دەوری سەرەکیان لە حکومەتدا نیەو بێدەسەڵات و زەلیل خۆیان نیشان ئەدەن، هەرباڵێک لەناو یەکێتیدا کێشەکە دەخاتە ئەستۆی باڵەکەی تر، لە ئاکامدا دەبێت باڵێکیان گورزێک لە باڵەکەی تر بدات.
سێیەم؛ قۆرخکردنی سەروەت و سامانی کوردستان و جەردەیی و قاچاخچیتی لە ناوچەی سەوزدا لە سایەی دەسەڵاتی یەکێتیدا مەرکەزیەتی نیەو هەر باڵێک بەسەربەخۆ ئەتوانێ توانای هێزەکەی بۆ تاڵانی بەکار بهێنیت، واتە میلیشیاکانی یەکێتی وەک چەند مافیایەکی پەرشوبڵاو کۆنترۆڵی بازاڕ دەکەن، هەمیشە سەرقاڵی بارگرژی و ناکۆکی و پلانگیرین لە نێوان خۆیاندا، هەر لایەکیان سەرکەوێت خولقێنەری زیاتری گێژاوو ناجێگیری سیاسیە و زیانی زیاتر بە ژیان و بەرژەوەندی خەڵک دەگەیەنێت.
چوارەم؛ سیاسەتی چاوەڕوانی بۆ ئاڵوگۆرو پێشهاتە سیاسیەکانی ناوچەکەو کارکردی لەسەر کوردستان و هێزە سیاسیەکان، هەمیشە سروشتی گێژاوی سیاسەتی “مام” بووە و باڵەکانی ناو یەکێتیش پەیڕەویان کردوە، هەر بۆیە دوای جەلال تاڵەبانی هەر باڵێک چارەنوسی چاوەڕوانیەکەی وەک قومارێک گرێداوە بەو ئاسۆ سیاسیەی کە پێی وایە پێگەی لە ناوچەی سەوزدا بەهێزتردەکات، هەرئەمەشە کە دەبینین بەشێکیان چاویان لە حکومەتی بەغداو بەشێکیان چاویان لە پارتی، بەشیکیان ئێران و بەشیکیان تورکیا، بەشێکیان ئەمریکاو بەشێکیان روسیا….
ئەوەی ئێستا لەبەینی لاهور و باڤڵدایە و بەسەرکەوتن بۆ باڤڵ پەردەی شانۆگەریەکە دادرایەوە، ڕادەستکردنی یەکێتی نیشتمانیە بە سیاسەتێک کە بارزانی لە پاڵ لەشکرکێشی تورکیا بۆ کوردستان پیادەی دەکات!.
٢٤/٧/٢٠٢١




کێ؟ دۆڕاوى شەڕى نێوان هاوسەرۆکانە.. شاخەوان سەنگاوى

یەکێتى ئەو پارتەى نێو گۆڕەپانى سیاسى کوردستانە، کە هەر لە سەرەتایى دروست بوونیەوە هەتا ڕۆژگارى ئەمڕۆیى لە دەیان ویسگەى ژیانى سیاسى خۆیدا، توشى پێکدانى جەمسەرەکان (باڵەکان)ى هەڕەمى دەسڵاتى خۆیى بۆتەوە. کە هەندێ جاریش هۆکارێک بووە بۆ هەڵگیرسانى شەڕ لە نێوان هەمان ئەندامان و لایەنگرانى پارتەکە. ئیدى چە لە زەمەنى شاخ یان شارا بێت. کە هۆکارێکیش بووە بۆ پاکتاوکردنى دۆستەکانى دوێنێ و دوژمنەکانى ئەمڕۆ.
کەواتە یەکێتى و مێژووى یەکێتى ڕاهاتووە لە گەڵ پێکادانى نێوان جەمسەرەکان (باڵەکان) هەر بۆیە یەکێتى بەوەها پێکدانێکى ٨ تەمووز ئاسا بە مەعناى ووشە ناکەوێت. بەڵام لە هەمان کاتدا تووشى خوێنبەربوونى داخلى دەبێت واتا تووشى داخورانى پەیکەرى ڕێکخراوەیى دەبێتەوە. هەروەکو بینیمان لە ئەنجامى جیا بوونەوەى بزوتنەوەى گۆڕان لە ٢٠٠٩ دا تووشى چى داخورانێک بۆیەوە کە هەتا ڕؤژگارى ئەمرۆش نەیتوانیەوە ئەو داخورانە ساڕێژبکات چ جاى ئەم ڕووداوانەى مانگى تەموز.
هەر بۆیە دەپرسم ئەگەر رووداوەکانى هەشتى تەمووز و ڕۆژانى دوایى ریمود کۆنترۆڵەکەى لە گیرفانەى هاوسەرۆکى یەکێتیدا بوو بێت، کەواتە هاوسەرۆک ڕەچاوى کاتى و شوێنى گونجاوى نەکردووە. چونکە هەموومان دەزانین کوردستان و عێراق لە بەردەم هەڵبژاردنێکى چارەنوس سازدایە تێکرایى پارتەکان چە عێراقى یا کوردستان شەڕى بەدەست هێنان دەنگ دەکەن، نەک وەک هاوسەرۆکانى یەکێتى شەڕى ناشرینکردنى یەکترى و هەڵوەراندنى دەنگەکانى یەکێتى بکەن. کە ئەم دەنگانەش ئەگەر بەشێوەیەکى ڕاستەوخۆش نەبێت هۆکارێکە بۆ بەرزکردنەوەى باڵانسى دەنگى نەیارەکانى. کەواتە لە ئەنجامى ڕەچاونەکردنى کات و شوێنى گونجاو بۆ تەقاندنەوەى بۆمبە تەوقیتکراوەکەى نێوان هاوسەرۆکان زەرەرمەندى یەکەمى ڕووداوەکانى ٨ى تەمووز خودى یەکێتى نیشتمانى کوردستانە.
بە دیوێکى دیکەدا ئەگەر ریمود کۆنترۆڵى رووداوەکانى رۆژى ٨ تەمووز و ڕۆژانى دواى لە دەرەوەى گیرفانى هاوسەرۆکانى یەکێتى دا بووبێت، کە هەروەکو هاوسەرۆکى یەکێتى لاهور شێخ جەنگى ئاماژەى پێدەکات، وە سەری ڕەش بە پەنجە پیانەرى ریمود کۆنترۆڵەکە دادەنێت. کەواتە ئەوە دەرخەرى ئە ڕاستیەیە کە پارتى وەکو تاکە پارت لە کوردستاندا هەمیشە لە کارەکانیدا ڕەچاوى کات وشوێنى گونجاو دەکات بۆ تەقانەوەى بۆمبە تەوقیتکراوەکان. بەتایبەتى تر لەم کارەیدا کە توانی چەندین نیشانە بپێکێت بە یەک تیر. چونکە لە دواى ڕێکەوتنامەى ستراتیجى نێوان پارتى و یەکێتى بۆ هیچ هەڵبژاردنێک، یەکێتى جگە لە پارتى نەیتوانیووە هاوپەیمانێتى ببەستێت لە گەڵ هیچ کەس و لایەنێکدا کەچى لە دواى کۆنگرەیى ٤ یەکێتیەوە ویستیان ئەم ڕێچکەیە بشکێنن و جیا لە پارتى حزبى تریش هەبێت هاوپەیمانێتى لە گەڵدا ببەستن، هەر وەکو بینیمان بە ڕابەرایەتى لاهور شیخ جەنگى هاوپەیمانێتى نێوان بزوتنەوەى گۆڕان و یەکێتى ڕاگەیەنرا کە ئەمە پێچەوانەى ویستى پارتى دیموکراتى کوردستان بوو. هەر بۆیە تەقاندنەوەى بۆمبەکە کاتى گونجاو بوو بۆ پارتیەکان. وە جگە لە مەش هەندێ هێلى سورى سەرکردایەتى پارتى هەبوو کە لە لایەن لاهور شێخ جەنگى وە دەبەزێنران، کە بە مێژووى سەرکردایەتى یەکێتى نەیتوانیووە خۆى لە قەرەى ئەو هێڵانە بدات نەخوازەاللە بیبەزێنیت. کەواتە لە مشدا زەرەرمەندى یەکەم لە ڕووداوەکانى ٨ تەمووز و ڕۆژانى دوایى خودى یەکێتى نیشتمان کوردستانە.




35 فیلم لە یەمین فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ” لە ڕووسیا نمایش دەکرێن.. مه‌نسوور جیهانی

ـ لە یەکەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ” لە وڵاتی ڕووسیا 35 فیلمی کوردیی لە ڕۆژانی بەڕێوەچوونی ئەم ڕووداوە سینەماییە لە سینەما “ئۆکتۆبەر” نمایش دەکرێن.

یەکەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ” MKFF بە بەرپرسیاریی خاتوو “گولیزەر گەردەن زەری” Gulizer Gerdenzeri کاتژمێر 8ی دوێشەو چوارشەمە 21ی جوولای 2021 بە نمایشی فیلمی سینەمایی “کچانی خۆر” لە دەرهێنانی “ئێڤا هۆسۆن” Eva Husson فیلمسازی فەڕەنسی لە هۆڵی ژمارە 11ی ناوەندی سینەمایی “ئۆکتۆبەر” لە شاری مۆسکۆ لە وڵاتی فیدڕاسیۆنی ڕووسیا بە فەرمی دەستی پێکرد و بە نمایشی 34 فیلمی کوردیی دیکە تاکوو ڕۆژی یەکشەمە 25ی جوولای 2021 درێژەی دەبێت.

ناوی 10 فیلمی سینەمایی فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ” Moscow بریتین لە:
“بیرەوەرییەکانی سەر بەرد” Memories On Ston لە دەرهێنانی “شەوکەت ئەمین کورکی” لە ئەڵمانیا و هەرێمی کوردستان، “پەنابەری بچووک” The Little Refugee لە دەرهێنانی “بەتین قوبادی” لە ئێران و تورکیا، “کچانی خۆر” Girls of the Sun لە دەرهێنانی “ئێڤا هۆسۆن” لە فەڕەنسا، بەلژیکا، گورجستان و سویسڕا، “سەربازی” Military لە دەرهێنانی “سۆلین یووسف” لە ئەڵمانیا، قەتەر و هەرێمی کوردستان، “پێش بەفر بارین” BEFORE SNOWFALL لە دەرهێنانی “هیشام زەمان” لە ئەڵمانیا، قەتەر و هەرێمی کوردستان، “یەم مۆمێک، دوو مۆمێک” ONE CANDLE، TWO CANDLES لە دەرهێنانی “جانۆ ڕۆژبەیانی” لە عێراق، “زاگڕۆس” ZAGROS لە دەرهێنانی “سەهیم عومەر خەلیفە” لە بەلژیکا، “پەڕەسلێرکە” THE SWALLOW لە دەرهێنانی “مانۆ خەلیل” لە سویسڕا، “نزات لێبێ نێوان دوو ڕووبار” CURSE OF MESOPOTAMIA لە دەرهێنانی “لۆواند عومەر” لە عێراق و ئەردەن و هەروەها “پاڵەوانی سەدە” THE HERO OF CENTURY لە دەرهێنانی “جوان بامەڕنی” لە عێراق.

هەروەها ناوی 5 بەڵگەفیلمی بڵیندی ئەم ڕووداوە سینەماییەش بریتین لە:
“دیالۆگ” DIALOGUE لە دەرهێنانی “سەلیم ییڵدیز” Selim Yildiz لە تورکیا، “نامەیک بۆ باوکم” A LETTER TO MY DAD لە دەرهێنانی “ئیبڕاهیم سلێمان” لە هۆڵەندا و هەرێمی کوردستان، “دیسانەوە داهێنان بۆ چەرخ بکرێت، بە شێوازیی کوردیی” RE-INVENTOR OF THE WHEEL، KURDISH STYLE لە دەرهێنانی “تاتیانا کیسێلیڤا” Tatyana Kiseleva و “ولادیمیر وۆڵف” Vladimir Wolf لە ڕووسیا، “ئێوە چی دەڵێن” YOU NAME IT لە دەرهێنانی “حەسەن دەمیرتاش” لە ئەمەریکا و تورکیا و هەروەها “بەهەشتی من” MY PARADISE لە دەرهێنانی “ئەکڕەم هیدۆ” لە ئەڵمانیا.

هەروەها ناوی 16 کورتە فیلمی فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ”ش بریتین لە:
“دوایین ماڵی دنیا” THE WORLD’S LAST HOUSE لە دەرهێنانی “ئەمیر غوڵامی”، “لکە” THE STAIN لە دەرهێنانی “شۆڕش وەکیلی”، “دابەزە” GET OFF لە دەرهێنانی “تەیموور قادری”، “هاوینی قووەکان” THE SUMMER OF THE SWANS لە دەرهێنانی “مریەم سەمەدی” و هەروەها “درگا” PORTAL لە دەرهێنانی “ئەیووب شێخ ئەحمەدی” لە ئێران، “بێدەنگ” SILENCE لە دەرهێنانی “ڕێزان یێشیلباش” Rezan Yesilbas لە تورکیا، “نابرادەری” DISTANT لە دەرهێنانی “لەیلا توپراک” لە سووریا، “ئارین” ARÎN لە دەرهێنانی “مزگێن موژدە ئەرسلان” لە بەریتانیا، “مرواری” TROUSERS لە دەرهێنانی “تەحسین ئۆزمەن” لە تورکیا، “تامی کەروێشک” TASTE OF RABBIT لە دەرهێنانی “کاردۆ مەنسوور” لە ڕووسیا و نۆڕوێژ، “ئاکۆڕن” ACORN لە دەرهێنانی “نەزمی قارەمان” لە تورکیا، “وەسییەت نامە” TESTAMENT لە دەرهێنانی “کامیڕان بێتاسی” لە هەرێمی کوردستان، “ڕێد ڕیدێل” RED RIDDLE لە دەرهێنانی “ئاسۆ مەهدی جەودەت” لە هەرێمی کوردستان، “پشیلەی من” MY CAT لە دەرهێنانی “عیماد میهمەندی” لە عێراق، “هیوا” HOPE لە دەرهێنانی “محەمەد شێخۆ” لە سووریا، فەڕەنسا و قەتەر و “باریی قورس” THE HEAVY BURDEN لە دەرهێنانی “ئیلماز ئۆزدیل” لە تورکیا.

ناوی 4 کورتە فیلمی دیکۆمێنتاریی ئەم ڕووداوە سینەماییە بریتین لە:
“هەنگاوێک بۆ ڕۆیشتن” A STEP TO GO لە دەرهێنانی “ڕێبوار محەمەدپوور” لە ئێران، “دیاب” DYAB لە دەرهێنانی “مازن م. شێرەبیانی” لە عێراق، “گەڕانەوە بۆ هەژاریی” RETURN TO POVERTY لە دەرهێنانی “ئۆمای ئیسیک” Umay Isik لە تورکیا و هەروەها “دەست لێدان” TOUCH لە دەرهێنانی “وارمان سەعید” لە عێراق.

بۆ زانیاری زیاتر:
https://www.youtube.com/watch?v=skbju10Kr_4
www.moscowkff.ru
https://en.moscowkff.ru/programme




ئەگەر.. شیعر: ستیڤان شەمزینی

ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە مردنە
ئەوا دەمرم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە سووتانە
ئەوا دەسووتێم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە فڕینە
ئەوا دەفڕم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە قوربانییە
ئەوا قوربانیم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە زەحمەتییە
ئەوا زەحمەتکێشم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە گریانە
ئەوا دەگریم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە یاخیبوونە
ئەوا یاخیم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە توانەوەیە
ئەوا دەتوێمەوە
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە مەستبوونە
ئەوا مەستم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە بێدەنگییە
ئەوا بێدەنگ دەبم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە ژیانە
ئەوا دەژیم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە دێوانەییە
ئەوا دێوانەم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە پێکەنینە
ئەوا پێدەکەنم
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە شەپۆلە
ئەوا من دەریام
ئەگەر عەشقی تۆ
پێویستی بە رۆشتنە
ئەوا ناڕۆم
هەرگیز ناڕۆم
هەرگیز ناڕۆم
هەرگیز





ڕۆمــــــانی” بەڕێـــــگاوە”..جیهانێکی تری خوێنەر.. میدیا خۆشناو

ڕۆمانی بە ڕێگاوە یەکێک بوو لە دەگمەنترین ئەو ڕۆمانە کوردیانەی کە زیاتر لە ئاست چاوەڕوانی و پەرۆشی من بوو بۆ خوێندنەوەی.

ئەرک و وەزیفەی نووسەری سەرکەوتوو هەر ئەوەنییە کە بنووسێت، بەڵکو دەبێت بزانێ بۆچی و بۆ کێ دەنووسێت؟
بزانێ خوێنەرەکانی تا چ ئاستێک، قوڵبوونەوەیان هەیە بۆ ژانرەکانی نووسین، هەتا دەبێ شارەزایی ئەوەیشی هەبێت خوێنەرەکان لە چ بارێکی ئابووری ! کۆمەڵایەتی و سیاسین، چوون ، لە کۆتاییدا ، ئەم دەقە دەبێتە هی خوێنەر ، ئەوە خوێنەرە دەقی نووسەر شەن و کەو دەکات و ، باڵایی و ئاست بەرزی نووسەر دیاریدەکات.

ڕۆمانی بەڕێگاوە،کە سەرەتا بە ڵاڵ کردنی خەڵک و بەستانەوەی “نارسیس” و گرێ کوێرەی نهێنییەکان و پەرۆشی نارسیس بۆ دۆزینەوەی باوکی و ڕەچەڵەکی . کوشتن و شەڕانگێزی و باج دان بە بەخوێنی مرۆڤەکان و چێژ بینین لە قڕکردن و پارچەپارچەکردنی مرۆڤ و پێکدادانی ئاین و شارستانییەکان و ململانێی ئامۆزاکان بۆ دەسەڵات دەستپێدەکات، تا دەگاتە ئەوەی “نارسیس” هەوڵی خۆکوشتن بدات، لێ دواسات پەشیمان دەبێتەوە.

کات لە بەڕێگاوە

کات: کاتی ڕۆمانەکە لە ساتی فەرمانڕەوایی
میر ئەمبێز دەست پێدەکات، تا گەڕانەوەی دەسەڵات بۆ نەوەکانی کە زیاتر لە نیو سەدە ساڵ مەزندە دەکرێت.

شون

شوێن: زیاتر ڕووداوەکان لە شەقڵاوەو دەورووبەری دەسووڕێنەوە
گۆڕی نێرگزان : دەکەوێتە نێوان دوو گوندی دەرەوەی شەقڵاوە

  • شاری قەچووچان گەڕێکی شەقڵاەوە یە.
  • هەرێمی فومەن شارێکی باکوری ئێرانە.
  • هەرێمیئەشکەوت و چیایان تەوێڵە و بیارە و خوڕماڵە…..تاد.

ڕووداوەکانی ناو ڕۆمانەکە
ڕووداو: هەموو ڕووداوەکان خۆی لە شەڕانگێزی و کوشتن و ژیانی چەرمەسەری و لێکدابڕان و پێکدادانی ئاینەکان و حەز بۆ وەرگرتنی دەسەڵات دەبینێتەوە.

کارەکتەرە سەرەکییەکان

کارەکتەر: پاڵەوان و کارەکتەر ” نارسیس” ی کوڕی” ئۆدیب “ە
لە گەڵ” میخۆی جولەکە” ،”مەلاخدری بەخورتی” و ” قۆیتاسی کوڕی قریاقۆس” ە

زمان لە لای منووسەر

نووسەر فرە دەوڵەمەندە لە زمان زۆر شاڕەزاییە لە زمان و بن زمانەکان، چەندەها وشەو و زاراوە هەن لە ڕێگای ئەم ڕۆمانەوە نوێکرانەتەوە،
لەوانە ( قەتاندن، قەراش قەری، جەخار،
پۆڵاو کوڕۆژ، هەڵزنان…هتد).

سەڕنج ڕاکێشترین دەقی ئەدەبی کوردی.

ئەتوانم بڵێم” بەڕێگاوە” تەنها ڕۆمانێکی ئاسایی و تەقلیدی نییە ، ڕۆمانێکە خوێنەر ماندوو و پەرۆش دەکات، بە وەڵامی هەر پرسیارێک ، پرسیارێکی ترت لا درووست دەبێت، خەمبار و شۆکت دەکات.
هەڵبەتە نووسەر زۆر لێهاتوانە توانیوویەتی واقیعی کۆمەڵگەکەمان کە پڕیەتی لە کوشتن و بڕین ، لە ڕێگەی مێژووەوە بە شێوازێکی فانتازیا بگەیەنێت بە خوێنەر.

لە کۆتاییدا ئەتوانم بڵێم:
“بەڕێگاوە” تەنها ڕۆمانێک نییە، بەڵکو جیهانێکی تری خوێنەرە.!
مەحاڵە تۆ خوێنەری “بەڕێگاوە” بیت و هەست نەکەیت خۆت کارەکتەری
نێو ڕۆمانەکەی.! ماوە بێژم کە دڵشاد کاوانی
نووسەرێکی گەورە و خاکی و مرۆڤدۆستە.
ئەفسووس ڕۆمانی بەڕێگاوە بەزمانی کوردی نووسراوەتەوە، گەرنا ئێستا یەکێک دەبوو لە ڕۆمانە پێشەنگەکانی جیهانی، بۆیە پێویستە هەرچی زووە ئەم ڕۆمانە لای وەرگێڕانی لێبکرێتەوە و بچێتە سەر زمانە زیندووەکانی جیهان، خزمەتێکی گەورە به ئەدەب و فکر و باڵایی مەعریفە و ڕووانینی کورد نیشان گەلان دەدات.
سوپــــاس بۆ دیارییـە بەنرخەکەتان پێشکەشی ئەدەبیاتی کوردستان کرد.