(مێژوو له‌سه‌ر گردێك ) قه‌ڵای هه‌ولێر.. له‌ ئینگلیزیه‌وه‌ پ.ی.د. حممد عزیز سعید

ئاژانسی ئه‌مه‌ریكی بۆشایی ئامسان – ناسا
له‌ ئینگلیزیه‌وه‌ پ.ی.د. حممد عزیز سعید / كۆڵێژی په‌روه‌رده‌ی بنه‌ڕه‌تی – زانكۆی سه‌ڵاحه‌ددین

ئاشكرایه‌ كه‌ یه‌كه‌م شارستانیه‌ت له‌ جیهان دا له‌ ناوچه‌ی میزۆپۆتامیا سه‌ری هه‌ڵداوه‌. جه‌نگیزخان هه‌وڵی دا گه‌وره‌ترین
ئیمپراتۆری زه‌وی نزیك له‌ مێژوودا دابهێنێ‌. عومسانیه‌كان زه‌وی و زاری ئه‌وروپا و ئاسیایان بۆ نزیكه‌ی 600 ساڵ
داگریكرد. ئه‌م دوو ئیمپراتۆره‌ یه‌ك شتی هاوبه‌شیان هه‌بوو ، ئه‌ویش بریتی بوو له‌ دروستكردنی كه‌مپ له‌سه‌ر زه‌ویه‌كی
بچووك… ئێستا ناسراوه‌ به‌ هه‌رێمی كوردستان ( باكوری عێراق): قه‌ڵای هه‌ولێر.
ئه‌م قەڵایه‌ كۆنرتین قه‌ڵایه‌ له‌ جیهان تاوه‌كو ئێستا ژیانی له‌سه‌ره‌ و نیشته‌جێ‌ یه‌ كه‌ مێژووه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ نزیكه‌ی
6000 ساڵ به‌ر له‌ ئێستا. مێژووه‌ دێرینه‌كه‌ی له‌ خاكه‌كه‌یدا به‌دی ده‌كرێ‌. له‌ سه‌ر شێوه‌ی گردێكی هێلكه‌ییه‌ و به‌رزییه‌كه‌ی نزیكه‌ی 32 مه‌تره‌. قه‌اڵی هه‌ولێر له‌ زبڵ و خاشاك و پامشاوه‌ و خانووی قوڕی داڕماو و نیشته‌جێ‌ ی چه‌رخی پێشووتر دروست كراوه‌.
ئه‌م شاره‌ دێرینه‌ كه‌وتۆته‌ ناوه‌ندی هه‌ولێر و رووبه‌ره‌كه‌ی ده‌ هێكتاره‌ و له‌ ساڵی 2014 ڕێكخراوی یۆنیسكۆ خستیه‌ ناو
لیستی شوێنه‌واره‌كانی جیهان.
وێنه‌ی قه‌اڵ و شاری هه‌ولێر كه‌ خوێنه‌ر لێره‌دا ده‌ی بینێ‌ مانگی ده‌ست كردی هه‌شت ) الند سات 8 سه‌تیالیت ( له‌
20/11/2018 له‌ ئامسانی هه‌ولێره‌وه‌ وێنه‌ی گرتووه‌. قه‌اڵكه‌ له‌ سه‌نته‌ری شاری هه‌ولێر به‌ده‌ی ده‌كرێ‌ له‌ شێوه‌ی ویلی
گالیسكه‌ دایه‌ و له‌وانه‌یه‌ له‌ چاخی عوبید ژیانی لێ بووبێت كه‌ مرۆڤ ئه‌وكات ویلی گالیسكه‌ی داهێناوه‌. قه‌ڵای هه‌ولێر
ده‌وری دراوه‌ به‌ پایته‌ختی سه‌ربه‌خۆیی هه‌رێمی كوردستان.

ئه‌مڕۆ قه‌ڵای هه‌ولێر ده‌وری دراوه‌ به‌ دیوارێكی سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌م و ڕواڵه‌تی قه‌ڵایه‌كی گه‌وره‌ی پێ‌ به‌خشیوه‌. له‌ناو ئه‌م
دیواره‌ گه‌وره‌یه‌دا كۆڵانی ته‌سكی ده‌رنه‌چوو له‌ ده‌رگای سه‌ره‌كیه‌وه‌ حه‌وشی ماڵه‌كانی به‌ باڵه‌خانه‌كانه‌وه‌ گرێ‌ داوه‌. شێوازی
شه‌قامه‌كانی له‌ چه‌رخی عومسانییه‌كان وه‌رگریاوه‌.
ئه‌مڕۆكه‌ ته‌نها یه‌ك خێزان له‌ سه‌ر قه‌اڵی هه‌ولێر ده‌ژیت. ئه‌مه‌ش له‌ الیه‌ن به‌رپرسانی كوردوستان ڕه‌خسێندراوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بڵێن قەڵای هه‌ولێر تاكه‌ قەڵایه‌ له‌ جیهان تاوه‌كوو ئێستا ژیان له‌سه‌ری به‌رده‌وامه‌. ئێستا قه‌ڵای هه‌ولێر یه‌ك مزگه‌وتی به‌كاری له‌سه‌ره‌ له‌گه‌ڵ چه‌ندین موزه‌خانه‌ كراوه‌ن بۆ كاركردن. چه‌ندین ڕێكخراو به‌رده‌وام كاری نۆژه‌ن كردنه‌وه‌ ئەنجام ده‌ده‌ن بۆمه‌به‌ستی هێنانی چالاكی نوێ‌ بۆ سه‌ر قه‌اڵت. بۆ زانیاری زیاتر سه‌ردانی ئه‌م لینكه‌ بكه‌:
https://earthobservatory.nasa.gov/images/144736/history-on-a-hill




پێشەوا و نەمرەڕێ.. مەهدی عەبدوڵڵا

دەگەڵ پێشەوا، ڕەنگە هاوساڵ و مانگ بین، لە زۆر لاوە لێک‌نزیکین، بەڵام ئەمن نە شاعیرم و نە شیعرناس، ئەمما هەرتکمان بۆ نەمرەڕێیەک ملی ڕێمان گرتووە و هەریەکە بە ڕاستەڕێیەکدا و هەورازێکی وان دەبەیندا نییە.

٭ کاکەیی، کوڕێکی دانسقە و کاکڵ، لەخۆبوردووییەکی بێوێنە، بەڕادەیەک تەواوی گەنجییەتیی خۆی بۆ دنیای هزر و ڕوح، ئینسانییەت، ئازادی، گەیشتنە هەقیقەت بۆ هەقیقەتی تەرخان کردووە. بۆ وشیاری و وریابوونەوە تێدەکۆشێ. ئەو بەیەکچاو دەڕوانێ و کۆژانی تەواوی دنیا لە دڵ و ئەندێشەی خۆیدا ورد و وەرد دەکاتەوە و خەم و ناسۆری کون و قوژبنەکانی جیهان دێنێتە سەر ڕووپەڕ و مرۆڤایەتی پێکەوە دەبەستێتەوە و پەنجە لەسەر برینەکان دادەنێ و خەمێکی قووڵ بە شیعر و وشەی ناسک دەردەبڕێ، کە لە بەرهەمەکانیدا بە ڕوون و ڕەوانی دیارە.

٭٭ پێشەوای نووسەر و شاعیر، دەخوێنێتەوە، ڕادەمێنێ، لە هیچ دانامێنێ. وێڕای دنیای تایبەتیی خۆی، خاوەنی ڕا و ڕەخنەی خۆیەتی، کە ڕەنگە دیسانەوە زۆر نەبن لە جیلی خۆی؛ شاعیر بن و شیعریان ئاوێزان بێ لە بەیانکردنی دەردی مرۆڤایەتی.

(بیر بکەوە تا بکەویتە ڕێ)۱

٭٭٭ نەمرەڕێ، یەک لەو بەرهەمە ناوازە و مانادارانەیەتی، کە قەدەرێکی زۆر نییە چاپ و بڵاوی کردۆتەوە، هەوڵێکە وەک باقی هەوڵەکانی دیکەی بە زمانێکی پاراو و ڕەوان، دەوڵەمەند لە وشەی کوردی، مانای قووڵ دەبەخشێ و هەر خوێنەرە و بەشێ‌خۆی مانا هەڵدەێنجێ، بە قەولی مەولانا (هر کسی از ظن خود شد یار من) و دەبێتە یار و یاوەری و دەیخاتە سەر ڕێ و بەرەو نەمرەڕێ ڕاستەڕێی دەکات.

  • لە بەشێک لە نەمرەڕێدا، مانای کردۆتە بەر پیتەکان و کارێکی سەرنجڕاکێش و جوانی خوڵقاندووە. وەرن با پێکەوە بزانین لە پیتەکانی پێشەوادا چ مانایێکی ڕۆحی و جوان دێتە دەست، کە دەمانباتەوە بۆ دنیای ڕووناکی:

ـ پێ:
پێ، پەی پێ ببرێت، پاڵی پێوە نەنرێت/…
پەلەپڕووسکەی ناوێ سەرێ، تاسووخی دیداری لە دڵەوە دەوێ.۲

ـ ێ، یێ:
یێ، ئەوەتا پێمان دەڵێ:
ئەم ڕێیەی ئێرە، کۆتایی دێ،
سەرەتایەکی دی دێ.۳

شین:
شین نەکەین بۆ ڕەنگی شین، شین ببینەوە بە پێکەنین/ شەونشینی ئەوەیە بە شینیمان شەودێز ڕووناک بکاتەوە.٤

ە، ئە:
ئە، بزوێنێکی کورت و سواوە، دە هەموو کونێکەوە دەچێ دەبێتە نێوانگر، دەچێتە نێو نەمرەڕێ.٥

و، واو:
وچانێکم دەوێ، گوێم لە هیچ ورتەورتێ نەبێ،٦

  • ئەلف:
ئا، ئائا دەگەڵ ئێوەمە! چ دادەگیرسێ، ئاو یان ئاور؟ ئاو گوتی پاکیێتی لە من و لێخنی لە ئێوە/ تینویێتی لە من و پاشەڕۆ لە ئێوە/ ئاور گوتی هەرکێ داگیرسێ، دەبێ پاکیێتیی لە ئاوەوە سەرچاوە بگرێ.۷

۱. نەمرەڕێ، پێشەوا کاکەیی، (چامە-کتێب)، چاپخانەی جەنگەڵ- تاران، وەشانی نووسیار- دانیمارک، ز. ۲۰- (۸)، ۲۰۲۱، ل. ۳۳.
۲. نەمرەڕێ، هەمان سەرچاوەی پێشوو، ل. ۲۰.
۳. نەمرەڕێ، هەمان سەرچاوە، ل. ۳۲.
٤. نەمرەڕێ، هەمان سەرچوە، ل. ۲٥.
٥. نەمرەڕێ، هەمان سەرچاوە، ل. ۳۱.
٦. هەمان سەرچاوە، ل. ۳۱،
۷. نەمرەڕێ، هەمان سەرچاوە، ل. ۱۷.

On Tue, Mar 1, 2022, 9:49 PM peshawa kakayi peshawa.kakayi140@gmail.com wrote:

On Thu, Feb 3, 2022, 9:30 PM peshawa kakayi peshawa.kakayi140@gmail.com wrote:
🔸نوێترین کتێبی تازەی «پێشەوا کاکەیی» چاپ و بڵاو کرایەوە⤵

کتێبی «لە پەنجەرەوە، دەڕوانمە گوێدرێژەکەی نالی»ـی پێشەوا کاکەیی، چاپ و بڵاو کرایەوە. کە ئەم کتێبە کاری ڕێنووس و هەڵەچنی «وشیار عەلی» و کاری بەرگ «ئیبراهیم ساڵح» ئەنجامیان داوە و لە چاپخانەی کارۆ چاپ کراوە.

🔻 له‌باره‌ی ئه‌م پەڕتووکەوە پێشەوا کاکەیی ده‌ڵێت:
ئەم بەرهەمە: ئەزموونێکی نوێی شیعری منە کە لە (شیعر و پەخشانەشیعر)دا خۆی دەبینێتەوە. هەندێک شوێن بۆ ڕەگەزی تریش. دەمەوێت خۆم لە پێشەکی ببوێرم. ته‌نيا سەرنجێکی خێرا بۆ خوێنەران به‌ جێ ده‌هێڵم. نالى (مه‌لا خدرى ئه‌حمه‌دى شاوه‌يسى ميكايه‌ڵى 1800-1877) بیانوویەک بوو بۆ من تا بتوانم بدوێم. لە ڕوانگەی: سیاسی، کۆمەڵایەتی، کولتووری، ئایینی و زمانه‌وانییەوە کارم لەسەر ئەم شیعر و پەخشانەشیعرانە کردووه‌ و دۆخی دوای نالیم پێيان خوێندووه‌تەوە. ئەم شیعرانە بە زمانێکی ڕەخنەیی، کاری توێژینەوەييی خۆيانيان کردووە. چه‌ند نیوەبەیتێكى نالیم هێناوە و ڕەخنە و وەڵام و سەرنجی خۆمم بۆيان هەبووە. ئەوەی دەمەوێت لێرەدا بیڵێم، ئەوەیە کە لە سەرتاپای شیعر و پەخشانەشیعرەکاندا لە ڕوانگەی ڕیالیزمی ڕەخنەیییەوە دوواوم. هەوڵێکە بۆ خوێندنەوەی دوای نالی و هێنانەوەی نالی بۆ ئێستامان کە لە چ ئێستایەکدا دەژین و داهاتوومان لەسەر ئەو ئێستایە چی لێ شین دەبێتەوە.

🔵 پەرەگرافیک لە پەڕتووکەکە:

نالی! هەرلخێکی ئەم درەختە ڕاوەشێنيت، قیژەی سەدان کچی سەربڕاوی لێوە دێت، سەدان ڕۆژنامەنووسی بێسەروشوێنت پێ دەڵێت، کاوەی ئاسنگەر لە کوێ و کاوە گەرمیانی لە کوێ! میرنیشنی سۆران لە کوێ و سۆرانی مامە حەمە لە کوێ! هەرلخێک ڕاوەشێنیت، هاواری سەدان پەککەوتەی لێوە دێت، کە گۆچانێکی لێ ساز کردووە و ئاخوداخی ئەم تاڵانکارییەی کوردایەتیی حیزبی بۆ باس دەکات کە چلۆن دڵی شەق بردووە.

شەقی بردووە، پەمۆ نا، دڵی منداڵ.
لە گیرفانی هەموانی بڕیوە،
دز نا، ئەم دووکاندارە سیاسییانە.

ئەها ببینن! زمان بەو لینجاوییەی خۆیەوە، شیعرمان بۆ دەنووسێت،
هەموو شتێک دەکشێت و دەشکێت،
دەلکێت و ون دەبێت.

🔹پێشەوا کاکەیی
🔸پێشەوا عەبدوڵڵا عەبدولڕەحمان، نازناوی (پێشەوا کاکەیی)ـیە، لە ١٩/ ٤/ ۱۹۸٤، لە گەڕەکی «جووتکانیان»ـی شاری قەڵادزێ لە دایک بووە. پاش ڕاپەڕینەکەی ساڵی ۱۹۹۱ ڕوو لە خوێندن بە زمانی دایکزاد دەنێت و هەر لە قەڵادزێ خوێندنەکەی کۆتایی پێ دێنێت و ساڵی ۲۰۰٥-۲۰۰٦ بۆ درێژەدان بە خوێندنەکەی لە ئاستی باڵادا ڕوو لە زانستگەی سلێمانی و کۆلیژی یاسا و ڕامیاری دەکات و بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە زانستە سیاسییەکاندا وەردەگرێت. ئێستایش فەرمانبەری زانستگەی ڕاپەڕینە.

🔴 لە گەلێک ڕۆژنامە و بڵاڤۆکدا بابەتەکانی بڵاو کردۆتەوە. چەندین توێژینەوە و خوێندنەوە بۆ شیعرەکانی کراوە و ئێستاکە سێ کتێبی وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی فارسی، دانەیەکیان چاپ و بڵاو کراوەتەوە و کۆمەڵەشیعرێکیشی وەردەگێردرێ بۆ زمانی عەرەبی. لە داهاتوودا دەکەونە بەر دیدی خوێنەرانی فارسزمان و عەرەبزمان. چەندین ڕێزلێنانی وڵاتانی پێ بەخشراوە. لەگەڵ ئەوەشدا، چەند شیعرێکیشی وەرگڕدراونەتە چەندین زمانی تر…

🔻بەرهەمە شیعریی و ئەدەبییەکانی بریتین لە:

١. پاشماوەی هەناسەکان، کۆمەڵە شیعر، چاپی یەکەم، چاپخانەی گەنج، سلێمانی، ۲۰۰۸؛
٢. منم، دیدەوانیی گوڵ دەکەم، چامە- شیعر، چاپی یەکەم، چاپخانەی دیلان، سلێمانی، ٢٠١١، چاپی دووەم، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ٢٠١٩؛
٣. باغ غەزەلی تۆ، شیعر، چاپی یەکەم، چاپخانەی پەنجەرە، تاران، ۲۰۱٥؛
٤. لە خانۆچکەکەی ماڵی پوورە خونچێمەوە بۆ کەلاوەکەی سەعیدیان، (دەقی واڵا،) چاپی یەکەم، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ۲۰۱۷؛
٥. ئەفریقانامە و زەمیننامە بە تامی شیعر، (پڕۆژەی یەکەم و دووەم،) شیعر، پەخشان، پەخشانەشیعر و گێڕانەوە، چاپی یەکەم، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ۲۰۱۸؛

٦. ئەمریکانامە بە تامی شیعر، (پڕۆژەی سێیەم و چوارەم،) ڕۆمانەشیعر-قەسیدە، چاپی یەکەم، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ۲۰۱۸؛
٧. گەردووننامە، شیعر، لە بڵاوکراوەکانی نووسیار-دانمارک، چاپی یەکەم، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ۲۰۱۹؛
٨. بونیادنانەوەی ڕووناکی لە گەڕانەوەی زەردەشتی ئەحمەد مەلادا، لێکۆڵینەوە، ناوندەندی ڕۆشنبیریی ئەندێشە، چاپی یەکەم، سلێمانی، ٢٠٢٠؛
٩. نەمرەڕێ، چامە-کتێب، لە بڵاوکراوەکانی نووسیار-دانمارک، چاپی یەکەم، چاپخانەی جەنگەڵ، تاران، ٢٠٢١؛
١٠. بیری شیعر و خەیاڵی زمان، دیدار لەبارەی شیعرەوە، چاپی یەکەم، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ۲۰۲۱؛
۱۱. زەریا و بەستەڵەکی باشوور بە تامی شیعر، (پڕۆژەی پێنجەم) ڕۆمانەشیعر-دەقی واڵا، چاپی یەکەم، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ٢٠٢٢؛
۱۲. لە پەنجەرەوە دەڕوانمە گوێدرێژەکەی نالی، شیعر-پەخشانەشیعر، چاپی یەکەم، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ۲۰۲۲.




سێ قول هواللە و دوو فەقێ و فێڵێک.. شەماڵ بارەوانی

بەحوکمی ئەوەی هەم فەقێ و هەم ئیسلامی بووم کاتی خۆی، ئەوە لەقۆناغی ژیانی فەقێیاتیم و سەردەمی ئیسلامی بوونم دا، فەقێیەکمان لەگەڵدابوو، ئێستا لەیەکێک لەمزگەوتەکان لەهەولێری پایتەخت مەڵایە، زۆر بەتووندی ئیسلامیبوونی گرتبوو و تابڵێیت ئیسلامیزمێکی دۆگمایی بوو. زۆرجار دەیگووت لەپێناو ئەو ڕێبازه پیرۆزەی(ئیسلامی سیاسی) و کاری دەعوە و بانگخوازی، ئەنجامدانی هەموو شتێک دروست و ڕێگە پێدراوە. هەندێک جار بۆ شۆخی و گاڵتە کاتێک تووڕەمان دەکرد، دەیگووت: تەنانەت زینا(سێکسی ناشەرعی)یش درووستە.

واتا ماکیافیلی وتەنی(الغایة تبرر الوسیلة) و ئامانجەکان ئامڕازەکان ڕەوا دەکەن، جا هەر لەو سۆنگە میکیاڤێلیانەیەوە، ئیسلامیەکان زۆر شتیان ڕەواکردبوو لەپێناو گەیشتن بە ئامانجەکەیان گەلێ شتیان دەکرد و زۆر شتیان لەسەرخۆیان قبوڵ دەکرد، بۆ نموونە دەیانگووت:ئێمە ئێستا لەقۆناغی دەعوەو بێ دەسەڵاتیداین، مەسیح وتەنی شاپێکیان لەلا ڕوومەتی ڕاستێت دا، تۆ لای چەپیشیان بۆ ڕابگره. یان، گەر کراسەکەتیان لێ دزی، تۆ دەرپێکەشتیان وێبدە. تا دەگەین بە قۆناغی تەمکین و دەوڵەت داری و جێ بەجێکردنی ئەحکامەکانی شەریعەت و ڕۆنانی دەوڵەتی سیوکراتی،
ئەوسا بەکاهی دڵی خۆمان دەتوانین دۆگم و ئایدیاکانی خۆمان، ئایدیۆلۆژیاو بیر و باوەڕ و ئەقیدەی خۆمان بسەپێنین و چی ویستمان بیکەین و بیڵێین و کەسێک کاتی خۆی و لەکاتی دوو ڕوویی و لاوازی و بێ دەوڵەتیماندا، شاپێکی تیاهەڵدابین، لەتۆڵەو جێگایدا دوو شاپی تیاهەڵدەدەینەوە. بۆیە ناچارین ئێستا لەگەڵ بڕیارەکانی دیفاکتۆ دا خۆمان بگونجێنین و هەندەک شت بکەین و بڵێین و بچینە ژێر باری ئەمری واقیعەوە.

ئەو هێزه ئیسلامیەسیاسیەی من ئەندامیان بووم و لەڕیزی حزبەکەیاندا کارم دەکرد، زۆر کاریان دەکرد و چەندین چاڵاکییان ئەنجام دەدا، لەحەقیقەتدا بڕوایان پێی نەبوو، وەلێ بۆ سەرنج ڕاکێشانی ئەویتر و خستنە ژێر کاریگەری خەڵکی بۆ ژێر ئایدیۆلۆژیاکەیان ئەنجامیان دەدا.
لەکارکردنیشدا زۆر زیرەک و فێڵباز و هەتابڵێیت تاکتیک باز و هونەرمەند و لێزان بوون، لەجوڵاندنی هەست و سۆزی خەڵکێک بۆ لای خۆیان و وەرچەرخاندنیان بە ئاڕاستەی ڕێباز و ئایدیۆیۆلۆژیای خۆیان.

جا فەقێیەکی هاوڕێم هەبوو، ئێمەش لەو دێیەی تێدا بووین، دەستمان کردبوو بەکاری دەعوەو بانگخوازی و گەمەی ڕاکێشانی سەرنجی خەڵک بەڵای خۆمان و بە ئیسلامیزم کردنیان. یان هەر هیچ نەبێت دەمانگووت بیانکەین بە هاوسۆز و لایەنگر، یان، دژایەتیمان نەکەن. جا ئێمەش بە حوکمی ئیسلامی بوونمان و خوێندنی دەرس و وانە لای ئیسلامیەکان، زۆر لێزان و فێڵبازبووین. دوو قوتابیی قوتابخانەی ئیسلامیەکان بووین و لەتاکتیک و فریودان و، زۆر بە حەماسەتیشەوە دەعوەمان لۆ ئیسلامیەکان دەکرد. جا هەموو شێوازێکمان دەگرتە بەر، تەنها لەپێناو سەرنج ڕاکێشانی خەلکی بەڵای خۆمانداو بتوانین هەست و سۆزیان بە ئاڕاستەی بیر و باوەڕە ئیسلامیە سیاسیەکەماندا بجووڵێنین. وەکوو سەردانی کردنی خەڵکی دێ، قسەی نەرم و لێوبەخەندەیی و ڕوو خۆشی، تێکەلاوی گەنج و هەرزەکارەکان و ..تاد. ڕۆژەکی خەریکی پیاسەبووین و ژنەکمان دیت لەپێش دەرگای حەوشەی ماڵەوەیان دانیشتبوو،
یەکسەر من ئەو فەقێیە بە یەکتریمان گووت: چۆن بتوانین و چی بکەین تا مەیلی بۆ ئیسلامیەکان ڕابکێشین؟
ڕێککەوتین کە هەردووکمان بڵێین یەکەو ختمەکی قورئانمان لۆت کردیە و تۆ ئاگادار نیت!
دوای ئەوەی سڵاو چاک و چۆنیمان لە ژنەکە کرد و پێمان گۆت: پلکە(پوورێ) ختممان لۆت کردیە. ژنەی بەستە زمان خەریک بوو لە خۆشیان باڵبگرێت و بفڕیت و تابڵێیت کەیفی هات و یەک گونیە دووعای مراز حاسڵ بوون و خێری بۆکردین. لەڕاستی دا پێش بگەین بە ژنەکەو سڵاوی لبکەین، یەکەو سێ قولهو وەڵامان خوێند.
لە ئیسلام فەرموودەک هەیە دەلێت: سێ جار خوێندنی سورەتی(الإخلاص)، واتا: سێ قل هواللە بخوێنە بەختمەکێ حیسابە.




ناحاڵی.. جەلال عەبدوڵا ساڵح


ئەو شین دەکات، ئەمیش دەمرێت
براکەشی وتی: کوشتم!
شەهیدە بۆ ئەوەی نەمرێت
کۆیلە بێت؛ یاسا دەشکێنێت.


گۆرانی بوو؛لە ماڵی هەست
عەشق بوو؛ بۆ دڵ ی مەبەست
هەتاکوو شەرەف قیبلەت بێت
نوێژت بەتاڵە و بێ نوێژیت.


دڵ ی هەور؛ کە لێ ئەدات
خوێنی ئاو ە، دەیجووڵێنیت.
ژیان قەرزاری مردن بێت
چارە نییە دەبێت بدرێت


کاتێ کە تۆ گوڵێ دەکووژێت
ئازاری دڵی ئاو ئەدەیت
سەرشۆڕییە مرۆڤ هەستێت
ڕەحمی ئافرەت بسووتێنێت

غیر ممکن (بدحاڵی)
جلال عبدالله صالح


سوگواری می کند و امی می میرد
و برادرش گفت: من او را کشتم.
او یک شهید است تا به عنوان برده نمرد
او قانون را می شکند.


این یک آهنگ بود
در خانه عشق بود
برای قلب هدف، تا دعای شما
خالی و بدون نماز باشد.


قلب ابر که خون آب را می تپد
آن را حرکت می دهد. زندگی
مدیون مرگ است هیچ راه
حلی برای داده شدن وجود ندارد


وقتی گل ها را می کشند
قلب آب را درد می کنید
حیف است که یک فرد
رحمت زن را می سوزاند




لەتاریکی گوومڕاتر.. شــەمـاڵ بارەوانی

هەڵەبجەتان باش
من ناوم
عومەری خاوەرە و
نازناویشم
ناکازاکی

لەڕۆژێکی وەک ئەمڕۆدا
و
لەشانزەی سێی
هەشتاو هەشت
ساڵی
خەجاڵەتی دیموکراسیەت
و
بزەی فتوحات

ساڵی
کۆکووژی کورد
و
کارەسات

کۆمەڵێک جزمەی شۆڤینی
لەتاریکی گوومڕاتر
و
لەهۆزی عەفلەق

ڕەگیان دەچوویەوە
سەر تیرەی بەرد
و
مەزهەبی جەهل

ئەوان
لە توخمی تراویلکە و
جینۆساید

سەر بە نەسلی تاوان
و
لە بنچینەی
سەحراو

لە فیرقەی بەربەر بوون

لە مەنتقی
فەرهوود
و
مناڵدانی کووشتنەوە
هاتن

بۆنی هێڵنج
و
جەهننەم

بۆنی
فریشتەی مەرگ
و
قیژەی کچە ئەنفاڵکراوەکانیان
لێدەهات

لەگەڵ
دەرزنێک بیری عرووبە
و
پۆلێک تراژیدیا
و
گۆڕی بە کۆمەڵ

لەگەڵ
فڕۆکەیەک عەلی کیمیایی
و
بەرمیلێک ژەهری سارین و خەردەڵ

لەگەڵ
سندوقێک درۆی UN
و
جانتایەک دەبڵ مۆڕاڵی
کۆمەڵی نێو دەوڵەتی
و
دنیایەک گازی سپانیدو دووکەڵ

دەست لەناو دەست
هاتن
و
ملی پێنج هەزار سەوزاییان
قرتاند
پێنج هەزار جۆگەڵەیان خنکاند

پێنج هەزار کانیاویان کوژاندەوە
و
چرکەی پێنج هەزار کاتژمێری هەڵەبجەیان
لەکار وەستاند

پێنج هەزار درەختیان شەهیدکرد
پێنج هەزار مەلیتریان لەفڕین کرد

لەڕۆژێکی وەک ئەمڕۆدا
فەسڵی خەندەی هەڵەبجەیان
سڕییەوە
و
خونچەی پێنج هەزار
گوڵیان تووشی هەڵوەرین
کرد

لەڕۆژێکی وەک ئەمڕۆدا
و
لەشانزەی سێ
شاشەی کامێرایەکی مۆدێڕن
و
دوو بست ڕیشی مەزهەبێکی کلاسیکی

هاتن
تا پاشماوەی ئازارەکانی عەبابەیلێ و
عەنەب

زامی سیروان
و
فرمێسکی زەڵم

هاواری شنروێ
و
سکاڵای باڵامبۆ

دەهری بوونی شارەزوور
و
دڵ تەنگی گۆیژە

شیوەنی گەرمیان
و
تووڕەیی هەورامان

دیمەنی خنکانی کانی قووڵگەو
سەرای و شەهیدان
و
تەرمی هەڵەبجە
لەتابووتی دوو ڕووییان
بە ئەرشیف کەن

وێنەی ڕۆحە هەڵکروزاوەکان
بگرن
و
جەستە سووتاوەکەی
تۆفیقی کارەبا
بە دیکۆمێنت
و
لە بیرکەن

لەڕۆژێکی وەک ئەمڕۆدا
دەنگی پێنج هەزار گیانەڵای
بەساڵاچوو
و
پێنج هەزار
کۆرپەی داماو

پێنج هەزار
چیرۆکی تراژیدی
و
پێنج هەزار
تابڵۆی سوتاو

پێنج هەزار
فرمێسکی خوێناوی
و
پێنج هەزار
مۆمی کوژاوە
و
پێنج هەزار دووا هەناسەی
خنکاو

کران بە هەویری داڕمانی
ئەخلاق
و
موزایەدەی
مەزهەبی دوانزە ڕیش و
سیناریۆی فیلمێکی تری
جیهانی

لەڕۆژێکی وەک ئەمڕۆدا
جارێکی تر گەردوون
بە هیرۆشیمایەکی تر
دووگیان بوو

دووبارە
ئاسمان ئەنفالێکی تری لێ داواکردین
و
زەوی پێنج هەزار
پەپوولەی تری
لێ قڕکردین

لەشانزەی سێ بوو
پێنج هەزار باڵندەمان
لێ ونبوو
و
دڵی پێنج هەزار دایکی کورد
کون بوو




هـۆنراوە بۆ منداڵان.. نـه‌ورۆزە .. رەزا شـوان

ئـه‌مــــڕۆ جــــــه‌ژنـی نـــــــــه‌‌ورۆزە
جــــــه‌ژنـی کـــــــوردە پـــــــــیـرۆزە
* * * * *
شـاجــــــــــه‌ژنی کـوردســـــــــــتـانـه‌
ســــەری ســاڵی نـوێـمـــــــــــــــــانـە‌
* * * * *
نـــــــه‌ورۆز جـــــه‌ژنـی شـــــــادیـیـه‌
رزگــــــــــــاری و ئـــــــــــــــازادیـیـە ‌
* * * * *
تـه‌وقـــــــــــه‌ و پـــــــــــــیـرۆزبـایـیه‌
خـۆشـی و شـــادی‌ و شـــــــــــــایـیـه‌
* * * * *
دیـــــاری نـــــــــه‌ورۆز نـــــــێـرگـزه‌
گـــــــوڵـی جــــــوانـی ئــــــه‌م وەرزە
* * * * *
رۆژی ســــــــــه‌یـران و گـه‌شـــــــتـه‌
کـوردســــــــتـانمـان بـه‌هـه‌شــــــــتـه

سـویـد: ٢٠٢١‌




رونکردنەوەیەک لەلایەن عەبدولڕەحمان فەرهادی ەوە

خوێنەر و بنووسی ئاست نزم، ئەو کەسەیە کە دەقەکانی نووسەر بە کەسایەتیی دەوابەستێنێ. خەڵکانێک هەن وا دەزانن ئەو تەنز و چیڕۆکانەی دەیاننووسم، بریتین لە ژیانی تایبەتیی خۆم، هەن نایانناسم، دەڵێن: “زگمان پێت دەسووتێ! لەگەڵ خوێندنەوەیان بۆت گریاوین”. بێئاگان لەوەی دەق و خەیاڵ و خولیای جیاجیای نووسەر، مەرج نییە پێوەندیی بە بایۆگرافیای خودی نووسەرەوە هەبێ، لە زۆر جێگا ئەمەمان گوتووە و لە دەقەکانیشماندا ئەمە دەردەکەوێت، کەچی بەداخەوە فەریکە بنووس و بخوێنی خۆ بە شتزان، دێن بەراوردیان بە ژیانی ڕۆژانەم دەکەن و قسە و لێکدانەوەی نابەجێم لەبارەوە دەنووسن!
شیعرەکەی “نالی”ی مەزن دەگۆڕم و دەڵێم:

“لە جگەرگۆشەی دەقەکانم مەدەن مانای خراپ
بێ خەتا کەس نییە ڕازی، لە ئەولادی درێ”

عەبدولڕەحمان فەرهادی