کێشەی فەلەستینیەکان کێشەی نێوان ( جوولەکەو) وەموسولمانە عەرەبەکانی فەلەستین نیە!
کێشەی فەلەستین و کۆتاییهاتنی جینۆسایدی فەلەستینیەکان ، پەیوەندی بە کۆتاییهێنانی ( زایۆنیزمە) وەک سیاسەتێکی ئیمپریالیستانەو داگیرکاریانەی جیهانیەوە هەیە !
یەکێک لە خاڵە جیاکەرەوەکان کە وابەستن بە چارەسەری کێشەی فەلەستین ، لەم نێوەدا هەر لەسەرەتای ئەم شەرەوە ، چەند مەیلێکی دیاریکراو لە ئارادابوون و هەن…
. یەکەمیان مەیلی بۆرژوازی جیهانی و نەتەوە یەکگرتوەکان ، کە لە پێناو پشتیوانیکردن لە ئیسرا.ئیل پێداگریان لەسەر ئەوە ئەکرد کە (حە.ماس ) تیرۆ.ریستە ، وە زایۆنیزمیزمی جیهانیان بە خاوەن هەق ئەزانی کە داکۆکی لە خۆیان بکەن و ەهەرچیەک بۆیان ئەکرێت لە کوشتارو جینۆساید ئەتوانن ئەنجامی بدەن و بیکەن ..!
مەیلی دووەم ، ئەوەبوو کە خودی ( حە.ماس ) بە بەشێک لە ئۆپۆزیسیۆنی موقاوەمەی فەلەستینی دائەنرا ، وە ڕەوایەتی ئەم لێدانەی ٧ ئۆکتۆبەریان ڕائەگەیاند ، بەبێ ئەوەی پەنجە بخەنە سەر ئەو سیاسەتەو ستراتیجیە مەزهەبیانەی دژ بە ( جوولەکە ) کە خودی حە.ماس پیادەی ئەکرد ، وە ئەم شەڕەیان واتە کێشەی فەلەستینیەکان وەک کێشەی نێوان ( جوولەکەو موسوڵمانان ) ئەبینی ، وە چاوی خۆیان لەبەرامبەر زایۆنیزم وەک سیاسەتێکی ئیمپریالیستانە و سەرمایەداریانەی جیهانی ، کە تەنهاو تەنها بە شۆڕشێکی ڕێکخراوی سۆسیالیستانەو ، وە ئامادەیی جەماوەر لە ڕاپەڕینەکانی خەڵکی فەلەستینی بە شێوەی خۆپیشاندان و بەردهاویشتن لەبەرامبەر هەر داگیرکاریەک کە دەوڵەتی ئیس.ڕائیل ئەیکات ، وە توانای هەڵپێکان و ڕێکخستنی ساتە وەختی دەستبردن بۆ خەباته چەکداری ، واتە پێ بەپێی چوونە پێشەوەی بەرهەڵستی جەماوەر وە خەباتی ئەوان ، بتوانن سازماندانی چەکدارانە بخەینە دەستووری کاری خۆیانەوە ، وەئەم ستراتیژیەتە دروستە ڕاستە لە فەلەستین نەگەیشتبووە دەستی سیاسەتێکی شۆڕشگێڕانەی سۆسیالیستی ، بەڵام گەلێک لە چەپە ناسیۆنالیستەکان ، لە ڕاستای ئەم ستراتیژەیەدا کاریان ئەکرد ، وە جیاوازیەکی ئایدیۆلۆژیکی و ستراتیژی لە نێوان ئەوان وە بزووتنەوە ئیسلامیەکانی ئیخوانی موسلمین و بەتایبەت حە.ماس لە ئارادا بوو وە هەیە ، وە لێدانەکەی حە.ماس لە ٧ ئۆکتۆبەردا لە پێناو سەرخستنی ئەو ستراتیژیەتەی خۆیانبوو لەبەرامبەر ستراتیژیەتی موقاوەمەتی جەماوەری خەڵکی فەلەستین ، کە تاڕادەیەک لەو سەروبەندانەدا هەلومەرجی جیهانی گەیشتبووە سەر لێواری بڕیاڕدان و ناساندنی مافی چارەنووسی سیاسی فەلەستینیەکان ، واتە ئەم لێدانەی حەماس کۆتایی بە هەموو خەونەکانی موقاوەمەتی جەماوەری فەلەستینیەکان هێنا ، وە بۆ چەندین نەوەیتر ، ئاسۆو ستراتیژیەتی خەباتی جەماوەریان لە بیر خەڵک بردەوەو ، وە حەواڵەی ئایندەیەکی نادیاریان کرد …
مەیلی سێیەم وەک مەیلێکی شۆڕشگێڕانە ئەوەیە کە کێشەی فەلەستینیەکان کێشەی بۆرژوازی نیشتمانی عەرەبی لە دژی بۆرژوازی نیشتمانی ( جوولەکە) بە بزووتنەوەیەکی نا شۆڕشگێڕو نا دیمۆکراتیک ئەزانی و ئەناسێنێت ، واتە بزووتنەوەی ڕزگاری نیشتمانی فەلەستنی لە ژێر سەرکردایەتی بۆرژوازی نیشتمانی ، بزووتنەوەیەکی کۆنەپەرستانەیەو ئەم ئاکامە خراپەو لەوە خراپتریش بە خۆیەوە ئەبینێت لە داهاتوودا .
لەکاتێکدا چارەسەری کێشەی داگیرکاری فەلەستین و مافەکانیان لەژێر سایەی یەک دەوڵەتی سۆسیالیستی و جەماوەری شۆڕشگێڕانەدا چارەسەر ئەکرێت ، کە ئەویش خۆی لە خۆیدا پەیوەندی بە ( شۆڕشێکی جەماوەری ) سەرتاسەری نەک تەنها لە فەلەستین بەڵکە لە تەواوی ناوچەکە هەیە ، کە تیایدا تەواوی دەسەڵاتداریەتی قەومی و نەتەوەیی بەکرێگیراوانەی وڵاتانی عەرەب کۆتایی پێبهێنێت … !
بێگومان وەک ئاماژەیەک بە لایەنگرانی مەیلی یەکەم و دووەم زیاتر بریتیبوون لەڕێکخراوو کەسایەتیانەی کەسەر بە ( چەپە بۆرژوا ڕیفۆرمیستەکانی ) دارودەستەی سۆسیال دیمۆکراسی جیهانی و نەتەوە یەکگرتووەکان بوون ، واتە سێبەری سیاسەتی ئیمپریالیزمی جیهانی بوون لەمەڕ کێشەی فەلەستین ، وە بە قسە سۆسیالیست بوون ، بەڵام بەکردەوە لایەنگیری و پشتیوانی سیاسەتەکانی نەتەوە یەکگرتووەکانیان ئەکرد …
لە کۆتاییدا ئەوە بەس نیە کە تەنها ڕووی چەوتی ستراتیجیەتی ئیسلامیانەو مەزهەبیانەی حەم.اس دژ بە ( جوولەکە) وە ئیسرا.ئیل بخەینە ڕوو ، بەڵکە پێویستە پێداگری لەسەر شۆڕشێکی سەرتاسەری سۆسیالیستی و دژایەتی داگیرکاری زایۆنیزمی ئیمپریالیزمی جیهانی بکەیەن لەبەرامبەر ئەو جینۆسایدەی کە بەدرێژایی زیاتر لە ٨٠ ساڵە بەسەر فەلەستینیەکاندا سەپێنراوە …

١٧/ ١ / ٢٠٢٥

بێگومان خۆشەویستی وەك هەستێكی دەروونی وكۆمەڵایەتی و هاوكات پەیوەندییەكی ڕوحی نێوان مرۆڤەكان، ڕووداوێكی گرنگە لە ژیانی مرۆڤەكان بە گشتی. بگرە لە هەندێ كاتدا ئەو ڕووداوە ژیانی مرۆڤ بە ئاراستەیەك دەگۆڕێت كە ببێتە مرۆڤێكی جیا لەوەی كە پێشووتر هەبوو. خۆشەویستی غەریزەیەكی سروشتییە و لە ناخی هەموومان دا هەیە. مرۆڤ بێ خۆشەویستی ناژیت.ڕووبەرێكی بەرفراوان لە ئەزموونی ئەدەبیات بە گشتی و شیعریش بە تایبەتی، ڕەنگدانەوەی ئەزموونی عشق و خۆشەویستییە وتیایدا چیرۆك و سەربوردەی عشقی نێوان مرۆڤەكانمان بۆ باس دەكەن لەوەی كە ڕوویداوە. تاكو ئێستاش داستانەكانی وەك:- مەم و زین وشیرین و فەرهاد وئەسمەر و مامەرو، لە نێو ئەدەبیاتی فۆلكلۆری ئێمەدا بە زیندووی ماونەتەوە و نەوە لە دوای نەوە گوێبیستی دەبن. لە كاتێكدا بە درێژایی ئەو مێژووە، چەندین ڕووداوی تر ڕوویانداوە كەچی لە بیركراون. وەلێ ئەم داستانانە چونكە پەیوەندییان بە خۆشەویستی هەیە، دەبینین تاكو ئێستاش ماونەتەوە. خۆشەویستی ڕەگەزی بەرامبەر، جۆرە خۆشەویستییەكی تایبەتمەندە و بەراورد ناكرێت لەگەڵ هیچ جۆرە خۆشەویستییەكی دیكە. دیارە ئەمەش بۆ سروشتی ئەو جۆرە پەیوەندییە ڕوحی و دەروونییە دەگەڕێتەوە كە مرۆڤەكان بە یەكتری دەبەستێتەوە. نەك هەرئەمە، بگرە لە زۆر كاتدا لەئەزموونی خۆشەویستی نێوان هەردوو ڕەگەزدا، پرۆسەی دۆنادۆن دێتە كایەوە. واتە تێكەڵاوبوونی ڕوحی نێوان هەردووكیان تا ئەو ڕادەیەی دەتوێنەوە لە یەكتری. بە مانایەكی تر، لە ئەزموونی خۆشەویستیدا، هەردوو ڕەگەز بوونی خۆیان لە بوونی یەكتردەبیننەوە، هەرئەمەشە وادەكات كاتێ مرۆڤ خۆشەویستەكەی لە دەست دەدات، ئیدی كۆتایی بەژیانی خۆشی بێنێت، چونكە بە تێگەیشتنی خۆی ژیانی ئەویش دوای خۆشەویستەكەی كۆتایی هاتووە. ئەمەش پەیوەستە بەو ئاوێزانبوونە ڕوحییەی نێوان خۆشەویستەكان. تاكە دیاردەیەك لە ژیانی مرۆڤەكاندا كە بشێ پێوانە نەكرێت ڕادەی خۆشەویستی ئێمەیە بۆ بەرامبەرەكەمان، ئەگەر سنوور لە بەردەم هەموو دیاردەكانی دیكەی ژیاندا هەبێت، ئەوا لە بەردەم خۆشەویستیدا هیچ سنوورێكی دیاریكراو نییە، ئەندازەیەك نییە ئاستی خۆشەویستی ئێمە بۆ بەرامبەرەكەمان بكێشێت. هەر ئەمەشە كاتێ مرۆڤ وەسفی خۆشەویستی خۆی بۆ بەرامبەرەكەی دەكات، هەوڵدەدات ئەم خۆشەویستییە هاوشێوەی هەموو شتێكی ئەم گەردوونە نیشان بدات. دەكات. ئینگلیزەكان دەڵێن:(خۆشەویستی ڕاستە قینە كۆتایی نایەت، ئەگەر كۆتایی هات، مانای وایە ڕاستەقینە نەبووە) یاخود زۆرجار دەگوترێت، جوانترین و گەورەترین و نەمرترین عشق، ئەو عشقەیە كە بە ناكامی كۆتایی دێت. دیاردەی عشق و خۆشەویستی نێوان هەردوو ڕەگەزەكە، تا ژیان و مرۆڤایەتی ماوە دەمێنن و بەردەوام دەبن، بەڵام مەرج نییە هەموو مرۆڤێك عاشق بێت و ئەزموونی عشق و خۆشەویستی بكات، چونكە ئەو ئەزموونە، تایبەت و هەستپێنەكراوە. ئێمە خۆشمان نازانین، بۆچی عاشقی یەكێك دەبین، بەڵام كەسێكی دیكەمان ناكەوێتە نێو دڵ و دیدە و خۆشمان ناوێت كە زۆر لەو جوانتر و سەرنجڕاكێشترە، كەواتا هەر باسكردنێك لە ئەزموونی خۆشەویستی كەسەكان، باسكردنێكی ناتەواوە بەو پێیەی باس لە كردەیەك دەكەین، كە خۆمان ئەزموونمان نەكردووە، بەڵكو لە دوورەوە بەریدەكەوین، بۆیە هیچ كەسێك ناتوانێت گوزارشت لە عشق و پەیوەندی خۆشەویستی ئەویتر بكات. ڕۆمانی (حەشری ئاشقان) (1) لەسەر زاری كۆمەڵێك مرۆڤەوە، باس لە پەیوەندی خۆشەویستی نێوان هەردوو ڕەگەزەكە، ئاریشە خێزانی و كۆمەڵایەتییەكانی كۆمەڵگەی كوردی، بە تایبەتیش لە سەردەمی دنیای مەجازی تەكنەلۆژیادا دەكات. ئەو ڕۆمانە، هەربەشە و بە سەر گوزشتەی كارەكتەرێك دەست پێ دەكات. مەم كوڕی مەلا جیهادە، هاوڕێی لاسە، ڕۆژێك لاس لە دواوەی خۆی سواری ماتۆڕەكەی دەكات، ئیدی مەم بە هۆی بەركەوتنی بەجەستەی لاس، چووكی هەڵدەستێت و لە ڕووی دەروونییەوە دەشڵەژێت و لاس خۆشی هەستی بەو بارە نا ئاسایە كردووە. خەزال و زین، دوو هاوڕێی كچن، بەڵام جۆرێك لە هەستی هاوڕەگەزییان بۆ یەكتری هەیە، بە تایبەتیش ئەو كاتەی خەزاڵ شان و ملی زین، دەشێلێت و بەر جەستەی دەكەوێت، ئەویش بە هەمان شێوەی مەم، لە ڕووی دەروونییەوە دەشۆكێت. سیامەند، كوڕی ژەنیا و لەرینە، ئەو بە منداڵی هەڵگیراوەتەوە و لە بنەڕەتدا دایكی ژنێكی ناتەواوی سەرشەقامەكان بووەو دەیان پیاو دەستدرێژیان كردۆتە سەر و بەو هۆیەوە لە كاتی بوونی سیامەند، دایكی بە سەریەوە دەمرێت و ژەنیا و لەرینیش وەك منداڵێكی هەڵگیراوە، دەیگرنە خۆ و لە كۆتاییدا بەو نهێنییە دەزانێت. شیرین و فەرهاد، چەندین ساڵ عاشقی یەكتر بوونە، لە زانكۆ یەكتری دەناسن و پەیوەندی خۆشەویستی لە نێوانیان دروست دەبێت، ئەو پەیوەندییە بە هاوسەرگیریی كۆتایی دێت، بەڵام ناكۆكییە خێزانییەكانی نێوانیان و ڕۆتینی ڕۆژانەی ژیان، هەردووكیان لە بەر چاوی یەكتری دەخات و لە یەك جیا دەبنەوە و خەزاڵ بەرهەمی ئەو دایك و باوكە بە یەك ناكۆكەیە. زین، كچێكە دایك و باوكێكی ناكۆكی هەیە و هەریەكەیان ناپاكی لەگەڵ ئەویتر دەكات و پەیوەندی تریان هەیە و خۆشیان بەو پەیوەندییە دەزانن و بۆ یەكتری باس دەكەن. زین، پەیوەندی لەگەڵ كوڕێك دەبەستێت، كوڕەكە قۆز و باڵابەرز و جوان و سەرنجڕاكێشە. كامەران و ڕۆزانا، پەیوەندی خۆشەویستی لە نێوانیاندا هەیە، بەڵام دایك و باوكی كامەران، بە پاساوی ئەوەی ماڵی ڕۆزانا هەژارن و لە ڕووی پێگەی كۆمەڵایەتییەوە لە ئاستی ئەوان نین، ڕەتی دەكەنەوە كامەران ئەو كچە بێنێت، كامەران ماڵ جێدێڵێت و دەچێتە ماڵی سیامەندی هاوڕێی و لەوێ دەژیت. بە گشتی پەیوەندی نێوان كۆی كارەكتەرەكانی ڕۆمانەكە، لە سەر پرسی سۆزداریی و خێزانی و خۆشەویستییە. بێگومان لە كۆمەڵگەی ئێمەدا، ڕوانگەی پیاو بۆ ژن، هەمیشە ڕوانگەیەكی سێكسواڵیەتییە، بەو مانایەی كە ژن دەبینێت، ئەوا بەر لە هەموو شتێك جەستە و لەش ولاری لە نێو دید و هزری خۆیدا وێنا دەكات. ئیدی ژن بە هەموو بوونی خۆیەوە، بچووك دەكاتەوە لەو ماكە سێكسییەی لە پەیوەندی نێوان ئەو و پیاودا هەیە. بگرە لە پەیوەندی سۆزداری نێوان هەردوو ڕەگەزەكەش، چونكە ئەو دیدگایەی پیاو زاڵە، ئیدی سەرەنجام ئەو پەیوەندییانەشی كە بە هاوسەرگیری كۆتایان دێت دەمرن، چونكە لە بنەڕەتدا ئەوەی هەبووە عەشق و خۆشەویستی نەبووە، بەڵكو حەز و ماكەكانە، بەڵام (یەكێك لە نیشانەكانی خۆشەویستی تێر نەبوونە بە خۆشەویستی ) (2) كەواتا لە پەیوەدنی خۆشەویستی ڕوحیدا، ئەو بەریەككەوتنە جەستەیی و سێكسواڵییەتییە هیچ بەهایەكی ئەوتۆی نییە، چونكە پێداویستی دەروونی و ڕوحی، لە پێشەوەی ماكەكانە بە پێچەوانەی سێكس و ئاوێتەبوونی جەستەیی. ( سێكس هەڵگری پەیامێكە دەڵێ من حەزم لێتە و ئیشتهات دەكەم ) (3) نووسەری ڕۆمانەكە، چونكە هەمان دیدگای سێكسواڵیەتییانەی بۆ پەیوەندیی خۆشەویستی كە لە ڕووبەرە كۆمەڵایەتی و میللییەكەی كۆمەڵگەی ئێمە وەك نەریتی كۆمەڵایەتی هەیە، ئیدی لەو سۆنگەیەوە پەیوەندی نێوان كارەكتەرەكانی ڕۆمانەكەی، كە لە بنەڕەتدا هیچ پەیوەندی بە پرسی عشق و خۆشەویستییەوە نییە، وەك عەشق دەبینێت. تەنانەت ئەو هەستی هۆمۆیەی نێوان لاس و مەم وەك دوو كوڕ، خەزال و زین وەك دوو كچ، كە بۆ یەكتری هەیانە، لەو ڕۆمانەدا وەك عشق وێنا دەكرێت، لە كاتێكدا هەموومان دەزانین ئەو پەیوەندییە ناسرووشتی، ناكۆمەڵایەتی و نەگونجاوە، هیچ پەیوەندی بەعشقەوە نییە، كەچی لاس بە مەم دەڵێت:(عەشقێك هەیە ئەویش عشقی نێر بۆ نێرە ) (4)، ئەم دیاردەیە ناسرووشتیی و ناكۆمەڵایەتییە، وەك سێكسێكی جیاواز، ڕەت كراوە و نەگونجاو لەگەڵ ئادابی گشتی و ڕەگەزیش و وەك حاڵەتێكی نامۆ و ڕێزپەر لە نێو هەموو كۆمەڵگەكان بە كۆمەڵگەی كوردیشەوە هەیە، بەڵام پرسیارەكە ئەوەیە ئایا ئەم جۆرە هەست و پەیوەندییانە دەچنە خانەی عشق وەك ئەوەی ڕۆماننووس وێنای كردووە؟ یاخود لەرین و ژەنییار، پێشتر بە یەكەوە لە زانكۆبوونە، پەیوەندییەكی خۆشەویستی قووڵ لە نێوانیان دروست دەبێت و سەرەنجام لە ماڵێكدا بە یەكەوە وەك دوو هاوسەر ژیانێكی نوێ دەست پێ دەكەن، بەڵام ڕۆتینی ژیان و كێشە خێزانی و بەركەوتنەكانی ژیانی ژن و مێردایەتی، هەردووكیان لە بەرچاوی یەكتری دەخەن، بۆیە هەریەكەیان لەكاتێكدا هێشتا هەر هاوسەری یەكترین، كەچی پەیوەندی سێكسی لەگەڵ ژن و پیاوی دیكە دەبەستن و بۆ یەكتریشی باس دەكەن كە ئەمەش پێچەوانەی عشقە و لەبنەڕەتدا ئەوان لەسەر بنەمای جەستەو غەریزە، لە ژێر ناوی خۆشەویستیدا بەیەك گەیشتوون. لە عشقدا مەعشوق یەكە، ئەو پەیوەندییەی لە نێوان عاشق و مەعشوق وەك دوو ڕەگەزی جیاواز هەیە، هیچ واقیعێكی كۆمەڵایەتییانەی ژیان و هیچ ڕۆژگار و زەمەنێك كاڵی ناكاتەوە ( مەم لەو یەكەم ساتەوەی زینی خۆشویست تا ئەو ساتەی مرد، سەڕەڕای ئەو هەموو ڕێگڕی و ئازارەی لەبەردەم عشقەكەیدا هەبوون هەر زینی خۆشویست ) (5) چونكە لە عشقدا، ئەویتری جێگرەوە بە مانا ڕوحانی و سۆزدارییەكەی بوونی نییە. لە تێڕوانینی عاشقدا، یەك مرۆڤ، یەك عاشق و خۆشەویست هەیە و بەدەر لەو ڕوانگە تاكانەیە، ئیدی هەموو پەیوەندییەكانی دیكە، دەچنە خانەی پەیوەندی سۆزداریی و خۆشەویستی فریودەرانە، بۆیە دەبینین عاشقەكان لە دوای مردن و نەگەیشتن بە عشقەكەیان، هەرگیز ناتوانن جارێكی دیكە عاشق ببنەوە ( ئەوانەی خۆیان دەكوژن لەبەر ئەوەیە بە بێ خۆشەویستەكەیان، خۆیان بە هیچ دادەنێن و دوای ئەو چیتر ژیان بە شایستە نازانن لە پێناویدا بژین)(6). بێگومان عشق پرسێكی گشتی و كۆمەڵایەتییانەی ژیان نییە، ڕووداوێك نییە لە ژیانی هەموو مرۆڤەكان ڕووبدات، داستانەكانی عشق و خۆشەویستی لە ڕابردوودا، بەڕوونی هەڵگری ئەو پەیامەن كە عشق ئەزموونێكی زۆر كەسی و تایبەتییانەی ژیانەی مرۆڤەكانە و مەرج نییە هەر پەیوەندییەك گەر خۆشەویستیش بوو، دەلالەت لە مەسەلەی عشق بكات، لەو سۆنگەیەوە كاتێ سیامەند لە ڕۆمانەكەدا بە كامەرانی هاوڕێی دەڵێت:( زۆرینەی هەرە زۆری خەڵكی دەتوانن عاشق بن و عشق پەتایەكی گشتییە) (7) لە ڕاستیدا ئەمە دیدگایەكی ناعاشقانەیە و پەیوەندی بە عشقەوە نییە، ڕۆزانا كاتێ پشت لە بە ناوی عشق خۆی و كامەران دەكات و لەگەل كوڕێكی دیكە هاوسەرگیری دەكات، ئەمە مانای وایە هەر لە بنەڕەتەوە شتێك لە نێوان ئەو و كامەراندا بە ناوی عشق نەبووە، بەڵكو حەزێكی جەستەیی و سێكسی بووە، كە ئەمەش دەشێ لە هەموو ژن و پیاوێكدا بەرجەستە ببێت بە پیچەوانەی عشق، بەڵام( كاتێ عشق بە سەر غەریزەدا سەركەوت ئەوا لایەنی جەستەیی و چێژ و خۆشی و سێكس فەرامۆش دەكات و بەرە و ڕوحی كەسەكان دەچێت)(8) لەكۆمەڵگەی ئێمەدا، چونكە عشق و خۆشەویستی لە سێكسكردن دەبینین، ئیدی پێمان وایە دەبێ ئەو پەیوەندییە، دواجار بە یەكەگەیشتن و ئاوێزانبوونی جەستەیی و سێكسكردن كۆتایی بێت. لێرەوەش كاتێ مرۆڤەكان لەو حەزە تێر دەبن، ئیدی وردە وردە، ئەو هەست و خۆشەویستی و عەشقەی پێشتر بۆ یەكتریان هەبووە نامێنێت، چونكە لە بنەڕەتدا عشق و خۆشەویستی ڕاستەقینە نەبووە. بەڵكو نووسەر لە ڕاستیدا بە ناوی عشقەوە، حەشرێكی بە عشق كردووە، با بە دەواری شڕی نەكردووە! عشق زۆر گەورەتر و پیرۆزتر مەزنترە، لەو دیدە سێكسواڵییەی كارەكتەرەكانی ئەو بە ناو ڕۆمانە، وەك مرۆڤ بۆ عشق هەیانە. عشق ئەزموونێكی ڕوحی زۆر تایبەت و تاكییانە، هەرچی بە ناوی خۆشەویستی و حەزەوە لە نێوان مرۆڤەكان بوونی هەبوو، ناكرێ كەسانێك بیناسێنن بە عشق و لە دووتوێی ڕۆمانێكی هەژاردا، وەك تێما بیخەنەروو.ئیچمە بەو شیچوە سادەو ناڕوحییانە لە عشق گەیشتووین، بۆیە پەیوەندییە بە ناوعشق و خۆشەویستییەكانمان دەبنە سەرچاوەی ڕق، چونكە لەگەڵ كۆتایی هاتنی ئەو حەزە و تێركردنی، ئیدی وردە وردە ئەو بە ناو پەیوەندییەی گوایا دەلالەت لە عشق و خۆشەویستی ڕاستەقینە دەكات، دەسبەجێ نامێنێت وەك ئەوەی ئێستا لە كۆمەڵگەی ئێمەدا باوە و دەرهاویشتەكانیشی لە سەر ژیانی خێزانی و كۆمەڵایەتی كۆمەڵگە دەبینین. دواجار دەڵێم، ناوەڕۆكی ئەم ڕۆمانە هیچ پەیوەندی بە عشقەوە نییە، ئەوەشی وەك عشق خراوتە ڕوو، جگە لە دیوە شەهوانی و غەریزە سێكسییەكە هیچی تر نییە. ئەمە وێرای ئەوەی چەندین هەڵەی زمانەوانی، گێڕانەوە، بابەتی لە ڕۆمانەكەدا هەن، كەلای خۆمان پەراوێزمان كردوون و ئاماژەمان پێ نەكردن.

سەرچاوە وپەراوێزەكان:
1_ حەشری ئاشقان، ڕۆمان، نووسینی: زەردەشت نورەدین، بڵاوكراوەی كتێبخانەی ڕۆمان، ساڵی چاپ 2022. 2 پرسیارەكانی خۆشەویستی، نووسینی :فەوزییە دریع، وەرگێڕانی: عەبدوڵا محمود زەنگەنە، بڵاوكراوەی ئەندێشە 2019، ل 378. 3 هس پ، ل 421.
4_ حەشری ئاشقان، نووسینی: زەردەشت نورەدین، بڵاوكراوەی كتێبخانەی ڕۆمان، ساڵی چاپ 2022. 5 عشق و دەركەوتەكانی لە ئەدەبیاتی كوردیدا، نووسینی: محمەد تاتانی، بڵاوكراوەی: ناوەندی كولتووری كۆچ، ساڵی چاپ 2023، ل 198 . 6 پرسیارەكانی خۆشەویستی، نووسینی: فەوزییە دریع، وەرگێڕانی: عەبدوڵا محمود زەنگەنە، بڵاوكراوەی ئەندێشە 2019، ل 389. 7 حەشری ئاشقان، نووسینی: زەردەشت نورەدین، بڵاوكراوەی كتێبخانەی ڕۆمان، ساڵی چاپ 2022، ل 225. 8 عشق و دەركەوتەكانی لە ئەدەبیاتی كوردیدا، نووسینی: محمەد تاتانی، بڵاوكراوەی: ناوە ندی كولتووری كۆچ، ساڵی چاپ _2023، ل 198.

*ئەم بابەتە لە هزرو هونەری ڕۆژنامەی خەبات ژمارە (201) لە 30/1/2025 بڵاوكراوەتەوە.

با جیاوازییەکانی دیدگاکان جێبهێڵین، وە با زاڵبوونی فیکری لە چۆنیەتی تێگەیشتن لە گەشەسەندنی خێرا لە بواری زانستە مۆدێرنەکاندا جێبهێڵین چونکە تەنانەت بۆ ساتێکیش بیرکردنەوە لە دۆزینەوەی دیدێکی جیاواز لە تێگەیشتندا بەرەو لادان و لادانمان دەبات بۆ ئەوەی هاوسەنگ نەبن لەگەڵ خێرایی تەکنەلۆژیا لە سەردەمی ئێستادا لە هەموو بوارەکاندا، سەرەتا لە بەرنامە ئەلیکترۆنیەکان و تەکنەلۆژیاوە کۆمپیوتەر و چەندین ئامێری تر کە لە ماوەیەکی زۆر کورتدا لە ئاسۆدا دەرکەوتن، لە بیست ساڵ زیاتر نەبوو، بە… شۆڕشی ڕاستەقینە لە پیشەسازییە پێشەنگەکاندا لە دوای شۆڕشی پیشەسازی سەرەتای سەدەی نۆزدەهەمەوە، بە زانینی ئەوەی کە هەموو زانستەکان پێویستیان بە چەندین سەدە بووە بۆ ئەوەی لە داهێنانەکاندا بگاتە دەستیان، بەڵام ئەو کاتەی ئێستا لە خەیاڵی هەندێک بیرمەندی سۆفیستدا ناتوانرێت باوەڕمان پێی هەبێت دوورکەوتنەوە لە چەمکەکانی زانستی مرۆڤ، بنەمای بەردەوامی ژیانە. هەرچەندە لە ناو ئەو پێشهات و کێبڕکێیانەدا، پارە ڕۆڵێکی بەرچاوی تێدا بینی و لە دونیای ئەمڕۆشدا بەس نییە بۆ کۆکردنەوەی ملیۆنان دۆلار لە وەبەرهێنەرە گەورەکان و خاوەن هەژمارە بانکییەکان کە بارگرانیی ئەو باندە بەهێزەیان لەسەرە و بیانخەنە ناویەوە پێکهاتە پیشەسازییەکان لە دۆڵی سلیکۆن یان لە سەنگافورە یان لە سۆفیاپۆلیس و چاوەڕێی داهێنانەکان دەکەن نامۆ، بەڵام تەنها دەتوانێت ئەنجامێکی نائاسایی بەدەستبهێنێت بە پێکهێنانی عەقڵی مرۆڤ و گەیاندنی بە تاقیگەی بەرهەمهێنان کە عەقڵی ئێستای مرۆڤ، بەتایبەتی لە وڵاتانی خاوەن سەروەری کە زاڵن بەسەر گەلەکانیاندا بۆ خۆیان سوود لە بەردەوامی دەوڵەت بەبێ وەستان یان گەشەکردنی دەروون. داهێنانی ڕێکخراوێکی زانستی پاتێنتێکە لە داهێنانەکەدا، بەڵام داهێنانی عەقڵەکان تا ڕادەیەکی بەرز داهێنانەکەیە لە خۆیدا، بۆ نموونە چین بنکەیەکی بنەڕەتی عەقڵی مرۆڤی هەیە کە لە هەزاران هێندەی عەقڵی ئەنیشتاین تێسلا تێدەپەڕێت، و داهێنان فۆرمولەیەکی بنەڕەتییە لەم بوارەدا، و داهێنان بۆ هێنانە ئارای بەرهەمێک کە پێویستی بە هەزاران چالاککردن و پەرەپێدان هەیە تەنها دۆلار، و شۆڕشێکی داهێنان لەوانەیە ڕووبدات کە مرۆڤایەتی پێشتر نەیزانیبێت، و ئەمەش ئەوەیە کە لەگەڵ “Deep Sci. ” پێم وایە داهێنانێکی لەم شێوەیە ناوەستێت، بەڵکو بەردەوام دەبێت، و کێبڕکێ توندتر دەبێت، شەڕی بازرگانی و سنووردارکردنی ئەمریکا زیاتر دەبێت، کە ئەمریکا دەیسەپێنێت بەسەر هەموو شتێکدا کە لە چینەوە دێت، و ئەم دووەمیان خۆی دەدزێتەوە و زیاتر و زیاتر بەرهەم دەهێنێت، بەپێی ئەو عەقڵ و لێهاتووییانەی کە بەرهەمی هێناوە و ئەو هاوپەیمانییانەی کە لە ئاسیا و ئەفریقا و شوێنەکانی دیکەدا ئەنجامی داوە و بەپێی یاساکانی جیهانگیری کە ئەو بە باشی تێگەیشتووە و توانیویەتی خۆی فڕێ بداتە باوەشی و خۆی بە زیرەکییەوە جێگیر بکات، و لە… جیهانێک کە نوێ و هەموو شتێکی هەرزان خۆشدەوێت و ماوەیەک لەمەوبەر بوومەلەرزەیەکی دەنگدانەوە لە جیهانی زیرەکی دەستکرد و جیهانی توێژینەوەی زانستی و بۆرسە و جیهانی سیاسەتدا ڕوویدا دوای ئەو سەرکەوتنە گەورەیەی چینییەکان بەدەستیان هێنا بەرنامەی “Deck Seek” کە خاوەنەکەی یانگ وێنفیان توانی داهێنانی بەرنامەیەک کە ئێستا لەسەر تەختی بەرنامەکانی ئەپڵ وەک زۆرترین دابەزاندنی بەرنامە لەلایەن بەکارهێنەرانی ئایفۆن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا؛ ئەوەی وایکرد لە زۆرێک لە ئەپڵیکەیشنە ئەمریکییەکان سەرکەوتوو بێت ئەوەیە کە دەتوانێت بە خێرایی و لۆژیکی بیربکاتەوە لە ماوەیەکی پێوانەیی و بە تێچووی زۆر کەم چونکە پشت بە چیپەکانی ئەمریکی نابەستێت کە لە “Nvidia” و کۆمپانیاکانی ترەوە دێن، واتە زیرەکی بەرهەمدار لە چین توانیویەتی بۆ پەرەپێدانی چیپی تایبەتی ناوخۆیی کە داهێنەرانە و توانای کێبڕکێیان هەبێت، یان ئەوەی کە داهێنەر بووە لە پشت بەستن بە بەدیلەکانی تری نەناسراو کە ئەم چیپانە بەکارناهێنن، و ئەمەش لەم جیهانەدا دەکرێت کە بە خێرایی ڕەشەبا گەشە دەکات… ئەمە ئەگەر… ئەوە کێبڕکێی نێوان زلهێزەکانی ئەمریکا و چین بوو، بەڵام دەبینم کە هەوڵێکە لەلایەن ئەو چینەی کە لەم وڵاتانەدا چڕبوونەتەوە بۆ ئەوەی نیشان بدەن کە باڵادەستی دەروونی نەک تەنها لە نەوەی ئەمریکیدا ئینکاری دەکرێت، بەڵکو لە نەوەکانی دیکەی وڵاتانیشدا ئینکاری دەکرێت. ئەگەر تایبەتمەندی ئابووری و بازاڕی دارایی یارمەتیدەر بێت لەوەدا، ئەوا باڵادەستییەکی تر دەبێت جگە لە باڵادەستی دیپ سایکۆ بۆ ئەوەی بەکارهێنانەکە بە مافە تەکنەلۆژییەکەیەوە وەسف بکرێت، دیپ سایکۆ لە بابەتێکی بنەڕەتیدا لە باقی ڕکابەرەکانی باڵادەستە ، بەو پێیەی کراوەیە بە تەواوی سەرچاوەی لەسەرە، واتە دەتوانرێت دابەزێنرێت و لە کۆمپیوتەرەکاندا هەڵبگیرێت بۆ ئەوەی بتوانرێت لە ناوخۆدا یاری پێبکرێت بەبێ ئەوەی پێویست بکات لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە بەکاریبهێنرێت، هەموو ئەمانە بە چەند سەنتێک؛ نرخی API ی مۆدێلەکە کەمتر لە ٤٠ سەنتە بۆ هەر ٢ ملیۆن فەرمان، لە کاتێکدا بۆ ChatGPT ١٥ دۆلارە. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ کەمی تێچووی پەرەپێدانی مۆدێلی چینی بەپێی ئەو زانیاریانەی کە لەبەردەستدان، بەرهەمە چینییەکە تەنها 5.5 ملیۆن دۆلاری تێچووە بە بەراورد بەو سەدان ملیۆن دۆلارەی کە کۆمپانیا ئەمریکییەکان پێویستیان بوو بۆ پەرەپێدانی مۆدێلەکانیان. ئەوەی لە دونیای کێبڕکێی تونددا دەگوزەرێت کە هیچی لەدوای خۆی بەجێناهێڵێت، لەگەڵ شەپۆلی لێدوانی کاریگەرە ئابوورییە گەورەکان، وەبەرهێنەران و خاوەن کۆمپانیا گەورەکان، وەک بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکانی مایکرۆسۆفت و چاتجی پی تی، یان بۆ بەرگریکردن لە خۆیان یان بۆ ڕێنماییکردن سیاسەتە گشتیەکانی داهاتوو یان “ “کوێرکردنی” ئەوەی ئەوی دیکە بەرهەمی هێناوە یان پێشبینیکردنی ئەو زیانە گەورەیەی کە دەتوانێت ڕووبدات، باسی ئەو دۆخە مەترسیدارە ناکەم کە سەرۆکی ئەمریکا تێیدایە، کە هێز و گەشەسەندنی زیرەکی دەستکردی ئەمریکای کردووە بە یەکێک لە پایەکان لە هەڵمەتی هەڵبژاردنەکانی و یەکێک لە بناغەکانی ڕێنماییەکانی سیاسەتی ناوخۆیی، و کە چەند ڕۆژێک لەمەوبەر فەرمانی جێبەجێکردنی واژۆکرد سەبارەت بە زیرەکی دەستکرد، کە سیاسەتەکانی پێشووی حکومەت هەڵدەوەشێنێتەوە کە بە وتەی خۆی “بەربەستن لەبەردەم داهێنانی ئەمریکی لە AI.” ئەو پشتگیری خۆی لە دەستپێشخەری وەبەرهێنانی ستارگەیت دا، هاوپەیمانی کۆمپانیاکانی وەک سۆفتبانک و ئۆراکل کە “بڕیاری وەبەرهێنانی 500 ملیار دۆلاریان دا بۆ بنیاتنانی ژێرخانی خۆی کاتێک داهێنانێکی لەو شێوەیە بە سەرکەوتنێکی وەها گەورە دێتە ئاراوە و لە وڵاتێکەوە کە تێیدا کاردەکات.” نهێنی و سەرسام دەکات ڕکابەرە پیشەسازییەکان و خاوەن پاتێنتەکان بە داهێنانی چاوەڕواننەکراو، کە بنەماکانی دیاریکردنی قورسە، و بەهێزی ئەوەی دوای ئەوان دێت لە ڕووی بەرهەمەکانی ترەوە، بەو پێیەی ئەمە دەبێتە هۆی ترس و دڵەڕاوکێ و لەدەستدانی متمانە لەنێو ڕکابەرە سەرەکییەکان، و مەبەستم لەوە ئەمریکییەکانە؛ کۆمپانیای ئەمریکی “Nvidia” ئەو کەسە بوو کە قسەی کۆتایی لەم بوارەدا هەبوو، و بە پشتبەستن بە قسەی زانا و داهێنەرەکانی و دەرئەنجامی بەرپرسەکانی، سیاسەتی گشتی و تایبەت لەم بوارەدا پەسەند کرا و ئێمەش لەوە تێدەگەین کە ڕاستەوخۆ دوای ئەوە دەرکەوتنی داهێنانی چینی، زۆرێک لە وەبەرهێنەران متمانەیان بە کۆمپانیاکە لەدەستدا و بەو چیپانەی کە لێی دروستیان کردبوو سەرچاوەی سامانەکەیان، و ئەو کەسەی کە زۆری فرۆشت R لەوان پشکەکانیان، بۆیە پشکەکانی کۆمپانیاکە لەسەدا ١٧ی بەهاکەیان لەدەستدا، واتە زیاتر لە ٦٠٠ ملیار دۆلار، ئەمەش زیانێکی مێژووییە، دەستبەرداری دەسەڵاتی خۆی بوو وەک یەکێک لە دەوڵەمەندترین کۆمپانیاکانی جیهان، بێگومان کاتێک کۆمپانیای باوک پژمین دەکات ، کۆمپانیاکانی تر سەرمایەکی توندیان هەیە، و تەنانەت لەوانەیە بە تەواوی بتەقێنرێنەوە
•
•
•
•

ئەوروپا دوای زیاتر لە ٧٧ ساڵ جارێکی تر دووچاری شەڕێکی نەخوازراو بوه‌وە، ئەویش شەڕی رووسیای پوتینە دژ بە وڵاتێکی خاوەن سەروەر و ئازادی وەک ئۆکرانیا، کە تاکە تاوانی داواکردنیەتی بۆ بوون بە ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا

ئەو پرسیارەی لای هەمووان دروست دەبێت ئەوەیە، داگیرکردنی ئۆکرانیا لە لایەن پوتین بە تاوانی جەنگ دادەنرێت یان نا، ئایا پوتین رووبەڕووی چ سزایەک دەببێتەوە؟
دوای چەند رۆژێک لەو تۆپبارانە چڕەی کە بەردەوامە، ترسی ئەوە هەیە سەرۆکی رووسیا لە رۆژانی داهاتوودا هێرشێکی گەورەتر بکاتە سەر کیێڤ و شارەکانی دیکەی ئۆکرانیا.
وەزیری بەرگری ئۆکرانیا (ئۆلێکسی رێزنیکۆڤ) هۆشداری ئەوەی دا کە پۆتین بە نیازە بۆمببارانی شارەکانی تری وڵاتەکەی بکات، بە مەبەستی لاوازکردنی هێزەکانی ئۆکرانیا.
هاوکات دوای ئەو ئیدانەکردنانەی کە لەلایەن وڵاتانی جیهان کرا بەرامبەر بە کردەوەکانی رووسیا، داواکاری گشتی دادگای نێودەوڵەتی تاوان رایگەیاند، کە پلانیان داڕشتوە بۆ لێکۆڵینەوە لە هۆکارەکانی هەڵسەنگاندنی ئەو شەڕە لەلایەن پوتینەوە، هەروەها بەدواداچون لەو کردەوە سەربازییانەی، کە رووسیا بەرامبەر بە ئۆکرانیای کردووە و ئەو بەڵگانە چین کە پوتین بە دەستیەوەتی بۆ ئەنجامدانی ئەو شەڕە لە دژی ئۆکرانیا.
تاوانی جەنگ چییە؟
تاوانی جەنگ بریتیە لە پێشێلكردنی یاساكانی جەنگ، كە كەسێك یان گرووپێك ئەنجامی دەدا. یەكەم دادگای تایبەت بە تاوانی جەنگ، لە بەرامبەر پیتر فۆن هاگنباخ بەڕێوەچوو، كە لە ساڵی 1474 فەرمانڕەوای نەمسا بووە، بە هۆی تێوەگڵان و ئەنجامدانی تاوانی جەنگ، سزای لە سێدارەدانی بەسەردا سەپێنرا. لە جەنگی جیهانی یەكەمدا، زۆرێك لە وڵاتان، دانیان بەو یاسایانە نا، كە پێشێلكردنیان بە تاوانی جەنگ هەژمار دەكرا. (وەك ئەو یاسایانەی، كە لە پەیماننامەی لاهای لە ساڵی 1899 و 1907 هاتوون). بەڵێنامەكانی دادگای نێودەوڵەتی نۆرمبێرگی ساڵی 1945یش، تاوانی جەنگی، بە پێشێلكردنی بنەمایەكان و نەریتی جەنگی دەستنیشان كردووە. وەك كوشتن و خراپ مامەڵەكردن لەگەڵ خەڵكانی سڤیل و راگواستنیان لەناوچە داگیركراو و كوشتنی بەند و دەستبەسەرانی جەنگ.
بەپێی یاساکانی نەتەوە یەکگرتووەکان، دەستەواژەی تاوانی جەنگ ئاماژە بە پێشێلکاریی جدیی یاسا مرۆییە نێودەوڵەتییەکان دەکات، کە لە کاتی شەڕێکی چەکداریدا بەرامبەر هاووڵاتیانی سیڤیلی ئەنجام دراوە.
یاساکان لە کاتی ناکۆکییەکانی دوای جەنگی جیهانی دووەم لە پەیماننامەکانی جنێڤی ساڵی 1949 کە لەلایەن هەموو ئەندامانی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە واژوو کرا، بە رووسیاشەوە. هەروەها “هێرشکردن یان بۆردومانکردنی شارەکان، گوندەکان، خانووبەرە یان بینا پارێزراوەکان کە نابێت ببنە ئامانجی سەربازی بە هیچ شێوەیەک”.
ئەمنستی ئینتەرناشناڵ تیشکی خستە سەر یەکێک لەو هێرشانەی کە هێزەکانی رووسیا بۆ سەر باخچەیەکی ساوایان لە باکوری رۆژهەڵاتی ئۆکرانیا ئەنجامیانداوە، کە تیایدا چەکی قەدەغەکراویان بەکارهێناوە، کە دەڵێت دەتوانێت تاوانێکی جەنگی پێکبهێنێت.

شورش عزیز سورمێ/ ئیتالیا

نەبەز:
کەژاڵی چاو جوان، کەژاڵی چاو جوان
لە تاوی عیشقت، دڵم کەوتە ژان
هەر لەو ڕۆژەوەی کە تۆم دی لەوێ
خەو لە چاوانم هەرگیز ناکەوێ
لە ڕێی کانییان، ئاسکی باسک
بەناز و عیشوە، بە غەمزەی ناسک
دڵت ڕفاندم، شەیدات بووم شەیدا
دێوانەت کردم، دڵم پڕ سەودا

کەژاڵ:
نەبەزی دلێر، نەبەزی دلێر
ئەی کوردی نەبەرد، ئازا وەکوو شێر
شەو و ڕۆژ هەردەم لە خەیاڵمی
گیرۆدەی دەستی زوڵمی زاڵمی
هەر لەم ڕۆژەوەی تۆم دی لای کانی
لە خەیاڵمی شەو تا بەیانی
ناتە ناو دەستم سێوی پڕ مێخەک
یاری چاونەترس، پڕ وەفا و ئەمەک
ئێستاش چاوەڕێم، چاوم لە ڕێتە
گیانم قوربانی گەردی بەر پێتە

نەبەز:
نەفرەت لە شەڕ و لە دوژمنانمان
لە سەفەربەرلک، جیهادی تورکان
سەدان ساڵ پاڵەین، ئەوانیش سەردار
کە هاتە بێنیان، کەوتنە گریە و زار
گوێمانیان کاس کرد، بە قسەی زلیان
قەرداش قەرداش و جەنگی گاوران
من چیم لە تورکە، لە ئالی عوسمان
زمانم کوردی و شاهم شاماران
چەند ساڵە لەبەر خزمەتی سوڵتان
ئاوارەی کێو و کەژ و کۆساران
کورد هەتا کەینێ حاڵی وا دەبێ؟
نۆکەری فارس، تورک و عارەبێ
هەتا کەی خاوەن وڵاتمان نەبین؟
هەڵی کەین ئاڵا، ئاڵایێ ڕەنگین

چیرۆکبێژ:
هاتن وا هاتن، لەشکر وا هاتن
دوژمنی خەڵکی شار و دێهاتن
نە ئەویان دۆستە، نە ئەمیان هاوڕێ
کورد لەم نێوەدا، بەڵای هاتە ڕێ
شەڕ‌ دەستەویەخە، شەستیر و هاوان
یەک یەک دەپێکێ لاوی کوردستان
گرمە و ڕمبەڕمب، حەوت شەو و ڕۆژان
شار و وڵاتیان وێران کرد، وێران
لە هەموو لایێ، لاوی تازەجوان
بە پۆل دەوەرن، وەک گەڵای خەزان
دایکی شەهیدان، کەوتنە گریانێ
لە کرمانشانێ هەتا کۆبانێ
دەشت و دەر هەمووی ئاگر بارانە
خەڵتانی خوێن بوو ئەم کوردستانە
هەر چی کە کوردە وا بوو ئاوارە
ئەمڕۆ ئاهەنگی گورگ و کەمتیارە
بەشی کورد هەردەم گریە و ڕۆڕۆیە
هەردەم خۆ کوژی و شەڕە پەڕۆیە
ئەو کلکی ئەو لا، ئەم کلکی ئەم لا
لەم نێوانەدا، بووین هەلاهەلا

کەژاڵ:
هەواڵمان بۆ هات، هەواڵمان بۆ هات
شەڕ ڕاوەستاوە لە شار و دێهات
دەستم دامێنت، ئەی چەرخی گەردوون
بێوەی بێ یاری عاشق و مەجنوون
ژێر پێم سووتایە، ئۆقرەم نەمایە
یاری شیرینم کەی دێ خودایە
چاوم هاتە دەر لە چاوەڕوانی
یار کەی دێتە لام بۆ دەستگیرانی
ئاخۆ تۆ بڵێی، ئێستاش وەک جاران
شێت و شەیدام بێ، یاری نەوجەوان
یاخۆ تۆ بڵێی، لەوێ لە سەنگەر
کچێکی جوان و باریکە کەمەر
بە لەنجەولاری شێتی کردبێ
بە تیری چاوی دڵی بردبێ
ئۆقرەم لێ بڕا، هۆشم نەمایە
یاری شیرینم کەی دێ خودایە

نەبەز:
کەژاڵ وا هاتم، کەژاڵ وا هاتم
شێتی دیداری بەژن و باڵاتم
چرای ژینمی، مەرهەمی ژانمی
شێرکۆ گوتەنی، تۆ نیشتمانمی
ئاخۆ تۆ بڵێی یاری چاو جوان
چاوی لە ڕێم بێ وەک جاری جاران
خۆ لەوانەشە، کوڕێکی زەنگین
خاوەن تەلار و کۆشکێکی ڕەنگین
بە قسەی شیرین، بە ماڵ و سامان
فریوی دابێ، بە گفت و پەیمان

کەژاڵ:
چارم ناچارە، ئیدی خۆم ناگرم
سەر لە بەیانی، سەرم هەڵدەگرم
بەرەو ئاسۆی ڕوون، بەرەو یارەکەم
تاکوو نەیبینم، مەرجە سڵ نەکەم

نەبەز:
گیرۆدەی دەستی یاری شیرینم
ماندوێتیم ناشکێ، تاکوو نەیبینم
سەرم هەڵدەگرم پەیمانم داوە
تاکوو نەیبینم ناڕۆم لەم ناوە

چیرۆکبێژ:
کەژاڵ لە ئەمبەر، نەبەز لە ئەوبەر
ڕێگەی جەنجاڵی، گوندیان گرتە بەر
ئەویان لەم گوند و ئەویان لەو دێیە
ماوەی نێوانیان یەک قۆناخ ڕێیە
تامەزرۆی دیدار، وان بە نەرمەغار
بۆ یەکدی دەڕۆن، دوو دڵ و دڵدار
هەر چەند هەنگاوێ دوور بوون لە یەکتر
وا بە باڵ کەوتن، وەکوو دوو کۆتر
بەڵام خۆشییان هەتا سەر نەما
هیوا و ئاواتیان یەکسەر داڕما
دوو دەستەیان دی، دوو دەستە عەسکەر
یەکیان ڕوو لەمبەر، یەکیان ڕوو لەوبەر
چەکیان لە شان و بوغز لە چاوان
دابەشیان دەکرد خاکی کوردستان
دەنگی کەڕەنا و نەعرەتەی زوڕنا
هیوای ئەوینی وانیان لە گۆڕ نا
هاواریان هەستا: «ئەی سنوور بەزێن
ما نامانبینن، ئەوە بۆ کوێ دێن؟
نازانن ئیتر لێرە بەدواوە
ئەمبەر و ئەوبەر لێک ترازاوە؟
وا کێشاومانە سنووری دەستکرد
لەتلەتمان کردووە خاکی گەلی کورد
خاکی کوردانمان کردە چوار پارچە
بە زەبری هێز و گوللە و دەمانچە»

لەگەڵ هەڵهاتنی خۆر،
منیش هەڵدێم لە ماڵی خۆم
شانم چەماوە لە ژێر قورسایی فاتورەی کەڵەکەبوو
خەونەکانم وردوخاش،
هیوا کزدەبێت، بەڵام ناشکێت.

مەچەکەکانم لە پشتم پڕ ئازارتر،
لە بەرزکردنەوەی سامانی خەڵکی تر،
سامان وەبەر دێنم
سەدان جار لە باڵای خۆم بەرزتر
کەچی چەقیوم لە پنتێک،
هەرچەندە دەمەوێت بفڕم.

ژمارەکانی ئەژماری بانکییم ناگۆڕێن
هەرچەندە کاتەکانی رۆژ درێژتر دەکەمەوە،
شەوەکانیش کورت
هێشتا هەڵدەستم و بەڵێن دەدەم:
هەر دەبێت من براوەبم
لە کاتژمێرە نەبڕاوەکانی کار.

نەشکان لەم ئێسکانەدا دەژی،
هەرچەندە هەژاری لە دەرگام دەدات،
من لەوە زیاترم کە هەمە
نرخی من لە سامانم گەورەترە.

هەر هەنگاوێک کە دەینێم
شوێنەواری جێدێڵێت،
هەر سرودێ بۆ یەکسانی کە دەیچڕم
سەدای نەبڕاوەیە بۆ هەمیشە
هەرچەندە دادپەروەری دیار نامێنێت،
ڕۆحم هێشتا بە کەللەڕەقی پێدەکەنێت.

خەباتی من بەردەوامە،
ئاسوودەیی وەک ئەستێرەیەکی دوور دیارە،
سەرم بەرز دەکەمەوەو
دوور دەڕوانم وەک هەمیشە،
هێشتا شانازی دەکەم بەوەی من کێم و چیم.
2024

ئەم بابەتە لە رۆژنامەی رەوت ژمارە ٣٣ لە بەشە ئەدەبێکەی (بانێژە) بڵاو بۆتەوە..