شانۆكارێكی كورد رێچكەیەكی نوێی شانۆ بەناوی (شانۆی سناپ) رادەگەیەنێت.. كامەران حاجی ئەلیاس
لەدایك بوونی هەر شێواز و قوتابەخانەیەكی شانۆیی سەرەتا بەچەندین ئەزموون و پرسیار و تێبینی لێرەو لەوێ تێپەر دەبێت، دوای چەندین ئەزموون دەبێت بە قوتابخانەیەكی تایبەت كە بنەماو رێسای تایبەت بە خۆی دەبێت وەكو فۆڕمێكی تایبەت سەیر دەكرێت،بۆیە لەدایك بوونی هەر شێوازێكی شانۆیی یان قوتابخانەیەكی شانۆیی كارێكی ئاسان نییە،لە سەرەتای دورست بوونیدا بگرە زۆر جار روبەرووی رەخنەی بەهێز دەبێتەوە بەجۆرێك،هەندێك جاریش لەلایەن پسپۆرانی شانۆ سەرەتاپای ئەو فۆڕمەی بانگەشەی بۆ كراوە ڕەت دەكرێتەوە.. لەبەر ئەوە هەرشانۆكارێك لەهەر ئاست و تەمەنێك دا یان لەهەر نەتەوەیەك بێت ئەگەر لەسەرەتای راگەیاندنی بۆچوونێكی نوێی لەسەر قوتابخانەیەكی نوێی شانۆ روبەررووی ڕەخنە یان رەتكردنەوە بێت پێمان وایە كارێكی ئاساییە….
ئێمەی كورد یاخود شانۆكارانی كورد هیچمان كەمتر نییە لە ئاستی شانۆكارانی جیهان چەندین شانۆكاری بەتوانمان لە بواری نواندن، دەرهێنان ،سینۆگرافیا، دیكۆر، موزیكی وێنەیی… لە گۆڕەپانی شانۆدا بوونیان هەیە بەڵام نەمان توانییوە زیاتر كاری بۆبكەین خۆ ئەگەر ئاوڕێك لە مێژووی شانۆیی كوردی بدەینەوە بۆمان ڕووندەبێتەوە،هەر لەساڵانی حەفتاكانی سەدەی رابردوو تاوەكو ئێستا شانۆكارانی كورد لەزۆر بەی فیستیڤاڵەكان كە لەسەر ئاستی عێراق سازكراون پشكی شێریان بەركەوتووە لەوەرگرتنی خەڵاتەكان و هەردەم لەباشترینەكان بووینە ،جا چ لەبواری دەرهێنان بێت یاخوود لە بواری نواندن بێت یاخود لەبواری سینۆگرافیا بێت… بێگومان لەم دوایانەش لەسەر ئاستی شانۆی عەرەبی شانۆكارانی كورد زۆرێك لە خەڵاتەكانیان بەدەست هێناوە.. بۆیە ئەگەرشانۆكاری كورد لەدۆزینەوەو داهێنانی رێچكەیەكی نوێی شانۆبخاتەڕوو وەكو هەنگاوێكی سەرەتایی نابێت لامان نامۆ بێت! هەر بۆنموونە شانۆی ئاهەنگ سازییەكەی مامۆستای هونەرمەند( ئەحمەد سالار ) كە لە ساڵانی هەشتاكانی سەدەی رابردوو بە تیۆری وپراكتیكی خستە ڕوو دەتوانیین ئەم شێوازە ئاهەنگ سازییە شێوازێكی نوێ بوو لەنێو شێوازەكانی شانۆدا.. بەڵام ئێمە نەمان توانی وەك پێویست كاری لەسەر بكەین ،زۆرێك لە ئێمەمانان پێمان وایە شانۆی ئاهەنگ سازی تایبەتە بە دەرهێنەری مەغربی(عەبدولكەریم بەرشیت)، بەڵام هەر بۆ زانیاری لەو كاتەی هونەرمەندی گەورەی مەغربی ئامادەی پێنجەمین فیستیڤاڵی هەولێر بۆ شانۆ كەلە10تاوەكو 14-12-2018 لەشاری هەولێر بەرێوە چوو لێدوانێكی تابیبەت دا هونەرمەند عەبەولكریم بەرشیت دەڵێت” شێوازە ئاهەنگ سازییەكەی مامۆستا ئەحمەد سالار لە شێوازەكەی من زۆر جیاوازە”. كەواتە توانستی شانۆكارێكی كورد لەداهێنان و شێوازی نوێی شانۆ ،هیچ كەمتر نییە لە شانۆكارانی جیهان.
بابێمەسەر ناوەڕۆكی ناوەڕكی مانشێتەكم شانۆكاری كورد (گۆران سەرگەڵوویی)لە 15-1-2024 لە شاری هەولێر بەدیاركراوی لە هۆڵی بەرێوەبەرایەتی هونەری شانۆ بەئامادەبوونی بەشێك لە مامۆستایان و قوتابیانی كۆلیژی هونەرەجوانەكان لەگەڵ ئامادەبوونی چەند شانۆكارێكی كوردستان لە سمینارێكی دا بانگەوازی بۆرێچكەیەكی نوێی شانۆ كرد بە ناوی (رێچكەی شانۆی سناپ) لە سیمنارەكەدا شانۆكار گۆران بەكر حەمە ئەمین (گۆران سەرگەڵوویی) مانیڤێستی یاخود بنەماكانی (رێچكەی شانۆی سناپ)ی بەشێوەی تیۆری و پراكتیكی بۆ ئامادەبووانی خستەڕوو لەرووی تیۆرییەوە 10 خاڵی وەكو بنەماكانی (رێچكەی شانۆی سناپ) خستە ڕوو كە بریتی بوون لە:
1- پێویستە ماوەی نمایش لە شانۆی سناپ لە لە 4خوولەك 59 چركە تێپەڕنەكات.
2- پێویستەنمایش ڕوون ئاسان و بێ گرێ گۆڵ و سادەبێت .
3- پێویستە ئەوە بزانین كە هەرچەندە بینەری ئاسایی نمایشەكە دەبینن، بەڵام نابێ لە ئاستی هونەرەی نمایشەكە دابەزێت.
4-دەرهێنەر نابێ لەهیچ لەیەكەیەكی،نمایش چاوپۆشی بكات و بەساكاری نمایشەكەی بكات.
5- دەرهێنەر ئازادە لەبەكار هێنانی هەر رەوت ورێباز ورێچكەیەك بۆدروست كردنی نمایشەكەی.
6-لە شانۆی سناپ دا كەمتر پێوستیمان بە نووسەرە ،بەڵكۆ دراما تۆرگ یان دەرهێنەر یان ردەرهێنەرو تیمەكەی بەیەكەوە برینەكەی دەدۆزنەوەو قتماغەی هەڵدەدەنەوە.
7- بیرۆكە لەیەك تێكست یان نووسەر وەردەگیرێت ،ئەو بیرۆكەی یان ئەوەچەمكەی دەقەكەی لەسەر بنیاد كراوە وهەنووكەیی بێت بتوانین لە كاتی نمایشدا تەوزیفی بكەین،ئەمەش كاری دراما تۆرگە بۆمان پوخت و چڕبكاتەوە.
8-ئەگەر وەرگر پەرچەكرداری هەبوو، پێویستە دەرهێنەر و ئەكتەر ئامادەبن بۆ ئەوەی دیالۆگی لەگەڵدا بكەن .
9- بەپێی گونجاوی بەرهەمەكە دەرهێنەرئازادە لەهەڵبژادنی شوێنی نمایش بەمەرجێك لۆكەیشن گونجاو بێت و لەخزمەتی نمایشەكەدا بێت.
10-پێویستە پێش نمایش كەشێكی لەبار بۆ وەرگر وئامادەبووان بڕەخسێندرێت كە بەتەواوی ئامادەی بینینی نمایش بن .
دوایی خوێندنەوەی مانیفێستەكە نمایشێك وەك پراكتیكی (رێچكەی شانۆی سناپ) پێشكەش بە ئامادەبووان لە پاشان دەرگای گفتوگۆ كراییەوە دیالۆگ لە لەنێوان ئامادەبووان و دەرهێنەر (گۆران سەرگەڵوویی) دەستی پێكرد .
ئەگەر سەیری ناونیشانی ئەو ڕێچكە شانۆییە بكەین،( شانۆی سناپ) كە شانۆكار ( گۆران سەرگەڵوویی)،بانگەشەی بۆدەكات راستەو خۆ بیرمان بۆ تۆڕی كۆمەڵایەتی (سناپ چات) دەچێت بەڵام ئایا خاوەنی بیرۆكەكەی شانۆی سناپ مەبەستی هەمان ئەو تۆڕەكۆمەڵاتییە ،لەمیانی وتەكانی گۆران دا بۆمان دەردەكەوێت كە شانۆی سناپ هیچ پەیوەندی بە تۆڕی كۆمەڵایەتی سناپ چاتەوە نییەوە . وشەی سناپ وشەیەكی ئینگلیزییە بەكارێ دەوترێت كە بەخێرایی لە ماوەیەكی زۆر كورت وخێرائامانجەكەی بپێكێت، شانۆی سناپ ئامانجی ئەوەیە نمایشێك پێشكەش بكات كە لەكەمترین كات بە تێچوویەكی كەم لە كات و وزە پێشكەش بكرێت.. بەهۆی ئەوەی مرۆڤ لەوسەردەمەی ئێستادا ئەوەندە سەرقاڵە ناتوانێت بپڕژێتە سەرهەموو كایەكانی ژیان بە واتایەكی تر كات كە (24) كاتژمێرە وای لێهاتووە ئەو كاتە (24) كاتژمێرییە بەشی نەكات بەجۆرێك ئەو كەسەی هیچ كاریشی نییە بەهۆی جیهانی عەولەمەو خێرایی گۆرانكارییەكان و زۆری تۆڕەكۆمەڵاتیان ئەو هەمووكاتەی بەش نەكات .
ئەگەر سەیری نمایشێكی ئاسایی شانۆیی بكەین هەر شانۆگەرییەك پێش نمایش كردنی پێویستی بەلایەنی كەم (3-6) مانگ بە پرۆڤە بكەیت بۆئەوەی نمایشەكە ئامادەبێت و چەمكەكەی بگاتە بینەران ..لەلای یەكی تر ئەگەر شانۆگەریییەكە ماوەی نمایشەكەی دوو كاتژمێر بێت دەبێ بینەریش ئامادە بێت بۆ ئەوەی لە كاتەكەی خۆی سێ كاتژمێر بۆ نمایشەكە تەرخان بكات بەڵام لە شانۆی سناپ هەموو ئەو كاتانە كورت دەكاتەوە بەشێوەیەكی پوخت نمایشەكە پێشكەش دەكات بەماوەیەكی كورت ئامانجەكەی دەگەیەنێت.لە شانۆی سناپ دا زیاتر كار لەسەر بیرۆكە دەكرێت نەوەك دەق ئەمەش كاری دراماتۆرگە لە هەمووی گرنگتر هەروەكو لە مانڤێستەكەدا هاتووە زیاتر كار لەسەر بابەتە هەنوویەكانی نێو كۆمەڵگا دەكات.
لەمیانی سیمنارەكەدا گفتۆگۆیەگی گەرم لەنێوان ئامادەبووانی لێكەوتەوە، زۆر بەی پرسیارەكانیش رووبەربەری خاوەن بیرۆكەی شانۆی سناپ (گۆران سەرگەڵوویی)،كرانەوە بۆنموونە كاتی نمایش بۆچی ماوەی نمایش لە 4خوولەك 59 چركە تێپەڕنەكات ؟ باشە ئەگەر بمانەوێت دەقێكی شكسپیر وەكو (هاملێت) ،یان دەقێكی ئەبسن وەكو (دوژمنی گەل)پێشكەش بكەین چۆن دەكرێت لە شانۆی سناپ دا نمایش بكرێت ؟ ئەگەر مەبەست لە كەمكردنەوەی كات بێت بۆ بینەر بەوەی كاتی نییە بێت سەیری نماشێكی دوو كاتژمێری بكات تۆ لە ماوەی لە 4خوولەك 59 چركە نمایشێكی پێشكەش دەكەیت ،بەڵام ئایا هاتنی بینەر بۆ ئەو جۆرە نمایشە كاتی ناوێت جا بەپیادە بێت یان بە ئۆتۆمبیل ،ئایا ناكرێت هەر لەرێگەی تۆڕی كۆمەڵایەتی شانۆی سناپ ئەو فۆرمە شانۆییە پێشكەش بكرێت؟باشە ئەگەر ماوەی نمایش كە لە شانۆی سناپ لە 4خوولەك 59 چركە تێپەڕنەكات ئەگەر ماوەكەی زیاد بكرێت جیاوازی لە گەڵ فۆرمەشانۆییەكانی چی دەبێت ؟ ئەمانەو چەندین پرسیاری تر لە سمینارەكەدا گفتۆگۆی لەسەركرا .
سەرەتایی دورست بوونی هەر فۆرمێكی شانۆیی یاخود قوتابخانەیەكی شانۆیی بە كامڵی لەدایك نابێت بەڵكو كاتێكی زۆری دەوێت كە لەوانەیە چەندین ساڵ بخایەنێت تا دەبێتە فۆڕمێكی تەواو بێگومان لەو ماوەدا چەندین گەنگەشەو راوسەرنج دەخرێنە ڕوو .. لێرەدا من دەست خۆشی لە شانۆكار (گۆران سەرگەڵوویی)، دەكەم كە ئەو بوێرەی هەیە، بانگەوازی بۆ رێچكەیەكی نوێی شانۆ بكات بەشێوەی تیۆری و پراكتیكی ئەو رێچكە شانۆییە ڕابگەیەنێت ..لە ئێستادا مانفێستەكەی یاخود بناماكانی رێچكەی شانۆی سناپ جگەلەوەی بەزمانی كوردی بڵاوكراوەتەوە، لە هەمان كاتدا كاری وەرگێرانی بۆ سەر زمانی عەربی و ئینگلیزی بۆ كراوە…نیاز وایە كاری زیاتر لەسەر بكرێت گفتوگۆی زۆری لەسەر بكرێت ئەم بابەتە گەنگەشەی زۆری دەوێت هیودارم لەداهاتوو ئەم فۆڕمە شانۆییە ببێتە سەكۆیەكی كراوە بۆ سەرجەم شانۆكاران لە هەر شوێنێك دا بن..
لەكۆتاییدا پێم باشە بۆ مێژوو ئەو بەرێزانانەی لە نمایشەكە(من هەم) بەشداربوون، لێرەدا ئاماژە بەناوەكانیان بدەین.
ئامادەكردن و دەرهێنانی / گۆران سەرگەڵوویی
نواندنی/ تاڤگە حسێن كەریم، شەهرام نامیق، ڕاز كەمال، ئومێد ڕەزا، شەنیار محمەد، شادی عوسمان.
جل وبەرگ/ بەشداران
جێبەجێكردنی / شوان حمە سعید
تەكنیك:محمەد تارق، شڤان خزەر
پۆستەر و دەلیل/ تاڤگە حسێن كەریم
سەرپەرشتی گشتی/ پ.ی. ژیلوان تاهیر
سەرپەرشتی بەرهەم/ م.ی دانا محمەد
نمایشی (من هەم) لەهۆڵی بەرێوەبەراتی هونەری شانۆی هەولێر- لە 15/1/2024 كاتژمێر 11ی بەیانی نمایش كرا.
