ئێمە لەچ ئێستایەکداین؟.. نیهاد جامی

پرسیارکردن لەو ساتەی تیایدا دەژین، گەڕانە بەدوای ئاستە وون بووەکەی خۆمان، ئەوەی ناگەڕێت بۆ ئەو زەمەنە ئەوە تەنیا دەسەڵاتی سیاسیە، چونکە ئێستا بۆ دەسەلات بریتیە لەساتەوەختی چێژ، لەکاتێکدا بۆ کۆمەلگا لەدایکبونی برینە، لەنێوان وێنەی چێژ و برین، مۆتیڤی دەسەلات و کۆمەلگا دەخولقێت، وێنەیەکی سادیانەی ژیانە، دەسەڵات چێژ لەو برینەی کۆمەلگا دەبینێت، ئەو ئارەزووکردنە بۆ خوێن، ویستێکی زەوتکردنی ئیرادەی هەمووانە، کوشتنی خەسڵەتی جیاوازیە، هەوڵێکە بۆ ئەوەی نەتوانین بیر لەئێستامان بکەینەوە.
هێزی کولتور لەکوێی ئەو ئێستایەدایە؟ پرسیارێک ئاراستەی دەسەڵات ناکرێت، هێندەی پرسیارێکە بۆ وەبیر هاتنەوەی کۆمەڵگا، ئێمە بۆ ئەوەی بیربکەینەوە، دەبێت بیرمان بێتەوە، کۆی ژیانی ئێمە بەگژداچوونەوە بووە بە دەسەلات، ئەو فۆڕمەی دەسەڵات وێنەیەکی جیاوازی نیە، هێندەی ڕووخسارەکانی جیاوازن، دەنا بۆ خۆی یەک وێنەی هەیە، ئەویش وێنەی دەسەلاتی فاشیزمە، ئێمە کە برینمان ساتێکی هەمیشەیی ژیانە، لەبەردەم ئەگەرێکی نوێدا نین، بەڵام دەکەوینەوە ناو دووبارەکردنەوەی مێژوو، کۆتایی بەعسیزم و کۆتایی بنەماڵەی کوردی، دوو کۆتایین درێژکراوەی یەکترین، چونکە سەرەنجام فاشیزم کە لەئاستی باڵای دەسەلاتدا نوێنەرایەتی ئایدیۆلۆژیا دەکات، ئەوە ئێمە نین کۆتایی پێدێنین، بەلکو سەرمایەداری بۆ خۆی تا ئەو شوێنە ڕێگای دەدات کە داکۆکی لەهێزی ئەو دەکات، بنەماڵەی کوردیی تا ئەو شوێنەی کاری کۆمپانیا و بازرگانی و ئایدیای بیری سەرمایەداری بەڕێوە دەبات، نوێنەرایەتی ئەو دەکات، هیچ کاتێک نوێنەرایەتی خۆی ناکات، بەڵکو فۆڕمێکی ئەویتری دەرەوەی ئێمەیە، ئەو فۆڕمە دەتوانێت بە بیانوی نەتەوە فریوومان بدات، وەک چۆن بەدرێژایی مێژوو نەتەوە کراوە بەو بیانوەی کە ئێمە دەستخەرۆ بدات، ململانێی بنەمالەکان کێشەی ئایدیۆلۆژی نین، هێندەی وابەستەی ئەگەرێکی ململانێیە دەبێت ئامادەبوونی هەبێت، بەڵام دیسان دەپرسین هێزی کولتور لەکوێدایە؟
ئەوە نائامادەبوونی کولتور نیە لەئێستادا، هێندەی نەبوونی نوێنەرانی کولتورە، بەوەی نوسەران و هونەرمەندان لەناو کایەی بنەماڵەکان تواونەتەوە، ئەو هێزە رۆشنبیریەی دەیەوێت نوێنەرایەتی کولتور بکات، لەڕاستیدا هێلێکی باریک هەیە لەنێوان ئەوان ودەنگەلێک کە لەناو بنەماڵەدایە، بۆیە سەختە بتوانین لەیەکتریان جیا بکەینەوە، ئەو هێزە توانای هەیە بۆ ئەوەی لەئێستای کولتوردا بژیێت، تێبگات لەوەی ژنکوژی ئەخلاقێکی سیاسی بنەماڵەییە زادەی دۆخێکی دەسەلاتی سادیە کە بەدوای ڕاپەرین هێنایەنە بوون وەک کولتورێکی بنەمالەیی ئەو دوو بنەماڵە کوردیە، کە دەبێت بپرسین: ئاخۆ ڕاپەڕینی بەهاری نەوەت و یەک ڕاپەڕینی پیاوی کوردیی بوو بەسەر ژندا؟
ئەوە پرسیار نیە بۆ وەلامدانەوە، هێندەی کاتێک ژمارەی ژنکوژراوەکانمان بیر دێتەوە، پێویستمان بە تەریق بوونەوەیە کە پیاوین لەکۆمەلگای کوردیدا، پیاوین و بنەمالەکان ناوەندی سەربەخۆ بۆ ژنان دەکەنەوە، کەچی ژمارەی ژنە کوژراوەکان زیاد دەکات، کاتێک خۆرئاواییەک ئێمە دەبینێت وادەزانێت دامەزراوەی کۆمەلگای مەدەنیمان هەیە بەبونی ئەو سەنتەرو ناوەندە جیاوازانە، هێزی کولتور پێویستی بەوەیە دیوارێک درووست بکات لەنێوان ڕاستەقینەی کولتور و ناوەندە بنەماڵەییەکانی لە ئێستادا خوازیارن خۆیان وەک ناوەندی کولتوری بە ئێمە بناسێنن، لەو ئێستایەدا چیرۆک وەک گێڕانەوە و بەتایبەت ڕۆمان توانای ئەوەی هەیە ئەو مێژووە درۆزنانەی دەسەڵات ئاشکرا بکات، ئێمە بۆ خۆمان لەڕێی پێنج نۆڤلێت و ڕۆمان ویستمان پەردە لەڕووی ئەو هەموو ئارەزووە سادیەی بنەماڵەیی ڕابمالین، قسە لەکۆی ئەو مێژووە خوێناویە بکەین لەڕێی گێڕانەوەی ئەدەبی، بەڵام ئەوە تەنیا دەنگێک نیە ئێمە کۆمەلێک دەنگمان هەیە کە لەئێمەش زیاتر کاریان لەسەر ئەو ئاستە ئەدەبیە کردووە بۆ ئەو ئێستایەی تیایداین، ئەوە تەنیا ڕۆمان نیە ئەو هێزەی هەیە، هونەری شێوەکاری و هونەری شانۆ کە ئەو ڕۆڵەیان نەبینیووە، بەڵام لەتوانایاندایە نوێنەرایەتی کولتور بکەن لەو ئێستایەی تیایداین.

نیهاد جامی- فەڕەنسا




کەرکوک چۆن روناکی دەبینێت!.. عوسمانی حاجی مارف

بارزانی سەرەڕای ناڕەزایی حکومەتی بەغدا، ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی لە سەرتاسەری هەرێمی کوردستانی عێراق بە کەرکوکیشەوە ئەنجامدا. حەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیرانی ئەوکاتەی عێراق فەرمانی بە هێزەکانی عێراق کرد، دەست بەسەر کەرکوکدا بگرن و لە ژێر کۆنتڕۆڵی تاڵەبانی و بارزانی دەری هێنا، هێزەکانی پێشمەرگەی هەرێمیش بەبێ ئەوەی بەرەنگاریەکی ئەوتۆ بکەن، کشانەوە، بەم شێوەیە حکومەتی هەرێم باجێکی زۆریدا، لە ئاکامی ئەو هەوڵە شکستخواردوەی کە بانگەوازی سەربەخۆیی راگەیاند. پارتی و یەکێتی گرنگترین سەرچاوەکانی داهاتی نەوت و ڕووبەرێکی زۆری خاکەکەیان لەدەستدا، هاوسەنگی هێزیان لەبەرامبەر حکومەتی عێراق و هێزە میلیشیاکانی عێراقدا گۆردراو لە ئاستێکی زۆر نزمدا هێزەکەیان نمایشیان کرد، تەواوی مێژووی کوردایەتی خۆیان شەرمەزارکرد.
دواتر دەسەڵاتدارانی حکومەتی هەرێم پاش ملکەچیان بۆ بەغدا، بەرێگەی دیبلۆماسی و دانوسانەوە لە هەوڵی پاراستنی مانەوەیان بون لە کەرکوکدا، لە دوای هەڵبژاردنی پەرلەمان لە ساڵی ٢٠٢١، مەسعوود بارزانی هاوپەیمانی لەگەڵ موقتەدا سەدر کرد، لە بەرامبەر کۆنترۆڵکردنەوەی کەرکوکدا. بەلام دوای کشانەوەی ئەلسەدر لە پڕۆسەی سیاسی، بارزانی ناچار بە دانوستان بوو لەگەڵ چوارچێوەی هەماهەنگیدا، پاڵپشتی خۆی بۆ محەمەد شیاع ئەلسودانی راگەیاندو پاشەکشەی لەهەوڵەکانی بۆ گەرانەوەی دەوری لە کەرکوکدا کرد. تاڵەبانی بەو دەلیلەی زوتر خۆیدا بەدەستەوەو هاوکاری چوارچێوەی هەماهەنگی و کۆماری ئیسلامی ئێرانی کرد، پێیەکی لە کەرکوکدا مایەوە.
بەگشتی تەواوی هێزە میلیشا دەسەڵاتدارەکانی عێراق و کوردستان هۆگری پارێزگای کەرکوکن و هەرلایەنێکیان خواستی خۆی هەیەو لە کێبرکێیەکی بەردەوامدان بۆ دامەزراندنی پێگەیان لە کەرکوکدا، لەگەڵ ئەوەی پارتی و یەکێتی بنکەیان لە پارێزگاکەدا هەیە، بەڵام بەدوای ٢٠١٧وە و خۆرێکخستەوەی هێزە سەربازیەکانی عێراق و داسەپاندنی حەشدی شەعبی، هاوکێشەکە بەجۆرێک گۆرانی بەسەردا هات، کە ئێستا یەکێتی و پارتی لەرێگای رکابەری لە هەڵبژاردنەوە هەوڵئەدەن پێگەیان لە کەرکودا دامەزرێندنەوە، ئەمەش لە واقعی دەسەڵاتی هێزی میلیشا و باڵادەستی حکومەتی عێراق بەسەر کەرکوکدا، ئەمجۆرە هەوڵانە بەزوویی پوچەل دەبێتەوە، یان بە شێوازێکی فۆرماڵی لە ئەنجومەنی پارێزگادا بەشداریان پێدەکەن.
هەستیاری دۆخی پارێزگای کەرکوک و ئایندەکەی زیاتر دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی هیچ پرۆژەیەکی سیاسیی رێکەوتن لە نێوان هێزەکاندا، ئەو هێزانەی کە لەسەر بنەمای دینی و تائیفی و نەتەوەیی لەشانۆی سیاسی عێراق و کوردستاند هەڵسورانی سیاسی دەکەن، تا ئەو ئاستەی کەرکوک چۆتە لیستی ناوی ناوچە کێشە لەسەرەکان و تائێستاس هەربەو ناوەوە دەناسرێتەوە. لەگەڵ ئەوەی لەم دواییانەدا بەشداریکردنی چەند لایەنێک لە پێکهێنانی ئەنجومەنی پارێزگا و دامەزراندنی پارێزگاردا رێکەوتنێکیان ئەنجامدا، بەڵام هێشتا ناکۆکیەکانیان لەسەر چارەنوسی کەرکوک و تاڵانچێتی لە کەرکوکدا وەک خۆی ماوە، بۆیە ئەم ناکۆکیەش دەرگا بەڕووی ئەگەری سەرهەڵدانی ململانێی نوێدا بەکراوەیی دەهێڵێتەوە.
بەمەبەستی شکاندنی ئەو دۆخە چەقبەستووەی لەکەرکوکدا بەدوای هەڵبژاردنی پارێزگار و دابەشذکردنی پۆستەکانی پارێزگا پێشهات، سودانی رایگەیاند کە دەبێ دانیشتنێکی ئەنجومەنی پارێزگا لە ١١ی تەمموزدا بەڕێوەبچێت. داواشی کرد هێزە سیاسیە پەیوەندیدارەکان هاوکار بن لە تەواوکردنی ئەو کێشانەی هەبووە لە گفتوگۆ سیاسییەکانیاندا، ئەم هەڕەشەیە بووەهۆی ئەوەی بلۆکە براوەکان هاوپەیمانی خۆیان بکەن و هاوپەیمانیەکی نەتەوەیی و تائیفی پێکبهێنن. لایەنەکان بەسەر دوو میحوەردا دابەشبوون، یەکەمیان بارزانی، بەرەی تورکمانی و هێزەکانی هاوپەیمانی سەروەری بە سەرۆکایەتیی خەمیس خەنجەر و ڕاکان جەبوری لەخۆدەگرت. دووەمیان، تاڵبانی و بزووتنەوەی بابلی مەسیحی سەر بە حەشدی شەعبی و سێ ئەندامی عەرەبی سەر بە پارتی تەقەدوم، بە سەرۆکایەتی سەرۆکی پێشووی پەرلەمان، محەمەد حەلبوسی، هەروەها هێزەکانی ناو چوارچێوەی هەماهەنگی شیعە.
لە ١٠ی ئابدا هێزەکانی میحوەری دووەم توانییان ئەنجومەنی پارێزگاو پارێزگار دامەزرێنن، لەسەر بنەمای حوکمی زۆرینە. شایانی باسە لە دانیشتنی هەڵبژاردنەکەدا بە ئامادەبوونی، بافڵ تاڵەبانی و سەرۆکی عەسائیب ئەهلی حەق، قەیس خەزعەلی، و بەرپرسی پارتی تەقەدوم، محمد ئەل- حەلبوسی بەرێوە چوو، کە دەنگیان بە ئەندامێکی یەکێتی نیشتمانی دا، ڕێبوار تەها بۆ وەرگرتنی پۆستی پارێزگار . رێبوار تەها لە دانیشتنێکی مشتومڕاویدا هەڵبژێردرا کە تێیدا نوێنەرانی پێکهاتەی تورکمان و نیوەی هێزە عەرەبییەکان ئامادەنەبوون، جگە لە پارتی دیموکراتی کوردستان.
حەلبوسی ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی هەبوو لە پێدانی پۆستی پارێزگار بە یەکێتی، دوای ئەوەی دەنگی سێ کورسی حزبەکەی لە بەرژەوەندی ئەم کاندیدکردنە بەخشی، ئەمەش دەتوانین بڵێین لەچوارچێوەی وەڵامدانەوەی حەلبوسیە بەرامبەر نەیارەکەی، کە خەمیس خەنجەرە، کەپەیوەندی لەگەڵ بارزانیدا کردوە، بەمەش تۆمەتباری دەکەن بەوەی کە هاوسەنگی پرۆسەی سیاسی کەرکوکی تێکداوە. بەڵام ئەوەی ئاشکرایە هەوڵەکانی حەلبوسی زیاتر گەڕانەوەی بۆ سەرۆکایەتی پەرلەمان زاڵن بەسەر هەموو دانوستانەکانی ئێستایدا. بەمشێوەیە حەلبوسی مەرجی دابینکردنی پشتیوانی خۆی بۆ سەرکەوتنی ڕێبوار تەها دانا، لەبەرامبەر بەدەستهێنانی پشتیوانی هاوپەیمانە نوێیەکانی بۆ گەڕانەوەی پارتەکەی بۆ سەرۆکایەتی پەرلەمان.
لەبەرامبەردا ئەو گروپانەی ئامادە نەبوون، سکاڵایان لەسەر پرۆسەی هەڵبژاردنەکە تۆمارکرد کە لە هۆتێل ئەلڕەشیدا بەرێوەچووە، بەهۆی شکاندنی یاسای تەوافوق و ئامادەنەبوونیان لە دانیشتنەکەدا، بەڵام دادگای فیدراڵی ئەو داوایەی ڕەتکردنەوە.
هەرچەندە وانیشان ئەدرێت ناکۆکیە سیاسییەکانی کەرکوک تەنها لە سروشتێکی ناوخۆییدا بێت، بەڵام ئەوە شاراوە نیە کە زلهێزە ئیقلیمییەکانیش دەستێوەردانیان لە پرسی کەرکوکدا کاریگەرەو پێگەو نفوزی خۆیان هەیە، ئەم کاریگەریەیان لە ئەنجومەنی پارێزگاکەدا نیشاندا. ئەو قەیرانەش کە کەرکوک دەرگیریەتی، درێژکردنەوەی کێبڕکێی ناوچەیی نێوان تورکیا و ئێرانە لەسەر ناوچەکە، هەردووکیان هەوڵدەدەن بگەنە دۆخێکی سیاسی کە خزمەت بە مەبەستەکانیان لە کەرکوکدا بکات، ئەنقەرەو تاران لە هەوڵی ئەوەدان ئەو لایەنە لە ئەنجومەنی پارێزگادا باڵادەست بێت کە سەر بەخۆیەتی.
بەگشتی بارزانی پەیوەندی لەگەڵ حکومەتی تورکیا هەیە، هاوکات تاڵەبانی پەیوەندییەکی نزیکی بە چوارچێوەی هەماهەنگی شیعە و ئێرانەوە هەیە، لەم پرۆسەی پێکهێنانی ئەنجومەنی پاریزگای کەرکوکدا ئێران گرەوی بردەوە، بەڵام ئەمە کۆتایی یاریەکە نیە و دۆخی کەرکوک لە بەردەم چەندین سیناریۆی گەمەی سیاسیدا خۆی دەبینێتەوە..
ئەو ژمارە زۆرەی لە هێزی چەکداری جیاواز بەسەر ئەو شارەدا دابەشبووە و پارچە پارچەبوونی هێزە ئەمنیەکانە بۆ گرووپە جیاوازەکان، ئاشکرایە ئەمجۆرە لە باڵادەستی هێزەکان بە ناوی دین و تائیفەو نەتەوەوە دەتوانێ سەقامگیریی ناوچەکە تێکبدات و ڕێگری لە جێبەجێکردنی ئارامی سیاسی بگرێت، بەردەوام لە دۆخێکی دژواردا ئەو شارە وێنا دەکرێت، ئەم دۆخە پر جەنجاڵ و نائەمنە رۆشنە کە دابەشکردنی دانیشتوانی ئەو شارەیە بەزۆر بەناوی دین و تاتیفەو نەتەوەوە، لەهەمانکاتدا بەهۆی بەردەوامی دەستوەردانەکانی وڵاتانی دراوسێ لە کاروباری ناوخۆی عێراقدا ، دۆخەکە خراپتر دەبێت، کە هەردوو تورکیا و ئێران لەوبارەیەوە هەمیشە رۆڵێکی مەترسیداریان هەیە.
واتە بەمشێوەیە لەباری هەلومەرجی سیاسی ئێستای شاری کەرکوک، ئەوەمان نیشان ئەدات سیناریۆی ئەم پارێزگایە ڕووناکی بەخۆیەوە نابینێت، مەگەر حکومەتێکی ناوەندی بەهێز کە لەسەر بنەمای هاووڵاتیبوون سەرکردایەتی بکات و توانای جێبەجێکردنی یاساکانی پارێزگاری لە مرۆڤایەتی هەبێت، یان لەڕووی سیاسییەوە لە حکومەتەکانی بەغدا و هەولێر داببڕێت لە سیستەمێکی نیمچە سەربەخۆدا کە خەڵکی شارەکە خۆیان بەڕێوەی بەرن. حکومەتی عیراق و کوردستان و بەرێوەبەرایەتی شارەکانی عێراق و کوردستان پێویستە لە سەر بنەمای هاووڵاتی بوون دامەزرێت.




په‌راوێـزی شه‌شه‌مینی تێكست.. نه‌ژاد عزیز سورمێ

ڕه‌نگه‌ تۆش هه‌ر وای لێك بده‌یه‌وه‌؛ (دواكه‌وتن)‌ ته‌نیا له‌ ڕه‌هه‌ندی ئابووری و ته‌كنه‌لۆژییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ناگرێ ، لایه‌نی كولتووری و ئاستی بینای ئه‌بستمی له‌ پێشه‌وه‌یان پرۆژه‌یه‌كی جیدی وه‌رگێڕان ڕۆڵی دیار له‌ به‌رقه‌راركردنی پێگه‌یشتنی شارستانی و دروستبوونی فاكته‌ره‌كانی پێشكه‌وتن ده‌بینێ..
لای ئێمه‌ ئه‌وه‌ی له‌ ڕووی وه‌رگێڕانه‌وه‌ كراوه‌، وێڕای كۆششی تاكه‌ كه‌سی ‌ ، به‌هۆی ڕۆژنامه‌گه‌رییه‌وه‌ بووه‌ ، له‌ مێژووی خۆیدا ڕۆژنامه‌گه‌ریی كوردی تاكه‌ مینبه‌ر بووه‌ ده‌ق و وتار و لێكۆڵینه‌وه‌ی وه‌رگێڕدراوی بڵاوكردبێته‌وه‌..ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ر له‌به‌هه‌ند زانینی ڕۆژنامه‌ وگۆڤار و ده‌وریاتی كوردیشدا سه‌رچاوه‌ی گرتبێ، بۆ پرۆژه‌یێكی گرنگی وه‌ك پرۆژه‌ی وه‌رگێڕان بێگومان به‌س نیه‌..( دیاره‌ من لێره‌دا باس له‌ پێش ڕاپه‌ڕین ده‌كه‌م ، بێگومان پاش ڕاپه‌ڕین له‌ ڕووی چه‌ندایه‌تییه‌وه‌ قسه‌ی زۆر هه‌ڵده‌گرێ)
هه‌موو ئه‌و هه‌وڵانه‌ی له‌لایه‌ن هه‌ندێ نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووسەوە دراون كه‌ زیاتر ده‌چنه‌وه‌ ناو خزمه‌تگوزاری كولتووری تا پرۆسه‌یێكی پلان بۆ داڕێژراو ..ئێستایشی له‌گه‌ڵ بێ ده‌زگایه‌كی تایبه‌ت به‌ وه‌رگێڕانمان نییه‌ وه‌ك دامه‌زراوێكی په‌تی كوردی ‌بێ ڕه‌چاوكردنی سیاسه‌ت و تونێڵه‌ مارپێچه‌كانی كه‌وتبێته‌ كار و هاتبێته‌ مه‌یدان بۆ دیاریكردنی پلانێكی درێژخایه‌نی وه‌رگێڕان و به‌دواداچوونی ته‌كنیك و كێشه ‌و هونه‌ر و كاریگه‌ریه‌كانی به‌ تایبه‌تی له‌ بازنه‌ی پێشخستننی زمان و چه‌سپاندنی ئیدیوم و زاراوه‌ی نوێ ئه‌و پرۆسه‌ گرینگه‌ ، كه‌ ئه‌گه‌رێكی دیاری پێشكه‌وتن و پێكگه‌یشتنی شارستانی و شه‌قاوێكی ڕێگابڕ به‌ ئاراسته‌ی دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ دواكه‌وتوویی با به‌ چه‌ند هه‌نگاوێكیش بێ.
ئه‌وه‌ی مایه‌ی پرسیار و تاڕاده‌یه‌ك داخه‌، ئه‌و پرۆسه‌یه‌ تا ئێستا ئه‌گه‌ر له‌ ناوه‌نده‌ ڕۆشنبیرییه‌كانیش ئه‌رزشی بۆ داندرابێ، وا ده‌رنه‌كه‌وتووه‌ لایه‌نی په‌یوه‌نیدار له‌ ده‌سه‌ڵاتی نیشتمانی گرنگی پرۆسه‌كه‌ی وه‌كو خۆی كه‌ پێویسته‌ و به‌ ئاست و ڕاده‌ی خۆی خوێندبێته‌وه‌! وه‌ك پرۆژه‌یه‌كی نه‌ته‌وه‌یی و به‌شێك له‌ پرۆسه‌ی هه‌ستانه‌وه ‌و به‌ره‌وپێشبردنی ڕه‌وتی زمان و كولتوور و ڕووناكبیریی كوردی..
له‌م ڕاسته‌دا ده‌كرێ بۆ له‌مه‌ودوا مه‌سه‌له‌كه‌ به‌ جیدیتر سه‌یر بكرێ، بوار هه‌میشه‌ ماوه‌ و ده‌مێنێ به‌و ڕووكاره‌ی له‌ كۆنگره‌یه‌كی تایبه‌تیدا كه‌ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ ڕێكبخرێ، مه‌وداكانی كاریگه‌ری وه‌رگێڕان به‌سه‌ر پێشكه‌وتنی كولتووریی لێك بدرێته‌وه‌ و له‌ كێشه ‌و كۆسپه‌كانی ڕێی كاراكردنی بكۆڵدرێته‌وه ‌و چارسه‌ر و پلانی پێویستی بۆ له‌به‌رچاو بگیرێ..
كتێبخانه‌ی ئێمه‌، وێڕای فراوان بوونی به‌تایبه‌تیش دوای ڕاپه‌ڕین و پاش دامه‌زرانی چه‌ند ده‌زگایه‌كی چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌ تایبه‌تیش نین و نه‌بوون به‌ وه‌رگێڕان، هێشتا هه‌ر كتێبخانه‌یه‌كی هه‌ژاره‌…
به‌ كه‌مگرتنی ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ كه‌ كۆڵه‌گه‌یێكی پته‌و له‌ پرۆسه‌ی په‌ره‌سه‌ندنی زمان و هه‌ستانه‌وه‌ی كولتووری نه‌ته‌وییدا داده‌ڕێژێ، كه‌ ئێستا دره‌نگه‌ زوو نییه‌ به‌ به‌راوردی هه‌ندێ مه‌سه‌له‌ی سیاسی په‌راوێزگرتووی بێ فایده ‌و ئایده‌ی له‌ قاڵبدراو، فاكته‌رێكی دیكه‌یه‌ له‌سه‌ر نه‌گرتنی پرۆژه‌ی له‌و چه‌شنه‌..
ناچینه‌ ناو تونێڵه‌ دوور و به‌ر درێژه‌كانی به‌راوردكاری به‌ڵام هه‌ر له‌سه‌ر ڕێی نموونه‌ هێنانه‌وه‌دا سه‌یری ئامارێكی پێنج ساڵی یه‌كه‌می هه‌شتاكان ده‌كه‌ین كه‌ له‌لایه‌ن یۆنسكۆوه‌ ئاماده‌كراوه‌ و تێیدا هاتووه‌: تێكڕای وڵاتانی عه‌ره‌بی بۆ هه‌ر ملیۆنێك یه‌ك دانه‌ كتێبی وه‌رگێڕاوه‌، له‌ به‌رامبه‌ردا وڵاتی ئیسپانیا به‌ ته‌نێ بۆ هه‌مان ژماره (920) نۆسه‌دو بیست ناونیشانی هه‌بووه‌..
ئینجا تۆ وه‌ره‌ فكری لێ بكه‌وه‌.. (بڕوانه‌ جابر عصفور الحیاه‌2\6\2004) پێم وایه‌ ئه‌و ئاماره‌ی یۆنسكۆ به‌س بێت بۆ ئه‌وه‌ی ئاستی كتێبخانه‌ و ئاستی چالاكی خۆمانی له‌و بواره‌دا تێدا بخوێنینه‌وه‌.
له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕاستیه‌ تاڵه‌شدا، به‌ش به‌بار وای نابینم ئیتر نه‌توانین هه‌نگاو هه‌ڵێنین، به‌پێچه‌وانه‌وه‌، ئێستا وه‌ختیه‌تی كۆنگره‌یه‌ك بۆ وه‌رگێڕان و كێشه‌كانی ، تا ده‌گاته‌ ئه‌وه‌ی چه‌ند دامه‌زراوێكی تایبه‌ت به‌ وه‌رگێڕان پێكده‌هێنرێت، ده‌زگاكانی چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌، ئه‌وانه‌ی ئه‌مڕۆ له‌ كاردان به‌ جیدی ده‌ستی بده‌نێ و خه‌تێكی تایبه‌تی و به‌پێی به‌رنامه‌یه‌كی تایبه‌ت و پلان بۆ داڕێژراو بۆ كتێب و تێكستی وه‌رگێڕدراو ته‌رخان بكه‌ن.
هه‌روه‌ها باشتریش ده‌بێ ئه‌گه‌ر هه‌وڵبدرێ پادداشتی شایان بدرێته‌ وه‌رگێڕ..
ده‌ڵێن له‌ زه‌مانی مه‌ئموونی كوڕی هاروون ڕه‌شید كه‌ ئه‌وسا ده‌زگای (الحكمه‌)ی دانا بوو ده‌قی وه‌رگێڕدراو به‌زێـڕ ده‌كێشرا و پارسه‌نگی بۆ داده‌ندرا ته‌نانه‌ت كولتووری عه‌ره‌بی به‌ پله‌ی یه‌كه‌م و ئیسلامی به‌ پله‌ی دووه‌م، له‌و زه‌مانه‌دا به‌هۆی بزاڤی وه‌رگێڕان گه‌یشته‌ چڵه‌پۆپه‌ی پێشكه‌وتن..
مه‌سه‌له‌ی ده‌سمزو پاداشت، مه‌سه‌له‌یه‌ك نیه‌ عه‌یب و ئیرادێكی تێدا بێ، خه‌ڵك و خوایه‌ك هه‌ن كه‌ به‌چاوی مجرد ده‌بینرێن بێ ماندووبوونێكی داپێندانراو له‌وه‌ختێكی پێوانه‌یی ده‌بن به‌ هاروون و قاڕوون.. بۆچی پاداشتێكی شایان بۆ وه‌رگێڕو نووسه‌ران له‌ وه‌رگێڕانی كتێبێك یا تێكستیك كه‌ ماندوو بوون و شه‌ونخوونی و مه‌سئوولیه‌تی قانوونی و ئه‌خلاقی به‌دواوه‌یه‌، به‌قه‌د سه‌رقه‌ڵه‌مانه‌ی جارانیش سه‌یر نه‌كرێ كه‌ له‌ بریتی جادوو نووشتان ده‌درا؟ به‌ڕاده‌یه‌ك وه‌ك خێرپێكردن یا شتێكی له‌و بابه‌ته‌ له‌لایه‌ن هه‌ندێ لێی بڕوانرێ!!
ئێستا هه‌قه‌ به‌ هه‌مان تاو و په‌رۆشییه‌وه‌ بیر له‌ پرۆژه‌ چاره‌نووسازه‌كانی دی تایبه‌ت به‌ كولتوور و فه‌رهه‌نگ بكرێته‌وه ‌و به‌ هه‌موومان هه‌وڵ بده‌ین كاری بۆ بكه‌ین، له‌ پێشه‌وه‌ی ئه‌و پرۆژانه‌یش دامه‌زراندنی ده‌زگایه‌كی شایان بۆ وه‌رگێڕان كه‌ ده‌سپێكی كاره‌كانی وه‌كو پرۆژه‌ی ده‌سپێك به‌ پرۆژه‌ی هه‌زار كتێبی كوردی وه‌رگێڕدراو بێت له‌ هه‌موو بواره‌كان.
بێگومان هه‌ر ڕێگایه‌ك چه‌ندیش دووربێ هه‌ر به‌هه‌نگاوی یه‌كه‌م ده‌ست پێ ده‌كا.




گفتوگۆ لەگەڵ ژەنیار ئاودێر مەحموود.. ئامادەکردنی: كامەران حاجی ئەلیاس

ژەنیار ئاودێر مەحموود : بەهۆی كاریگەری موزیكی بیانی خەریكە موزیكی كوردی نانسرێتەوە
ژەنیار ئاودێرمەحموود: لە كوردستان هیچ ژنیارەكی چەلۆ نییە كەوا لە من بكات پێی سەرسام بم و لاسایی بكەمەوە
خاتوونی ژەنیاری بە توانای كوردستان (ئاودێر مەحموود) یەكێكە لەوژەنیارانەی كە شوێن پەنجەی لە نێو موزیكی كوردی دیار و بەرچاوە ..ئەو دەرچووی پەیمانگەی هونەرجوانەكان و كۆلێژی هونەرە لەگەڵ چەندین گروپ و تیپی موزیكی شاری سلێمانی و دەرەوەی سلێمانی كاری كردوە.. ئاودێر عەشقێكی شێتانەی بۆئامێری چەلۆیەكەی هەیە هەمیشە وەكو كەسێكی نزیك لە خۆی سەیری دەكات تێكەڵ بەرۆحی بووە. ئێمە بۆ ئاشنا بوون بەم خاتوونە هونەرمەندە بە چەند پرسیارێك بەسەرمان كردەوە.
ئا- كامەران حاجی ئەلیاس

  • سەرەتا خوێنەرانمان حەز دەكەن بزانن، ئاودێرخان چۆن ئاشنای جیهانی موزیك بوو؟
  • هەموو كەسێك حەزی لە موزیكە،بەڵام ئەوەی ڕاستی بێت من لەسەرەتا تامەزرۆی موزیك نەبووم، بەڵام خێزانەكەم موزیكیان زۆر زۆر پێخۆشبوو.. بۆیە زۆر هانی منیان دا لە هەمان كاتدا پێیان خۆش بوولەم بوارە دا بخوێنم ،ئەم هاندانی خێزانەكەم وای لێكردم بچمە پەیمانگەی هونەرەجوانەكانی سلێمانی ئەگەر نا لەسەرەتادا هیچ بیرم لەوە نەكردبووە فێری موزیك بم، ئێستاش موزیك بەجۆرێك تێكەڵ بەرۆحم بووە ناتوانم رۆژێك بەبێ موزیك گوزر بكەم.

    *لە نێو ئەو هەموو ئامێرە موزیكیانە بۆچی ئامێری چەلەتۆت هەڵبژارد؟
    -راستە لەسەرەتادا من تامەزرۆی موزیك نەبوو ،بەڵام پێش بچمەپەیمانگا حەزم لە ژەنینی ئامێری چەلۆ بوو هەرچەندە پێشتر هیچ ئەزموونێكم لەسەر ئامێرەكە نەبوو،بەڵام كاتێ لە تەلەفزیۆن ئەو ئامێرەم دەبینی تاكە ئامێر بوو سەرنجی راكێشام و زۆر حەزم لێیبوو لەپەیمانگاش بە ئامێری چەلۆ دەستم پێكرد تائێستاش بەردەوامم هیچش پەشیمانیم لە هەڵبژاردنی ئێستا ئەمێرەكە وەكو كەسێكی نزیكی خۆمی سەیر دەكەم ئەتوانم بڵێم تێكەڵ بەمن بووە .

  • كامەن ئەو ژنیارانەی كەبەرێزتان بە ژنیان سەرسامیت وە كاریگەریان لەسەر ژنینی تۆدا هەبووە؟
  • لەسەرەتای دەستپێكردنی كاری هونەریم هیچ ژەنیارێك نەبوو لە ئامێرەكەی خۆما تا من پێی سەرسام بم، ئەتواتنم بڵیم تائێستاش لە كوردستان هیچ ژنیارەكی چەلۆ نییە كەوا لە من بكات پێی سەرسام بم و لاسایی بكەمەوە یاخود سوودی لێوەربگرم بەداخەوە من خەفەت دەخۆم كەتاوەكو ئێستا ژەنیارێكی والە كوردستان هەبێت كە سەرنجی من رابكێشێت ..بەڵام من زۆر سەرسامم بە ژنیارە ئەورپییەكان بەجۆرێك ژەنیاری زۆر بە توانایان هەیە بۆیە دەمێكە تێكەڵاوی زۆریانم زۆر سوودم لێ وەرگرتوون هەندێكان كە هاتوونەتەوە كوردستان وانەی تایبەتم لێوەرگرتوون هەروەها كاتێ خۆم گەشتی دەرەوەم كردووە لەوێ وانەی تایبەتم لەلایان وەرگرتووە.
  • بەرێزتان لەگەڵ چەندین تیپی موزیك كارتان كردوە،تاچەند ئەو تیپانە هاوكارت بوون بۆ پیشڤەچوونی ئەزموونی هونەری تۆ؟
  • من وەكو ژەنیارێكی چەلۆ ئەتوانم بڵیم لەگەڵ هەموو گروپە موزیكییەكانی ناوشاری سلێمانی و دەتوانم بڵیم دەرەوەی سلێمانیش كارم كردوە،لە چەندین رووە سوودی زۆرم لێوەرگرتوون وەكو سەرەتا كاركردن لەگەڵ ئەو تیپ و گروپانە تۆ ئەزموون زۆر پیدادەكەیت لە هەمان كاتدا ئاشنا دەبیت بە میوزیكەكانی تر وە ئاشنا دەبیت بە ستایلی جیاواز لەبەرئەوەی هەرگروپەو بەشێوەیەك كار لەسەر موزیك دەكات ئەمانە هەموو سوودی زۆری هەیە بۆ كەسێك كە كەسەرەتا دەست پێبكات وەكو لایەنی ژەنیینش من سوودم لێبینیوە بەتایبەتی كەسەرەتا موزیكی كلاسیك دەخوێنێت بەڵام ئەو موزیكەی لە كەڵچەری ئێمە دا هەیە لەموزیكی كوردیدا هەیە جیاوازە لەگەڵ موزیكی كلاسیك بۆیە تۆ فێری ئەو شێوازە ژەنینانە دەبیت فێری شێوازی ئەو تۆنانە دەبیت كەلە موزیكی كوردیدا دەژنێرێت لەبەر ئەوە من سوودی زۆر لێوەرگرتوون.
  • وەكو ژەنیارێك ،كامەیان زیاتر كاریگەری لەسەر وەرگر هەیە (ئاواز یاخود تێكست یان شێوازی ئەدایەكە؟
  • من وای دەبینم كەهەریەكەو كاریگەری خۆی هەیە زۆر جار ئاوازەكە زۆر زۆر دەچێتە ناو خەڵكەوە بەجۆرێك ئاوازەكە كاریگەری لەسەری هەبووە،ئەوەندە گرنگی بە ئادای گۆرنیبێژەكە یاخود تێكستەكە نەداوە زۆر جاریش بەپێچەوانە وەرگر ئەوەندە گرنگی بە تێكستەكە یاخود بەووشەكان دەدات بەلایەوە گرنگ نییە ئاوازەكە چۆن چۆنییە یان موزیكەكەی چۆنە بۆیە دەڵێم كاریگەریەكە دەگەڕێتەوە سەر وەرگر بەوەی كامەی زیاتر لە (ئاواز، یاخود تێكست، یاخود وتنەكە) كاریگەری لێدەكات، لە هەمان كاتدا كاریگەریەكە لە كەسێك بۆ كەسێكی تر جیاوازە.
  • ئێوە لەپەیمانگا و كۆلێژی هونەریت خوێندوە ،تاچەند گرنگە ژەنیار بەشێوەیەكی ئەكادیمی ئامێرەكەی بژەنێت؟
  • من پەیمانگای هونەرەجوانەكان بەپلەی یەكەم تەوا كردوە و كۆلێژی هونەریشم بەپلەی یەكەم تەواو كردوە،شێوازی ژەنین بەشێوەیەكی ئەكادیمی زۆر گرنگە وەكو سەرەتا هەركەسێك دەست بەهەركارێك بكات پێویستە شێوازە راستەكەی فێربێت ئیتر دوای ئەوەی قوڵ دەبێتەوە لە بوارەكەی داهێنانی تیا دەكات یان شێوازەكەی دەگۆرێت ئەمەیان جیاوازە بەڵام وەكو سەرەتا بۆئەوەی لە ئامێرەكە بەباشی فێربیت دەبێ بەشێوەیەكی ئەكادیمی فێربیت.
  • كاریگەری موزیكی بیانی بە (ئەرێنی و نەرێنی) لەسەر شوناسی موزیكی كوردی چۆن دەبینت؟
  • بەداخەوە لە كوردستان موزیكی بیانی كاریگەری زۆر نەرێنی هەیە لەسەرتاكی ئەم كۆمەڵگایە بەجۆرێك بەهۆی كاریگەری موزیكی بیانی خەریكە موزیكی كوردی نانسرێتەوە ئەوەندە كاریگەری نەرێنی لەسەرە.. من پێم خۆشە سوود لە موزیكی بیانی وەربگرین بەشێوەیەك بەكار بێت كە موزیكی كوردی سوودی لێوەربگرین نەك بەشێوەیەك بەكار بێت كەبەرگێكی بیانی بكەیت بە موزیكی كوردی تا ئەورادەی نەناسرێتەوە.. زۆر بەداخەوە كەسانێك بەو جۆرە ئیش دەكەن جێگەی داخە كاتێ گوێ لەهەندێ گۆرانی یان لەهەندێ موزیك دەبێت كەسەكە كوردە هەموو ئەوانەی كاریان لە كارەكەیان كردوە كوردن بەڵام هیچ مۆركێكی كوردی پێوەنییە ئەوەند مۆركی بیانیان بەكار هێناوە نازانیت ئەمە كارێكی كوردییە.
  • هەندێ لە گۆرانیایەكانی ئێستا تەنیا چەند رۆژێك گوێگریان دەبێت لە دواییدا ون دەبن هۆكارەكەی ئاوازەكە یاخود تێكستەكە یان بۆ دەنگەكە دەگەڕێتەوە؟
  • راستییەكەی هۆكار زۆرن ئاواز كاریگەری خۆی هەیە، تێكست كاریگەری خۆی هەیە دەنگەكە كاریگەری خۆی هەیە لە هەمووشی گرنگتر ئەو ستایلە گۆرانیەی كە هەندێ لە گۆرانیبێژەكان بەكاری دەهێنن هەروەكو لەوەڵامی پرسیاری سەرەوە ئاماژەم پێدا بە داخەوە هەندێ گۆرانی ئەوەندە كاریگەرە بە ستایلی بیانی هیچی لە كوردی ناچێت كاتێ گوێ لێدەگریت هیچ تام وچێژێكی نییە ئەوجا لە ئێستادا زۆر زۆریش بووە وەنەبێت كەسێك یان دووان بەوشێوازە كاربكەن زۆرێك بەو ستایلە كار دەكەن بۆیە گۆرانییەكە هیچ رۆحییەتی تیا نەماوە كارەكان وەكو كارگەی لێهاتووە هەرگۆرنی دەریدەكات تەواو دەریدەكات تەواو.. هەندێ گۆرانیبێژ هەیەمن هەرنایانناسم كاتێ لە شوێنێك گوێت لە گۆرانییەك دەبێت لام سەیرە دەپرسم ئەوە كێیە ئەوە چۆنە !؟ چونكە گۆرانیبێژ زۆر بووە گۆرانی بڵاوكردنەوەش وەكو كارگەی لێهاتووە لەهەمان كاتداخەڵكیش نەئەوەندە كاتی هەیە گوێ لە گۆرانییەكە بگرێت لەبەر ئەوەی تام چێژ لە گۆرانییەكە وەرناگرێت بۆیە تاقەتی ئەوەی نییە بەدوای ئەو گۆرانیانە بگەرێت.. خاڵكی تریش بۆتێكستەكە دەگەرێتەوە بە جۆرێك هەندێ تێكست ئەوەند ناشیرینە مرۆڤ حەز ناكات گوێی لێبگرێت ئەمانە هەمووی كاریگەری خۆی هەیە بۆ ئەوەی گۆرانییەكان بە نەمری نەمێنەوە.
  • باشەچۆن دەتوانین پارێزگاری لە شوناسی موزیكی كوردی بكەین؟
  • لەو كاتە دەتوانین پارێزگاری لە شوناسی موزیكی كوردی بكەین كاتێ هونەرمەندان كار دەن مۆركی كوردی لە دەست نەدەن، مادەم ئێمە كوردین دەبێ هەر كارێك بكەین مۆركی كوردی پێوە بێت ئەنجا شێوازی نووسینی موزیكەكە بێت بەكارهێنانی ئامێرە كوردییەكان بێت هەروەها لەرێگەی كلیپەكان كە بەداخەوە هەندێ لە كلیپەكان زۆر ناشرینن تا ئەو رادەییەی حەزناكەیت مناڵەكشت ببینی چونكە ئەوەندە شتی نەشیاوی تیایە پێویستە ئەو كلیپانەی دەكرێن شتی سەرنج راكێشی كوردی بێت مۆركی خۆی لە دەست نەدا.. ئێمەدەتوانین هەم لە ئاواز هەم لە تێكست هەم لە هەڵبژادنی لەو دەنگەی كەدەنگ دەبێژێت مۆركی كوردی لەخۆ بگرێت لەم رێگەیەوە دەتوانین موزیك و گۆرانی كوردی بەرەو پێشەوە ببین وە دەتوانیین سوود لە شێوازی دانانی موزیكی ئەوروپی وەربگرین سوود لەلایەن زانستەكەیان وەربگرین بەڵام نابی مۆركی ڕاستەقینەی خۆی لە دەست بدات.

كامەران حاجی ئەلیاس




به فیلمی “سنجار”ی فیلمسازی ئیسپانی چواره‌مین فێستیڤاڵی کوردی “مۆسکۆ” ده‌کرێته‌وه.. ئامادەکردنی: مه‌نسوور جیهانی

ـ به پیشاندانی فیلمی سینه‌مایی “سنجار” له ده‌رهێنانی فیلمسازی ئیسپانی “ئانا بوفاڕۆل”، چواره‌مین فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ” ده‌کرێته‌وه.

چواره‌مین خولی فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ” MKFF بە سه‌رۆکایه‌تی مامۆستا “کەرەم گەردەن زەری” Kerem Gerdenzeri ئاوازدانەر و گۆرانیبێژی ناوداری کوردیی دانیشتووی وڵاتی ڕووسیا، بە بەرپرسیاریی خاتوو “گولیزەر گەردەن زەری” Gulizer Gerdenzeri – “ئینا تێدژۆڤا” Inna Tedzhoeva، به مه‌به‌ستی ڕەنگدانەوەی فەرهەنگ، مێژوو و پاراستنی شوناسی نه‌ته‌وه‌یی و زمانه‌وانی کوردەکان و هەروەها ژیانی مۆدێڕنی ئەم نەتەوه ڕه‌سه‌نه، بە نمایشی کۆمه‌ڵێک به‌رهه‌م له به‌شی پێشبڕکێی فیلمه “بڵینده سینەماییه‌کان”، به‌شی پێشبڕکێی “بەڵگەفیلم”، به‌شی پێشبڕکێی “کورتە فیلم” و هه‌روه‌ها به‌شی “شه‌ویی سینه‌مای کوردی” له ڕۆژانی ١٨ تا ٢٢ی ئه‌یلوولی (سیپته‌مبه‌ری) ٢٠٢٤ لە شاری مۆسکۆ لە وڵاتی فیدڕاسیۆنی ڕووسیا بەڕێوەدەچێت.

له ڕێوڕه‌سمی کردنه‌وه‌ی چواره‌مین خولی فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ” Moscow، فیلمی سینه‌مایی “سنجار” Sinjar له ده‌رهێنانی خاتوو “ئانا بوفاڕۆل” Anna M. Bofarul له کاتژمێر ٩ی شه‌ویی چوارشه‌مه ١٨ی سێپته‌مبه‌ری ٢٠٢٤ ‌و به ئاماده‌بوونی ئه‌م خانمه فیلمسازه ئیسپانییه، سینه‌‌ماکارانی ڕووسی، ده‌رهێنه‌ران، لێژنه‌ی دادوه‌رانی به‌شه‌ جۆراوجۆره‌کانی پێشبڕکێی، سینه‌ماکارانی جۆڕجیا و کوردانی دانیشتووی ڕووسیا، له سینه‌ما “پارک مۆسفیلم” Mosfilmovskaya له شاری مۆسکۆ له وڵاتی ڕووسیا پیشان ده‌درێت.

فیلمی “سنجار” تایبه‌ته به ڕووداوه دڵته‌زێنه‌کانی ساڵی ٢٠١٤
فیلمی سینه‌مایی “سنجار” تایبه‌ته به ڕووداوه دڵته‌زێنه‌کانی ساڵی ٢٠١٤، ئه‌و کاته‌ی که داعش بۆ ئه‌نجامدانی کۆمه‌ڵکوژیی هێرشی کرده سه‌ر شاری شنگاڵ. یه‌کێک له پاڵه‌وانه‌کانی ئه‌م فیلمه،‌ به هاوڕێیه‌تی له‌گه‌ڵ سی منداڵی ده‌چێت بۆ به‌رده‌یی، ئه‌ویدیکه له‌م چه‌رمه‌سه‌رییه ده‌رباز ده‌بێت و هه‌وڵ ده‌دات که بگه‌ڕێته‌وه بۆ ماڵه‌وه و سێیه‌مین که‌سیش له شاری بارسلۆنای ئیسپانیا به‌شوێن کوڕه ونبووه‌که‌یدا ده‌گه‌ڕیت. ئه‌م به‌رهه‌مه سینه‌ماییه ده‌ریده‌خات که ئه‌م ژنانه، بۆ ڕزگاربوونی خۆشه‌ویسته‌کانی خۆیان تا چ شوێنێک ده‌چنه پێشه‌وه.

“شه‌وی سینه‌مای کوردی” له کۆمه‌ڵه‌‌ی هونه‌ری “لین بێرسێنێڤسکی”
بێجگه له‌وانه، له “شه‌وی سینه‌مای کوردی” ژماره‌یه‌ک له فیلمه کوردییه‌کانی ئاماده‌بوو له فێستیڤاڵ، له کاتژمێر ١١ی شه‌وی شه‌ممه ٢١ی سێپته‌مبه‌ری ٢٠٢٤ تا کاتژمێر ٦ی به‌ره‌به‌یانی یه‌کشه‌مه ٢٢ی سێپته‌مبه‌ری ٢٠٢٤ له هۆڵی “لۆمیێر” Lumiere له کۆمه‌ڵه‌‌ی هونه‌ری “لین بێرسێنێڤسکی” Bersenevsky Lane پیشان ده‌درێن.

“مۆسکینۆ” خانه‌خێوی شاکاره مۆدێڕنه‌کانی سینه‌مای کوردی
فیلمه‌کانی چواره‌مین خولی فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ” له سینه‌ماکانی کۆمه‌ڵه‌ی سینه‌مایی “مۆسکینۆ” پیشکه‌ش ده‌کرێن. سینه‌ماکانی “مۆسکینۆ” Moskino له ڕۆژانی به‌ڕێوه‌چوونی ئه‌م فێستیڤاڵه‌دا، شاکاره مۆدێڕنه‌کانی سینه‌مای کوردیی پیشان ده‌دات. ته‌واوی فیلمه‌کان به زمانی سه‌ره‌کی و به ژێرنووسی ڕووسی نمایش ده‌کرێن.

کۆمه‌ڵه‌ی سینه‌مایی “مۆسکینۆ” Moskino له‌وانه؛ سینه‌ماکانی “مۆسکینۆ فاکێل” Moskino Fakel، “مۆسکینۆ کاسمۆس” Moskino Cosmos، “مۆسکینۆ مۆلۆدێژنی” Moskino Molodezhny و “مۆسکینۆ “سپۆتنیک” Moskino Sputnik له شاری مۆسکۆ، خانه‌خێوی ٣٨ به‌رهه‌می ئاماده‌بوو له چواره‌مین خولی فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ”، له‌وانه؛ ٧ فیلمی سینه‌مایی و ٨ به‌ڵگه‌فیلمی بڵیند له به‌شی پێشبڕکێی “فیلمه بڵینده‌‌کان” و هه‌روه‌ها ١٤ کورته فیلمی چیرۆکی و ٩ به‌ڵگه‌فیلمی کورت له به‌شی پێشبڕکێی “کورته فیلمه‌کان” ده‌بن.

ئاڵووگۆڕیی و وتووێژیی نێوان که‌لتووری
ئه‌مساڵ فێستیڤاڵی فیلمی کوردی “مۆسکۆ”، به شێوه‌ی گشتیی ته‌رکیزی خستۆته‌ سه‌ر وتووێژیی نێوان که‌لتووری و هاوکاری له‌گه‌ڵ ڕووسیا. ئه‌م فێستیڤاڵه له درێژه‌ی نه‌ریتی ساڵانی ڕابردوو، به‌ ناونیشانی به‌شێک له ئاڵووگۆڕیی فه‌رهه‌نگی، دیسانه‌وه فیلمسازان و لایه‌نگرانی سینه‌ما له سه‌رتاسه‌ری جیهان له یه‌کتریی کۆده‌کاته‌وه تاکوو پێکه‌وه شاکاره ڕاسته‌قینه‌کانی سینه‌مای کوردی پێشکه‌ش بکه‌ن. جوگڕافیای به‌شدار‌بووان زۆر جۆراوجۆرن، به‌رنامه‌کانی فێستیڤاڵ، فیلمه‌کان له ١٢ وڵاتی جیهان، له‌وانه؛ ئیسپانیا، فه‌ڕه‌نسا، که‌نه‌دا، هۆڵه‌ندا، به‌لژیکا، دانیماڕک، عێراق، تورکیا، ئێران، سووریا، هه‌رێمی کوردستان و … له خۆده‌گرێت.

ته‌رکیزی جوێی له‌سه‌ر فیلمه‌کانی سه‌باره‌ت به ئیزه‌دییه‌کان
ته‌رکیزی جوێی له‌سه‌ر فیلمه‌کانی سه‌باره‌ت به ئیزه‌دییه‌کان و دینی کۆنی میزۆپۆتامیای ئه‌وانه. هه‌ر ئه‌وه‌ش له چه‌مکی دیمه‌نی فێستیڤاڵیشدا ڕه‌نگی داوه‌ته‌وه: هێمای سه‌ره‌کی پۆسته‌ری ئه‌مساڵ، په‌ڕیی تاووسه که هێمایه‌کی به‌هێزه بۆ خه‌ڵکی کورد، به تایبه‌ت له به‌ستێنی ئیزه‌دیسمدا، که دینی باب و باپیرانی باستانی هه‌موو کورده‌کانه که جه‌خت له‌سه‌ر گرینگی پاراستن و په‌ره‌پێدانی که‌لتووریی کوردی له ڕێگای سینه‌ما ده‌کاته‌وه.

بۆ زانیاری زیاتر:
www.moscowkff.ru

زانیارییه‌کانی فیلمی سینه‌مایی “سنجار” له ڕێگای ئه‌م لینکه‌وه دانلۆد بکه‌ن:
https://drive.google.com/drive/folders/1GDxlr4f2i8bBMGGOZlXstR5kJxg9NXco




بیرت دەکەم.. شەهلا نوری

بەچی جۆرێ شێوەت بکەم
به ئاوابوونی غەمگینی ئێوارانەت
یا به نامەکانی عیشقم
کە نازانم ئەگا یا نا پێت؟
بەچی جۆرێ شێوەت بکەم
بەئەو جامی کرستاڵە ژەنگاوییەی
پڕ له شەراب
یا بە جامی ئەلەست
به شەمیمی خۆش گۆڵی شەهلای بابردوو
یا به شوعلەی مۆمێک کە بەر لەنەسیمێ بۆی دەلەرزێ
بە بەرسیلەی ترێ
یا به لێوی سووری پڕ چنک ھەنار خواردوو؟
بەچی جۆرێ شێوەت بکەم
به غەزەلە جوانەکانت، نوازشگری شەوانە
یا به حاکمی توغيانی سەرداری
دەوڵەتی عیشق؟
به گومبوونی پەڕەی ئەوین
یا بەڕاگوزەری هه ورازەکەی وادی
بەچی جۆرێ شێوه ت بکەم
به تەڕ و نازگی شقایەق
یا به جاڕ و جنجاڵی
دڕک، بەتاسە بۆ سەروەختێکی دیدارت
یا بەیەک سەرابی ئارەزوو
بەچی جۆرێ شێوەت بکەم

شەهلا نوری




براوه‌کانی ٨١مین خولی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی “ڤێنیز” ناسێندران.. ئامادەکردنی: مەنسوور جیهانی

ـ براوه‌کانی هه‌شتا و یه‌که‌مین خولی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی “ڤێنیز” Venice له وڵاتی ئیتاڵیا ده‌ستنیشان کران و فیلمی سینه‌مایی “ژووریی ته‌نیشت” له ده‌رهێنانی “پێدرۆ ئاڵمادۆڤار” خه‌ڵاتی گرینگی “شێری زێڕین”ی به‌ده‌ستهێنا.

ڕێوڕ‌‌ه‌سمی کۆتایی هه‌شتا و یه‌که‌مین خولی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی “ڤێنیز” Venice به پێشکه‌ش کاری خاتوو “سڤێڤا ئاڵویتی” Sveva Alviti خانمه ئه‌کته‌ری ناوداری سینه‌مای ئیتاڵیا له هۆڵی سینه‌مایی “سالا گڕاندێ” Sala Grande له شاری ڤێنیز له وڵاتی ئیتاڵیا به‌ڕێوه‌چوو و براوه‌کانی به‌شه جۆراوجۆره‌کانی پێشبڕکێی، له‌وانه؛ به‌شی “پێشبڕکێی سەرەکی”، به‌شی “پێشبڕکێی ئاسۆکان” Orizzonti، به‌شی پێشبڕکێی “هه‌مه‌لایه‌نه” Immersive و هه‌روه‌ها به‌شی “ئاسۆکانی ئکستڕا” Orizzonti Extra ناسێندران و خه‌ڵاتی گرینگی “شێری زێڕین” و خه‌ڵاته‌کانی دیکه‌ی ئه‌م ڕووداوه سینه‌ماییه به براوه‌کان پێشکه‌ش کرا.

براوه‌کانی به‌شی “پێشبڕکێی نێوده‌وڵه‌تی”
ئه‌ندامانی لێژنه‌ی دادوه‌رانی به‌شی “پێشبڕکێی نێوده‌وڵه‌تی” له هه‌شتا و یه‌که‌مین خولی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی “ڤێنیز” که بریتی بوون له: خاتوو “ئیزابێل هۆپێرت” Isabelle Huppert ئه‌کته‌ری ناوداری فه‌ڕه‌نسی ـ سه‌رۆکی لێژنه‌ی دادوه‌ران، “جیمز گڕێی” James Gray ده‌رهێنه‌ر و سیناریۆنووس له وڵاتی ئه‌مه‌ریکا، “ئه‌ندرۆ هایگ” Andrew Haigh نووسه‌ر و ده‌رهێنه‌ر له وڵاتی به‌ریتانیا، “ئاگنیسکا هۆڵه‌ند” Agnieszka Holland ده‌رهێنه‌ر، سیناریۆنووس و به‌رهه‌مهێنه‌ر له وڵاتی پۆڵه‌ندا، “کلێبێر مێندۆسا فیلهۆ” Kleber Mendonça Filho ده‌رهێنه‌ر و سیناریۆنووس له وڵاتی بڕازیل، “عه‌بدولڕه‌حمان سیساکۆ” Abderrahmane Sissako ده‌رهێنه‌ر، سیناریۆنووس و به‌رهه‌مهێنه‌ر له وڵاتی موریتانی، “جۆزێپێ تۆرناتۆرێ” Giuseppe Tornatore ده‌رهێنه‌ر و سیناریۆنووس له وڵاتی ئیتاڵیا، خاتوو “جوولیا ڤۆن هاینز” Julia von Heinz ده‌رهێنه‌ر و سیناریۆنووس له وڵاتی ئه‌ڵمانیا و هه‌روه‌ها خاتوو “ژانگ ژیی” Zhang Ziyi ئه‌کته‌ر له وڵاتی چین؛ ده‌نگه‌کانی خۆیان به‌م شێوه‌یه ڕاگه‌یاند:

خه‌ڵاتی “شێری زێڕین”
فیلمی سینه‌مایی “ژووریی ته‌نیشت” The Room Next Door له ده‌رهێنانی سینه‌ماکاری ناوداری ئیسپانی “پێدرۆ ئاڵمادۆڤار” Pedro Almodóvar و به‌رهه‌می وڵاتی ئیسپانیا خه‌ڵاتی گرینگی “شێری زێڕین” Golden Lion باشترین فیلمی ئه‌م ڕووداوه گرینگه‌ی به‌ده‌ستهێنا.

خه‌ڵاتی گه‌وره‌ی شێری نوقره‌یی لێژنه‌ی دادوه‌ران
خه‌ڵاتی گه‌وره‌ی شێری نوقره‌یی لێژنه‌ی دادوه‌رانی ئه‌م گه‌ڕه‌ی فێستیڤاڵ، به فیلمی سینه‌مایی “وێرمیگلیۆ” VERMIGLIO له ده‌رهێنانی “مائۆرا دێلپێرۆ” Maura Delpero به‌رهه‌می هاوبه‌شی وڵاتانی ئیتاڵیا، فه‌ڕه‌نسا و به‌لژیکا به‌خشرا.

خه‌ڵاتی شێری نوقره‌یی باشترین ده‌رهێنان
خه‌ڵاتی شێری نوقره‌یی باشترین ده‌رهێنانیش به “بێردی کۆربێت” Brady Corbet بۆ ده‌رهێنانی فیلمی سینه‌مایی “برۆتالیست” The Brutalist به‌رهه‌می وڵاتی به‌ریتانیا پێشکه‌ش کرا.

خه‌ڵاتی باشترین ئه‌کته‌ری ژن
خه‌ڵاتی “کاپی ڤۆڵپی” The Volpi Cup باشترین ئه‌کته‌ری ژن به “نیکۆل کیدمه‌ن” Nicole Kidman ئه‌ستێره‌ی ناوداری سینه‌مای جیهان بۆ ڕۆڵ بینین له فیلمی سینه‌مایی “کیژۆڵه” BABYGIRL له ده‌رهێنانی خاتوو “هێلینا ڕێژین” Halina Reijn به‌رهه‌می وڵاتی ئه‌مه‌ریکا به‌خشرا.

خه‌ڵاتی باشترین ئه‌کته‌ری پیاو
خه‌ڵاتی “کاپی ڤۆڵپی” The Volpi Cup باشترین ئه‌کته‌ری پیاو به “ڤینسێنت لیندۆن” Vincent Lindon بۆ ڕۆڵ بینین له فیلمی سینه‌مایی “کوڕی هێمن” The Quiet Son له ده‌رهێنانی هاوبه‌شی “دێلفین کۆلین” Delphine Coulin و “مۆریل کۆلین” Muriel Coulin به‌رهه‌می وڵاتی فه‌ڕه‌نسا به‌خشرا.

خه‌ڵاتی باشترین سیناریۆ
“مۆریل هاوزێر” Murilo Hauser و “هیتۆر لۆرگا” Heitor Lorega بۆ نووسینی سیناریۆی “من هێشتا لێره‌م” I’m Still Here له ده‌رهێنانی “واڵتێر سالز” Walter Salles به هاوبه‌شی خه‌ڵاتی باشترین سیناریۆیان به‌ده‌ستهێنا.

خه‌ڵاتی تایبه‌تی لێژنه‌ی دادوه‌ران
خه‌ڵاتی تایبه‌تی لێژنه‌ی دادوه‌رانیش به فیلمی سینه‌مایی “ئه‌پریل” APRIL له ده‌رهێنانی “دێئا کۆلۆمبێگاشڤیلی” Dea Kulumbegashvili به‌رهه‌می هاوبه‌شی وڵاتانی فه‌ڕه‌نسا، ئیتاڵیا و جۆڕجیا پێشکه‌‌ش کرا.

خه‌ڵاتی “ماڕچێلۆ ماستڕۆیانی”
خه‌ڵاتی “ماڕچێلۆ ماستڕۆیانی” Marcello Mastroianni بۆ باشترین ئه‌کته‌ری گه‌نجی نوێی به “پائوڵ کیرچێر” Paul Kircher بۆ ڕۆڵ بینین له فیلمی سینه‌مایی “و منداڵه‌کانیش دوای ئه‌وان” And Their Children After Them له ده‌رهێنانی هاوبه‌شی “لۆدویک بووکێرما” Ludovic Boukherma و “زوران بووکێرما” Zoran Boukherm به‌رهه‌می وڵاتی فه‌ڕه‌نسا به‌خشرا.

براوه‌کانی به‌شی “پێشبڕکێی ئاسۆکان”
ئه‌ندامانی لێژنه‌ی دادوه‌رانی به‌شی “پێشبڕکێی ئاسۆکان” Orizzonti له‌م ڕووداوه گرینگ و پله‌ یه‌که‌ی سینه‌مای جیهان که بریتی بوون له: خاتوو “دێبرا گڕانیک” Debra Granik ده‌رهێنه‌ر و سیناریۆنووس له وڵاتی ئه‌مه‌ریکا ـ سه‌رۆکی لێژنه‌ی دادوه‌ران، “عه‌لی عه‌سگه‌ری” Ali Asgari ده‌رهێنه‌ر، سیناریۆنووس و به‌رهه‌مهێنه‌ر له وڵاتی ئێران، خاتوو “سووده کادان” Soudade Kaadan ده‌رهێنه‌ر و سیناریۆنووس له وڵاتی سووریا، “کریستۆس نیکوو” Christos Nikou ده‌رهێنه‌ر، سیناریۆنووس و به‌رهه‌مهێنه‌ر له وڵاتی یۆنان، “تۆڤا نۆڤۆتنی” Tuva Novotny ئه‌کته‌ر و ده‌رهێنه‌ر له وڵاتی سوید، “گابۆر ڕایس” Gábor Reisz ده‌رهێنه‌ر له وڵاتی هه‌نگاریا و هه‌روه‌ها خاتوو “ڤالیا سانتێلا” Valia Santella سیناریۆنووس و ده‌رهێنه‌ر له وڵاتی ئیتاڵیا؛ ده‌نگه‌کانی خۆیان به‌م شێوه‌یه ڕاگه‌یاند:

خه‌ڵاتی باشترین فیلم
خه‌ڵاتی باشترین فیلمی به‌شی “پێشبڕکێی ئاسۆکان” به فیلمی سینه‌مایی “ئه‌و ساڵه نوێیه‌ی که هه‌رگیز نایه‌ت” The New Year That Never Came له ده‌رهێنانی “بوگدان مۆڕشانۆ” Bogdan Mureșanu به‌رهه‌می هاوبه‌شی وڵاتانی ڕۆمانیا و سیربیا به‌‌خشرا.

خه‌ڵاتی باشترین ده‌رهێنان
خه‌ڵاتی باشترین ده‌رهێنانی ئه‌م به‌شه به خاتوو “سارا فریدله‌ند” Sarah Friedland بۆ ده‌ر‌هێنانی فیلمی سینه‌مایی “ده‌ستلێدانی ئاشنا” Familiar Touch به‌رهه‌می وڵاتی ئه‌مه‌ریکا پێشکه‌ش کرا.

خه‌ڵاتی تایبه‌تی لێژنه‌ی دادوه‌ران
خه‌ڵاتی تایبه‌تی لێژنه‌ی دادوه‌ران به فیلمی سینه‌مایی “یه‌کێک له‌و ڕۆژانه‌ی که هێمی ده‌مرێت‌” One of Those Days When Hemme Dies له ده‌رهێنانی “مورات فیرات ئۆغڵۆ” Murat Fıratoğlu به‌رهه‌می وڵاتی تورکیا به‌خشرا.

خه‌ڵاتی باشترین ئه‌کته‌ری ژن
خه‌ڵاتی باشترین ئه‌کته‌ری ژنی ئه‌م به‌شه‌ی‌ فێستیڤاڵیش به “کاتلین چالفانت” Kathleen Chalfant بۆ ڕۆڵ بینین له فیلمی سینه‌مایی “ده‌ستلێدانی ئاشنا” Familiar Touch له ده‌رهێنانی خاتوو “سارا فریدله‌ند” به‌رهه‌می وڵاتی ئه‌مه‌ریکا پێشکه‌ش کرا.

خه‌ڵاتی باشترین ئه‌کته‌ری پیاو
خه‌ڵاتی باشترین ئه‌کته‌ری پیاوی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی “ڤێنیز” به “فڕانچێسکۆ قێقی” Francesco Gheghi بۆ ڕۆڵ بینین له فیلمی سینه‌مایی “فامیلیا” Familia له ده‌رهێنانی “فڕانچێسکۆ کۆستابیله” Francesco Costabile به‌رهه‌می هاوبه‌شی وڵاتی ئیتاڵیا به‌خشرا.

خه‌ڵاتی باشترین سیناریۆ
خه‌ڵاتی باشترین سیناریۆی ئه‌م ڕووداوه سینه‌ماییه به “ئه‌سکه‌نده‌ر کوپتی” Scandar Copti بۆ نووسینی سیناریۆی “پشوودان پیرۆز بێت” Happy Holidays به‌رهه‌می هاوبه‌شی وڵاتانی فه‌ڵه‌ستین، ئه‌ڵمانیا، فه‌ڕه‌نسا، ئیتاڵیا و قه‌ته‌ر به‌خشرا.

خه‌ڵاتی باشترین کورته فیلم
خه‌ڵاتی باشترین کورته فیلم به به‌ڵگه‌فیلمی “چ که‌سێک هه‌تاویی خۆش ده‌وێت” Who Loves the Sun له ده‌رهێنانی “عه‌ڕشیا شه‌کیبا”Arshia Shakiba سینه‌ماکاری ئێرانی و به‌رهه‌می وڵاتی که‌نه‌دا پیشکه‌ش کرا.

خه‌ڵاتی بینه‌رانی ‌به‌شی “ئاسۆکانی ئکستڕا”
فیلمی سینه‌مایی “شاهد” The Witness له ده‌رهێنانی سینه‌ماکاری ئێرانی “نادر ساعی‌وه‌ر”Nader Saeivar ، له نووسینی هاوبه‌شی سینه‌ماکاری ناوداری ئێرانی “جه‌‌عفه‌ر په‌ناهی” و نادر ساعی‌وه‌ر” و به ڕۆڵ بینینی خانمه ئه‌کته‌ری کورد خاتوو “مریه‌م بووبانی”، هونه‌رمه‌ندی کورد خاتوو “هانا کامکار”، “عه‌باس ئیمانی”، “غه‌زه‌ل شوجاعی”، “فه‌رید ئێشقاقی” و … خه‌ڵاتی بینه‌رانی به‌شی “ئاسۆکانی ئکستڕا” Orizzonti Extra له فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی “ڤێنیز” به‌ده‌ستهێنا.

خه‌ڵاتی “لۆئیجی دی لۆرێنتس” ڤێنیز
ئه‌ندامانی لێژنه‌ی دادوه‌رانی به‌شی پێشبڕکێی “فیلمه یه‌که‌مه‌کان” له هه‌شتا و یه‌که‌مین خولی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی “ڤێنیز” که بریتی بوون له: “جیانی کانۆڤا” Gianni Canova ڕخنه‌گری سینه‌ما له وڵاتی ئیتاڵیا ـ سه‌رۆکی لێژنه‌ی دادوه‌ران، “ریکی دامبروز” Ricky D’Ambrose نووسه‌ر و ده‌رهێنه‌ر له وڵاتی ئه‌مه‌ریکا، خاتوو “باڕبارا پێز” Barbara Paz ده‌رهێنه‌ر، هونه‌رمه‌ندی شێوه‌کار، ئه‌کته‌ر و به‌رهه‌مهێنه‌ر له وڵاتی بڕازیل، خاتوو “ته‌ێلۆر ڕۆسێل” Taylor Russell ئه‌کته‌ر و ده‌رهێنه‌ر له وڵاتی که‌نده‌دا و هه‌روه‌ها “جاکۆب وۆنگ” Jacob Wong کیۆریتۆری فێستیڤاڵی فیلم و به‌رپرسی بازاڕی پڕۆژه له وڵاتی ژاپۆن؛ خه‌ڵاتی ڤێنیز “لۆئیجی دی لۆرێنتس” Luigi De Laurentiis به فیلمی سینه‌مایی “ده‌ستلێدانی ئاشنا” له ده‌رهێنانی خاتوو “سارا فریدله‌ند” به‌رهه‌می وڵاتی ئه‌مه‌ریکا پێشکه‌ش کرد. ئه‌م خه‌ڵاته به هاوڕێیه‌تی له‌گه‌ڵ خه‌ڵاتی بڕی پاره‌ی ١٠ هه‌زار دولاری به شێوه‌ی یه‌کسان به ده‌رهێنه‌ر و به‌رهه‌مهێنه‌ر به‌خشرا.

خه‌ڵاتی به‌شی “فیلمه کلاسیکییه‌کان”
ئه‌ندامانی لێژنه‌ی دادوه‌رانی به‌شی “فیلمه کلاسیکییه‌کان”ی ڤێنیز به سه‌رۆکایه‌تی “ڕێناتۆ دی مارینا” Renato De Maria و پێکهاتوو له ٢٤ خوێندکاری سینه‌ما که له نێوان مامۆستایانی به‌رنامه‌کانی سینه‌مای زانکۆی ئیتاڵیا هه‌ڵبژێردرابوون، خه‌ڵاتی خۆیان به‌م شێوه‌یه پێشکه‌ش کرد: ‌

خه‌ڵاتی باشترین به‌ڵگه‌فیلم
خه‌ڵاتی “ڤێنیزی کلاسیک” بۆ باشترین به‌ڵگه‌فیلم له سینه‌ما به به‌ڵگه‌فیلمی “کاردانه‌وه زنجیره‌ییه‌کان” Chain Reactions له ده‌رهێنانی “ئێلێکساندێر ئۆ. فلیپ” Alexandre O. Philippe به‌رهه‌می وڵاتی ئه‌مه‌ریکا به‌خشرا.

خه‌ڵاتی باشترین فیلمی نوێژه‌ن کراوه‌کان
خه‌ڵاتی “ڤێنیزی کلاسیک” بۆ باشترین فیلمی نوێژه‌ن کراوه‌کان به فیلمی سینه‌مایی “لێره‌ هه‌نگی هه‌نگوین” Ecce bombo له ده‌رهێنانی “نانی مۆڕتی” Nanni Moretti به‌رهه‌می ساڵی ١٩٧٨ی وڵاتی ئیتاڵیا پێشکه‌ش کرا.

براوه‌کانی به‌شی پێشبڕکێی “هه‌مه‌لایه‌نه”
ئه‌ندامانی لێژنه‌ی دادوه‌رانی به‌شی پێشبڕکێی “هه‌مه‌لایه‌نه” Immersive به سه‌رۆکایه‌تی “سێلین دایمێن” Celine Daemen، “ماریۆن بێرگێر” Marion Burger و “ئادریان لۆکمه‌ن” Adriaan Lokman دوای بینینی٢٦ کورته فیلم، خه‌ڵاته‌کانی خۆیان به‌م شێوه‌یه ڕاگه‌یاند:

خه‌ڵاتی گه‌وره
خه‌ڵاتی گه‌وره‌ی به‌شی پێشبڕکێی “هه‌مه‌لایه‌نه” به کورته فیلمی “ئیتۆ میکیۆ” Ito Meikyū له ده‌رهێنانی “بۆریس لابه” Boris Labbé به‌رهه‌می هاوبه‌شی وڵاتانی فه‌ڕه‌نسا و لۆکزامبۆرگ به‌خشرا.

خه‌ڵاتی تایبه‌تی ئه‌ندامانی لێژنه‌ی دادوه‌ران
خه‌ڵاتی تایبه‌تی ئه‌ندامانی لێژنه‌ی دادوه‌رانی ئه‌م به‌شه‌ی فێستیڤاڵ به کورته فیلمی “ئه‌ستێره‌ی ئۆتۆ” Oto’s Planet له ده‌رهێنانی “گۆنائێل فڕانسوا” Gwenael François به‌رهه‌می هاوبه‌شی وڵاتانی لۆکزامبۆرگ، که‌نه‌دا و فه‌ڕه‌نسا پێشکه‌ش کرا.

خه‌ڵاتی ده‌ستکه‌وتی هونه‌ری
خه‌ڵاتی ده‌ستکه‌وتی هونه‌ریش به کورته فیلمی “ئه‌نگێزه: یاری به ڕاستییه‌کان” Impulse: Playing with Reality له ده‌رهێنانی هاوبه‌شی “به‌ری جین مۆڕفی” Barry Gene Murphy و “مه‌ی عه‌بدوڵا”May Abdalla به‌رهه‌می هاوبه‌شی وڵاتانی به‌ریتانیا و فه‌ڕه‌نسا به‌خشرا.

هه‌شتا و یه‌که‌مین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی “ڤێنیز” بە سەرۆکایەتی “ئاڵبێرتۆ باربێڕا” Alberto Barbera و بە نمایشی بەرهەمی سینەماکارانی وڵاتانی جۆراوجۆری جیهان لە بەشەکانی پێشبڕکێی، لەوانە: ٢١ فیلمی سینه‌مایی له به‌شی “پێشبڕکێی سەرەکی”، له‌وانه؛ به‌شی “پێشبڕکێی ئاسۆکان”، به‌شی پێشبڕکێی “هه‌مه‌لایه‌نه”، به‌شی پێشبڕکێی “هه‌فته‌ی ڕخنه‌گران” و هه‌روه‌ها به‌شی ده‌ره‌وه‌ی پێشبڕکێی، له‌وانه؛ به‌شی “نمایشی بەرهەمە بڵیندەکان”، به‌شی “نمایشی تایبەت”، به‌شی “ئاسۆکانی ئکستڕا”، به‌شی نوێژه‌ن کردنی “فیلمه کلاسیکییه‌کان”، به‌شی “کالێجی سینەما”، به‌شی “باشترین ئه‌زموونه‌کان”، به‌شی “باشترینه‌کانی جیهان”، به‌شی ده‌ره‌وه‌ی پێشبڕکێی “هه‌فته‌ی ڕخنه‌گران”، به‌شی “مه‌ستێر کلاس و وتووێژ له‌گه‌ڵ که‌سایه‌تییه‌کانی سینه‌ما” و … لە شاری ڤێنیز لە وڵاتی ئیتالیا به‌ڕێوه‌چوو.

بۆ زانیاری زیاتر:

https://www.labiennale.org/en/news/official-awards-81st-venice-international-film-festival