ئافرەتی دووگیان و رۆژووی رەمەزان.. د. عه‌تیه‌ حه‌مه‌سه‌عید ساڵحی

خوای گەورە فه‌رموویه‌تی: [شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ [سورة البقرة:185. قورئانی پیرۆز كە بۆ مرۆڤایه‌تی نێردراوه‌ دەستووری ژیانە بۆ هەموو ئادەمیزاد، هیچ شتێك نییە كە پێغەمبەری موسڵمانان (د.خ) بۆ كۆمەڵ روونی نەكردبێتەوە، لێرەدا باسی ئەو ئایەتە پیرۆزەی سەرەوە دەكەین.
ژیانی تەندروستی ئافرەت جیاوازی هەیە لەگەڵ پیاوان، پیاوان ژیانیان ئارامترە لە ئێمە، هەر لە سەرەتای هەرزەكاریەوە كچان توشی سوڕی مانگانە دەبن، كە زۆر زەحمەتە بۆیان، جگە لەوەی ژانەسک و سەر و پشت دەگرن لەشیان تێكدەچێ، دەبێ ئەو كچە لە مانگێكدا حەوت رۆژ هەر خەریكی خۆپاكردنەوە بێت، چونكە ئەو خوێنە بەردەوام دێتە خوارەوە، بێگومان ئەگەر بە وردی لە كێشەكە تێنەگات، تووشی گرفت دەبێ، ئینجا لەناو خێزانێك ئەگەر ژمارەیان زۆر بێت و دەرامەتیان باش نەبێ، بێگومان كارەكە بۆ كچەكە زەحمەتتر دەبێت.
بەپێی ئەم ئایەتەی سەرەوە سوڕی مانگانە بە نەخۆشی دانراوە، ئافرەت نابێ بە رۆژوو بێت، پیاوان هەستی پێناكەن، چونكە ئێشەكە لەوان نییە.
كاتی دووگیانی:
لە مانگی 1 – 3 بە رێژەیەكی زۆر ئافرەتان رشانەوەیان هەیە، ئینجا واتای ئەوەیە رۆژیەكەی بەتاڵە، پێویستە هەر كاتێك رشایەوە كۆتایی پێبهێنێت.
ئەگەر تەندروستی گشتی باش بوو، دەتوانێ لەمانگەكانی 4 – 7 لە وەرزی بەهار و پایز و زستان بە ئاسانی رۆژوەكە تەواو بكات، بەڵام لە هاوین زۆر بە زەرەر دەگەڕێتەوە، چونكە بنیادەم زیاتر ئاوی لەشی بە عارەقەكردن دەڕوا، زیاتر تینوو دەبێ و كۆرپەكەش زەرەر مەندە دەبێ، ئەگەر هەستی بەتینوەتی كرد، كاردەكاتە سەر خەستی خوێنی كە بۆ وێڵاشی منداڵەكە زیانبەخشە و بۆی هەیە خوێنی كەمتر بۆ كۆرپەكە بڕوات، لەمانگی 6-7-8 زۆر بەخێرایی گەشە دەكا، ئەگەر رێژەی شەكر و ئاو لەناو خوێن كەم بوو، ئافرەت و كۆرپەكە بێ تاقەت دەبن.
لەمانگی 9 رۆژوگرتن بۆ ئافرەتی ئیشكەر و ماندوو زۆر زەحمەتە، چونكە ئێستا ژینگەش وەك جاران پاك نییە و رێژەی ئوكسجین لەناو لەش كەمترە، مادده‌ی ژەهراوی لەهەوا زۆرە، ئەویش كاردەكاتە سەر سییەكانمان، كە توانای پاكردنەوەی ئەو هەموو ژەهرانەی نییە. هەر ئەوەشە هۆی پشتئێشان و لاق و دەست ئێشان و سەرئێشان، ئینجا ئەگەر بێتو حەبی ژانیشی بخۆی خراپتر دەبێ، چارەسەری ئەو كێشەیە ئاو خواردنەوەی زۆرە، تاكو خوێن پاك بێتەوه‌ و گورچیلەكانمان بشۆرێن، هەروەها هەناو و ریخۆڵەكانمان بەرێكی كار بكەن.
كاتی دووگیانی بەرگری لەش بۆ میكڕۆب و ڤایرۆس كەم دەبێ، ئنیجا گەر رێژەی هیمۆگڵۆبین و خانە بەرگرییەكان كەم بن، میكڕۆبەكە زیاتر كاردەكه‌ن، گورچیلەكان و جگەریش ماندوو دەبن، ئەمەش كاردەكاتە سەر وێڵاشی منداڵەكە، كۆرپەكەش گەشەناكات.
زۆر ئافرەت هەیە لەكاتی دووگیانیدا ئەوەندە خوێنی توند دەبێ، بە تایبەت ئەگەر بەرۆژو بێ، یان بەهۆی میكڕۆبێكەوە نەخۆش بێ، خوێنەكەی خەست دەبێ و وێڵاشەكەی وشك دەبێ، ئەو منداڵە خۆی بەرامبەر گرژی روحم راناگرێ، بە تایبەت بۆ منداڵبوونی سروشتی، ئینجا نەشتەرگەری دەكرێ! ئەمەش دەبێتە هۆی مردنی زۆر كۆرپە و تێكچوونی كۆئەندامی زاوزێ و نەزۆركی.
جاران گەر ئافرەتی دووگیان بێ تاقەت بووایە، دەچوو لای مامۆستای ئایینی، ئەویش فەتوای بۆ دەدا كە دەتوانێ رۆژوەكانی بۆ كاتێكی تر دوابخات، یاخود فدیە بدات. بزانە بە روونی تەماشای رێنماییەكانی ئەو دینە پیرۆزە بكە، چۆن رێگای بۆ ئاسان كردووین، تاوەكو ئەزیەتمان نەبێ. خوا دەفەرمووێ “يريد الله بكم اليسر ولا يريد بكم العسر” (البقرە 185). واتە خواوەندی پیرۆز نایەوێت ئادەمیزاد ئەزیەت بدات.
ئافرەتان لەكاتی رەمەزان لەناو ماڵی خۆیان ژینگەیەكی زۆر خۆش بۆ كاتی بەربانگ دەڕازێننەوە، ئەوەی خەریكی خواردن دروستكردنە هەست بە رۆژو ناكات، جاروبار پێڕاناگا نوێژەكەی لەكاتی خۆی بكات، هەست بەوەختەكە ناكات، بۆ ئەو جۆرە ئافرەتانە رۆژو زۆر بەسوودە، لەش و كۆئەندامی هەرس دەحەسێتەوە.
پێویستە لەسەر هەموو پیاوان یارمەتی ئافرەتەكان بدەن، بەتایبەت ئەوەی دووگیانە، چونكە ئەگەر ئافرەت لەماڵەوە بێت دەتوانێ رۆژوەكەی بگرێ، بەڵام ئەگەر بچێتە كار و ئیشی دەرەوە و لەبەر گەرما و سەختی رێگا، زیاتر ئەزیەت دەبینێ، كاتی هاتەوە ناو ماڵ، لەبەر ماندووبوونەكەی خواردنی بۆ ئامادده‌ناكرێ و پاكوخاوێنی بۆ ناكرێ، ئینجا نەخۆش دەبێ.
لەمانگی رەمەزان پێویستە خواردنەكان سوك و ئاسان ببن، تاكو هەرسیان ئاسان بێـت، ئافرەتەكان واز لە سوركردنەوەی بهێنن، چونكە رۆن گەدە قورستر دەكا، خۆشبەختانە ئەمساڵ رەمەزان هاوینە و خورما هەیە و شیر و ماستی خۆماڵی و میوە و سەوزە زۆرە، با ئەمساڵ خواردنەكانمان لەشلمەنی پێك بێت.
گۆشت بەتایبەت مریشكی سوركراوە كەم بكەینەوە، تاكو رۆژوەكە ئاسان بێت و تینومان نەبێ، هەرچەند خواردنەكە سووك بێت تینوەتی كەم دەبێ، ئافرەتی دووگیانیش ئەگەر هەر بڕیاری رۆژوی دا، ئەوە خۆی لەئاكامی بەرپرسە، بەڵام ئامۆژگاریەكەم ئەوەیە، میوەی زۆر بخوات لەگەڵ ماست و شیر، نەچێتە بازاڕ و شوێنی گەرم، رۆژانە خۆی بشوات، تاكو هەناسە و سییەكانی لەو هەموو تۆز و ژەنگ و ماددە ژەهراویانەی ناو هەوای شار پاك بێتەوە. بەم هاوینە ژەهری موبەڕیدە و سپلیت، مۆلیدەی كارەباكان، هیچ ئۆكسجێنی بۆ نەهێشتوینەتەوە.
رۆژو بۆ كێ نابێ؟؟

  1. بۆ ئەو كەسەی لە مێژووی دووگیانیدا سەركەتوو نەبووە، وەك چەند جارێك توشی خوێنڕێژی بووە و منداڵەكەی فڕێداوە.
  2. ئەو كەسانەی نەخۆشی شەكرەیان هەیە، بە هیچ پێوەرێك نابێ بەرۆژو بن.
  3. ئەو كەسانەی فشاری خوێنیان هەیە.
  4. ئەو كەسانەی توشی ئیلتهابی جگەری ڤایرۆسی بوونە.
  5. ئەو ئافرەتانەی هیمۆگڵۆبینی خوێنیان لە 70% كەمترە.
  6. ئەو ئافرەتانەی لەرابردوو توشی خوێن مەیین بوونە و دەرمانی خوێن شلیان هەیە.



ژیان و چیترنا‮!‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬.. نه‌ژاد عزیز سورمێ

پێشكه‌وتنی‮ ‮ ‬ته‌كنه‌لۆژیای‮ ‬پێكگه‌یشتن و میدیا ،‮ به‌ تایبه‌تی له‌ بواری‮ ‬وێنه‌گرتنی‮ ‬سینه‌مایی‮ ‬و ته‌له‌فزیۆنی ،‮ ‬سه‌ره‌ڕای‮ ‬ئاسان كردنی‮ ‬كاری‮ ‬ڕاگه‌یاندن و خێرایی‮ ‬گه‌یاندن ‬پیشه‌بژێرییه‌كێشی‮ ‬له‌ ناو وێنه‌گر و هونه‌رمه‌ندانی‮ ‬سینه‌ما و ته‌له‌فزیۆن دروست كردووه‌‮… ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‬ له‌ وڵاتانێكی‮ ‬وه‌ك وڵاتی‮ ‬ئێمه‌ سینه‌مای‮ ‬ته‌سجیلی‮ ‬و ئارشیڤی‮ ‬ته‌له‌فزیۆنی‮ ‬كه‌ تا پێشتر ئه‌و ڕوخساره‌ی‮ ‬وه‌رنه‌گرتبوو ،‮ ‬بوو به‌‮ ‬یه‌كێك له‌ سیما فه‌رهه‌نگییه‌كانی ‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی به‌ هۆگه‌لێكه‌وه‌ له‌ ئاستی پێویستیشدا نه‌بووبێ . ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
فلیمی‮ ‬ته‌سجیلی‮ ‬و ته‌له‌فزیۆنی‮ ‬له‌ ناساندن و ئارشیف كردنی‮ ‬زۆر لایه‌نی‮ ‬ژیان ڕوونتر هاته‌ نێو ناوانه‌وه ‌ ‬هه‌ر چه‌نده‌‌ لای‮ ‬ئێمه‌ كه‌متر سوودی‮ ‬لێ بینرا ‌‮!‬ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
قسه‌ له‌سه‌ر هونه‌رمه‌ند و كارامه‌یی‮ ‬كادیره‌‮…‬ به‌ڕاستیش هه‌ر وایه‌ ،‮ ‬هونه‌رمه‌ندی‮ ‬لێهاتوو به‌ ئیمكانیاتێكی‮ ‬ته‌كنیكی‮ ‬كه‌مه‌وه‌ ده‌توانێ شت بدا‮ ، ‬مه‌گه‌ر‮ (‬ئیزنیشتاین‮) ده‌رهێنه‌ری سینه‌مایی ڕووسی ‬به‌ كامێرا سه‌ره‌تاییه‌كانه‌وه‌‮ (‬زرێپۆشی‮ ‬پۆتمكین‮)‬ی‮ ‬نه‌هێنایه‌ به‌رهه‌م‮ كه‌ ئێستاش له‌ مێژووی سینه‌مادا له‌ حساباندایه‌.. ‬به‌ ده‌یان نموونه‌ی‮ ‬تریش له‌ سینه‌ما و سینه‌مای‮ ‬ته‌سجیلی‮ ‬و فلیمی‮ ‬ته‌له‌فزیۆنی له‌م بواره‌دا .. ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‬كاعه‌لی‮ ‬هاورێم باسی‮ ‬یه‌كێك له‌و فلیمانه‌ی‮ ‬بۆ گێڕامه‌وه‌ كه‌ ده‌رهێنه‌ری‮ ‬ئێرانی‮‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
(‬كیا ڕۆسته‌می‮) ‬له‌باره‌ی‮ ‬كاره‌ساتێكی‮ ‬ ‮ ‬بوومه‌له‌رزه‌ی‮ ‬ناوچه‌یه‌كی‮ ‬ئێرانه‌ به‌ ناوی‮ (‬ژیان‮ ‬و چیتر نا‮!) ‬ئه‌و فلیمه‌ی‮ ‬كاعه‌لی‮ ‬باسی‮ ‬ده‌كرد هه‌ر به‌ گێڕانه‌وه‌ سه‌رنج ڕاده‌كێشێ له‌ كاتێكدا به‌ ته‌نها‮ ‬كامێره‌یه‌ك و‮ (‬پاڵه‌وانێك‮) ‬بووه‌ و چیترنا‮!‬ عه‌لی‮ ‬ده‌یگوت‮ ‬فلیمه‌كه‌ بریتی‮ ‬بووه‌ له‌ ده‌نگدانی‮ ‬مناڵێكی‮ ‬چوار ساڵان كه‌ براكه‌ی‮ ‬له‌ كاتی‮ ‬بوومه‌له‌رزه‌دا له‌ ژووره‌وه‌ ماوه‌ته‌وه‌ و ئاكام خانووه‌كه‌ی‮ ‬به‌سه‌ردا ڕووخاوه‌‮…‬ سه‌یری‮ ‬ده‌رهێنه‌ر له‌ چ گۆشه‌یه‌كه‌وه‌ بۆی‮ ‬ده‌چێ 🙁 هاوین بووه ‌،‮ ‬ئه‌میر مناڵێكی‮ ‬چوار ساڵه‌یه‌ له‌گه‌ڵ ڕه‌زای‮ ‬برای‮ ‬له‌ ژووره‌وه‌ن‮ ، ‬دایك و باوكیشی‮ ‬له‌ ده‌ره‌وه‌ له‌ ژێر كولله‌دا نووستوون‮… ‬دیاره‌ ئه‌و ناوه‌ پێشكه‌ و مێشووله‌ی‮ ‬زۆر بووه‌‮… ‬پێشی‮ ‬كاره‌ساته‌كه‌ به‌ چه‌ند ده‌قیقه‌یه‌ك،‮ ‬ئه‌میر به‌ هۆی‮ ‬مێشووله‌ خه‌وی‮ ‬لێ ناكه‌وێ دێته‌ ده‌ره‌وه‌ بچێته‌ ژێر كولله ‬لای‮ ‬دایك و باوكی‮ ‬بخه‌وێ ،‮ ‬له‌ كاتێكدا ڕه‌زا له‌ شیرنه‌ خه‌وان دایه‌ كه‌ بوومه‌له‌رزه‌ كاری‮ ‬خۆی‮ ‬ده‌كا و هه‌موو شتێك به‌ سه‌ریه‌كدا ده‌ته‌پێنێ‮!)‬ ده‌رهێنه‌ر هاتووه‌ له‌ زمانی‮ ‬مناڵه‌كه‌وه‌ كاره‌ساتی‮ ‬بوومه‌له‌رزه‌كه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌‮… ‬ده‌رهێنه‌ر قسه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌میر ده‌كات‮:‬ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
❊ناوت چییه‌ بچكۆل؟ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‮ – ‬ئه‌میر‮.‬ ‮‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
❊ ‬ئه‌وه‌ چی‮ ‬بوو،‮ ‬چ ڕوویدا ؟ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‮ – ‬نازانم…شه‌و مێشووله‌ خانووه‌كه‌یان به‌سه‌ر ڕه‌زادا ڕووخاند‮.‬ ‮‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
❊ چۆن؟ ‮‬‬‬‬‬‬‬‬‬

  • ‬من هاتمه‌ ده‌رێ‮… ‬ئاخر مێشووله‌ پێیان وه‌ده‌دام‮…‬ ‬‬
    هه‌لاتمه‌ لای‮ ‬دایكم‮… ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ڕه‌زا نه‌هات‮…‬ ‮‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
    ‬❊بۆچی‮ ‬ڕه‌زا نه‌هات ،‮ ‬مه‌گه‌ر‮ ‬مێشووله‌ به‌ویان وه‌نه‌ده‌دا ؟ ‮‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
  • ‬ڕه‌زا نووستبوو…دایه‌ هه‌ر ده‌گری‮!‬ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬
    ‮❊ ‬بۆچی؟ ‮‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
  • ‬ده‌ڵێ بریا مێشووله‌ ڕه‌زاشیان گه‌ستبایه‌‮.‬ ‮‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
    ❊ ‬ده‌ی‮ ‬باشه‌ ڕه‌زا بۆ خه‌به‌ری‮ نه‌بووه‌وه‌…؟ ‮‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
  • ‬ڕه‌زا نه‌هات…ئاخر مێشووله‌ ڕه‌زایان نه‌ده‌گه‌ست‮.‬ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬
    ‮❊ ‬پاشان ؟ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬
    ‮- ‬پاشان كه‌ من چوومه‌ لای‮ ‬دایكم مێشووله‌ خانووه‌كه‌یان به‌سه‌ر ڕه‌زادا ڕووخاند‮…‬ ئیتر لێره‌وه‌ مناڵه‌كه‌ میزی‮ ‬دێ‮… ‬هه‌ڵدێ بچێ هۆ له په‌نای‮ چڵه‌ دارێك میزه‌كه‌ی‮ ‬بكا‮… ‬و تا دوایی‮…‬ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
    ده‌رهێنه‌رله‌م فلیمه‌ ته‌له‌فزیۆنییه‌ ته‌سجیلییه‌ كورته‌دا كه‌ زیاتر له‌ ڕیپۆرتاژێكی‮ ‬ته‌له‌فزیۆنی‮ ‬ده‌چێ ته‌نها‮ ‬یه‌ك كامێرای‮ ‬عاده‌تی‮ ‬به‌كار هێناوه‌‮!‬ كامێرایه‌ك و به‌س بێ دیكۆر و بێ ئێكسسوار و ته‌واوكاریی‮ ‬دیكه‌‮… ‬ده‌رهێنه‌ر خۆی‮ ‬له‌ پێشه‌كی‮(‬ژیان و چیتر نا‮!)‬دا وای‮ ‬گوتووه‌‮…‬ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
    وا بزانم له‌ جه‌نجاڵستان و‮ ‬هه‌رای‮ ‬ئه‌و هه‌موو ته‌له‌فزیۆنانه‌ماندا ئه‌وه‌نده‌ به‌س بێ‮…‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬



کتێب\ شەهلا.. سەردار جاف

بابەت: رەخنەو لێکۆڵینەوەی ئەدەبی

بۆ خوێندنەوەی ئەم کتێبە کلیکی ئێرەبکەن..




ئێوارانە ٢٣.. سەردار جاف

ئێوارەيە و

نمە خەياڵێ ئاودامانی تەنيووم

سبەی سەفەرە و رێی دوورم چەپڵەڕێزانە

قەتارەی بيرەکانم لە شاڕێکانەوە پەرت پەرتن و

لە کۆبڵنزێ ئارامگرێکی گەنيووم

هێدی هێدی کات دەڕوا

لە تەمەنێ کەم دەبێتەوە

بۆتەی سەفەرێ نوقمی کردووم و چراکانيش لە دوورڕا دەزريوێنەوە

پياڵەی شەراب ئەلەستی دەستن

سبەی دێم دەرگاکان دەبنە کڵۆم و

ميوانخانەکەی دڵت بکەوە با واڵا بن

شەوێ تێيدا بسەکنێم

لێوە فڕينم گرتووە و پێدەچێ بۆ ديدارێ نيگاکان شەهلا بن

سبەی دێم و نها ديقەتی هەردوو تاکە پێڵاوەکەم دەدەم

بۆ نساری ژووانێ سوار بوون

کاتەکانی مێژوو يەک يەک لاپەڕەکانی لە سەر باڵی شنەبايەکن

بۆ حزووری کردگار چوون

سبەی دێم و گوێ لە سەدای ئاوێنە دەگرم

بە نەشئەوە بۆ دامێنی پەرژێنی خوار ماڵان هەست ڕادەگرم

سبەی دێم و شەو دەکەمە چراخانی دوای دابڕان

شێتانە چاوەنواڕم نزاکانی ئاوێزانی دوور و نزيک دەدەمە بەر ناڵەی گريان

سبەی دێم و شەونخونييەکان سەرچۆپی دەگرن

قوتووبەندی کريستاڵی و چەمی ماچێ بە ژانی دوو گيانييەوە رێ دەبڕن

سبەی دێم و تەليسمی گڕ دەترازێنين

ئەو پەنهانی پڕ سيحرە بەتاڵ دەکەينەوە

جارێکی دی ڤۆڵتێرس دەبێتە دايەنگەي شنەبايەک و ناتوێنەوە

سبەی دێم و پەچە و عەباکەت هەڵبدە

با کەمێ رووخساری جوانت ببينم و

 تۆ و ئێوارە بە بەر تيشکی نيگا بدەم

شەوچەرەمان ميلۆدی رۆژئاوایی بێ

هەڵپەڕکێی گەڕيان بسازێ

ئاگرێ بە رۆخی دەريادا بکەم

ئەم زۆنگاوە قەتيس ماوە

 بە نەرمە شەپۆلی تۆوە دێتە ڕێوە

ئەم گەڕيانە

 تەزينێکە نەرمە بەفرێکی تۆی دەوێ نەک کڕێوە

لە نێوانی سەرما و گەرما، شەپۆل و شەرم

هەر خۆشم دەوێی خۆشەويسترين کەسم

ئەڵمانيا

١٩ / ٣ / ٢٠٢٣




ئەی یار وا تێمەگە.. قەسیدەی: ستیڤان شەمزینی

وا تێمەگە ئەمە تەنیا خەیاڵێکە
نا، من چیتر گۆرانی مەرگ ناچڕم
تا ئەو کاتەی نقومی لەشی تۆ بم
هەموو ئەو شیعرە نائومێدانەشم
بەدوای هیوای رۆژێکەوەن
لێوەکانمان بۆنی یەکتر بگرن
ئەو ئاوازە زۆر جار غەمگینەی
لە توێی وشەکانمەوە دێت
مانای تەرکدانی ژیان نییە
واتای ماراسۆنیش نییە بەرەو مەرگ
نا، ئەمە حەسرەتی دوورییە
لە نیگاری خۆرەتاوی باڵات
ئەو وڕێنانەی لە شەودا دەیانکەم
ونبوون نییە لەناو قەرەباڵغی بەرلین
نا، گەڕانە بەدوای رۆژێکدا
لەسەر لەشی رووتت
نەخشەی نیشتمانی لەززەت بدۆزمەوە
وا تێمەگە ئەمە تەنیا دەردەدڵێکە
خۆشەویستیت ئاگرێکی پرتەقاڵییە
لە سەوزایی دەشتی خەونەکانم بەربووە
جوانیت جادووی هاروت و مارووتە
لە ژیانی عەوداڵ و گەڕۆکم کراوە
ماچە تامەزرۆ شەرمنەکانت
ئەستێرەن بەلێومەوە دەدرەوشێنەوە
هەڵکردنی شەماڵی سینگ و بەرۆکت
کوژانەوەی تووڕەییەکانمی بەدەمەوەیە
ئەو پەنجانەی گیتاری دڵتەنگی دەژەنن
حەزیان لە سیسبوونەوە نییە
لەناو باخە شەکەتەکانی بێهودەییدا
نا، ئەوانە ماندوون
دەیانەوێت گەشت بکەن
بەناو تاڵ بە تاڵی پرچی گوڵاوڕێژتدا
وا تێمەگە بیر لە خۆکوشتن دەکەمەوە
سەد ئەوەندەی تر
چارەگران بم لای ژیان
دەست ناخەمە گەردنی خۆمەوە
هەمیشە ئومێدم هەیە
ماچەکانی تۆ
پەلکەزێڕینە لە لاملم بنەخشێنێت
ئەگەر شیعرێکێشم خۆکوژیی ئەنجام بدا
دیارە دڵی لەوە رەنجاوە نەیتوانیوە
وەسفێکی تەڕی ماچێکی تۆ بهۆنێتەوە
یان زمانی دەبەسترێ و واقی وڕ دەمێنێ
لە دیمەنی ئەو تابلۆ ئیرۆسییەی
لەسەر سیسەمی لێکئاڵان دەینەخشێنین
ئەگەر بینینت زمانی شیعرم کورت بۆتەوە
مانای کورتهێنانی عەشقی من نییە
نا، دەستی حەزم زیاتر درێژ کردووە
بۆ ئەوەی پەنجەکانم بگەنە
هەموو سەرچاوە روونەکانی چێژ
وا تێمەگە لە باسی مردندا
سەرقاڵی گۆڕهەڵکەندنم بۆ جوانییەکانم
نا، ئازیزم بابەتەکە مردنی مەرگە
بەو خەنجەرە نوک تیژانەی
لەرێگەی رژانمان بەسەر یەکدا
لە ناو سکی مردنی وەردەدەین
هێندە لە هۆگربوونم بە پایز سڵ مەکە
گەڵاڕێزان لە قامووسی مندا
پێچەوانەی مانا باوەکانی باخە
نا، ئازیزم وەرینی ماچە گەرمەکانی منە
بەسەر لەشی هەڵلەرزیوی تۆدا
گەڵاڕێزانی ئەسرینەکانی تۆیە
لە نێو دەفتەری شیعرەکانی مندا
واتێمەگە هێندە مەستی دەریام
ئیدی کانیاوی مەمکەکانت لە بیر دەکەم
نا، ئازیزم پێش ناسینی دەریا
لە هەر دوو کانییەکەی سینگت
تینووێتی سەفەری عەشقم دەشکاند
وا تێمەگە ئەی یار
لەهەنگاوە تیژتێپەڕەکانمدا
بەرەو شوێنێکی تر
ملی رێگەم گرتۆتە بەر
نا، ئازیزم ئەم پەلەپەلەم بۆ ئەوەیە
چرکەیەک زووتر بگەمە

دوورترین مەودای لەشی ناسکت

5-5-2019
سوێد – مالمۆ
ئەمڕۆ پاش گەڕانێکی زۆر بەناو شاری مالمۆدا لەگەڵ “دکتۆر فەرمان”ی پورزام. بە ماندوێتیی ئەم شیعرەم نووسی کە بە درێژایی پێنج کاتژمێری ناو شەمەندەفەری نێوان ستۆکهۆڵم بۆ مالمۆ بیرم لێ دەکردەوە. وشەکان لەو ساتەوە وەک پۆلە چۆلەکەیەکی ماندووی تینوو لەسەر چەمی مێشکم نیشتنەوە کاتێک لە سێنترال ستاخۆنی ستۆکهۆڵمەوە شەمەندەفەر کەوتە جوڵە رووەو کۆتا شاری باشووری سوێد واتە مالمۆ.




کرێ.. پشکۆ ناکام

…….ئەم خانوە کارتۆنییەی بە “قەوارەی هەرێم”!! ناو ئەبرێ ، هەر لە دروست بوونیەوە ئەزانرا کە ڕۆژێک کۆتایی پێ ئەهێنرێ ، ئەگەر و نەگەری نیە بەڵکو “کەی و چۆن”ی هەیە ، چونکە ئەم خانوە کە دیوارەکانی بە ئاڵای کوردستان؛؛و داڵی حیزب و چەن دروشمێکی سواوی ژەنگ گرتوو ڕازێنراەوتەوە بەڵام بناغەی خانوەکە خەڵکانی تر دروستی کردوە ، لایەکی بناغەکە چیمەنتۆی تورکیە ،لاکەی تر چیمەنتۆی ئێرانیە ، لەولاشەوە چیمەنتۆیەکی تێکەڵاوی هاوپەیمانەکانمانە!!! كە بەشی خۆیان تیا گل یاوەتەوە ، لە خواریشەوە گەرچی دیوارەکە کراوەیە بەڵام ڕۆژ نیە لەگەڵیا قەوارەکە توشی هەڵاو بگرە نەبێ ، کە ئەویش بەغایە … ئەم خانوە کە نەوتێکی زۆری تیایە خاوەنەکانی بەردی بناغەی ئاگایان لە هەموو شتێکە و نەک بە بەرمیل بە لیتر و گاڵۆنیش چەنی لێ لرف ئەدرێ و خەشنۆش ئەکرێ ئاگادارن ، لەگەڵ ئەوەشا بێ دەنگن ، ئەو ئامانجە سیاسەی لە بوونی قەوارەکە دەستیان ئەکەوێ تا ئێستا لەوە زیاترە کە لە خۆیانی تێک بەن ، بەڵام ئەمە تا سەر نیە ، چونکە چۆن ئەمریکا و هاوئەمریکیەکان سوور بوون لەسەر لابردنی”صدام” جا نەک چەکی تۆتۆمی چەرەس و گوێزیشی هەبوایە هەر ئەبوایە لێ ی بەن، ئەمڕۆش ئەوان پێویستیان بە پێگە “جوگرافی”یەکەی قەوارەکەیە ، کێ حاکمە و جۆن حوکم ئەکا و چۆن ئەدزێ موهیم نیە ، موهیم ئەوەیە وەک ناوچە چەن لە خزمەتی ستراتیجیەتی ئەمریکا و هاوەکانێتی ، تورکیا لایەکی خانوەکەی ئینتیداب کردوە و نەک کرێ نایا بەڵکو خودی قەوارەکە بوە بە دەغیلەیەکی گەورەی جەژنانە ئاسا بۆی ، سوریا کە خۆی خواخوایەتی زوو زوو پیا نەکێشن کەچی ئەنجا حسابی تیپێکی دوو گۆڵی گەڕەک بۆ قەوارەکە ناکا ، بەغاش لە ڕووی دەستوورییەوە قەوارەکەی گوشیوە هەر لە هەولێرەوە ملێک سەری دەرهێنا بەغا بە دادگای فیدڕاڵی و پرینستپەکانی فیدڕاڵییەوە وایان پیا ئەکێشێ سەدجار مەعزەرەت هێنانەوە و خۆ بە عێڕاقی زان دادی قەوارەکە نایات..لە هەمووی گرنگتر ئەوەیە ئەو خەڵکەی لەهەرێم ئەژین ” قەرەج”یش بونایە هەر هەمان حسابیان بۆ ئەکرد چونکە ئەوان پێویستیان بە خاک و پێگە جوگرافییەکەیەتی ئیتر تۆ بەکام زمان بۆڵە بۆڵ ئەکەی وەک میسرییەکان ئەڵێن” ما یحسبوش”..
دەسەڵاتی هەرێم لە خانوە کارتۆنییەکەی قەوارەکەیا لەسە بەڕەیەک دانیشتوە کە بەڕەی هاوپەیمانەکانە ، کەی ئەو دۆستە زۆر دێرینانەی !!! کورد ئیشیان بە قەوارەکە تەواو ڕایئەکێشن و بە هەوای ڕاکێشانەکە دیوارە ڕەنگاوڕەنگەکانیش ئەڕوخێن و چیرۆکەکەش بەیەک شێوە کۆتایی یەت کە لای خەڵک سەیر نابێ چونکە خەڵک بە ئاش بەتاڵ وەک کۆتایی حکایەت ئاشنان ، ڕەنگە قسەکردن لەسەر ئاڵتەرناتیڤی قەوارەکە باسێک بێ کە لە مەبەستەکانی ئەم نووسینە نەبێ ، ئیتر هاوار هاواری ” دەستکەوتی خوێنی شەهیدان” و ئەنفال و ..و…و…ئەچێتە خانەی “بۆ حەلاوی باس کە”.. هەر بێ خانویەک بە موەقەت خانوی وەرگرت ئەبێ بزانێ ڕۆژێک پێ ی ئەووترێ فەرموو بۆ دەرەوە….پرسیارەکە ئەوەیە دوای داڕمانی خانوەکە ، چادر بۆ دانیشتوانەکەی هەڵ ئەدرێ یان بە کەلاوەیی ئەخرێتە سەر بەغا ؟ یان بە جۆر و نرخێکی تر ئەدرێ بە کرێ…!!




شانۆ بۆ هـەرزەکاران/ گـوێـدرێـژ و گـورگ.. رەزا شـوان

 
(کەسـایـەتییەکـان: گـوێـدرێـژ. سـەرۆک ، گـورگ ، رێـوی ، مـشـک ، ئاژەڵـەکـان)
(
شـوێـن: دارسـتانـێکی جـوان و گـەورەی پـڕ لـە ئـاژەڵی هـەمـەچـەشـنەیە)

بەشی یەکەم


چـيرۆکـبێژ: هـەبـوو نەبـوو، لە سـەردەمـێکی زوو، دارسـتانێکی زۆر جـوان هـەبـوو. کۆمەڵـێکی زۆر لە ئـاژەڵانی هەمەچـەشـنە، پێکەوە بە ئاشتی و ئارامی و هـێمنی لەم دارستانەدا دەژیـان. بە هەڵـبژاردن ئاژەڵـێکـیان کردبوو بە سەرۆکی دارسـتانەکەیـان.

رۆژێـک گـورگـێک سەردانی ئـەم دارسـتانەی کـرد. چـیی وت؟ وەرن بـا پـێـکەوە ئـەم گـورگـە بناسین و بـزانـین نیـازی چـییـە؟

گورگەکە: بێگومان ناوبـانگی ئەم دارسـتانەم بـیستووە، کە چـۆن ئاژەڵـەکانی لە سایەی سەرۆکە خۆشەویستەکەیاندا، بە تەبایی و ئاشتی و خۆشی دەژین و هـیچ کێشەیان نییە. هەلێکی باشم بـۆ رێککەوتووە، بۆ ئەوەی ئاشتی و سەقـامگیریی لەم دارستانە جوانەدا تێکـبدەم. ئاژاوە و گـێرەشێوێنی دەخەمە نێـوان ئاژەڵەکانەوە، تا بگەم بە مەرامی خـۆم. مەرامیشـم ئەوەیە، کە ببـم بە سەرۆکی ئاژەڵـەکـانی ئـم دارســتانە گـەورەیە. کە پـڕە لە کەروێـشک و بـاڵـندە و ئـاسکە و جـۆرەهـا ئـاژەڵ. ئـەوەش دەزانـم کە هـێنانـەدیی ئـەم ئامـانجـەم ئاسـان نیـیە و قـورسە. دەشـزانـم کە چـۆن هـەنـدێ لە ئـاژەڵە سـاویـلکەکـان و ئەوانەشیان کە فـێڵبازن هەڵیانبخەڵەتێنم و یارمەتیم بـدەن، تا بگەم بەوەی دەمەوێت.

چـیرۆکـبێژ: دوایی گورگە گـوێێ لە بانگەوازێـکی گـوێـدرێـژەکە بوو. دەبێـت چی بڵێت؟

گوێـدرێـژەکە: ئەی خەڵکی بەڕێـزی دارستانەکەمان، دانـای دارستان و سەرۆکمان، ئەو مژدەیەتان دەدەنێ و پێتان دەڵێن، ئەمساڵ ساڵێکی تایبەتی دەبێت، کە هەموو رۆژەکانی هـەر خـۆشی و شـادی و کارکـردن دەبـێـت.

گورگەکەکە: ئاهـا.. کەواتە گـوێـدرێـژی گـەورە، یـاوەر و قـسەکەری تایبەتی سەرۆکە. ئەو کەسەیە کە دەتوانێت لە بەدیهـێـنانی پـلان و تەگـبیرەکەم یارمەتیـم بـدات. ئەوەش دەزانـم، کە گوێـدرێـژەکە دڵسوزێکی راستیی سەرۆکەکەیانە، بەڵام منی گـورگ، بەڵێ مـنی گـورگ، دمناسن کە گـورگ کـێیـە و چـیی لەدەسـت دێـت.

چـیرۆکبـێژ: گـوێـدرێـژەکە قـسەکـانی تەواوکـرد و وتی:

گوێـدرێـژەکە: ئەوانەی لێرە ئامادەن، با ئەم مـژدەیە بە ئەوانە بگەیەنن کە لـێرە نین.

چـیرۆکـبێژ: دوایی گـوێـدرێـژەکە ئـاژەڵـێکی بیـنی کە خەڵـکی دارسـتانەکەیـان نەبـوو. ئاژەڵـەکە لـێی نـزیک بـۆوە، تا گەیـشـتە لای گـوێـدرێـژەکە، ئەویـش گـورگـەکە بـوو.

بەشی دووەم

گورگەکە: رۆژ باش ئەی مامۆستا گوێـدرێژ، مامۆستای هەموو گیانلەبەران و سەرۆکی ئاژەڵانی ئەم دارسـتانە، خـاوەنی دەنگـێکی خۆش، کە خۆشترە لە قـاسپە قـاسپی کەو و لە جـریـوەی چـۆلەکە. بەڕێـزتـان بە ئارامی و دانـایی و دڵـپاکی و خۆڕاگـری ناسراون.

گـوێـدرێـژەکـە: تـۆ کـێیـت؟ ئـەم سةتایشانە چـین دەربـارەی مـن دەیـانـڵـێیـت؟

گورگەکە: رەنگە ئەوە نەزانیت، کە باپـیرەی مـن و تـۆ ئامۆزای گیـانی بە گیانی بوون. ئەم سـتایشانە زۆر کەمـن دەربارەی گـەورەیی و دانـایی بەڕێـزتـان.

گوێـدرێـژەکە: تـکایە خـۆت بناسێـنە و پێـم بـڵێ تـۆ کـێیـت؟

گـورگەکە: گەورەم من گـورگم و خـزمێکی نزیکـتم. من لەو کەسانەم کە زۆر سەرسامی کەسـایەتی تـۆی مـەزن و ئـەو کـارە گەورەکـانەی کە دەیـانـکەیـت. گـەورەم گـوێـدرێـژ، گـەر تـۆ نەبـوویـتـایە، ئـەم ژیـانە خـۆشـەی کە لە دارســتانەکـەدا هـەیە نـەدەبـوو.

گوێـدرێـژەکە: ئەهـاااا. قـسەکـانت دروسـتن.

گورگەکە: بەڵێ گـەورەم، من لە دارستانـێکی دوور لێـرە دەژیـم. بەڵام ناوبانـگی تـۆمان بیستووە. لە هـەمـوو کـۆبـوونەوەکانی ئاژەڵـەکانی دارسـتانەکەمـانـدا، کـاتێک کە بـاسی ئـارامی و دڵـسـۆزی و خـۆڕاگـری دەکـەیـن، بـۆ نمـوونە ئـامـاژە بـە بەێـزتـان دەدەیـن، منـیـش بە شـانازییەوە دەڵـێم کە تـۆ خـزمی منـی.
بەڵام پرسیارێک رامانی کردووم، نازانـم تـۆ چی سوودێکت لەم مانـدووبوون و کارانەت دەستکەوتووە؟ هەموو کارەکانت لە پەرژەوەندی سەرۆک دایە، کە تێر دەخەوێت و پاڵی لێـداوەتەوە و هـەر خەریکی خـواردنە، تـۆ دەیکەیـت و ئـەو بەرەکـەی دەخـوات. بـەڵام ئەو داماوەی کە لە بەیانییەوە تا ئێـوارە رەنـج دەدات و خەریکی چارەسەری کێشەکانە

ئـەوە تـۆی، لەگەڵ ئەوەشدا تێر خواردنت ناکەن. مـن دڵـم بـۆت دەئێشـێت.

گوێـدرێـژەکە: قـسەکانـت راسـتن. بە داخـەوە کە ئەمـە سـروشتی ژیـانە.

بەڵام سەرۆکمان بە دەنگ و بە رازیبوونی هەموو ئاژەڵەکان هەڵـبژێراوە و کـردوومـانە بە سـەرۆک و بە فەرمانـڕەوامان.

گورگەکە: بەڵام بەڕێـزم تۆ شایەنی ئەم پۆستەی، دوودڵ مـەبە، من لە ئێستا بە دواوە ئامانج ئەوەیە کە تـۆ ببیت بە سەرۆکی دارستانەکە. بۆ خـۆت پـاڵی لێبدرەوە و فەرمانکە، خۆشترین خـواردن دەخـەنە بەردەمت. بەڵام پێویـستە گوێـدێـربیـت و بە قـسەم بـکەیـت.

گوێـدرێـژەکە: بە دڵـنیاییەوە بە قـسەت دەکەم.

گورگەکە: ئێـستا ببـمبە بـۆ لای سـەرۆک، تـا رازی بـکەم، بۆ ئـەوەی واز لە دەسەڵات بهێنێت و تۆ لە شوێنی خۆی دابنێت و لەسەر کورسی سەرۆکایەتی دابنیشیت و فـەرمانـڕەوابیـت.

بەشی سـێیەم


چـیرۆکـبێژ: گـوێـدرێـژەکە گـورگـەی بـرد بـۆ لای سـەرۆک و پـێی ناسانـد.

گوێـدرێـژەکە: سەرۆکی گەورەم، ئەم گورگە میوانی دارستانەکەمانە، کەسێکی باش و رووخۆشـە. دەمـەوێـت بـیکەیـت بە یەکـێک لە نـزیـکەکـانی خـۆت.

سەرۆک: فەرموو بەخـێربێیت گورگ. بێگومان گەر وابێت لە خۆمی نزیک دەکەمەوە.

چـیرۆکبـێژ: گوێـدرێـژەکە، چـووە دەرەوە. خەریکی کارەکـانی خـۆی بـوو. گورگەکە لە لای سەرۆک مایەوە و دەستی بە ستایشکردنی سەرۆک کرد و زۆری بە شان و باڵـیدا هـەڵـدا. زۆ مـەرایی لە بەردەمیـدا کرد. دەیهـێنـایە پێـکەنین، تا سەرنـجی سەرۆکی بۆ لای خـۆی رابکـێشێـت و پێی سەرسـام بێـت.

سەرۆک: لە ئەمـڕۆ بەدواوە تـۆ لـە جـێی گـوێـدرێـژەکە، جـێگـری تایبـەتی منـیـت.

گـورگـەکە: زۆر سوپـاس سـەرۆک، کە بە زوویی ئەم پـۆسـتەت بە مـن بەخـشی.

چـیرۆکبـێژ: گـوێـدرێـژەکە کە ئەمـەی زانـی، زۆر لە گـورگـەکە تـووڕەبـوو.

گوێـدرێـژەکە: چی روویـدا؟ ئـەی ئێـمە لەسەر ئەوە رێکـنەکـەوتین کە من بکەیت بە سـەرۆک؟ تـۆ ناپاکـیت لەگـەڵمـدا کـرد.

گـورگەکە: ئامـۆزا گیـان، تـووڕە مـەبە، قـوربـانی گـوێیە درێـژەکانت بـم. چـون بۆ ئـەم کارە سەرۆک رازی بـکەم، ئەگـەر لـێی نـزیـک نەبمـەوە.

گوێـدرێـژەکە: ئەهـاااا، بـەڵی راسـتە.

گـورگـەکە: گەورەی بەڕێـزم سەرۆک، ئەمەوێت لە کارێکی گرنگ ئاگادارت بکەمەوە.

سەرۆک: فەرمـوو قـسەبـکە و چـی هـەیە بـۆمی بـاس بـکە.

گـورگـەکە: هـەمـوو ئاژەڵـەکـان لـە دارسـتانەکـەدا، باسی ئـەوە دەکـەن، کە بەڕێـزتـان دەتەوێـت واز لە دەسەڵات بهـێنیـت و دەستبەرداری پـۆستی سەرۆکی دارستانەکە بیت.  گوێـدرێـژ لە جـێگای خـۆت دابنێیـت و بـکەیـت بە سەرۆک. هەمـووشیان گوێـدرێـژ لە تـۆ لەپێـشـتر و بە شـایـەنی سـەرۆک و دەستەڵاتی دەزانـن. ئایـا راسـتە کە بەڕێـزتان دەست لە سەرۆکـایەتی هـەڵـدەگـرن و گـوێـدرێـژ لە شـوێنی خـۆت دادەنێـیـت؟

سەرۆک ـ بە تـووڕەییـەوە: کـێن ئەوانـەی وا دەڵـێن، هـەر هـەمـوویـان دەکـوژم.

گـورگـەکە: کەواتە ئـەمـە درۆیـە، ئـەم قـسەیـەیـان بە دەمی تـۆوە هـەڵـبـەسـتووە. وا دیـارە کە گـوێـدرێـژ، چـاوی بـڕیـوەتە دەسـتەڵات و سـامـانـەکـەی بەڕێـزتـان.

چـیرۆکـبێژ: لە دوای چەنـد رۆژێـک، گورگەکە، بـووختـانی بـۆ پاسەوانەکانی سەرۆک هەڵـدەبەستێـت.

گـورگةەکە: سەرۆکی گـەورەم، ئاشکرایە کە پاسەوانە تایبەتییەکانـت، گوێـدرێـژەکەیـان خۆشـدەوێـت، دەستیان لەگـەڵـیدا تێکەڵکـردووە. قەرسیل و کاوجـۆی زیاتری دەدەنێ تا کـێشی زیـاتربێـت. دڵگـرانـم کە لە مـن زیـاتر، هـیچ کەسێکی دڵسۆز بە دەورتەوە نییە.

سەرۆک: قـسەکانت راسـتن، هەر ئێستا هەموو ئەو تاوانبـارانە دەخەمە بەنـدیخانەوە.

چـیرۆکـبێژ: سـەرۆک گـوێـدرێـژەکە و پاسەوانـەکـانی خـستە بەنـدیخـانـەوە.. لە دوای چەنـد رۆژێـک، با بـزانین گـورگە چئ پیـلانێـکی تـری لەبـن سـەردایە.

گـورگـەکە: سـەرۆکی گـەورە و رێـزدارم، ئێـستا هـیچ نـاپـاکـێک بە دەورتـەوە نیـیە. گـەر رێـمپێـبـدەدەیـت، پێـشـنیاری کارێـکی گـرنگـت بـۆ دەکـەم.

سـەرۆک: بێگـومـان جێگـری دڵپـاکـم، رێپـێـدراوی، فـەرمـوو پێشـنیارەکەت چـییە؟

گورگەکە: گەورەم، من بە پێویستی دەزانـم، کە خودی بەڕێـزتان سەردانی بەندیخانەکە بکەن تا لەوە دڵـنیابن و دڵتـان داکەوێـت، کە هـەمـوو ناپاکەکـان لە بەنـدیخـانەدان و بە چـاوی خـۆت بیـانبـینیـت.

سـەرۆک: بـەڵێ ئەمـە دەکـەم. دەی تـۆش هـەسـتە با بـڕۆیـن بـۆ بەنـدیخـانەکە.

چـیرۆکـبێژ: سـەرۆک دەچنـە بـەردەم دەرگـای بەنـدیخـانەکە

گـورگەکە: سەرۆکی پایەبەرز، ئەوەتە واین لە بەردەم ئەو تاوانبارانە. بەڵام خۆت بە تەنیـا بچـۆرە نـاو بەنـدیخـانەکـەوە. بـۆ ئـەوەی هەمـوویان رەزیـل بکەیـت.

سەرۆک: ئـەی تـۆ بۆ نایەیتـە ژوورەوە؟

گـورگەکە: مـنی پاسەوانە دڵسـۆزەکـەت. لە دەرەوەدا دەوەسـتم و چـاو بە هـەمـوو لایەکـدا دەگـێڕم و ئاگـاداریـت دەکـەم.

چـیرۆکـبێژ: سـەرۆک هەر خۆی چووە ناو بەنـدیخانەکەوە. گورگەکە یەکسەر دەرگای بەنـدیخـانەکەی داخـست و قـاقـا پێکەنی قـوفـڵی کـرد و کـلیلەکەی لە گەڵ خـۆی بـرد.

گـورگـەکە: ئەوا سەرکەوتـم و بە مەرامم گەیشتم، ئێستا من سەرۆکی ئەم دارستانەم.

چـیرۆکـبێژ: سـەرۆک کە زانی کـەوتە داوی پیـلانی گـورگـەکەوە، داوای لێـبووردنی لە پاسەوانەکانی و لە گـوێـدرێـژەکە کـرد. گـوێـدرێـژەکەش داوای لـێبووردنی لە سەرۆک کـرد. کە وایـزانی کە جـێگەی سـەرۆک دەگـرێتەوە و دەستەڵاتـەکـانی دەگـرێتە دەسـت.
 هەمـوویـان بیریـان لەوە دەکـردەوە کە چـیبکەن بـۆ ئـەوەی لە بەنـدیخـانە رزگـاربـن.

لە دەرەوەی بەندیخانەدا، گورگەکە متمانەی بە رێـوییەکەی هـاوڕێی هەبوو، پشتی بە ئـەو دەبەسـت. رێـوییـەکە بە هـەمـوو لایـەکی دارسـتانەکـەدا رۆیـی راگـەیـانـد.

رێـوییەکە: خەڵـکی دارستانەکەمـان، سەرۆکمـان بـۆ گەشتێکی یەکجـار دوور رۆیی و ناگـەڕێتەوە. گـورگەکەی لە جـێی خـۆی کـرد بە سـەرۆک و هـەمـوو دەسـتەڵاتـەکـانی بە ئـەو سـپارد. لە ئەمـڕۆوە گـورگـەکە سەرۆکمـانە. دەبێت ملکەچی بڕیـارەکانی بـن.

چـیرۆکـبێژ: ئاژەڵـەکـانی دارسـتانـەکە، سەریـان سـوڕمـا، دەیـانـپرسی چـۆن شـتی وا دەبێـت؟ چۆن سەروک ماڵئاوایی لێمان نەکـرد؟ بەڵام هـیچ وەڵامێکیان دەستنەکەوت. بـۆیـە بـڵاوەیـان لێکـرد. تەنیـا مشکـێکی بچـکـۆلە نەبـێـت. کـە بـڕوای بە قـسـەکەی رێـوییـەکە و گـورگـەکە نەکـرد. بـڕیـاری دا کە راسـتی بـزانێـت.

بەشی چـوارەم


چـیرۆکـبێـژ: لـە نیـوە شـەودا، مـشکەکـە بە دیـواری شــوورەی کـۆشـکی سـەرۆکـدا هـەڵگـژا و سەرکەوت و دابـەزی، تا گەیشتە شوێـنێکی زۆر نـزیک لە کـۆبـوونەوەی نێـوان گـورگەکە و رێـوییەکە، خۆی شاردەوە و نەیان بینی، گۆێی لە قسەکانیان گرت.

رێـوییەکە: گەورەم گـورگ، بۆم بگـێڕەوە، کە چـۆن بەم خـێراییە بوویـت بە سەرۆك؟ تـۆ مـاوەیـەکی زۆر کـەمە ا بـوویـت بە میـوانی ئـەم دارسـتانە.

چـیرۆکـبێژ: گـورگـەکە قـاقـا پـێـکەنی و بە تەڵـفـیـسی و بە دەنگـێکی بـەرزەوە.

گـورگەکە: ساوێـلکەیی و گـەمـژەیی گـوێـدرێـژەکـەم قـۆسـتەوە. ئیـنجـا فـێـڵ و پیـلانی خۆم بۆ بەدەستهێنانی بڕوا و متمانەی سەرۆک. تا توانیم گوێدرێژەکە و پاسەوانەکانی سـەرۆک و سـەرۆک خـۆشی بـخـەمـە بەنـدیـخـانـەکـەوە. دەرگـای بەنـدیخـانـەکـەشـم کلـیل دا. کـلیلەکەی لەژێـر سەرینـەکەم دامنـاوە. ئێـستا مـن سـەرۆکی ئـەم دارسـتانەم.
لـە بەیـانییـەوە دەسـتـدەکـەم بـە خـواردنی کەروێـشـکەکـان و ئاسـکەکـان و ئـەودوای ئاژەڵـەکان. هەر رۆژی یەکـێکـیان دەخـۆم. بەشی تـۆش لەو خواردنە خۆشانە دەدەم.

چـيرۆکبێژ: مشکەکە گوێی لە هەموو قـسەکانی رێـوییەکە و گورگەکە بوو. بە خـێرایی و بێ ئەوەی بیبینن لەو شوێنە هاتە دەرەوە. بە پەلە هەموو ئاژەڵەکانی دارسـتانەکەی کۆکـردەوە، قسەکانی رێـوییەکە و گورگەکەی بۆ گـێڕانەوە. ئاژەڵەکان سەرسـام بوون. پـرسییان چـیبکەین لەگـەڵ ئـەم گورگـە ناپـاکە و ئـەم رێـوییـەی هـاوڕێیـدا؟

مـشکەکە: دوودڵ مەبـن، ئـەوەی لـێـتانـم دەوێـت، بەیـانی زوو لـە دەوری کـۆشـکی سەرۆکـدا کـۆببنەوە، گـەر بینیتـان گـورگـەکە و رێـوییـەکە دیانـەوێـت لە کـۆشکەکە رابـکەن، دەرفـەتیان مـەدەن و هەر هەمـووتـان هـێڕش بکەنە سەریان و بیانگـرن.

چـیرۆکـبێژ: بەیانی زوو مشکەکە چووە ناو کۆشکەکە و لە ژووری گورگەکەدا خۆی شاردەوە. هـەرکە گورگەکە لە ژوورەکـەی دەرچـوو، مشکەکـە بە خـێرایی کلیلەکەی لەژێـر سـەرینی گورگەکە دەرهـێنا. چـووە بـەردەم دەرگای بەنـدیخـانەکە و کـلیـلەکەی بـۆ سەرۆک هـەڵـدا.

مـشکەکە: سەرۆکی گەورەم، ئەمە کـلیلی دەرگای بەندیخانەکەیە و قـوفڵەکی بکەنەوە. بەڕێـزت و گـوێـدرێـژەکە و پاسـەوانەکانـت وەرنە دەرەوە، لە دەوری بەنـدیخـانەکـەدا چاوەڕێتان دەکەن. هەموومان هـێڕش دەکەینە سەر گورگەکە و ڕێویییەکەی هاوڕێی. دارستانەکەمان لـەو ناپـاکانە پاک دەکەینـەوە.

سەرۆک: زۆر زۆر سـوپـاس مـشکی ئـازا و دڵسـۆز.

چـیرۆکـبێژ: دوای چەنـد خـولەکـێک سەرۆک و گوێـدرێـژەکە و هەموو پاسەوانـەکان، لە بەنـدیخـانەکـە هـاتـنە دەرەوە. هـەمـوویـان دەوری کـۆشـکەکـەیـان دا. رێـویـیـەکە شارەزابـوو، لە کونێکی گەورەی دیـواری کۆشکەکەوە لەگـەڵ گـورگەکەدا دەرچـوون.  توانیان رابکەن، بەڵام لە دەروازەی دارستانەکەدا رووبەڕووی ئاژەڵـەکان بوونەوە و هـێڕشیان کـردە سەریـان و هـەردووکیانیـان گـرت. خستیانیان نـاو بەنـدیخـانەکەوە و دەرگـاکەیـان لەسەریـان کـلیـل دا.

چـیرۆکـبـێژ: منـداڵـە چـاوگەشـەکـان، بـینەرانی خـۆشـەویـست، یەکـێتی و خـوشی و ئاشـتی و سـەقـامگـیری  بـۆ دارسـتانـەکە گـەڕایـەوە. سـەرۆکـیش میـدالیـای زێـڕی ئـازایـەتی و دڵسـۆزی لـە مـلی مـشکە بچـکـۆلـەکـە کـرد.
چـەپـکێ گـوڵ و چـەپـکـێک نـێـرگـز.. مـەرگـتـان نـەبـیـنـم هـەرگـیـزا و هـەرگـیـز.

ـ تـەواو ـ

  (*) بە دەستکارییەوە، ئەم شانـۆیەم لە عـەرەبییەوە، وەرگـێڕاوە بۆ کـوردی. ناوی نووسـەری لەسـەر نـییـە.

رەزا شـوان




زەبرە کاریگەرەکانی مێگەل.. نەوزاد بەندی

کورد عادەتێکی تریشی هەیە ، پۆستێکی فەیسبوک بخوێنێتەوە ، ئەگەر زۆرینە دەستخۆشییان لێ کردبێ ، ئەمیش دەستخۆشی لێ ئەکا ..ئەگەر زۆرینە جنێو و سوکایەتییان پێ کردبێ ، ئەمیش بە ئاژداد و ئابائیا دێتە خوارەوە ..
ئەگەر هیچ کۆمێنتێکی بۆ نەنووسرابێ ، ئەمیش هیچ کۆمێنتێکی بۆ نانوسێ تەنانەت ئەگەر یەک دنیا تێبینیشی لەلا دروست بووبێ ..
ئەمە عەقڵیەتی مێگەلی پێ دەووترێ ..واتە عەقڵی زۆرینە ئەبێتە بڕیاردەر و هیچ مەودایەک نیە بۆ بیرکردنەوەی تاک ..وەک چۆن ئەچیتە لای فرۆشگایەک ئەڵێ تاکمان نییە ، هەمووی جوملەیە ..! ..لێرەدا ترس لە بیرو بۆچوونی تاکە کەس هەیە ، شەرم هەیە ، دیوارێک لە نێوان تاک و بیرو بۆچوونیدا هەیە ناتوانێ دەستی بۆ ببات و کاری پێ بکات ..لێرەوە ئیتر مێگەل دروست ئەبێ و زۆرینە هەمان قسە و هەمان ڕەنگ و هەمان ستایڵن ..ئەوەیشی لەو یاسایە لابدات ، کۆمەڵێک زاراوایان بۆ داناوە ، وەک : شێت ، یاخی ، تیرۆریست ، تابووری پێنج ، هەڵەوەڕ ، زۆربڵێ ، بێ ڕەوشت ، قسەزل ، یەع ، ….ئەم زاراوانە وا دەکەن کەسێک زۆر بەهێز و توانا نەبێ ، نەتوانێ بیر و بۆچوونی خۆی دەربڕێ و لە نێوان بەرداشەکانی مێگەلەکە دەربچێ ..
بەو جۆرە کۆمەڵگایەک ئەبینیت هەموویان برنج و فاسۆڵیا ئەخۆن و ڕقیان لە ماسیخواردنە ..جلەکانیان یان ڕەساسی یان ڕەشە ..مناڵەکان ئەڕۆنەوە سەر پیشەی باوکەکان ..ئازاری گیاندار و درەخت دەدەن ..شەقام و دەشت و دەر بە دوژمنی خۆیان ئەزانن و ئەیشێوێنن و پیسی ئەکەن ..دین تەنها چەن جوڵە و گەشتێکی سعودیەیە و ..دژە دینەکانیش کە گەیشتنە شەست و حەفتا ساڵ ، بە بێ هیچ خوێندنەوە و قوڵبوونەوەیەک ، لە پڕێکا ئەگەڕێنەوە و ئەبن بە ئاینخواز ، سووک تەماشای ڕەگەزی مێ ئەکەن و بە هەر نێرێکیان بڵێیت لە ژن ئەچیت ، هێرشت بۆ دێنێ ، چونکە لای زۆرینە ژن بوون سوکایەتییە …..هتد ..

ــوێنەکە لە کەناڵی ڕووداو وەرگیراوە ، ئەویش هەر فەلسەفەی مێگەلە ، کە دەبینێ زۆرینە شوشە و پاشماوەکان لە دەشت ودەر فڕێ دەدەن ، ئەویش فڕێی دەدا ..چونکە بە عەقڵی زۆرینە کار ئەکا ، عەقڵی خۆی غائیبە یان خەوتووە و خەبەری ناکاتەوە .

نەوزاد بەندی