لە تۆڵەی ئەوهێرشەی کە ئیسڕائیل کردیە سەر کونسوڵیەی ئێران لە دیمەشقی پایتەختی سوریاو چەندین گەورە بەرپرسی پاسدارانی کوشت، ئێران لە رۆژی 13 و بەیانی زووی14ی ئەم مانگی نیسانەدا هێرشی تۆڵەی خۆی بۆ سەر ئیسڕائیل ئەنجامدا! لە بۆ ئەنجامدانی ئەو تۆڵەیەش پێش وەختە ئێران ئیسڕائیلی ئاگادارکردەوە وکاتێکی دیاریکراوی جێمتمانەشی دانا کە بریتیبوو لە ٢٤ بۆ ٤٨ سەعات کە هێرش دەکاتە سەر ئیسڕائیل و تۆڵەی خۆی لێدەکاتەوە!

ئێران هێرشەکەی ئەنجامدا و بەڵێنەکەی بە ڕاستگۆیانە ڕێک لەو کاتەدا جێبەجێکرد کە بۆ ئیسڕائیلی دیاریکردبوو! بە پێی دەزگاکانی ڕاگەیاندنی ئیسڕائیلی و جەزیرەی قەتەڕ و هەروەها بە پێی قسەکانی گیلاد ئەردان Gilad Erdan نوینەری ئیسڕائیل لە کۆبوونەوەی بەپەلەی ئەنجومەنی ئاساییشی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان کە تایبەت بوو بە هێرشی ئێران بۆسەر ئیسڕائیل، دەرکەوت کە ئێران لەو هێرشەدا 170 دڕۆن و 30 ساروخی درێژمەودای کروز و 120 ساروخی درێژمەودای بالیستیکی بەکار هێناوە بە دەیان تەن لە تەقەمەنی هەستیارو بەهێزەوە!

بە دەرخستنی چەند سەرنجێک لەسەر ئەو هێرشە دەردەکەوێت کە تەواوی ئەو هێرشەی ئێران بۆسەر ئیسڕائیل لە ڕووی سیاسی و نێونەتەوەییەوە بە قازانجی ئیسڕائیل و زەرەری ئێران خودی خۆی شکایەوە چونکە:

یەکەم: پێش ئەو هێرشەی ئێران دەوڵەتی عیبڕی ئیسڕائیل بە هۆی کێشەی فەلەستینەوە هەم لە ناوخۆیداو هەم لە ڕووی نێو نەتەوەییەوە ئۆتۆریتەی سیاسی و پشگیری نێو نەتەوەیی و تەنانەت هی هەرێ دۆستەکانیشی ڕووی لە خوارێ بوو، بەڵام ئەو هێرشەی ئێستای ئێران هاوکێشەکەی ڕێک پێچەوانە کردەوە. ئیسڕائیل ئێستا لە ڕووی سیاسی و نێو نەتەوەییەوە ئۆتۆریتەی ڕووی لەسەرەو هی ئێرانیش ڕووی لە خوارێیە!
دووەم : ئەو هەموو ساروخە کروزەو مەودا دوورهاوێژانەو نزیکەی دووسەد فڕۆکەی دڕۆن، کە هەندێک سەرچاوە بە نزیکەی چوارسەد دڕۆنیان دادەنین، بە دەیان تەن تەقەمەنی هەستیارو بەهێزەوە لە چەندین لاوە هێرش دەکرێتە سەر ئیسڕائیل بەڵام هەموو زەرەری دەوڵەتی ئیسڕائیل لە ڕووی گیانییەوە بریتیبوو لە برینداربوونی کچێکی بەدەوی منداڵی تەمەن حەوت ساڵ بەڵام بەسووکی. ئێران بەم هێرشە توانی چی بکات و چی دەویست بیکات لە ئیسڕائیل؟

سێهەم : بە بڕوای من، ئەو هێرشەی ئێران ناچاریی بوو بۆ ئێران. ئەو هێرشە وەڵام دانەوەی ئاخوندەکان بوو بە فشاری ناوخۆی ئێران و هەروەها وەک وەبەرهێنانێکی سیاسیانەی ناوخۆیی بوو ، هەروەها وەڵامدانەوە بوو بە فشاری جیهانی ئیسلامیی بە تایبەتی جیهانی شیعەگەرایی، وەڵام دانەوە بوو بە فشاری حەمساویەکان و بابەتی دیفاع لە قودس و کێشەی فەلەستین و لە لایەکی تریشەوە بەڵێنێکی دابوو کە وەڵامی دەبێ بۆ ئیسڕائیل و ئەو هێرشەش وەک سڕینی ئارەقەی ڕووی سیستەمی ئاخوندگەرایی بوو!

چوارەم : بە بڕوای من، بەو هێرشەی ئێران بۆ سەر ئیسڕائیل بابەتی غەززەو خەڵکی داماوی فەلەستین و کێشەی فەلەستین و هێرشی ئیسڕائیل بۆ سەر شارو ناوچەی ڕەفەح کەوتە دواوەو بابەتی ئێران ئیسڕائیل بوو بە بابەتی سەرەکی ناوخۆ و نێو نەتەوەیی. ئێران بەم کارەی کێشەی غەززەی هێنایە دواەوە..ئەمەش وەک هاوکارییەک بوو بۆ ئیسڕائیل!

پێنجەم: من پێم وایە بەو هێرشەی ئێران بۆ سەر ئیسڕائیل چاوی ناوخۆ و نێو نەتەوەیی ڕووی پێ لە ئیسڕائیل و هێرشەکانی ئیسڕائیل بۆ سەر خەڵکی فەلەستین و غەززە وەرگێڕاو خەریکی کرد بە ئێرانەوە..ئەمەش هاوکاری ئیسڕائیلی کرد لە ڕووی سیاسییەوە!

شەشەم : ئێران بە و هێرشەی بۆ سەر ئیسڕائیل هێزی خۆی نیشانی ناوخۆ و نێودەوڵەتی دا کە تواناو هێزی سەربازی چەندە و لە چ ئاستێکدایە ئەگەر بیەوێت شەڕ لە گەڵ ئیسڕائیل بکات؟ ئێران نیشانی ناوخۆ و نێو نەتەوەیی دا کە بەو هەموو هێرشە بەرفراوانە مووشەکی و درۆنیە نەیتوانی زەرەرێک بە ئیسڕائیل بگەیێنێت! نیشانی دا کە هەمووی هاش و هوشی ئیعلامیی بوو! خەڵک وای لە ئێران ڕا دەبینی کە ئیسڕائیل لە یەکەم هێرشدا هەر قوت بدات !

حەوتەم : بە بڕوای من، ئێران بەو هێرشەی کە کردیە سەر ئیسڕائیل بۆی دەرکەوت کە ناتوانێت لە ڕووی سەربازییەوە ڕووبەڕووی ئیسڕائیل ببێتەوە! چونکە بەو هەموو هێرشە گەورەیەی نەی توانی زەرەرێک بە ئیسڕائیل بگەێنێت! هەموو ساروخ و دڕۆنەکانی لە ئاسماندا پێش ئەوەی بگەن و زووربەیان لە نیوەی ڕێ تەقێنرانەوە! لێرەدا زانست و پێشکەوتن و تەکنەلۆجیای سەردەم کەوتە بەرامبەرکێ لەگەڵ هاش و هوشی ئیعلامیی سیستەمی ئاخوندی! هەموو کەسیش شاهیدە کام لا دەیباتەوە.

هەشتەم : ئەو هێرشەی ئێران بۆ سەر ئیسڕئیل وەک پشتگیرییەک شکایەوە بۆ دەوڵەتی عیبڕی ئیسڕئیل چونکە هەندێک دەوڵەت کە خەریک بوو لە ئیسڕائیل دەتەکینەوە هێنانیەوە بۆلای ئیسڕائیل، تەنانەت ئەمریکا خەریکی تەکینەوە بوو. ئەم هێرشە ئەمریکاو چەندین دەوڵەتی گەورەی تری هێنانەوە مەیدان بۆ هاوکاری ئیسڕائیل! ئێران لێرەدا هاوکاری ئیسڕائیلی کرد لە ڕووی سیاسی و نێونەتەوەییەوە!

نۆهەم: بە بڕوای من، هێرشی حەمساویەکان بۆ سەر ئیسڕائیل بە کت وپڕی و کوشتنی بە سەدان لە خەڵکی بێتاوانی جولەکە و بە دیلگرتنی بە سەدانی تر هەلی ڕەخساند بۆ دەوڵەتی عیبڕی ئیسرائیل کە ئەوە بکات کە کردی و ئێستاش بەردەوامە ولەوە دەچێت زۆریش لەوە خەراپتر بکات بە خەڵکی داماوی فەلەستین! بە هەمان شێوەش هێرشی ئێرانیش بۆ سەر ئیسڕائیل هەلێک دەدا بە ئیسڕائیل کە لەمەودوا دەستی کراوە بێت لە ژێر بیانووی ئێران هەڕەشەیە بۆ سەر دەوڵەتی عیبڕی ئیسڕائیل لەوانەیە درەنگ یان زوو ئیسڕائیل بە هاوکاری لەملاولەولاوە لە ئەتۆمەکەی ئێران بدات و بۆ هەتا هەتایێ لە کاری بخات یان زیانی گەورەی پێبگەێنێت، یاخود زیانی تر بە ئێران بگەێنێت!

دەیەم: هەر لە ئێستاوە دەوڵەتانی عەڕەبی ڕایان گەیاند کە ناهێڵن ئێران ئاسمانیان بەکاربهێنێت لە دژی ئیسڕائیل بۆ نموونە ئوردون بە ڕەسمی ڕای گەیاند. ئەمەش هاوکاری ئیسڕائیل دەکات! بەڵام لەبەرامبەردا دۆستەکانی ئیسڕائیل بۆ نموونە بەریتانیاو ئەمریکا بنکەی سەربازییان لە دەریای ناوەڕاست و عێڕا ق و قەتەڕدا هەیەو بەکاریشیان دەهێنن لە دژی ئێران بۆ هاوکاری ئیسڕائیل!

یازدەیەم: چەندین دەوڵەتی عەڕەبی بۆ نموونە سعودیەو ئوردون و میسڕ و دەوڵەتانی وەک فەرەنساو بەریتانیاو ئەمریکا هاوکاری ئیسڕائیلیان کرد لە خستنەخوارەوەی ئەو موشەک و دڕۆنانەی کە ئێران بۆ سەر ئیسڕائیلی بەڕێکردن. ئەمەش دەری خست کە ئیسڕائیل پاڵپشتی وەڵاتانی ناتۆی هەیەرو تەنانەت ئەوەتە هەندێک لە دەوڵەتانی عەڕەبیش هاوکاری ئیسرائیل دەکەن لە دژی ئێران!

دوازدەیەم: بە نەزەری من ئێران نەی دەویست هیچ زەرەرێک بە ئیسرائیل بگەێنێت، جا یان لە ترسان بوو یان بەرژەوەندی و سیاسەتی ئاخوندەکان وای دەخواست، ئەگینا بۆچی کات و ماوە دادەنێت و دەڵێت لە ماوەی ٢٤ بۆ ٤٨ سەعاتدا وەڵاممان دەبێ و هێرش بۆ سەر ئیسڕائیل دەکەین؟ ئەوە وەک و ئەوە وایە کە ئێران بە ئیسڕائیل و دەوڵەتەکەی بڵێت: ئەی دەوڵەتی ئیسڕائیل ئاگاتان لە خۆ بێت و خۆتان و خەتی دیفاعیتان ئامادە بکەن و مەهێڵن هیچ زیان بگات پێتان وا من ناچارم و دەبێ هێرش بکەمە سەرتان و ئێوەش خۆتان قایم بکەن. واتە ئێمە ناچارین شتێک بکەین و هێرش دەکەین!

ئاکامەکانی کردەوەکانی ئێران لە دژی ئیسڕائیل

ئێران بەو هێرشەی سوودی سیاسی نێونەتەوەیی بە ئیسڕائیل گەیاندو لەبەرامبەریشدا ئاستی خۆی پێهێنایە خوارەوەو زیانیشی بە کێشەی فەلەستین و غەززەی ئێستا گەیاند. هەلی دا بە ئیسڕائیل کە دەست کراوە بێت و هەر کات ویستی گورز لە ئێران بوەشێنێت
ئەو ئەودەوڵەتانەی کە کوردیان بەسەردا دابەش کراوەو بە ئارەزووی خۆیان چیان بوێت دەیکەن لە دژی کورد بەڵام نابێ وا بزانن کە نەتەوەو دەوڵەتی تر هەمان شێوەی کوردن و دەتوانن هەروا بکەن.. ئەوەتە ئێستای ناوچەکە دەری خست کە ئەگەر وابکەن لە بەرامبەر مست درێشەیان لێدەدرێت . بۆ نموونە ئێران لە گەڵ جولەکەو دەوڵەتی عیبری!
دەوڵەتی عیبڕی ئیسڕائیل بە شیعارو هاشو هوشی ئیعلامیی لەسەر خەریتە ناسڕێتەوە کە حەمساویی و ئاخوندەکان بۆ فریودانی جیهانی ئیسلامی بەکاری دەهێنن.

لەساڵی ١٩٤٨ وە هەندێک حیزب و لایەن و دەوڵەت هەن لە جیهانی عەڕەبی و ئیسلامیدا داوای سڕینەوەی دەوڵەتی عیبڕی ئیسڕائیلیی دەکەن و لەسەر خەریتە نەیهێڵن تەنانەت هەندێک واوەتریشی بۆ دەڕۆن و دەڵێن دەبێ جولەکە هەر نەمێنێت لەسەر زەوی بەڵام پێچەوانەکەی دەردەکەوێت!

پرسیارێکی سیاسی لێرەدا سەردەردێنێت ئەویس ئەوەیە کە خەڵک دەپرسێت : ئەدی ورچە سپیەکە دەبێ کەی وەخەبەر بێت؟ خۆ وردە وردە دەوروبەرەکەی لەدەست دەدات؟

حەسەن ڕازانی

كێ له‌م بڕگه‌یه‌ (له‌م چه‌ند ڕ‌سته‌یه) تێده‌گا: ((… له‌پڕێكدا وه‌ك شتێ دنیا له‌ بێده‌نگییه‌كدا كه‌ له‌ نێو یاده‌وه‌رییه‌كانه‌وه‌ هاتبووه‌ ده‌ره‌وه‌ داپۆشرا و ون بوو. له‌وه‌ی كه‌ دوور له‌ ئه‌ستانبۆڵ، دوور له ‌هه‌مووان، له‌وێدا بووم و ‌خۆم ژیانی خۆم دروست ده‌كرد هه‌ستم به‌ ڕه‌زامه‌ندیی ده‌كرد))؟ ل 19 پتر له‌ ده‌ جار و پازده‌ جارم خوێنده‌وه‌، ئه‌و‌جا به‌حاڵ بڕه‌كی لێ تێگه‌یشتم. به‌ڕاستیی تاوانه‌ وه‌رگێڕانی خراپ: ته‌عه‌دایه‌ له‌ خوێنه‌ری كورد و له‌ نووسه‌ری ڕۆمانه‌كه‌؛ به‌ر له‌ هه‌ر شتێكیش ته‌عه‌دایه‌ له‌ زمانی كوردی ده‌كرێ.
ئه‌ی ئه‌مه‌ مانای چییه‌: ((شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌كه‌ كه‌مێك له‌ زه‌وییه‌كه‌ی ئێمه‌ نزیك بوویه‌وه، پاشان پێچی كرده‌وه‌ و له‌ وێستگه‌كه‌ ڕاوه‌ستا‌.))؟ ل 20 ئایا هیچ كوردێك وه‌ها ده‌ئاخڤێ؟ كه‌س ده‌ڵێ سه‌یاره‌كه‌، بایسكیله‌كه‌، ماتۆڕه‌كه‌… كه‌مێك له‌ زه‌وییه‌كه‌ی من نزیك بۆوه‌؟ قیتار، سه‌یاره‌، ماتۆڕ، شه‌مه‌نده‌فه‌ر… له‌ ئێمه‌ نزیك ده‌بنه‌وه‌، نه‌ك له‌و زه‌وییه‌ی، كه‌ ئێمه‌ كاری تێدا ده‌كه‌ین و له‌سه‌ری ڕاوه‌ستاوین. زه‌وی هه‌یكه‌لێكی ئه‌ندازه‌یی دیاریكراو نییه‌، تا ئه‌م ته‌نانه‌ی لێ نزیك ببنه‌وه‌. به‌نموونه‌ ڕووبار (ئاو) كه‌ خۆی به‌شێكی ئۆرگانییه‌ له‌ زه‌وی، ئه‌و لێی نزیك ده‌بێته‌وه‌ و ده‌توانین بڵێین ئاوه‌كه‌، ڕووباره‌كه‌، لافاوه‌كه‌ له‌ زه‌وییه‌كه‌ی ئێمه‌ نزیك ده‌بێته‌وه‌، چونكه‌ ئاو خۆی به‌شێكه‌ له‌ پێكهاته‌ی خاك و به‌شێكه ‌له‌ ڕووی ته‌ختایی ئه‌و. ئه‌م نزیك بوونه‌وه‌یه‌ بۆ مرۆڤ و ئاژه‌ڵ ده‌شێ، چونكه‌ ئه‌وانیش به‌شێكی ئۆرگانین له‌ خاك و زه‌وی. به‌كورتی ده‌شێ بۆ ئاو و گیانله‌به‌ر بڵێین له‌ زه‌وی نزیك ده‌بێته‌وه‌، به‌ڵام بۆ ته‌نی مردوو نابێ. له‌م باره‌دا ده‌بێ بڵێین شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌كه‌، سه‌یاره‌كه… له‌ ئێمه‌ نزیك ده‌بۆوه‌، نه‌ك له‌ زه‌وییه‌كه‌مان؛ یان ڕاستتره‌ بگوترێ: شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌كه‌ له‌ نزیكی ئێمه‌وه‌ تێده‌په‌ڕی؛ یانیش له‌ نزیكی ئه‌و زه‌وییه‌وه‌ تێده‌په‌ڕی، كه‌ ئێمه‌ كارمان تێدا ده‌كرد (بیرمان لێ ده‌دا، چونكه‌ ته‌وه‌ری سه‌ره‌كی كار له‌ ڕۆمانه‌كه‌دا بیر لێدانه‌، هه‌موو ڕووداوه‌كان له‌ ده‌وری ئه‌م ته‌وه‌ره‌یه‌دا ده‌خولێنه‌وه‌)… ئه‌م براده‌ره‌ وه‌رگێڕه‌ (تۆ بڵێی نووسه‌ره‌كه‌ وای گوتبێ؟) به ‌شێوازێك باسی ڕاوه‌ستان و ڕه‌وتی ڕۆیشتنی شه‌مه‌نده‌فه‌ر ده‌كا، وه‌ك بڵێی باص و گه‌ڕۆكه‌ (سه‌یاره‌) بێ. پێده‌چێ ئه‌م وه‌رگێڕه‌ به‌ حه‌رفیی ئه‌م ده‌قه‌ی وه‌رگێڕابێ، بۆیه‌ هێنده‌ به‌رباده‌.
به‌هه‌رحاڵ بزانن ئه‌و كوردییه‌ی: ((ده‌مویست بیركردنه‌وه‌ له‌ ژنه‌ قژسووره‌كه‌ نه‌ك له‌ عه‌لی به‌ڵكوو له‌ خۆیشم بشارمه‌وه‌.))؟ ل37 بیركردنه‌وه‌ چۆن ده‌شاردرێته‌وه‌؟ خۆ مادده‌ نییه‌ تا بیشارینه‌وه‌؟ گه‌لۆ، ئه‌مه‌ واتای چییه‌: ((به‌ڵام ئه‌گه‌ر وه‌ستا مه‌حموود سێ چوار مه‌تر له‌ نێو زه‌ویدا بووایه‌…))؟ ل 37 ئه‌ی زه‌وی به‌تاڵ چییه‌؟ ((به‌ نێو زه‌وییه‌ به‌تاڵ و كێڵگه‌كاندا)). ل41 بزانن چش ده‌ڵێ: ((منیش وه‌ك وه‌ستا دوای كۆتایی كاره‌كه‌ خۆم به‌ سێبه‌ر ده‌گه‌یاند و سه‌یری عه‌لیم ده‌كرد…))! ل 41 توخوا تاوان نییه‌ كورد وا قسه‌ بكا: ((كاتێك زه‌ینم به‌ ده‌وری ئه‌م بیرانه‌دا ده‌سووڕایه‌وه‌…))، ل41 یان: ((ڕۆژی چواره‌م، كاتێك ده‌ڕۆیشتم سه‌ر له‌ قابله‌مه‌ی خواردنه‌كه‌ بده‌م…))؟ ل41 تۆ بزانه‌ ئه‌و قسه‌ عه‌جایبه‌ی: ((هه‌موو شه‌وێك كاتی خۆرنشین، وه‌ستا مه‌حموود لێی ده‌پرسیم…))! ل43 ئه‌دی به‌وه‌ی ده‌ڵێن چ ((هه‌ر ڕێك له‌و كاته‌دا، خۆر له‌ به‌رانبه‌ر چاوه‌كانماندا ئاوا ده‌بوو))؟ ل46 به‌ وه‌ڕینی سه‌گیش ده‌ڵێ: ((وه‌ڕه‌ی سه‌گه‌كان)). ل46 بشزانن چ ده‌ڵێ: ((هه‌ستم به‌ بۆنی ئه‌و ئاگره‌ی كوژابوویه‌وه‌ و سێبه‌ری ئه‌و دارسنه‌وبه‌رانه‌ی بوونیان نه‌بوو ده‌كرد))؟!… ل46
ئه‌م براده‌ره‌ ئابڕووی ئه‌م كتێبه‌ی بردووه‌ و هه‌تكی كردووه‌؛ بۆیه‌ من لێره‌، له‌ لاپه‌ڕه‌ (146)، كه‌ خۆی (326) لاپه‌ڕه‌یه‌، واز له‌ خوێندنه‌وه‌ی‌ ده‌هێنم و چیدیكه‌ ناتوانم له ‌سه‌ری به‌رده‌وام بم؛ ئه‌وه‌نده‌ی خوێندیشمه‌وه‌، تۆپزیم له‌ خۆم كرد.
وه‌رگێڕان ته‌نها زمانزانین نییه‌ (ئه‌وه‌ ئه‌گه‌ر زمانزانێكی باشیش بیت)، به‌ڵكو هونه‌ری نووسینیشه‌. وه‌رگێڕ نووسه‌ره‌، هه‌روه‌كو ئه‌و نووسه‌ره‌ی، كه‌ خاوه‌نی ده‌قه‌كه‌ خۆیه‌تی؛ بۆیه‌ ده‌قی وه‌رگێڕدراو ده‌بێته‌ ده‌قی وه‌رگێڕ، چونكه‌ ئه‌و له‌ زمانی یه‌كه‌مه‌وه‌ ده‌یگۆڕێ بۆ زمانی دووه‌م. واته‌ ئه‌و ده‌قه‌ی به‌ توركی (یان به‌ هه‌ر زمانێكی دیكه‌) نووسراوه‌، وه‌رگێڕ دێ به‌ زمانی كوردی ده‌ینووسێته‌وه‌. بۆیه‌ هه‌ڵبه‌ت هه‌ر زمانه‌ و تایبه‌تمه‌ندیی خۆی له‌ ڕووی ڕسته‌سازیی و وشه‌سازیی و ڕه‌وانبیژییه‌وه هه‌یه‌. له‌مه‌وه‌ وه‌رگێڕانی حه‌رفیی‌ هه‌ڵه‌یه‌ و شكست ده‌هێنێ. ده‌بێ گوتاری زمانی دووه‌م قسه‌ بكا و ده‌ق ته‌واو له‌ گوتاری زمانی یه‌كه‌م خۆی دابڕێنێ. لێره‌دا وه‌رگێڕان حه‌قی ته‌واوی ده‌قه‌كه‌ ده‌دا به‌ زمانی یه‌كه‌م (زمانی ئه‌سڵی ده‌قه‌كه‌)؛ بۆیه‌‌ وه‌رگێڕان كارێكی ئه‌سته‌مه‌، هێنده‌ ئاسان نییه‌، تا هه‌رچی بێ به‌ هه‌وه‌سی خۆی ده‌قێك – له‌ هه‌ر بوارێك بێ – وه‌رگێڕێ و وه‌كو ئه‌م ده‌قه‌ی به‌رده‌ستمان به‌ هه‌تككراوی پێشكه‌شمانی بكا. ئێمه‌ جه‌خت ده‌كه‌ینه‌وه‌، كه‌ نووسه‌ر و وه‌رگێڕ دوو دیوی یه‌ك دراون: هه‌ردوولا مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ده‌قی داهێنراو ده‌كه‌ن (لێره‌دا گرنگیش نییه، كه‌‌ نووسه‌ر خاوه‌ن ده‌قه‌ و وه‌رگێڕ خاوه‌نی نییه‌، چونكه‌ ئێمه‌ قسه‌ر له‌سه‌ر كایه‌ی وه‌رگێڕان ده‌كه‌ین)؛ ده‌قی داهێنراویش مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ واتا و زمان ده‌كا؛ بۆیه‌ وه‌رگێڕ نووسه‌رێكه‌، كه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ دوو زمان ده‌كا، ئه‌مه‌ش كاره‌كه‌ی ئه‌و ئه‌سته‌متر و سه‌ختتر ده‌كا. له‌مه‌وه‌، كه‌ وه‌رگێڕانی باش ده‌خوێنیه‌وه‌، هه‌ندێ جار ناوی خاوه‌ن ده‌ق له‌بیر ده‌كه‌ی و وا ده‌زانی وه‌رگێڕ نووسه‌ری خاوه‌ن ده‌قه‌كه‌یه‌، هێنده‌ جوان ده‌قه‌كه‌ وه‌رده‌گێڕێ؛ به‌نموونه: عه‌زیز گه‌ردی.

ژێده‌ر: ئۆرهان پاموك، ژنێكی قژسوور، وه‌رگێڕانی سه‌روه‌ر عومه‌ر، شوێنی چاپ: تاران (كتێبخانه‌ی گۆڵدن بووك – 2019).

به‌ختیار محه‌مه‌د

شێوەكار شیلانە سابیر: كاتێ سروشت و خەیاڵ تێكەڵ دەبن،دەتوانرێت جوانترین تابلۆ نیگار بكەیت
شێوەكار شیلانە سابیر: بەهرەی زۆر باشمان لە ئافرەتان هەیە پێویستە زیاتر هانبدرێن
خاتوونی شێوەكار(شیلانە سابیر سۆفی )، لە ساڵی 1976 لە شاری كەركووك لە دایك بوو،هەرلەتەمەنی پێنج ساڵییەوە،وەكو منداڵێكی بەهەرمەند لە نێوە خێزانەكەی بەدەست رنیگینی دەركەوتووە،كاتێ دەچێتە قوتابخانە بەهۆی دەست رنگییەوە بەشداری سەرجەم پیشانگاكانی نێو قوتابخانەكەی دەكات .
خاتووشیلانە بۆ برەوە دان بە بەهرە هونەرییەكەی دەچێتە پەیمانگەی هونەرجوانەكانی هەولێر لە ساڵی 1999 بەشێ شێوەكاری لقی (نیگار) بەسەركەوتووی هەموو قۆناغەكانی خوێندن تەواو دەكات ،كاتێ قوتابی دەبێت لە پەیمانگا بەشداری سەرجەم فیستیڤاڵەكانی پەیمانگا دەكات لەو ساتەوە تائێستا بەشداری چەندین پیشانگای كردووە ئێمە بۆ زیاتر ئاگادار بوون بە كارو چالاكییەكانی هەڤپەیڤینێكی هونەریمان لەگەڵیدا سازدا.

هەڤپەیڤین- كامەران حاجی ئەلیاس

*سەرەتا بابزانیت خاتوو شیلان چۆن ئاوێتەی هونەری شێوەكاری بوو؟

• بەهۆی ئەوەی من لەخێزانێك دا،پەروەردەبووم باوكم مامۆستا یەكی ڕۆشەنبیر بووەو دایكیشم زۆر پاڵ پشتی ئێمە بوو بۆ گەشەسەندن و فێر بوون، جگەلەوەوە برایەكەم هونەرمەندە بۆیە زۆر هاوكارم بوو زۆر لە كارە هونەریەكانی فێربووم ،وە هاندەرم بوو بەتایبەتی بۆ خوێندن لەپەیمانگای هونەرە جوانەكان،لەبەرئەوە كەشی ماڵەوە و بوونی بەهرەی هونەریم وای لەمن كرد ئاوێتەی جیهانی هونەری شێوەكاری بم.
  
  *دەكرێت بەكورتی باس لە كارو چالاكییەكان بۆ خوێنەرانمان بكەیت؟
• كاتێ قوتابی بووم لەپەیمانگەی هونەرجوانەكانی هەولێر بەشداری سەرجەم فیستیڤاڵەكان و چالاكی ناو پەیمانگام كرد، دوای تەواوكردنی پەیمانگەش بەردەوام لە كارەهونەرییەكانم لە ساڵی 1999 بەشداری یەكەم پیشانگای هاوبەشم كرد كەلە هۆڵی میدیا ی شاری هەولێر بەبەشداری چەندین هونەرمەند كرایەوە.لە ساڵی 2001 یەكەم پیشانگەی تایبەتم لە شاری سۆران كردەوە.لە ساڵی 2002 لە شاری ئاكرێ بەشدری پیشانگایەكی هاوبەشم كرد ،لە ساڵی 2003 بەشداری پیشانگایەكی هاوبەشەم كرد لە شاری سۆران ،لە ساڵی 2009 لە شارۆچكەی هیران بەشداری پیشانگایەكی هاوبەشم كرد كەئەوكات یەكەم جاربوو ئافرەت لە هیران بەشداری لە پیشانگادا بكات.
  لەساڵی 2013 لەگەڵ مامۆستایانی هونەر لەشاری هەولێر بەچەند تابلۆییەك بەشداری لە پیشانگایەكی هاوبەشم وە لە ساڵی 2016 بەشداری پیشانگایەكی هاوبەشم كرد لەساڵی 2023 بەشداری پیشانگایەكی نێودەوڵەتیم كرد كە كۆمەڵێ لە هونەرمەندانی كوردستان بەشداربوون.دواكارم ئەم ساڵ بوو 2024 لە پاركی شانەدەر بەشداری لە پیشانگایەكی كاری دەستیم كرد.
• باشە دەستت خۆش بێت ،بەكاری كامە لە هونەرمەندانی كورد و جیهانی سەرسامیت؟
• ئەگەر مرۆڤ خۆی بەهەرەی تێدابێت وخوا بەهرەیەكی پێ بەخشیبێت وەلەهەمان كاتدا بەگەڕان و بەدواداچوون بەدوایی بلیمەتە جیهانیەكان و فێربوونی زیاتر لەئەزمونەكانەكانیان بۆ نموونە هونەرمەندان (ئاری بابان و ئیسماعیل خەیات ) دەرگای زیاتر كردەوە بۆ پەرپێدانی ھونەر یم لەوبوارەدا.

  *كاتێكی دیاركراوت هەیە بۆ نیگار كردنی تابلۆكانت؟

• بێگومان وەكو دایك وەك و مامۆستا تەرخانكردنی كات بۆ كاری هونەر ی پێویستی بەدابەشكردنی كاتە بەجۆرێك بتوانیت خولیاكانت پشت گوێ نەخەیت یارمەتی دانی خێزانیش ڕۆلی خۆی دەبینێت سوپاس كەمنیش لەو یارمەتی دانە بێ بەش نیم بۆیە بەپێی كاتەكانم كاتم بۆ نیگاركردنی تابلۆكانم داناوە.
  
  *وەكو شێوەركارێك ئاستی ئافرەتانی شێوەكار بەگشتی وبەتایبەتی ئافرەتانی كورد چۆن دەبینیت؟
• گۆمانی تێدانییە ژنان لەكوردستان دا ،بێ بەش نین لەو بەهرەیە، ئەوا نیش بەپێی توانا هەوڵ دەدەن و بەدەم خولیاكانیانەوە دەچن بەڵام پێویستیان بە دەرفەتی زیاترە بۆ گەشە سەندن و كردنەوەی پێشانگا وخولی فێربوون، بەواتایەكی تر بەهرەی زۆر باشمان لە ئافرەتان هەیە پێویستە زیاتر هانبدرێن.
  
  *تا چەند رۆڵی رەنگەكان لە تابلۆ گرنگە؟
• ڕەنگ ڕۆحی تابلۆیە ،كلیلی پەیامی ھونەریە كەیە، بۆیە تێكەڵ كردنی ڕەنگ و گەیاندنی هەر پەیامێك پێوستی بە لێهاتووی خەیاڵ شارەزایی دەوێت، بۆئەم مەبەستە هونەرمەند دەبێ بەردەوام لەپێگەیاندنی خۆیدا بێت،منیش ڕەنگ لە تابلۆكانم دا شوێنی تایبەتی هەیە بەپێی جۆری تابلۆیەكە ڕەنگ بەكاردەهێنم.

  *ئەو بابەتانە چین كە دەبنە هەوێنی تابلۆكانت بۆنموونە سروشتە یان خەیاڵە..؟

• كاتێ سروشت و خەیاڵ تێكەڵ دەبن،دەتوانرێت جوانترین تابلۆ نیگا ر بكەیت ،هونەر مەند پێویستی بە خەیاڵی فراوان هەیە تابتوانێت لەگەڵ سروشت دا مەبەستی خۆی بدا بەدەستەوە،بۆیە سروشت وخەیاڵ بابەتی سەرەكی تابلۆكانی منن.
  *لەكاتی كردنەوەی پیشانگاكان گرفتی كەمی بینەر هەیە لە ئێستادا بینەری پیشانگان لە چ ئاستێك دایە؟
  -كێشەی بینەر هەیە ،لەوە دەچێت سەرقاڵی ژیان و نەبوونی كاتیش گرفت دەبێت بەڵام ئامادەبوونی چەند كەسێك خاوەن بەهرە و ئەزموون و ئەو كەسانەی هونەر بەبوارێكی گرنگ دادەنێن، باشترە لەئامادەبوونی خەڵكێكی زۆر كە ئامانج لێی تەنیا هەر چەندایەتی بێت.

  *وەكو مامۆستایەكی وانەی هونەر تاچەند گرنگی بە وانەكە دەدرێت لە ناوەندەكانی خوێندن؟
  

• گرنگی دان بە وانەی هونەری، بە بۆچوونی خۆم لەلای خودی مامۆستای بابەتی پەروەردەی هونەرییە ئەو دەتوانێت قوتابیەكانی خۆی هانبدات بەهرە شارەوەكانیان بدۆزێتەوەلە رێگەی كردنەوەی پیشانگاكان بۆیان لە هەمان كاتدا دەبێ دەستەی كارگێری قوتابخانە پاڵپشتی مامۆستاو قوتابیان بكات، بەدابین كردنی كەرستەو نیگارگا(مەرسەم).

‮* (له‌و بڕوایه‌دا نیم بوارێكی‮ ‬تر بۆ داهێنان‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
له‌ ده‌ره‌وه‌ی‮ ‬دڵی‮ ‬شكاوه‌وه‌ هه‌بێ‮.. )‬ پیكاسۆ‬‬‬‬‬‬
‬‬‬‬‬‬ ‬‬‬
‬‬‬

ناڵێم نه‌بووه‌،‮ ‬به‌ڵام كه‌م وارێك كه‌وتووه‌ ،‮ ‬له‌ ڕۆژنامه‌گه‌ریی‮ ‬خۆماندا دیدارێك‮ ‬یا هه‌ڤپه‌یڤینێكی‮ ‬ڕۆژنامه‌نووسیم دیبێ به‌ مه‌به‌ستێك كرابێ هه‌ڵوێستێك‮ ‬یا بابه‌تێكی‮ ‬شایه‌سته‌ به‌ هه‌ڤپه‌یڤین بووبێت حاڵه‌تێكی‮ ‬داهێنانی‮ ‬تێدا ده‌ربڕابێ ،‮ ‬كه‌ به‌ داخه‌وه‌ زۆر جاران بوون و نه‌بوونیان وه‌كو‮ ‬یه‌ك وا بووه‌‮…‬ به‌ش به‌ بار ئه‌م دیارده‌یه‌ ( كه‌ به‌ڕاستیش‮ ‬له‌م چه‌ند ساڵانه‌ی‮ ‬دوایدا بووه‌ به‌ دیارده‌‮) ‬به‌ خاڵێكی‮ ‬تری‮ ‬پاشاگه‌ردانی‮ ڕۆژنامه‌نووسیمانی‮ ‬ده‌بینم ،‮ ‬چونكه‌ پێم وایه‌ دیداری‮ ڕۆژنامه‌نووسی‮.. ‬به‌ تایبه‌تیش كه‌ به‌ دیوی‮ ‬دونیای‮ ‬كولتوور و داهێناندا ده‌شكێته‌وه‌ ئه‌گه‌ری‮ ‬بزواندن و جۆشدانی‮ ‬چالاكی‮ ‬و بزاڤه‌ هه‌مه‌لایه‌نه‌كانی ‮ ‬هونه‌ره‌‌‮ ‬كه‌ له‌ لای‮ ‬ئێمه‌ به‌داخه‌وه‌ بووه‌ به‌ به‌شێك له‌ مینبه‌ر و ستێجی ‬ئه‌وانه‌ی‮ ‬عه‌وداڵی‮ ‬ناو و ناوبانگن و هیچیتر‮!‬ ته‌نانه‌ت وه‌ك لقێكی‮ ‬گرنگی‮ ‬ڕۆژنامه‌گه‌ریش به‌و ڕه‌نگه‌ بایه‌خی‮ ‬پێ نه‌دراوه‌‮. ‬چونكه‌ هه‌میشه‌ له‌سه‌ر لاپه‌ڕه‌ی‮ ڕۆژنامه‌ و شاشه‌ی‮ ‬ته‌له‌فزیۆن و هۆی‮ ‬دیكه‌ی‮ ڕاگه‌یاندن،‮ ‬ئه‌وه‌ی‮ ‬دیتراوه‌‮ ‬یا به‌ قسه‌ هێنراوه‌‮ ‬یا وه‌ك خودی‮ ‬خۆی ،‮ ‬یاخود وه‌كو پله‌ی‮ ‬وه‌زیفه‌كه‌ی‮ یا هه‌ر هۆیه‌كی تری ده‌ره‌وه‌ی داهێنان و مه‌ودا جیاجیاكانی بووه‌ ‬نه‌ك ‌ ‬یا بیانوویه‌كی‮ ‬پێویست‮…‬ ئه‌م‮ ‬لایه‌نه‌ش ده‌هێنێ له‌ سه‌ری‮ ‬بنووسرێ،‮ ‬به‌ڵام من‮ ‬لێره‌دا ئه‌م چه‌ند دێره‌م به‌ پێویست زانی‮ ‬پێش ئه‌وه‌ی‮ ‬به‌شێكی‮ ‬ئه‌و دیداره‌ بخه‌مه‌ڕوو كه‌ به‌ پێی‮ ڕۆژنامه‌ی‮ (‬العرب‮)‬ی‮ ‬له‌نده‌نی‮ (‬ژماره‌ی‮ ‬ڕۆژی‮ 61-01-7891سیدنی ‬ئۆرێل له‌گه‌ڵ‮ (‬پیكاسۆ)دا كردوویه ‬و له‌ ڕۆژنامه‌شدا بڵاوی‮ ‬نه‌كردووه‌ته‌وه‌،‮ ‬پێده‌چێ‮ (‬العرب)یش له‌و كتێبه‌ی‮ ‬وه‌رگرتبێ كه‌ ئۆرێل له‌ سه‌ر پیكاسۆی‮ ‬نووسیوه‌‮.‬ با پێكه‌وه‌ دیداره‌كه‌ بخوێنینه‌وه‌ و نه‌ختێك به‌ خۆمان و دیداره‌ ڕۆژنامه‌گه‌ریی‮ ‬و پرسیاره‌ رۆژنامه‌نووسییه‌كانماندا بچینه‌وه‌ به‌ تایبه‌تیش له‌ بواری‮ ‬كولتوور و ژیانی‮ ‬ڕووناكبیریماندا . ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‮(-: ‬سیدنی‮ ‬ئۆرێل‮) ‮(+: ‬پیكاسۆ‮)‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‮-: ‬ئه‌م دونیایه‌ چی‮ ‬پێ دای؟ ‮
+ ‬ئه‌و ڕه‌نگه‌ی‮ ‬پێدام كه‌ تا دوای‮ ‬مردنیش به‌ دوایدا ده‌گه‌ڕێم‮…‬ ئه‌م دونیایه‌ پرسیارت ده‌داتێ ،‮ ‬گرنگ ئه‌مه‌یه‌‮…‬ له‌و بڕوایه‌دام پرسیار هۆ و ئه‌گه‌ری‮ ‬به‌هره‌داری‮ ‬و لێزانی‮ ‬ژیانه‌‮… ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‬ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ ناگه‌ێینێ،‮ ‬منیش وه‌ك خه‌ڵكی‮ ‬تر له‌ نیشانه‌ی‮ ‬پرسیار بگه‌م‮…‬ به‌ڵام لێڕامینه‌‮!‬ سه‌یری ئه‌وه‌ی‮ ‬نیشانه‌ی‮ ‬پرسیاری‮ ‬به‌م شێوه‌یه‌(؟‮) ‬داناوه‌ چه‌ند سریالی‮ ‬بووه‌‮…‬ بێگومان له‌و حاڵه‌ته‌ مرۆییه‌ عه‌وداڵ به‌ دوای‮ وه‌ڵامه‌ی‮ ‬هه‌ڵێنجاوه‌‮…‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‮-: ‬تۆ له‌ كاره‌كانتدا ،‮ ‬هه‌وڵت داوه‌ به‌ دوای‮ وه‌ڵامدا بگه‌رێی؟
‮+: ‬ڕاستیی ،‮ وه‌ڵام له‌ لای‮ ‬من گرنگ نه‌بووه ‌،‮ ‬ڕه‌نگه‌ هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ بوو بێ وه‌ڵام له‌ هه‌موو شتێكدا هه‌یه‌‮… ‬بۆ من گرنگتر ئه‌وه‌ بووه‌ له‌وان وه‌ڵامه‌ ‌،‮ ‬كه‌ زۆر جار گێلانه‌ و بێ سه‌روبه‌رن ،‮ ‬پرسیاری‮ ‬له‌ ئاست مرۆڤی‮ ‬لێ هه‌ڵێنجم‮.‬ ده‌بووایه‌ به‌ مێژوودا بچمه‌ خوار ،‮ ‬بچم مه‌سه‌لا تا ده‌گه‌مه‌،‮ ‬شارستانییه‌تی‮ (‬مایا‮)،‮‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‬تا ئه‌و هه‌وڵه‌ جوامێرانه‌یه‌ بدۆزمه‌وه‌‬كه‌ بۆ تێگه‌یشتنی‮ ‬دونیا دراوه‌‮…‬ گومانی‮ ‬تێدا نییه‌،‮ ‬ڕۆڵه‌ی‮ ‬ئه‌م هۆزه‌‮ ‬غه‌ریبانه‌ چه‌مكی‮ ‬وایان پێ بووه‌ جێی‮ ‬سه‌رسڕمان‮…‬ ده‌نا چۆن به‌رد ده‌بێته‌ بوونه‌وه‌رێكی‮ ‬كولتووری؟ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
ڕۆڵه‌ی‮ ‬ئه‌و هۆزانه‌ به‌ جۆرێك به‌سه‌ر سه‌نگتراشیدا كه‌وتبوون ،‮ ‬وه‌ك بڵێی‮ ‬به‌و باوه‌ڕه‌ گه‌یشتبن به‌رد خۆی‮ ‬بڕیاری‮ ‬دابێ شێوه‌یه‌كی‮ ‬تر وه‌ربگرێ‮…‬ ئاده‌مزاد وایه‌‮… ‬زۆران هه‌ن بڕوایان وایه‌ به‌ كۆششی‮ ‬هه‌مه‌لایه‌نه‌یان به‌ دوای‮ (‬خود)دا ده‌گه‌ڕێن كه‌چی‮ ‬له‌ حه‌قیقه‌تیشدا له‌ پێناوی‮ ‬شێوه‌یه‌كی‮ ‬تر له‌گه‌ڵ خوددا هه‌ڵدێن‮!‬
‮-: ‬با تۆ وه‌ك نموونه‌یه‌كی‮ ‬زیندوو وه‌ربگرین…؟ ‮
+ : ‬باشه‌ با وابێ‮… ‬به‌ڵام نامه‌وێ وای‮ ‬بۆ چووبی ‬من به‌ فڵچه ‌و به‌ هۆی‮ ‬فڵچه‌وه‌‮ ‬یا هه‌ر شتێكی‮ ‬تر خه‌باتم‮ ‬كردبێ تاكو ببم به‌‮ (‬ڕیوی‮) ‬یا‮ (مریشك‮)…‬ من ده‌مویست ببم به‌ منێكی‮ ‬تر‮… ‬دیاره‌ كه‌ وێنه‌كه‌ له‌ لای‮ ‬تۆدا ته‌ماوی‮ ‬ده‌رده‌كه‌وێ‮… ‬به‌ڵام پێویسته‌ نه‌ختێك له‌ زمان لا بده‌ین‮…‬ ئا ئه‌و بێده‌نگییه‌،‮ ‬ده‌شێ وێنه‌كه‌ چاتر ده‌ربخا‮… ‬تۆ ده‌بێ بچیته‌وه‌ ژووره‌كه‌ی‮ ‬خۆت و هه‌موو شتێك دابخه‌ی‮. ‬ ‮ ‬ده‌رگا‮… ‬په‌نجه‌ره‌كان‮… ‬ئه‌وجار داوا له‌ ده‌نگه‌كانی‮ دی ‬كه‌ به‌ هۆیه‌ك له‌ هۆیه‌كان ماونه‌ته‌وه‌ بكه‌ی‮ ‬بچنه‌ ده‌ره‌وه‌‮…‬ ئه‌گه‌ر به‌ عه‌شق و ڕه‌زای‮ ‬خۆشیان نه‌چنه‌ ده‌ره‌وه‌،‮ ‬ده‌توانی‮ ‬به‌ ده‌نگی‮ ‬خۆت وه‌ده‌ریان نێی‮…‬ پڕ‮ ‬به‌ خۆت هاوار كه ‌،‮ ‬وه‌ك ئه‌وه‌ی‮ ‬هه‌وڵ ده‌ده‌ی‮ ‬پۆله‌ چۆله‌كه‌یه‌كی‮ ‬كێوی‮ ‬ده‌ربكه‌ی ،‮ ‬ئینجا چاو و گوێت‮ ‬ده‌م و ده‌ست داخه‌ و بیركه‌وه ‌،‮ ‬چۆن ده‌بیه‌ ئه‌وه‌كه‌ی‮ ‬تر‮.
‬ئه‌وه‌ی‮ ‬به‌ دوایدا ده‌گه‌ڕێی‮.‬

‮- : ‬وه‌كو بڵێی‮ ‬تۆ داوای‮ ‬لێڕامانیی‮ ‬هیندی‮ ‬ده‌كه‌ی؟
‮+: ‬نه‌ء‮… ‬نه‌خێر‮… ‬هه‌رگیز من له‌گه‌ڵ حه‌ساندنه‌وه‌ی‮ ‬ته‌ندا نیم‮. ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‬من له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دام له‌ش ماندوو بكرێ‮… ‬پێویسته‌ له‌شمان هه‌میشه‌ ماندووبێ تاكو نه‌بێته‌ بار به‌ سه‌رمانه‌وه‌‮…‬ ‮- : ‬له‌وانه‌یه‌ ڕه‌فتارت له‌گه‌ڵ‮ ‬له‌شدا بۆیه‌ به‌و چه‌شنه‌ بێ،‮ ‬چونكه‌ به‌ ڕاستی‮ ‬تێی‮ ‬نه‌گه‌یشتووی‮.‬ هه‌میشه‌ ده‌بینین له‌ش له‌ كاره‌كانتدا به‌ له‌ باڵ‮ ‬یه‌كده‌ر هاتووی‮ ‬و ون دێته‌ به‌ر چاو؟ ‮+ : ‬ئه‌مه‌ ڕاسته‌‮… ‬من ناتوانم له‌ش‮ ‬به‌‮ ‬یه‌ك بارسته‌ ببینم‮… ‬چۆن ده‌بێ،‮ ‬له‌كاتێكدا ڕۆحت له‌ باڵیه‌ك ده‌رهاتبێ و به‌ ته‌واویش هه‌ستی‮ ‬پێ بكه‌ی‮.‬ له‌ش بریتیه‌ له‌ چه‌ند درێژبوونه‌وه‌یه‌كی‮ ‬ناهاوسه‌نگ و منیش ئیعتوبارێك به‌ بنه‌ما ئه‌كادیمییه‌كان ناده‌م‮… ‬به‌ڵكو وا پێویست ده‌كا له‌ هه‌موو شته‌كان بچمه‌ ده‌ره‌وه‌‮… ‬ده‌زانی‮ ‬كردوومه ‌و‮… ‬چوومه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌‮…‬

‮- : ‬تاكو جارێكی‮ ‬تر بگه‌ڕێیه‌وه‌‮… ‬مه‌گه‌ر وا نییه‌؟
‮+ : ‬ئه‌تۆ وای‮ ‬بۆ ده‌چی‮… ‬به‌ڵام له‌ ڕاستیدا جیایه‌‮… ‬من هه‌میشه‌ له‌ شتدا به‌ دوای‮ ‬ناشت گه‌ڕاوم‮! ‬له‌ ئاده‌مزاددا به‌ دوای‮ ‬نائاده‌می‮…‬ هه‌ر وایشه‌،‮ ‬گه‌ڕان له (دژ‮) ‬هاوسه‌نگیمان ده‌داتێ‮…‬ من پێم وایه‌ كه‌ هونه‌ر له‌سه‌ر ئه‌م ڕێسایه‌،‮ ‬گه‌ڕان به‌ دوای‮ ‬دژ ،‮ ‬كێل ده‌بێته‌وه‌‮…‬
‮- : ‬ئایا دژه‌ پیكاسۆ چییه‌؟
‮+ : ‬به‌ ته‌بیعه‌تی‮ ‬حاڵ پیكاسۆیه‌‮… ‬لێره‌شدا من نامه‌وێ دیالیكتێكی‮ ‬ماركس به‌كار بێنم ،‮ ‬كه‌ شت دژه‌ خۆیشی‮ ‬تێدایه‌ و له‌ ململانێی هه‌میشه‌ییشدا‮…‬ من له‌و بڕوایه‌م دژ له‌ ده‌ره‌وه‌مانه ‌و ئێمه‌ش به‌ دوای‮ ‬دا ڕاده‌كه‌ین‮… ‬ئه‌گه‌ر له‌ ناوه‌وه‌ماندا بووایه ‌،‮ ‬ئه‌وا له‌ به‌رده‌م حاڵه‌ت و ناحاڵه‌تمان تێدا ده‌مرد‮… ‬چار نه‌بوو‮ ‬یه‌ك ئه‌وی‮ ‬دی‮ ‬ده‌كوشت‮…‬

‮- : ‬هه‌ست ده‌كه‌ین له‌ تابلۆكانتدا‮ (‬ده‌نگ)ت له‌‮ (‬ڕه‌نگ)زیاتر به‌كار هێناوه‌؟
‮+ : ‬ئه‌مه‌ ڕاسته‌ زۆریش ڕاسته‌‮… ‬وا ده‌رده‌كه‌وێ ناشت له‌ هاوار كاریگه‌ر تر بێ،‮ ‬بۆیه‌ وای‮ ‬ده‌بینم تابلۆكانم هاوارێكی‮ ‬مه‌زنیان له‌ خۆدا گرتووه‌‮…‬ من مه‌به‌ستیشم ئه‌و هاواره‌ نییه‌ كه‌ به‌ زه‌بری‮ ‬كۆئه‌ندامی‮ ‬هه‌ناسه‌دانه‌وه‌ دێته‌ ده‌رێ‮… ‬هاوارێكی‮ ‬تر هه‌یه‌ ته‌واو جیاواز‮. ‬له‌وانه‌یه‌ ئه‌و هاواره‌ بێ كه‌ له‌ په‌یكه‌ری‮ ‬ئێسقانماندا بێ‮.‬ من به‌ خۆم به‌ ترس و كه‌یف و سه‌رسڕمان و بێ موبالاتیه‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر په‌یكه‌ره‌ ئێسقانان وه‌ستاوم‮…‬ سه‌ردانی‮ ‬مۆزه‌خانانم ده‌كرد‮ ‬په‌یكه‌ره‌ ئێسقانیه‌كان ببینم و لێیان وردبمه‌وه‌‮…‬ زۆر جار ده‌مپرسی‮: ‬تۆ بڵێی‮ ‬ئه‌و په‌یكه‌رانه‌ حاڵه‌تی‮ ‬پێش ئاده‌مییه‌ت‮ ‬یا پاش ئاده‌میه‌ت پێك نه‌هێنن‮… ‬ئه‌و پرسیاره‌شم هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵدا بووه‌‮…‬
‮-: ‬كه‌چی‮ ‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا په‌یكه‌ره‌ ئێسقانمان له‌ كاره‌كانتدا نه‌دیوه‌؟
‮+: ‬له‌وانه‌یه‌ ئه‌مه‌ له‌ ئه‌نجامی‮ ‬ترسه‌وه‌ بووبێ‮… ‬من دانی‮ ‬پێدا ده‌نێم هه‌ندێ كات به‌ چه‌شنێك له‌ مردن ترساوم باوه‌ڕ‮ ‬نه‌كرده‌‮…‬ مردن ئه‌و حاڵه‌ته‌یه‌،‮ ‬لێمان ناگه‌ڕێ ببین،‮ ‬له‌ حه‌قیقه‌تیشدا كه‌ تۆ به‌ چه‌ند ساڵێكی‮ ‬دیاری‮ ‬كراوه‌وه‌ مه‌حكووم ده‌بی ،‮ ‬چار نییه‌ مه‌حكوومی‮ ‬خه‌مۆكییه‌كیش ده‌بیه‌وه‌ ‬به‌ڵێ من ده‌ڵێم ئینسانی‮ ‬ئه‌به‌دی‮…‬

‮-: ‬كه‌قه‌ددیس ئۆگستین له‌و حاڵه‌ته‌ دوا وتی‮: ‬مردن له‌ پێناوی‮ ‬ئاده‌مزاددا داهێنراوه‌ تاكو نه‌بێ به‌ شتێ ،‮ ‬گریمان ئینسانێك توانی‮ ‬هه‌زاران ساڵ بژی‮… ‬ئایا نابێ به‌ شتێ؟
‮+: ‬بۆچی ‬ئه‌دی‮ ‬ئه‌و ساڵانه‌ی‮ ‬تێیدا ده‌ژین ،‮ ‬چڕكردنه‌وه‌ی‮ ‬هه‌زاران ساڵ نییه‌‮… ‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به‌ وێنه‌یه‌كی‮ ‬كه‌منه‌زیر پڕی‮ ‬بكه‌ینه‌وه‌‮…‬ زۆر كه‌س ته‌مه‌ننای‮ ‬مردن ده‌كه‌ن ،‮ ‬به‌ڵام كه‌ بۆشیان هه‌ڵده‌كه‌وێ بمرن لێی‮ ‬هه‌ڵدێن‮…‬ ئه‌مما ئه‌وانه‌ی‮ ‬خۆیان ده‌كوژن ،‮ ‬ئه‌وانه‌ ده‌یانه‌وێ له‌وه‌كه‌ی‮ ‬تر ڕزگاریان بێ،‮ ‬نه‌ك له‌ خۆیان ،‮ ‬ئینجا ئه‌و ئه‌وه‌كه‌ی‮ ‬تره‌ ئافره‌تی‮ ‬دووره‌وه‌كه‌وتوو بێ‮ ‬یا سه‌روسامانێكی‮ ‬له‌ كیس چوو‮…‬ كه‌ هه‌میشه‌ش ئه‌وانی‮ ‬ترن ده‌بنه‌ هۆی‮ ‬ئه‌و له‌ كیسچوونه‌‮ ‬یا ئه‌گه‌ر نه‌خۆشی‮ ‬بێ‮. ‬گه‌لێ جار له‌و بڕوایه‌دا ده‌بین شه‌یتان میكرۆبی‮ ‬بۆ هێناوین‮…‬ من ده‌ڵێم ئه‌گه‌ر ئینسان هه‌زاران ساڵیش بژی‮ ‬نابێ به‌ هیچ‮ … ‬ده‌بێ به‌ ئینسان‮…‬ ‮

-: به‌ڵام مه‌ودای‮ ‬ئۆرگانی‮ ‬ئاده‌مزاد،‮ ‬به‌ كاتێكی‮ ‬دیاری‮ ‬كراوه‌وه‌ به‌نده‌‮…شانه‌كان چار نییه‌ وه‌ختێ هه‌ر له‌ نێو ده‌چن؟ ‮
+ : ‬ئێستا زاناكان مژده‌ی‮ (‬شانه‌ ڕه‌هاكان) مان ده‌ده‌نێ ئه‌و شانانه‌ی‮ ‬ناخورێن و سیلاك نابن ،‮ ‬له‌و باوه‌ڕه‌شدا نیم زاناكان درۆ بكه‌ن‮… ‬زۆر جار خه‌یاڵ ده‌بێ به‌ واقیع‮.‬
‮-: ‬لێره‌دا بوارم بده‌ قسه‌ت ببڕم و بڵێم ئه‌و خه‌یاڵه‌ دێته‌ جێ كه‌ له‌ چوار چێوه‌ی‮ ‬واقیع دا بێ،‮ ‬به‌ڵام له‌ ده‌ره‌وه‌ی‮ ‬واقیع،‮ ‬خه‌یاڵ زۆری‮ ‬پێناچێ ده‌بێ به‌ تراوێلكه‌ و سه‌راب؟
‮+ : ‬له‌وه‌دا له‌گه‌ڵت نیم،‮ ‬چونكه‌ مه‌رج نییه‌ ئه‌و مادده‌یه‌ی‮ ‬له‌ هێنانه‌ دی‮ ‬خه‌یاڵدا به‌كاری‮ ‬ده‌هێنین ،‮ ‬مادده‌یه‌كی‮ ‬واقیعی‮ ‬بێ‮…‬ ته‌نانه‌ت ئه‌و ده‌مه‌ی‮ ‬خانووه‌كانیشمان دروست ده‌كه‌ین چیمه‌نتۆ مادده‌یه‌كی‮ ‬له‌ خه‌یاڵ و له‌نێو خه‌یاڵدایه‌‮. ‬ده‌نكه‌ گه‌نم چۆن چۆنی‮ ‬مادده‌یه‌كی‮ ‬واقیعیه‌ كه‌ تێیدا بێ گوڵ ده‌ربكا و ببێ به‌ گوڵه‌گه‌نم؟ پێویسته‌ خه‌یاڵ هه‌بێ تاكو شته‌كان بگۆڕێن‮.‬

‮- : ‬وایه‌‮… ‬به‌ڵام خه‌یاڵ وه‌ك حاڵه‌تێك له‌ ده‌ره‌وه‌ی‮ ‬شته‌كان؟ ‮
+: ‬له‌ شته‌كانیشدا بۆچی‮… ‬ئه‌وه‌تا من به‌ چه‌ند چركه‌یه‌ك ده‌چمه‌ حاڵه‌تێكی‮ ‬ویژدانی،‮ ‬هه‌ست به‌ ماندووبوونێكی‮ ‬زۆر ده‌كه‌م ،‮ ‬له‌وانه‌یه‌ به‌ چه‌شنه‌ مردنێكی‮ ‬كاتیی‮… ڕه‌نگه‌ بتوانم بڵێم هه‌ست به‌(نه‌مردن‮) ‬ده‌كه‌م له‌و كاته‌یدا بیرێكم به‌ دواوه‌ ده‌بێ ،‮ ‬له‌سه‌ر قوماش‮ ‬یا به‌رد‮ ‬یا برۆنز بێته‌ دی‮… ‬ئه‌و نه‌مردنه‌یش جۆرێكه‌‮ ‬له‌ ئیشی‮ ‬بێ دیماهیی‮.‬ ‮

– : ‬بۆچی‮ ‬نه‌تگوت (ژیان‮) ‬و (نه‌مردن)ت به‌كار هێنا؟
‮+ ‬چونكه‌‮ (‬ژیان‮) ‬دژی‮ (‬مردن) ‬نییه‌،‮ ‬به‌ڵكو درێژبوونه‌وه‌یه‌كی‮ ‬پێشتره‌‮.‬ تۆ له‌و باوه‌ڕه‌دانی‮ ‬زۆر حاڵه‌ت هه‌یه‌(كۆتاییان‮) ‬پێش‮ (‬سه‌ره‌تاییان‮) ‬ده‌كه‌وێ؟ ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ فه‌یله‌سوفه‌كانیشدا بڕۆین ،‮ ‬ئه‌وا ده‌ڵێین به‌هره‌وه‌ری‮ ‬و لێزانی‮ ‬ژیانه‌‮… ‬دیماهییه‌ به‌ پێش كه‌وتووه‌كانه‌‮.
‬ ‮- : ‬له‌و حاڵه‌ته‌دا مردن چی‮ ‬لێ دێ؟
‮+ : ‬سه‌ره‌تای‮ ‬به‌ره‌واژ،‮ ‬ئه‌و كه‌شیشه‌ی ‬له‌‮ ‬یه‌كه‌مین ڕۆژدا ده‌مانناسێنی‮ ‬پێمان ده‌ڵێ‮: (‬هاتی‮ ‬بۆ ئه‌وه‌ی‮ ‬بمری‮).‬ مه‌رج نییه‌ ئه‌و ده‌سته‌واژه‌ گێلانه‌یه‌‮ ‬بڵێمه‌وه‌ تا له‌م حه‌قیقه‌ته‌ بگه‌م‮.‬ له‌‮ ‬یه‌كه‌مین چركه‌دا ئاده‌مزاد هه‌ست ده‌كا بۆ ئه‌وه‌ هاتووه‌ته‌ دونیا كه‌ شوێنێك بۆ چاوه‌ڕوانی‮ ‬بگرێ‮.‬ هه‌موومان هاتووین چاوه‌ڕێ بین‮… ‬له‌ ڕێگای‮ ‬ئه‌و چاوه‌ڕوانیه‌شدا هه‌وڵ ده‌ده‌ین شتێك بكه‌ین‮.‬ واڕێك نه‌كه‌وتووه‌ چووبیته‌ لای‮ ‬دكتۆری‮ ‬ددان،‮ ‬له‌ كاتێكدا هه‌ست به‌ ئازارێكی‮ ‬زۆر ده‌كه‌ی‮ ، ‬ده‌بینی‮ ‬له‌ ژووره‌كه‌ی‮ ‬ته‌نیشت چاوه‌ڕوان ده‌بی‮ ‬و خه‌ڵكی‮ ‬دیكه‌شت له‌گه‌ڵدایه‌ و تۆیش هه‌وڵ ده‌ده‌ی‮ ‬له‌گه‌ڵیان بئاخڤێی‮ ‬یا خۆت به‌ گۆڤارێ ،‮ ‬شتێ؛ مژوول بكه‌ی‮ ‬تا ده‌رگات به‌ڕوودا ده‌كرێته‌وه‌‮… ‬هه‌میشه‌ ئێمه‌ له‌ به‌ر ئه‌و ده‌رگایه‌داین كه‌ وه‌ختێك ده‌كرێته‌وه‌‮.‬

‮- : ‬ده‌ڵێی‮ ‬به‌ پێچه‌وانه‌ی‮ ‬خۆت ده‌په‌یڤی‮… ‬تۆ بڵێی‮ ‬ژیان به‌و به‌رنامه‌دارییه‌ بێ؟ ‮
+: ‬نه‌موتوه‌ به‌رنامه‌دار،‮ ‬من وتم شوێنێك هه‌یه‌ بۆ چاوه‌ڕوانی‮ ‬و ده‌رگایه‌ك هه‌یه‌ چاوه‌ڕێمانه‌‮…‬

‮- : ‬له‌ پشت ئه‌و ده‌رگایه‌وه‌ چ چاوه‌ڕوانت ده‌كا؟
‮+ ‬نامه‌وێ هیچ شتێك چاوه‌ڕێم بێ‮… ‬چونكه‌ ماندووم‮… ‬ده‌مه‌وێ تا هه‌تایی‮ ‬بنووم‮… ‬ژیانی‮ ‬من بریتی‮ ‬بوو له‌ سه‌عاتێكی‮ ‬نه‌وه‌ستاو‮… ‬میله‌كانی‮ ‬به‌ خێراییه‌كی‮ ‬شێتانه‌ ده‌سوڕانه‌وه‌‮… ‬ئه‌وه‌ هه‌ستم بووه‌ و ئه‌وه‌ش په‌نجه‌كانم بوون زیاتر له‌ جارێك له‌ زه‌مه‌ندا ژیاوم‮… ‬گه‌له‌كم هه‌ناسه‌ سوار بووه‌ براده‌ر‮… ‬ئای‮ ‬چه‌ند جارانم به‌زه‌یی‮ ‬به‌و كه‌سانه‌دا هاتووه‌ته‌وه‌ كه‌ له‌ تابلۆكانمدا ده‌رم خستوون‮… ‬وا هه‌ست ده‌كه‌م له‌ ئازارێكم گلاندوون كه‌ ده‌بووایه‌ هه‌ر خۆم به‌ ته‌نێ تێیدا بژیم‮.‬

‮- : ‬مه‌به‌ستت ئه‌وه‌یه‌ بڵێی‮ ‬ئه‌و كه‌سانه‌ هه‌میشه‌ و تا هه‌تا به‌ دواته‌وه‌ن؟
‮+: ‬به‌ڵێ ،‮ ‬به‌ڵێ به‌ ڕاستی‮ ‬به‌ دوامه‌وه‌ن ،‮ ‬به‌ڵام له‌ لایه‌ن زۆرانیشه‌وه‌ چه‌پڵه‌م بۆ لێدراوه‌ و زۆریش له‌سه‌ر كاره‌كانم نووسراوه ‌،‮ ‬كه‌ ده‌بووایه‌ ناوه‌ ناوه‌ خۆم به‌ زل زانیبا‮.‬ كه‌چی‮ ‬هه‌میشه‌ هه‌ست به‌ دڵته‌نگی‮ ‬ده‌كه‌م ،‮ ‬من هه‌رگیز ناڵێم ژیان بریتی‮ ‬بووه‌ له‌ كاره‌ساتێك و به‌ عه‌ره‌بانه‌یه‌كی‮ ‬تایه‌ زل به‌ڕێوه‌ چووه‌‮.‬ ڕاستیی‮ ‬ژیانی‮ ‬من ئه‌نجامی‮ ‬تێنه‌گه‌یشتنێك بووه‌ به‌ ناوی‮ (خۆشه‌ویستی‮) ‬نێوان ژن و پیاوێك‮…‬
‮- : ‬تۆ به‌ خۆت تووشی‮ ‬ئه‌و چه‌شنه‌ تێكنه‌گه‌یشتنانه‌ نه‌بووی؟
‮+: ‬بێگومان‮.‬ ئافره‌ت زۆر پێویسته‌‮. ‬پێویسته‌ تاكو هه‌میشه‌ دڵت تێك بشكێنێ من له‌و باوه‌ڕه‌ دانیم بوارێكی‮ ‬تر له‌ ده‌ره‌وه‌ی‮ ‬دڵی‮ ‬شكاوه‌وه‌ هه‌بێ بۆ داهێنان‮… ‬هه‌میشه‌ له‌و باوه‌ڕه‌دا بووم خۆشه‌ویستی‮ ڕاست ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ ئه‌نجامی‮ ‬تێكنه‌گه‌یشتنێكی‮ ‬ڕاسته‌قینه‌دا په‌یدا ده‌بێ‮.‬ ژنێك چۆن ده‌توانێ پیاوێكی‮ ‬خۆش بووێ كه‌ كت و مت وه‌كو خۆی‮ ‬بێ ژن پیاوی‮ ‬ناجووری‮ ‬له‌گه‌ڵ خۆیدای‮ ‬خۆش ده‌وێ‮…‬ ئه‌مه‌شم له‌ تابلۆكانمدا زۆر به‌ ڕوونی‮ ‬ده‌ربڕیوه‌‮ ‬یا وه‌ك ڕه‌خنه‌گران ناوی‮ ‬لێ ده‌نێن به‌ ته‌ماوییه‌كی‮ ‬قووڵ‮…‬ ژن‮.. ‬ڕووی‮ ‬دژم‮… ‬ئه‌و به‌رم‮… ‬ژانه‌كه‌ی‮ ‬ترم ده‌رده‌بڕێ ،‮ ‬من عاشقێكی‮ ‬خراپم‮… ‬له‌ حه‌قیقه‌تیشدا عاشقێكی‮ ‬ناوازه‌م‮ .‬

پەیوەندی ئەدۆلف هیتلەر لەگەڵ ئەدەبدا ڕۆڵێکی بەرچاوی هەبوو لە داڕشتنی ئایدۆلۆژیا و جیهانبینییەکەی. هیتلەر هەر لە تەمەنێکی بچووکەوە خوێنەرێکی بەئەمەک بووە و ئیلهام لە بەرهەمە جیاوازەکانەوە وەرگرتووە، بەتایبەتی ئەوانەی کە ناسیۆنالیزمی ئەڵمانی و ڕیتۆریکی دژە جوولەکە بەرەوپێش دەبەن. کتێبەکەی بە ناوی Mein Kampf، بیروباوەڕە پێچاوپێچەکانی بەرجەستە دەکات و وەک مانیفێستێک بۆ تەماحە وێرانکەرەکانی کاردەکات. هیتلەر ئەدەبیاتی وەک ئامرازێک بۆ پڕوپاگەندە بەکارهێنا، بە ئایدۆلۆژیا ڕقاویەکانی کاریگەری لەسەر جەماوەر دروستکرد. وەسوەسەی ئەو بۆ دروستکردنی کۆمەڵگایەکی پاکی ڕەگەزی دەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ ئەو نووسینانەی کە بەکاریهێناوە، گێڕانەوەیەکی مەترسیداری بەردەوام کردووە کە دواجار بووە هۆی دڕندەییەکانی هۆلۆکۆست. بە لێکۆڵینەوە لە کارلێکەکانی هیتلەر لەگەڵ ئەدەب، تێگەیشتن لە میکانیزمە ترسناکەکانی پشت دەستکاریکردنی زمان و بیرۆکەکان بەدەست دەهێنین، ڕۆشنایی دەخەینە سەر هێزی وشەکان بۆ هاندانی توندوتیژی و ڕق لە کۆمەڵگادا.

کاریگەری ئەدەب لەسەر ئایدۆلۆژیای هیتلەر:
کاریگەری ئەدەب لەسەر ئایدۆلۆژیای هیتلەر کەم ناکرێتەوە. هیتلەر بە درێژایی ژیانی خوێنەرێکی بەئەمەک بووە و ئیلهامەکانی لە بەرهەمە جۆراوجۆرەکان وەرگرتووە بۆ داڕشتنی بیروباوەڕ و سیاسەتەکانی. یەکێک لە کاریگەرییە هەرە دیارەکان لەسەر هیتلەر ئەدەبیاتی دژە جوولەکەکانی کۆتایی سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای سەدەی بیستەم بوو، کە ڕق و کینە قووڵەکەی بەرامبەر گەلی جوولەکە سووتەمەنی دا. هەروەها وەسوەسەی هیتلەر بۆ چەمکی “ڕەگەزی ئاریایی” تا ڕادەیەکی زۆر بە بەرهەمی خەیاڵی و مێژووی ساختە کە پەرەیان بە باڵادەستی گەلانی ژێرمانی دەدا، لە قاڵب درا. جگە لەوەش، نووسینی هیتلەر خۆی، بەتایبەتی “ماین کامپف”، ڕەنگدانەوەی لێکدانەوەی شێواوی ئەو بۆ ڕووداوە مێژووییەکان و خواستی دامەزراندنی ڕژێمێکی تۆتالیتاری لەسەر بنەمای جیهانبینی چەواشەکراوەکەیە. لە کۆتاییدا، ئەدەب ڕۆڵێکی بەرچاوی هەبووە لە داڕشتنی ئایدۆلۆژیای هیتلەر و خۆراکدانی بیروباوەڕە توندڕەوەکانی و بەشداریکردن لەو دڕندەییانەی لە سەردەمی حوکمڕانیدا ئەنجامدراون.

پڕوپاگەندە و سانسۆر لە ڕژێمی هیتلەردا:
پڕوپاگەندە و سانسۆر ڕۆڵێکی چارەنووسسازیان لە ڕژێمی هیتلەردا هەبوو، هەم بیروڕای گشتییان داڕشت و هەم کۆنتڕۆڵکردنی بڵاوبوونەوەی زانیاری. حیزبی نازی لە ڕێگەی پڕوپاگەندەیەوە توانی دەستکاری جەماوەر بکات و هیتلەر وەک کەسایەتییەکی مەسیحی نیشان بدات و گروپە کەمینەکان شەیتان بکات. ئەم دەستکاریکردنە بۆ ئەدەبیات درێژ بووەوە، کتێبەکانی بە “ناگونجاو” یان “دژە ئەڵمانی” دەسوتێنران و نووسەران بێدەنگ دەکران ئەگەر لەگەڵ ئایدۆلۆژیای نازییەکان هاوتەریب نەبن. نووسەرانی وەک تۆماس مان و بێرتۆڵت برێخت بە زۆر دەربەدەر بوون، لە کاتێکدا نووسەرانی دیکەی وەک ئێرنست یونگەر بە هاوبەشی هەڵبژێردران بۆ نووسینی پڕوپاگەندە بۆ ڕژێم. کۆنتڕۆڵکردنی ئەدەب لە ڕێگەی سانسۆرەوە ئامرازێکی بەهێز بوو لە چەسپاندنی دەستگرتنی هیتلەر بەسەر دەسەڵاتدا، دڵنیابوون لەوەی کە تەنها گێڕانەوە پەسەندکراوەکان ڕێگەیان پێدەدرێت گەشە بکەن. ئەم دەستکاریکردنە لە ئەدەبدا خزمەتێکی زۆری بە بەهێزکردنی ئامێری پڕوپاگەندە کرد، لە کۆتاییدا یارمەتیدەر بوو بۆ داڕشتنی کۆمەڵگایەک کە پابەند و پشتیوانی ڕژێمی نازی بوو.

لە کۆتاییدا
شیکاری پەیوەندیی هیتلەر لەگەڵ ئەدەبدا یارییەکی ئاڵۆزی نێوان پڕوپاگەندە و دەسەڵات و ئایدۆلۆژیا ئاشکرا دەکات. هیتلەر لە ڕێگەی دەستکاریکردنی ئەدەبەوە توانی دیمەنی کولتووری ئەڵمانیای نازی لە قاڵب بدات و گێڕانەوەیەک دروست بکات کە ڕژێمی تۆتالیتاری خۆی بەهێزتر بکات. ئەدەب وەک ئامرازێک بۆ پەروەردەکردن و بڵاوکردنەوەی ئایدیۆلۆژیای نازی و پەرەپێدانی هەستی شانازی ناسیۆنالیستی لە نێو خەڵکی ئەڵمانیادا کاری دەکرد. بەڵام ئەم دەستکاریکردنە لە ئەدەبدا، هەروەها تیشک دەخاتە سەر ئەو پۆتانسێڵە مەترسیدارەی کە پڕوپاگەندە بۆ سووتەمەنی توندڕەوی و بەردەوامکردنی ڕق و کینە. بە لێکۆڵینەوە لە بەکارهێنانی ئەدەبی هیتلەر، تێڕوانینێک بۆ ئەو ڕێگایانە بەدەست دەهێنین کە دەتوانرێت زمان و چیرۆکگێڕان وەک ئامرازێکی بەهێز بۆ هەردوو چەوساندنەوە و بەرخۆدان بەکاربهێنرێت. لە کۆتاییدا لێکۆڵینەوە لە هیتلەر و ئەدەب وەک حیکایەتێکی وریایی کاردەکات، هێزی بەردەوامی وشەکانمان بیردەخاتەوە کە تێگەیشتنمان لە جیهان لە قاڵب دەدات.

خەیام ئەگەرچی شاعیرێک و فەیلەسوف و زانایەکی سەردەمی خۆیبووە، بەڵام ناوبانگی ئەو وەک شاعیرێک زۆر دوای مەرگی و بە دیاریکراوی لە سەدەی ڕابردووەوە لە نیشابووری شارەکەی خۆی و ئێرانەوە نا، بەڵکو لە ئەوروپا تەقییەوە، ئەویش دوای پاچڤەکردنەکەی ڤیتزجیراڵد، کە ناوبانگی خەیامی بە هەموو ئەوروپادا پرژاند و بەدوایدا ناوەندی عومەری خەیام لە ساڵی ١٨٩٢ لە ئینگلتەرا کرایەوە و لە ساڵی ١٩٠٠یش لە ئەمریکا ناوەندێکی ئەدەبی بەناوی ئەوەوە کرایەوە.

ئەشێ هۆکاری سەرەکی ئەوەی کە ناوبانگی عومەری خەیام لە ڕۆژهەڵاتی لانکەی شارستانیەت و شیعر و ئاینەکاندا کەمتر بزووتبێت بەراورد بە ئەوروپای سەدەی ڕابردوو، بۆ ئەوە بگەڕێتەوە کە لە سەروەختی خۆیدا و لەنێو کەشی ئاینی نەسازی سەلجوقیەکان، مەغۆلەکان، عەباسی، سەفەوی، بوەیهییەکان، عوسمانییەکاندا، بواری ئەوەی نەدابێت کە شیعر و ئەنگێزە سۆفی و عیرفانییەکانی خەیام وەک پێویست بڵاوببنەوە و هەمیشە و لە هەر جێیەکدا ڕووبەڕووی سانسۆری شەریعەت و دەقەکان بووبێتەوە، هەر بۆیشە ئەم چوارینانە دوای مردنی خەیام و لە سەردەمی مەغۆلەکاندا بۆ یەکەمجار ٨ چوارینەی لێ بڵاودەبێتەوە، وەکو تر لەنێو کۆڕی دۆست و مورید و هاوەڵانیدا ئەم چوارینانە باسدەکرا.

بەڵام بۆچوونێکی تر کە بڕێکی بەرچاو ڕاستی تێدایە، باس لەوە دەکات کە لە ڕۆژهەڵاتدا ناوبانگەکەی خەیام کەمتر لە ڕوانگەی چوارینەکانییەوەیە بەڵکو وەک زانا و بیرمەندێک زیاتر ناسراوە. چونکە ناتوانرێ خاوەنداریەتی ئەو چوارینانە بۆ خەیام پشتڕاستکرێتەوە، سۆفی و شەیدا و بەدمەستگەلێکی زۆر لە سەروەختی خۆیدا لەسەر شێواز و کێشی چوارینەکانی خەیام زۆر چوارینەیان سازکردووە و بەناوی ئەوەوە بڵاویان کردووەتەوە. بە جۆڕێ کە زۆر لەو چوارینانە لە ڕووی ناوەڕۆک و ماناوە دژ بەیەکن و زۆر ئەستەمە چوارینە ڕەسەنەکان لە چوارینە ئاوەکی و ساختەکان جیا بکەینەوە. بۆیە لەو بارەیەوە سادق هیدایەت دەڵێ ئەو چوارینانەی بەناوی خەیامەوە بڵاوکراونەتەوە هێندە لێکدژیان تێدایە لە ڕووی ناوەڕۆکەوە، کە ئەگەر بێتوو مرۆڤێک سەد ساڵ بژی و ڕۆژی دوو جار بڕواکانی سەرلەبەر بگۆڕێ هێشتا ناکاتە ئەو هەموو ناکۆکی و دۆخە لێکدژانەی لەو چوارینانەدا هەن.

ڕۆژهەڵاتناس نیکلسۆن دەڵێت: ئەگەر خەیام زیندوو بێتەوە، ئەوا دۆشدادەمێنێ لە ناسینەوەی چوارینەکانی خۆی لەنێو خەرمانی ئەو هەموو چوارینە ئاوەکی و ساختانەی دراونەتە پاڵی.
فروغ و غەنیش کە دوو لێکۆڵەری ئەدەبی-مێژوویی ئێرانن، دوای لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونێکی چڕ کە چەند ساڵی خەیاندووە لەسەر چوارینەکانی خەیام دەڵێن: ئەو چوارینانەی کەوا ئێمە هەڵمان بژاردوون وەک چوارینەی ڕەسەنی خەیام. لەسەر بنەمای خەمڵاندن و سەلیقەمان بووە بۆ پەیڤەکانی حەکیمی نیشابوور نەک لە ڕوانگەی بەڵگەوە! چونکە ناگونجێ مرۆڤێکی مەزنی وەک خەیام کە مرۆڤێکی زانا و ماتماتیکزان بووە، ماهیەتی ژیان بباتەوە سەر بادەنۆشی و ڕابواردنی هەرزەکارانە وەک لەم چوارینەیەیدا دەبینرێ : “بەپێی شەرع هیچ تاوانێکم نییە مەگەر نێربازی و مێبازی نەبێت”، یاخود “لەسەگ کەمترم ئەگەر ناوی بەهەشت بێنم”..هتد.

جێی بایەخە مێژووی هاوچەرخی ئێران و بەتایبەت دوای درووستبوونی دەوڵەت نەتەوەی ئێرانی سیخناخە لەم جۆرە هەڵە و ساختەکاریانە، کار گەیشتووەتە ئەوەی کە کتێبێک بدرێتە پاڵ نووسەرێک، بیریارێک..بۆ نموونە دوو کتێب دراونەتە پاڵ عەینولقوزاتی هەمەدانی، یەکێکیان بەناوی “شرۆڤەی وتە کورتەکانی بابەتاهیری هەمەدانییە” کە هی شرۆڤەکارێکی پاش سەردەمی عەینولقوزاتە، دووەمیشیان کتێبی “خواناسینە” کە لە بنەڕەتدا هی سوهرەوەردییە و دراوەتە پاڵ عەینولقوزات هەمەدانی.

هەرچی سەبارەت بە ناوبانگی خەیام و چوارینەکانیەتی لە ناوەندی ئەوروپادا، لە ڕاستیدا ئەوە پشتڕاستی ئەم چوارینانە ناکاتەوە، چونکە بۆ وێنا بەناوبانگترین پاچڤەکردنی ئەم چوارینانە لەلایەن ڤیتزجیراڵدەوە ئامادەکراوە بەڵام بە گوتەی مەسعود فەرزادی شرۆڤەکار ڤیتزجیراڵد گوێی نەداوە بەوەی ئەو چوارینانانە هی خەیامن یاخود نا بەڵکو ئەو بەوپەڕی ئیشقەوە پاچڤەی کردوون و ئینگلیزاندوونی..

ئەحمەد هەولێری

سەیرێکی کاتژمێرەکەی بەردەمی کرد و وەکوو گوللە لە جێیەکی دەرپەڕی. دەرگای وەتاخی نووستنی هەژەندی حەڤدە ساڵانی کردەوە، پڕ بە دەنگی خۆی قیڕاندی: (هەژەند، کوڕم، هەستە درەنگە، هەر هەند پێڕا دەگەی!). هەژەند، بۆڵەبۆڵێکی کرد و دیسانەوە پرخەی هاتێ. ئاشنا ئەوجارە بە دەنگێکی بەرزتر قیڕاندی: (دە هەستە کوڕی خۆم، بابە درەنگە، کوڕم درەنگە، دە با ئەمنیش بە ئیشێ ڕابگەم). هەژەند، باوێشکێکی دوورودرێژی هاتێ، و بەنابەدڵییەوە لە شوێنی خۆی هەڵساوە.
ئاشنا، بەرەو ناندینەکە ڕۆیشت، چاپەستێک چای لەسەر ئاگری دانا. چووە لای دەستشۆرەکە و دەموچاوی خۆی بە ئاو و سابوون شوشت، شانە دارەکەی دایە دەست و خستییە ناو پرچە پەخشانەکەی، هێشتا یەک دوو جاران ئەو شانەیەی بە پرچە بژەکەی نەهێنابوو، بیری کەوتەوە کە هێشتا نان و ئاوی بۆ پشیلە دووساڵانەکەی دانەنایە. شانەکەی دانا و بەپەلە چوو نانە وشکەکە و جامێک ئاوی لەبەردەم پشیلەکەی دانا. ویستی بچێتەوە بۆ لای ئاوێنەکە و دەست بداتەوە شانەکەی، کەچی دەنگی هەڵچوونی چایەکە ئەوی بەرەو ناندینەکە برد.
سەیری کاتژمێرەکەی کرد، هەشتی بەیانییە، کەمێک ئارام بووەوە:‌ (هێشتا زووە، پێڕا دەگەم). چووەوە بۆ لای ئاوێنەکە، شانەکەی خستە ناو قژە ئاڵۆسکاوییەکەی، یەک دوو جاران پێیدا هێنا. شیڕەی هەژەند، ئەو ناوەی هەژاند:‌ (ئۆۆۆۆۆۆدەەەە، نانم دەوێ). دیسان، وەکوو گوللە بۆ ناندینەکە دەرپەڕی و ماستەکەی لەسەر مێزی نانخواردنەکە دانا، نانە تیرییەکەی تەڕ کرد و دوو چایەی تێکرد. یەکی شیرن شیرن بۆ هەژەند، و یەکێکی تاڵ تاڵ، بۆ خۆی. زەردەخەنەی هاتێ و لە دڵی خۆیەوە گوتی: (تاڵ و شیرن پێکەوە چا دەبن، ئەگەر چا بن).
فڕێکی لە چایەکەی دا، مەڵاشووی سووتا، قومێک ئاوی خواردەوە، یەک دوو کەوچک ماستیشی خستە ناو دەمی، دایکی هەموو جارێک دەیگوت: (ماست هەتوانی سووتانە). هاتەوە یادی کە هێشتا پیسایی پشیلەکەی خاوێن نەکردووەتەوە، بەپەلە چووە خوارەوە تا پیساییەکەی فڕێ بدات. بۆ لای خوانەکە هاتەوە، فڕێکی تری لە چایەکەی دا، سەیری کاتژمێرەکەی سەر دیواری ناندینەکەی کرد. لەناکاو قیژاندی:‌ (هەستە هەژەند، یەکسەر دەبی بڕۆین، بڕۆ خۆت بگۆڕە).

چووە ناو تڕومبێلەکەی، دوو هۆڕنی درێژی لێدا، دوای دوو سێ خولەک هەژەندیش هاتە ناو تڕومبێلەکە. ئەوی بەرەو فێرگەکەی بکرد، و خۆیشی بۆ سەر کاری خۆی. ئەو ڕۆژە هەر لە بیری ڕۆژبوونی خۆی بوو. کەوتبووە نێو گێژاوی ئەندێشان، دەبێت هەژەند ڕۆژبوونی ئەوی لە یاد بێت؟ ئاخۆ دەبێت چ هەژەندێکی بۆ ئامادە کردبێت، لەوانەیە کێکێکی بۆ ئامادە کردبێت؟ یان لەوانەیە دیارییەکی چکۆڵەی بۆ دانابێت. خۆ ئەگەر ئەوانەش نەبێت، باوەشێکم پێدا دەکات! یان ڕەنگە پیاسەیەکم لەگەڵ بکات!

کاتژمێر پێنجی ئێوارە دەستی لە کارەکەی خۆی هەڵگرت، سواری تڕومبێلەکەی بوو، دەرگای ماڵەکەی کردەوە، بانگی کرد (هەژەند، هەژەند، لە ماڵێی؟) لە جێی وەڵامی هەژەند، دەنگی پلەی ستەیشنەکە هات. بۆ ژووری دانیشتنەکە ڕۆیشت و تەلەڤزیۆنەکەی داگیرساند، خۆی فڕێدایە سەر کەرەوێتەکە. پشیلەکەی پازی دایە سەری و دەستی بە غڕەغڕ کردن کرد، تا بەیانی بەو شێوەیە لە باوەشی یەکتریدا مانەوە.
تیشکی هەتاوی بەهێزی بەیانی، وەکوو شمشێرێک پەنجەرەی ژووری دانیشتنەکەی دەبڕی و چاوەکانی ئاشنای کۆرە دەکرد. لە خەو هەڵستا، بەرەو پەنجەرەی ژوورەکە ڕۆیشت، سەیرێکی باخچەکەی کرد، کێشکەیەکی لەسەر گۆڕی شیا بینی.

1- وەتاخ واتە ژوور

2-  زۆرێک لە خەڵکی هەولێرێ دایکیان بە ئۆدە بانگ دەکەن.

3-  هەتوان واتە مەرهەم.

4-  هەژەند واتە سەرسوڕهێن، یان موفاجەئە.

دەیان جار سوپاسی ئەو “با”یە دەکەم
بۆنی تۆم لەگەڵ خۆیدا بۆ دەھێنێ
دەیان جار ئەو حەیرانە دەڵێمەوە
لە بەر ئاگردانی ستایشدا دەیچڕیت
ئەم دێڕەت لەناو ئەشکەوتی دڵما
دەنگ دەداتەوە:
تۆ بە شیعرەوە جوانیت
بە عەشقەوە جوانتر
دەیان جار بیر لە رابردوو دەکەمەوە
دەمێک لە نێوان دیجلە و فوراتدا
تینووی دڵۆپێک ئازادیی بووم
دەمێکی تر لە نێوان ئەزمەڕ و بەراناندا
تەرمی ھیوام بەسەر شانەوە بوو
ھەنووکەش لە شارێکدا دەژیم
ھەتاو سەری پێدا ناکات
گڕی سووری تۆ دامدەگیرسێنێت
دەیان جار خۆمم بیر دەکەوێتەوە
چۆن دەستمکرد
بە نووسینی چیرۆکی ئەم خۆشەویستییە
بێ ئەوەی ھیچ کۆتاییەکی بۆ دابنێم

سەرم لە رابردوودا گیر بووە
نامەوێت بگەڕێمەوە
بۆ ئەم ئێستا تاریکە
من جەنگاوەری رووناکیم
شمشێری دەستم پەلکەزێڕینەیە
مارشم شیعرەکانی بابا تاھیر و
چاوەکانم دوو گۆمی فرمێسک
کتێبی خەیاڵم ھەمیشە سەرخۆش
ئەندێشەم ماڵی پەپولەی عەشق
پەنجەکانم
بۆنی پرچی شیعریان لێدێ
قورگیشم پڕە لە تۆنی گریان
زمانم مۆسیقای سەردەمێکی کۆنە
رۆحیشم پشکۆی داگیرساوی ئەوین
لێمبگەڕێ
با ھەر لە رابردوودا بم
من لە زمانی
شەمشەمەکوێرەی ئەم چەرخە تێناگەم
ناتوانم لە کەوتنی چراکاندا
تەماشاڤان بم
با ھەر نەوەی ئەو زەمەنە بم
ژیان لە بری خوێن
گوڵاوی لێ دەچۆڕا

لەوانەیە پێتوابێت
رەشەبایەکی ناوەختم
رەنگە تۆ لەسەر ھەق بیت
لە وەرزی وەرینی رووناکیدا
کێ مۆمی عەشق
لە جەنگەڵی دڵدا ھەڵدەکا؟
لە زەمەنی دوگمە و رۆبۆتدا
کاروانی خۆشەویستی
بە ھەستی کێدا رەت دەبێ؟
لەوانەیە پێتوابێت
شاعیرێکی شێتم
رەنگە تۆ لەسەر ھەق بیت
لەم غروبەدا
کێ ھێلانە
بۆ باڵندەی ئەوین چێ دەکا؟
کێ لەسەر پێستی ئەم سەدەیە
وێنەی عاتیفە دەکێشێ؟
بەڵێ، ئەوە بە تەنھا خۆمم
لە کێڵگەی دیوانەکاندا
ناسکترین وشە
بۆ پەسنی ژن ئەڕوێنم
بە ژێر بارانە مەستەکانی خۆشەویستیدا
بە بێ چەتر و بێ پاڵتۆ رێ دەکەم
بەڵێ ئەوە بە تەنھا خۆمم
لە پەڕاوێزی ژیان و
باوەشی تەنھاییەوە
تاکو قیامەت
بەسەر جەنازەی گوڵدانێکدا
سینگ دەکوتم

لەگەڵ یادت قامکەکانم لە لاپەڕەی
ڕۆژ ژمێرەکەم بەجێما
وانەکانی دڵداریم لێون بوو
لە قاپ گرتووە چاوەکانم
وێنەی پڕۆفایەکەت
بۆیە لە هەر چاو ترووکانێکدا
دووپات ئەبی لە شاشەی مێشکمدا
سەرگەردانە بەهەناسەکانتەوە
لێوم
وێرانە ماڵە
خەیاڵم
لە شوێنکی ئەم چیرۆکەدا
شەو بڕیاری لەسەر
قەدەغەیە
پیاسە تسکە
شەقام لەخۆ بایی.

سنە
ئیلهام موڕادی
•

من ئاوام
بە پاوە وێستاوم
ئومێد لەسەر بەرۆکی دڵتەنگی دەنەخشێنم
پێکەنین دەکەم بە شاڕێگەی مانەوە
مانەوە درۆکی جوانە تا هەموان پێبکەنن و
داهاتوو لە چاوماندا بێت.
کەس لە پشتی پەنجەرەوە سەیری
کشانی نەیزەک ناکا
کەس هەواڵی ڕۆیشتن نادات
ئەوەی هەڵی کردوە زیکرەیاتێکی کۆنە لە خەیاڵی بەندبێژاندا
هیچ کەس دڵی نایە لاوی محەبەت لە پووچیدا بڕووخێنێ.
کەس بە تەنیشت تارماییدا ڕەتنابێ
شیعر پردی نێوان دڕک و پەپوولەیە
عیشقی لێدەرچێ کەس بەڕێگا تەسکەکانی دڵڕەقیدا ناچێتەوە ماڵ
کەس لە باڵکۆنەوە سەیری کەوتن ناکا
ئەوەی ڕەنووی بیرەوەرییە
کوژڕانی منداڵێکی ساوایە.

سلێمانیی
دڵکەش قادر

وەرە با سنوورەکانی ئەو هەسارەیه ببڕین و
لە فۆرمێکی تر گەمەی عیشق دەست پێبکەینەوە

وەرە با ڕەهەندەکانی ئەو گەردوونە هەڵبوەشێنینەوە و
کراسی وەرزێکی تر بپۆشین

وەرە با منداڵ منداڵ ببینەوە و
بڕۆینەوە سەر نەسەبی گریانێکی بێعار

وەرە با دەست لە ناکۆکییەکان هەڵگرین و
لە ڕوانگەیەکی شاعیرانەوە تێکەڵ بە فەزای بوون ببینەوە

من نامەوێ چیتر لە سەردابی زەمەنێکی پووچدا سەوڵی سەرگەردانی لێبدەم و
لە تخووبی پەرێزی بیابانێکی بێ مانادا کراسی خۆشباوەڕی لەسەر تەنافی گەمژەیی هەڵخەم

نامەوێ دووبارە دەست لەگەڵ کاروانی فرمێسک تێکەڵ بکەمەوە و
بڕۆمەوە ناو بۆتەقەی خەمێکی تری سەرسەری

نامەوێ چیتر نەخشەی نیشتیمانێکی بێ ناونیشان بکێشم و
خەونەکانم لە چوارچێوەی تابلۆیەکی سوریالیستی دا ڕەنگ بکەم