سۆسیالیزمی دیجیتاڵی یان لەناوچوون: وانەی ڤەنزوێلا لە دڕندەترین قۆناغی سەرمایەداریدا.. ڕزگار ئاکرێی

  1. وانەی ڤەنزوێلا
    لە بەرەبەیانی ڕۆژێکی ئاسایی لە سەرەتای کانوونی دووەمی ئەمساڵدا، جیهان بە هەواڵێکی ترسناک بەخەبەر هات کە لە یەکەم نیگادا کاردانەوەی ڕوون نەبوو: دەستدرێژی سەربازی دڕندانەی ئەمریکا و ڕفاندنی سەرۆکی ڤەنزوێلا نیکۆلاس مادورۆ و هاوسەرەکەی سیلیا فلۆرێس لە ئۆپەراسیۆنێکی ئاڵۆزدا کە بە وردی سەربازی و هەواڵگری ئەنجامدرا. هەرچەندە ئۆپەراسیۆنەکە بریتی بوو لە هێرشی سەربازی راستەوخۆ، تۆپبارانکردنی چڕ و تێکشکاندنی سیستماتیکی عەمبارەکانی چەک و پلاتفۆرمی بەرگری، بەڵام زۆر پشتی بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای دیجیتاڵی بەست و لێرەدا جەخت لەسەر شیکردنەوەی دەکەین. ڕووماڵی میدیای سەرەکی جەختی لەسەر لایەنە سیاسی و دیپلۆماسییەکانی ڕووداوەکە کرد، بەبێ ئەوەی سەرنجی ڕاستەقینە بدە، چ لەخۆوە بێت یان بە ئەنقەست، بۆ ئەو ڕۆڵە گرنگەی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو لەم ئۆپەراسیۆنەدا گێڕا. ئەمە تەنها دەستێوەردانێکی سەربازی تەقلیدی نەبوو وەک هەندێک میدیای ڕۆژئاوایی هەوڵیان دەدا وێنای بکەن. بەڵکو جەنگێکی دیجیتاڵی گشتگیر و ڕێکخراو بوو کە پێش دەستگیرکردنەکە چەند مانگێکی درێژ بوو، ئەگەر ساڵانێک نەبێت لە پلاندانان و چاودێری و ئامادەکاری.
    پێش ئەوەی بەردەوام بم، دەمەوێت لێرەدا ئاماژە بە تێبینی خۆم بکەم سەبارەت بە سیاسەتەکانی ڕژێمی مادورۆ لە سەرکوتکردنی ناڕەزایی و سنووردارکردنی ئازادییەکان و توندکردنی دەستبەسەرداگرتنی چەپەکان و سەندیکاکانی کرێکاران. ڕەخنەی ئێمە لە دەستێوەردانی سەرمایەداری ئەمەریکا و پێشێلکردنی یاسای نێودەوڵەتی و بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا وەک چەکی هەژموونی بە هیچ شێوەیەک مانای پاساو هێنانەوەی کردارە سەرکوتکەرەکانی ڕژێمی مادورۆ لە دژی هێزە پێشکەوتووەکان و بزووتنەوەی کرێکاری ڤەنزوێلا بە تایبەتی حیزبی کۆمۆنیستی ڤەنزوێلا ناگەیەنێت. وەستانەوە لە دژی میلیتاریزمی شەڕانگێزی سەرمایەداری ئەمریکی ناکۆک نییە لەگەڵ ڕەخنەی ستەمکاری ناوخۆیی. بەڵکو هەڵوێستێکە کە لەگەڵ بەها چەپەکاندا دەگونجێت. ئەوەی لێرەدا تیشک دەخەینە سەر ئەو دەرسە تەکنەلۆژیای و ستراتیجیەیە کە ئەم ڕووداوە بە هەموو بزووتنەوە چەپ و پێشکەوتووەکان دەبەخشێت، بێ گوێدانە هەڵسەنگاندنمان بۆ خودی ڕژێمی مادورو.
    بەگوێرەی ئەو زانیاریانەی لە میدیاکاندا بڵاوکراونەتەوە، پێشکەوتووترین سیستەمی چاودێری مانگی دەستکردی ئەمەریکا لە جیهاندا لەم ئۆپەراسیۆنەدا بەکارهێنراوە بۆ بەدواداچوونی جموجۆڵەکانی سەرکردایەتی ڤەنزوێلا لە ڕێگەی مانگی دەستکردی ئەمەریکاوە کە بە دەوری زەویدا دەسوڕێتەوە. شیکردنەوەی داتای گەورە تەنها بۆ چاودێریکردنی جوڵە فیزیاییەکان سنووردار نەبوو، بەڵکو نەخشەی ورد و وردی تۆڕەکانی پەیوەندییەکانی حکومەتی ڤەنزوێلا بە هەموو ئاڵۆزییەکان و لقەکانیانەوە دەگرێتەوە. شکاندنی سیستەمە ئەلیکترۆنییەکان پرۆسەیەکی هەڕەمەکی نەبوو، بەڵکو بە وردی پلانی بۆ داڕێژرابوو بۆ لەکارخستنیان و پەیوەندییەکان لە ساتی یەکلاکەرەوەدا، سەرکردایەتی ڤەنزوێلا بە تەواوی لە بنکە و لایەنگرانی دابڕاو کرد.
    بەکارهێنانی زیرەکی دەستکرد لە شیکردنەوەی ملیۆنەها پەیوەندی تەلەفۆنی، نامە و ئیمەیڵ تەنها پرۆسەیەکی سیخوڕی تەقلیدی نەبوو، بەڵکو کردارێکی ئاڵۆز بوو بۆ دیاریکردنی شوێنی سەرکردەکان بە ووردی و پێشبینیکردنی نیازەکانیان و هەنگاوەکانی داهاتوویان پێش ئەوەی بیانگرنەبەر. ئەلگۆریتمەکانی فێربوونی ئامێر شێوازەکانی هەڵسوکەوتیان شیکردەوە، چاودێری گۆڕانکارییەکانی شێوازەکانی پەیوەندییان کرد، و زانیاری زیرەکی لە بڕێکی زۆر داتای بێ پێکهاتە دەرهێنا. دەستکاریکردنی بەرنامە بۆ داڕێژراو و سیستماتیکی میدیا و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان هەڵمەتێکی ڕێکخراو بوو کە پشت بە زیرەکی دەستکرد دەبەستێت بۆ دروستکردنی ڕای گشتی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی لە بەرژەوەندی دەستێوەردان، ئۆپەراسیۆنەکە وەک “ڕزگاربوون لە دیکتاتۆری و قاچاخچێتی ماددە هۆشبەرەکان” وەسف دەکات، نەک دەستدرێژی بۆ سەر سەروەری دەوڵەتێکی سەربەخۆ و پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسا نێودەوڵەتیەکان. ئەم هەموو ئامادەکارییە میدیایی و دیجیتاڵییە خۆی لە خۆیدا ئامانج نەبوو، بەڵکو ئامرازێک بوو بۆ توندکردنی دەستگرتن بەسەر تواناکانی وڵات و تاڵانکردنی سەرچاوە زۆرەکانی، ڕێگەخۆشکەر بوو بۆ دامەزراندنی رژێمێکی “کارتۆنی” کە لە خواستی خۆی داماڵراوە و لە خولگەی ئەمەریکا دەخولێتەوە و ئەجێندای خۆی جێبەجێ دەکات.
    ئەمانە سیناریۆی فیلمی خەیاڵی زانستی نین، بەڵکو واقیعێکی بەڵگەنامەیی و بەرجەستەن کە ئەمڕۆ دەژین. ئاژانسی ئاسایشی نەتەوەیی ئەمەریکا پرۆگرامی PRISM ی هەیە کە لەلایەن ئێدوارد سنودن، کارمەندی پێشووی هەواڵگری ئەمەریکا، ئاشکرا کراوە، کە چاودێری پەیوەندییە جیهانییەکان دەکات بەبێ جیاوازی و سنوور. کۆمپانیاکانی وەک Palantir Technologies کە بە پارەی دەزگای هەواڵگری ناوەندی دامەزراوە، سیستەمی شیکردنەوەی داتای زۆر ئاڵۆز بۆ دەزگای هەواڵگری ئەمریکا دابین دەکەن، کە لەژێر ناوەکانی جەنگی دژی تیرۆر و بەدواداچوونی ئامانجە ستراتیژییەکان بەکاردەهێنرێن.
    سیستەمی تەکنەلۆژیای سەرمایەداری ئەمڕۆ تا ڕادەیەکی زۆر توانای چاودێریکردنی تەواو، چاودێریکردنی ورد و بەدواداچوونی سیستماتیکی بزووتنەوە سیاسیەکان، ڕێکخراوەکان و ئەکتەرە سیاسییەکان هەیە. لەوەش مەترسیدارتر، لەوانەیە زۆر تەکنەلۆژیا و چەکی دیجیتاڵی هەبێت کە هێشتا لە بواری خەیاڵی زانستی یان توێژینەوەی مەجازیدا بێت، یان هێشتا ڕانەگەیەنرابێت، وەک زۆربەی پێشکەوتنە تەکنەلۆژیاییەکان کە بە نهێنی پەرەیان پێدەدرێت و بەکاردەهێنرێن پێش ئەوەی ببنە بەردەست خەڵک. مێژوو شایەتی ئەوە دەدات کە ئینتەرنێت خۆی و زۆر تەکنەلۆژیای پێشکەوتووی تر بۆ ڕای گشتی ئاشکرا نەکراون تاوەکو چەندین ساڵ دوای بەکارهێنانیان لە بازنەی سەربازی و هەواڵگری و ئاسایش و پیشەسازیدا ئاشکرا نەکراون.
  2. تەکنەلۆژیا وەک ئامرازێک بۆ کۆنتڕۆڵ و هەژموونی سەرمایەداری
    ئەوەی لە ڤەنزوێلا ڕوویدا ڕووداوێکی تاک و نائاسایی نییە لە مێژووی هاوچەرخدا. ئەمە بەشێکی گرنگە لە ستراتیجی سەرمایەداری دیجیتاڵی گشتگیر و یەکخراو کە لە چەندین شوێنی جیهاندا گەشە دەکات و دووبارەدەبێتەوە و لە خەباتی دیجیتاڵی تەریبی خەباتی شەقام و گۆڕەپانەکاندا بەکارهاتووە. قورسترین و ڕوونترین دەرس لە ڕووداوی دەستگیرکردنی مادورۆ ئەوەیە کە سەرمایەداری لە قۆناغی ئێستایدا چیتر تەنها پشت بە هێزی سەربازی توند و تەقلیدی نابەستێت، هەرچەندە هێشتا لە کاتی پێویستدا دەیپارێزێت و بەکاری دەهێنێت. سیستەمێکی دیجیتاڵی ئاڵۆز و تێکەڵاوی پەرەپێداوە کە توانای تێپەڕاندنی سنوورە جوگرافی و سیاسییەکان و چاودێریکردنی تاک و گرووپەکان بە وردی سەرسوڕهێنەر و دەستکاریکردنی زانیاری و دروستکردنی هۆشیاری گشتی بەشێوەیەک کە لە هیچ سەردەمێکی پێشوودا نەکراوە و سنووردارکردن و ئیفلیج کردنی بزووتنەوە چەپ و پێشکەوتووەکان پێش ئەوەی بگەنە قۆناغی مەترسی ڕاستەقینە لەسەر بەرژەوەندییەکانی ئەمە جەنگێکە کە بە چاوی ئاسایی نابینرێت، زۆرێک لە شەڕەکانی لە بۆشایی ئینتەرنێتی دیجیتاڵی و سێرڤەرەکانی داتا و ئەلگۆریتمەکان و تۆڕە دەماری دەستکردەکاندا ڕوودەدەن، بەڵام لە ڕووی سیاسی و ماددییەوە کاریگەرترە و تێچووی کەمترە لە بۆمب و فڕۆکە و تانک و سەرباز و دەزگا سەرکوتکەرەکان. زیرەکی دەستکرد بووە بە بڕبڕەی پشتی ئەم جەنگە دیجیتاڵییە، توانای بێ وێنە لە شیکردنەوەی پێشبینیکەر، چاودێری تەواو، و جەنگی دەروونی بە وردی ئاراستە کراوە.
    ئەم واقیعە نوێیە پرسیارێکی چارەنووسساز و وجودی دەخاتە بەردەم هێزە چەپەکان و بزووتنەوە پێشکەوتووەکان لە سەرانسەری جیهاندا، پرسیارێک کە وەڵامەکەی ناتوانرێت دوابخرێت: چۆن بزووتنەوە ئازادیخوازەکان کە هێشتا لە ڕێکخراوەکانیاندا پشت دەبەستن بە کۆبوونەوە تەقلیدییەکان و دابەشکردنی نامیلکەی کاغەزی لە شەقامەکان و بەکارهێنانی تەلەفۆنی بێ کۆدکردن بۆ ڕێکخستنی چالاکییەکانیان و ئینتەرنێت بە شێوازێکی سەرەتایی و تەقلیدی بەکار بهێنین، و لە بازنەی گفتوگۆی سنووردار کە چاودێریکردنی ئاسانە، ڕووبەڕووی سیستەمێکی دیجیتاڵی سەرمایەداری ببنەوە لەگەڵ ئەم ئاستە سەرسوڕهێنەرە لە گەشەسەندن و ئاڵۆزی؟ وەڵامەکە ڕوون و لە هەمان کاتدا ئازاربەخشە: ناتوانێت تا ڕادەیەکی زۆر بێت، مەگەر بڕیار بدات بە جددی، قووڵ و ستراتیجی بچێتە ناو بواری تەکنەلۆژیا، نەک وەک بەکارهێنەری پاسیڤ بۆ تەکنەلۆژیای سەرمایەداری وەک ئێستا، بەڵکو وەک گەشەپێدەر و داهێنەر و بەرهەمهێنەری بەدیلی دیجیتاڵی سەربەخۆ کە تێکۆشانەکە پەرە پێدەدات و لە دزەکردن و سەرکوتکردن دەیپارێزێت. و بەهێزکردنی بە ئامرازی کاریگەر کە لەگەڵ ڕۆحی سەردەم و پێداویستییەکانی بگونجێت.

    زیرەکی دەستکرد: چەکی نوێی هەژموونی سەرمایەداری
    ئەمڕۆ بەبێ هیچ گومانێک ڕوون بۆتەوە کە زیرەکی دەستکرد، سەرەڕای توانا گەورە و بەڵێندەرەکانی لە خزمەتکردنی هەموو مرۆڤایەتیدا، چیتر تەنها پێشکەوتنێکی زانستی بێلایەن نییە کە چاوەڕێی کەسێک بکات بەرەو چاکە یان خراپە ئاراستەی بکات. لە ڕاستیدا چەکێکی زۆر پێشکەوتوو و ئاڵۆزە لە دەستی سەرمایەداری جیهانی، کە سیستماتیک و بە ئەنقەست بەکاردەهێنرێت بۆ قوڵکردنەوەی کۆنتڕۆڵی خۆی بەسەر کاری مرۆڤ، هۆشیاری کۆمەلایەتی، و داتای گەورە کە بووەتە نەوتی نوێ لە سەردەمی دیجیتاڵدا و بەسەر کۆمەڵگادا بە گشتی لە هەموو لایەنە ئابووری، سیاسی، کەلتووری و ڕۆشنبیرییەکانیدا.
    کۆمپانیا گەورەکانی سەرمایەداری مۆنۆپۆل ئەمڕۆ پەرەپێدان و کارپێکردنی بەهێزترین سیستەمی زیرەکی دەستکرد لە جیهاندا قۆرخیان کردووە. ئەم کۆمپانیایانە قەوارەی تەکنیکی بێلایەن نین کە لە بۆشایی سیاسی و ئابووریدا کار دەکەن کاتێک هەوڵ دەدەن خۆیان نیشان بدەن. لە ڕاستیدا ئامرازی ڕاستەوخۆی سەرمایەی جیهانین و بە پەیوەندییەکی نزیک و تێکەڵاویان لەگەڵ پنتاگۆن و دەزگا هەواڵگرییەکانی ئەمریکا و دامەزراوەکانی دەوڵەتی قووڵی سەرمایەداری گرێدراون.
    بەرهەمهێنانەوەی چەوساندنەوەی چینایەتی بە مەبەستی دیجیتاڵی
    ئەوەی ئەمڕۆ لە هەموو شوێنێکی دەوروبەرماندا دەیبینین بەرهەمهێنانەوەی هەمان چەوساندنەوەی مێژوویی چینایەتییە، بەڵام بە ئامرازی زانستی، پێشکەوتووتر، ئاڵۆزتر و شاراوە. ئەم چەوساندنەوە چیتر لە دیواری کارگەکاندا سنووردار ناکرێت کە کرێکاران لەسەر هێڵەکانی بەرهەمهێنان کار دەکەن، یان لەو کێڵگانەی کە جوتیاران لە ژێر خۆردا ڕەنج دەکێشن. ئەم چەوساندنەوە بۆشایی دیجیتاڵی خۆی دەگرێتەوە، کە زۆر کەس وەک بۆشاییەکی ئازاد و کراوە وێنای دەکەن. ئەمڕۆش دەبینین چۆن ئەلگۆریتمەکان لە کۆمپانیا دیجیتاڵییەکاندا بەکاردەهێنرێن بۆ چەوساندنەوەی کرێکارانی دەستی و ڕۆشنبیر بە شێوازێکی وردتر و دڕندانەتر لە هەر بەڕێوبەرێکی مرۆڤ لە مێژوودا. ئەم ئەلگۆریتمانە مووچە لەسەر بنەمای خستنەڕوو و خواست لە هەموو ساتێکدا دیاری دەکەن، کاتژمێری کارکردنی ماندووکەر دەسەپێنن بەبێ هیچ ڕەچاوکردنێک بۆ تەندروستی یان دۆخی خێزانی کرێکار، و سزای ئۆتۆماتیکی دەردەکەن بۆ هەر دواکەوتن یان هەڵەیەک بەبێ هیچ ئەگەرێکی پێداچوونەوە یان دانوستاندن. کرێکارە دەستییەکان و ڕۆشنبیرەکان لێرە ڕووبەڕووی خاوەنکارێک نابنەوە کە بتوانن پێشتر گفتوگۆی لەگەڵدا بکەن یان ناڕەزایی دەرببڕن، بەڵکو ڕووبەڕووی ئەلگۆریتمێک دەبنەوە کە هیچ بەزەیی نازانێت و لە بارودۆخی مرۆڤ تێناگات.
    لە بواری هۆشیاری و ئایدۆلۆژیا: ئەلگۆریتمی پلاتفۆرمە زەبەلاحەکانی وەک فەیسبووک، تویتەر (X)، یوتیوب و تیک تاک بەکاردەهێنرێن بۆ دروستکردنی هۆشیاری ملیارەها کەس لە سەرانسەری جیهاندا. ئەم ئەلگۆریتمانە بێلایەن کار ناکەن وەک کۆمپانیاکان بانگەشەی بۆ دەکەن، بەڵکو بەشێوەیەکی سیستماتیک ئایدیۆلۆژیای بەکاربردنی سەرمایەداری و کەلتووری تاکگەرایی، کێبڕکێ و هەتاهەتایی سیستەمی سەرمایەداری بەرز دەکەنەوە، لە کاتێکدا شەڕی ناوەڕۆکی چەپ و پێشکەوتووخواز دەکەن لە ڕێگەی تەکنیکەکانی “کەمکردنەوەی گەیشتن” و “قەدەغەکردنی سێبەر” کە ناوەڕۆکەکە نادیارە بەبێ ئەوەی بە فەرمی بیسڕێتەوە. ملیۆنەها نەوەی گەنج ئەمڕۆ هۆشیارییان لە ڕێگەی خوێندنەوە و بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانەوە دروست نەکراوە، بەڵکو لە ڕێگەی ئەلگۆریتمەکانەوە کە بڕیار دەدەن چی ببینن و چی نابینن، چی دەزانن و چی نازانن.
    لە بواری چاودێری و کۆنتڕۆڵی ئاسایش و جەنگە هاوچەرخەکان: تەکنیکەکانی زیرەکی دەستکرد ئەمڕۆ وەک ئامرازێکی سەرەکی بەکاردەهێنرێن بۆ قوڵکردنەوەی کۆنتڕۆڵی سیاسی و کۆمەڵایەتی بە شێوەیەک کە لە هیچ قۆناغێکی پێشوودا نەکرابوو. سیستەمەکانی ناسینەوەو شیکاری ئەلگوریتمی ڕێگە بە بەدواداچوونی چالاکوانانی سیاسی و چاودێریکردنی هەڵسوکەوت و تۆڕ و جموجۆڵەکانیان بە وردی بەرز دەدەن و ئەم تەکنیکانە تەنها بۆ ئەو وڵاتانە نامێننەوە کە پەرەیان پێداوە، بەڵکو بە شێوەیەکی گەورە دەخرێنە بازاڕەوە و هەناردە دەکرێن بۆ ڕژێمە دیکتاتۆر و سەرکوتکەرەکان و فەزای دیجیتاڵی و گشتی وەک یەک دەگۆڕن بۆ بوارێکی چاودێری هەمیشەیی. لە هەمان چوارچێوەیەدا، زیرەکی دەستکرد لە بەڕێوەبردنی توندوتیژی و جەنگدا بە شێوەیەکی سیستماتیک بەکار دەهێنرێت، چونکە بڕیاری چارەنووسساز پەیوەست بە ژیان و مردن بە سیستەمە بیرکارییەکان دادەنرێت کە پۆلێنکردن، خەمڵاندن، و بڕیاردان بە پێی لۆژیکێکی تەکنیکی سارد، دابڕاو لە هەموو ڕەچاوکردنێکی مرۆیی یان ئەخلاقی. بەم شێوەیە تەکنەلۆژیا کە گوایە بەرهەمی پێشکەوتنی مرۆڤایەتی بێت دەبێتە ئامرازێک بۆ بەرهەمهێنانەوەی کوشتن و سەرکوتکردن بە کارایی بەرزتر، لە خزمەتی لۆژیکی هەژموونی سەرمایەداری و میلیتاریزمدا، نەک لە خزمەتی مرۆڤ و مافی ژیان و ئازادی.

  3. گرەوی مێژوویی چەپ
    فاکتەری تەکنەلۆژیا چیتر تەنها زیادەیەکی لاوەکی یان خۆشگوزەرانی نییە لە شەڕی چەپ دژی سەرمایەداری ناوخۆیی و جیهانی. بۆتە مەرجێکی بنەڕەتی و گرنگ بۆ مانەوە و کاریگەری و کاریگەری. ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم واقیعە ناتوانێ تەنها بە ڕەخنە و دەستنیشانکردن سنووردار بێت، بەڵکو پێویستی بە هەڵوێست و سیاسەتی دیاریکراو و بەرجەستە هەیە، کە تەنها خستنەڕووی هەژموونی سەرمایەداری تێدەپەڕێت بۆ کارکردن لەسەر هەڵوەشاندنەوەی و دووبارە ئاراستەکردنی تەکنەلۆژیا بە گشتی و زیرەکی دەستکرد بە تایبەتی بۆ خزمەتکردنی جەماوەری گشتی لە جیاتی کۆیلەکردنیان.

    پێویستی بەدیلی پێشکەوتووخواز
    لەجیاتی بەجێهێشتنی تەکنەلۆژیا لە دەستی ژمارەیەکی کەم لە کۆمپانیا و دەوڵەتە سەرمایەدارەکان، دەبێت پەرەپێدانی سیستەمی زیرەکی دەستکردی چەپی پێشکەوتووخواز پاڵ پێوە بنرێت. بەڵام گۆڕانەکە بەبێ گۆڕانکاری بنەڕەتی لە پێکهاتەی سیاسی و ڕۆشنبیری و ڕێکخراوەیی هێزە چەپەکان و تێڕوانین و بۆچوونیان بۆ تەکنەلۆژیا ڕوو نادات بەس نییە کە بە بیانووی ئەوەی کە تەکنەلۆژیا ئامرازێکی تایبەتی سەرمایەدارییە مامەڵە لەگەڵ تەکنەلۆژیا بکەین یان بە شێوەیەکی سنووردار و ڕووکەشانە بەکاری بهێنرێت، بەڵکو دەبێت بە قووڵی شارەزا بێت و لێی تێبگات و قەڵاکانی ببڕدرێت و دووبارە ئاراستە بکرێت بۆ خزمەتکردنی بەرژەوەندییەکانی کرێکارانی دەستی و ڕۆشنبیر و جەماوەری گشتی.
    پەرەپێدانی تواناکانی چەپ لە بواری تەکنیکیدا پێویستییەکی گرنگە لە پەرەپێدانی تواناکان لە بوارەکانی سیاسی و ڕۆشنبیری و ڕێکخراوەیی و میدیایی و کاری جەماوەری. هەروەک چۆن هێزە چەپەکان ناتوانن پشت بە میدیای سەرمایەداری ببەستن و هەوڵی بنیاتنانی میدیای سەربەخۆی خۆیان بدەن و هەروەک چۆن بیروبۆچوون و سیاسەت و ئامرازە ڕێکخراوەییەکانیان بە سەربەخۆیی دوور لە قاڵبی هەژموونی سەرمایەداری پەرەیان پێداوە، دەبێت ئەوانیش کار لەسەر بنیاتنانی ئەلتەرناتیڤی تەکنەلۆژیای سەربەخۆی خۆیان بکەن، چ لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکاندا بێت یان لە زیرەکی دەستکرد و ئەوانی تردا، بۆ خزمەتکردنی پڕۆژەی ڕزگاریخوازی گشتگیر.

    چارەسەری گونجاو و بنەڕەتی
    چارەسەری گونجاو ئێستا پەرەپێدانی سیستەمێکی سەرچاوەکراوە، شەفاف و بێلایەنە کە بە شێوەیەکی دیموکراتی و کۆنتڕۆڵی کۆمەڵایەتی بەڕێوە ببرێت، سەرەڕای هەوڵدان بۆ دەرکردنی یاسای نێودەوڵەتی کە کاری زیرەکی دەستکرد ڕێکدەخات و خزمەتی بە کۆمەڵگا بە گشتی مسۆگەر دەکات، نەک بەرژەوەندییەکانی دەوڵەتە گەورەکان و کۆمپانیا سەرمایەدارەکان.
    بەڵام ئەمە بەس نییە. چارەسەری پێویست و ڕادیکاڵ بنیاتنانی بەدیلی تەکنەلۆژیای چەپی ڕاستەقینەیە بە ئاراستەی پێشکەوتووخواز و خاوەندارێتی کۆمەڵایەتی، کە لە ڕێگەی ئەوەوە ئەم تەکنەلۆژیایە لە چنگی بازاڕ دەردەهێنرێت و لە هەڵوەشاندنەوەی پەیوەندییەکانی چەوساندنەوە بەکار دەهێنرێت و بەشداری لە بنیاتنانی کۆمەڵگایەکی نوێ، دادپەروەرانەتر و مرۆڤانەتر دەکات، لەسەر بنەمای یەکسانی، هاوکاری و ڕازیکردنی دادپەروەرانەی پێداویستییەکان.

    بەکارهێنانی هۆشیارانە و هۆشیارانەی زیرەکی دەستکرد
    بەکارهێنانی زیرەکی دەستکردی ئێستا لەلایەن چەپەکانەوە دەبێت ورد و بە ئەنقەست و وریایانە بێت. ئەو ئەپڵیکەیشنانەی کە لە ژینگەیەکی سەرمایەداریدا و لەلایەن مۆنۆپۆل و کۆمپانیاکانەوە پەرەیان پێدراوە ناتوانن متمانەیان پێبکرێت بەبێ هۆشیارییەکی ڕەخنەیی قووڵ لە میکانیزمی کارکردنیان. لە کاتێکدا زۆرێک لەم ئامرازانە ڕێگە بە شیکردنەوەی ورد و پلاندانان و چاودێریکردنی ئاڕاستەی ڕای گشتی و باشترکردنی سیاسەت و میتۆدەکانی رێکخراو و بەگەڕخستن و پەیوەندییەکان دەدەن، بەڵام لەوانەیە لە پێکهاتەی خۆیاندا لایەنگری شاراوە هەڵبگرن کە هەژموونی سەرمایەداری لە کاری ڕێکخراوە چەپەکاندا بەرهەم دەهێنێتەوە. کاتێک مامەڵە لەگەڵ داتا و زانیارییە هەستیارەکاندا دەکرێت زۆر ئاگادار بن، چونکە بەکارهێنانی نەخوێندراوی ئەم ئامرازانە لەوانەیە ببێتە هۆی دزەکردنی ئاسایش یان دزەکردنی زانیاری کە ڕێکخراوە چەپەکان دەخاتە مەترسییەوە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە دیکتاتۆرەکاندا. بۆیە پێویستە پرۆتۆکۆلی ئاسایشی دیجیتاڵی پێشکەوتوو پەرە پێبدرێت و ئەپڵیکەیشنی سەرچاوەی کراوەی سەربەخۆتر بەکار بهێنرێت و ئەندامان لەسەر کردارەکانی ئاسایشی دیجیتاڵی ڕابهێنرێت بۆ دڵنیابوون لەوەی کە بەکارهێنانی زیرەکی دەستکرد لە خزمەتی خەباتدایە نەک ئامرازێکی سەرکوتکەر و زیرەکی کە دژی بەکار بهێنرێت.

    بەرەو شۆڕشێکی دیجیتاڵی ئازادیخوازانە
    ئەوەی شۆڕشی دیجیتاڵی ئێستا دەردەخات، و بەتایبەتی پەرەسەندنی زیرەکی دەستکرد، ئەوەیە کە ئێمە لە ساتەوەختێکی مێژوویدا دەژین کە تێیدا دژایەتیەکانی نێوان گەشەسەندنی گەورەی هێزەکانی بەرهەمهێنان و پەیوەندییە کۆمەڵایەتییە سەرمایەدارییەکان کە چیتر توانای کۆنتڕۆڵکردنی ئەم پەرەسەندنەیان نییە یان ئاراستەی دەکەن بۆ بەرژەوەندی جەماوەر. هەرچەندە ئەو توانا گەورەیەی ئەم شۆڕشە دیجیتاڵییە پێشکەشی دەکات بۆ ئازادکردنی مرۆڤ لە کاری ماندووکەر و پێداویستییەکانی ژیان، بەڵام لە چوارچێوەی لۆژیکی هەژموونی سەرمایەداری و قازانج سنوردارکراون و دووبارە ئەندازیاری دەکرێنەوە.
    خەبات لەم فەزای دیجیتاڵیدا دەبێت ببێتە درێژکراوەیەکی ئۆرگانیکی خەباتی سۆسیالیستی لەسەر ئەرزی واقیع، نەک تەنیا گۆڕەپانێکی کار و گفتوگۆی جیا لە واقیعی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری. ئەم خەباتە لە دژی هەژموونی دیجیتاڵی تەنها بە فەزای مەجازی سنووردار ناکرێت بەڵکو دەبێت درێژکراوەی بزووتنەوە و خەباتی کرێکارانی دەستی و ڕۆشنبیری و بزووتنەوەی جەماوەری مەیدانی بێت. بەستنەوەی خەباتی تەکنەلۆژیا و خەباتی چینایەتی لەسەر زەوی گرنگە، چونکە هەژموونی دیجیتاڵی تەنها درێژکراوەی هەژموونی سەرمایە بەسەر بەرهەمهێنان و کۆنتڕۆڵکردنی هێزی کاردایە.

  4. ساتەوەختی مێژوویی یەکلاکەرەوە بۆ چەپ
    ئەوەی لەگەڵ سەرۆکی ڤەنزوێلا مادورۆ ڕوویدا ڕووداوێکی تەنهایە و هەڵاواردنێکی تێپەڕ نییە لە ململانێی دەسەڵات لە جیهاندا، بەڵکو ئاگادارکردنەوەیەکی تیژ و بەرزە بۆ هەموو ڕژێمە پێشکەوتووخوازەکان و بزووتنەوە چەپەکان لە جیهاندا. ئەمە ڕاگەیاندنێکی پراکتیکییە کە شەڕی دیجیتاڵی گۆڕاوە بۆ گۆڕەپانێکی سەرەکی و گرنگی خەباتی چینایەتی کە لێرە و ئێستا ڕوودەدات و هەڕەشە لە بوونی سیاسی و ڕێکخراوەیی هەموو پڕۆژەیەکی ئازادیخوازی دەرەوەی گوێڕایەڵی سەرمایەداری و بەتایبەتی ئەمەریکا لە سەردەمی ترەمپ دەکات. ئەوەی لە ڤەنزوێلا ڕوویدا ئەوە دەردەخات کە سەرمایەداری دیجیتاڵی پشت بە بۆشایی تەکنیکی دەبەستێت کە ئەگەری کاریگەری لەسەر سەقامگیری ڕژێمە پێشکەوتووەکان و هەوڵدان بۆ ئیفلیج کردنی سەرکردایەتیەکانیان یان سەرلێشێواندنی بزووتنەوەکانیان و گرەوکردن لەسەر ئەندازیاریی هۆشیاری کۆمەڵگاکانیان بە دیجیتاڵی . کە بژاردەی هێرشبردنی پێدەبەخشێت کە هەندێک جار کاریگەری زیاترە لە شێوازەکانی دەستێوەردانی سەربازی تەقلیدی یان داگیرکاری راستەوخۆ.
    مەترسیەکە تەنها لەسەر ڤەنزوێلا نییە، بەڵام دەشێت هەڕەشە لە هەموو ئەزموونێکی چەپ و پێشکەوتووخواز بکات، هەموو حکومەتێک کە هەوڵ دەدات لە لۆژیکی بازاڕ و هەژموونی سەرمایەداری دەربچێت، و هەموو بزووتنەوەیەکی کرێکاری یان جەماوەری کە بەدوای گۆڕانکارییەکی ڕیشەییدا دەگەڕێت. ئێمە لە قۆناغێکی نوێی خەباتی چینایەتیداین کە تێیدا تەکنەلۆژیا و زیرەکی دەستکرد وەک چەکێکی ستراتیژی بەکاردەهێنرێن بۆ لێدانی بزووتنەوە چەپ و پێشکەوتووەکان لە بێشکەکانیاندا و گەمارۆدانی هەر ئەگەرێک بۆ بنیاتنانی ئەلتەرناتیڤی سەربەخۆی پێشکەوتووخواز. خەباتی سۆسیالیستی جیهانی ئەمڕۆ راستەوخۆ ئامانجی نەک تەنها سەرکوتی سەربازی و ئابووری بەڵکو دزەکردنی دیجیتاڵی و چاودێری تەواو و وشکبوونی پێشوەختەی هەر چالاکییەکی شۆڕشگێڕی شاراوە.
    پرسیاری بنەڕەتی، کە بوونیی و چارەنووسسازە: ئایا ئێمە وەک هێزێکی چەپ و پێشکەوتووخواز بەڕاستی ئامادەین بۆ شەڕکردن لەم جەنگە ئاڵۆزە، درێژ و فرە بەرەی دیجیتاڵی؟ پاش ئەو هەموو پۆستانەی لەدەستمان داوە و پاش ئەو هەموو پاشەکشەی و دابەشبوون، ئایا بوێری ئەوەمان هەیە کە چەپ لە ڕووی ڕۆشنبیری و ڕێکخراوەیی و تەکنیکیەوە بنیات بنێینەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سەرمایەداری لە بەرزترین ئاستی زانست و تەکنەلۆژیای دیجیتاڵی؟ ئایا ئێمە ئامادەین پەرتەوازەیی ناوخۆیی و دابەشبوونی جیهانی و ململانێی نێوان هێزە چەپەکان تێبگەین و لەوە تێبگەین کە چارەنووسی هەموو ئەزموونێکی پێشکەوتووخواز بە چارەنووسی ئەوانی ترەوە گرێدراوە؟
    ساتەوەختی مێژوویی بێ بەزەییە، و سەرمایەداری دیجیتاڵی چەکدار بە تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو و زیرەکی دەستکرد چاوەڕێی دوودڵی و خاوبوونەوەمان ناکات. یان ئێمە لەم شەڕەدا لەگەڵ هۆشیاری، خەبات و ڕێکخستندا تێکەڵ دەبین و پڕۆژەیەکی سۆسیالیستی ئەڵتەرناتیڤ دابڕێژینەوە کە توانای ڕووبەڕووبوونەوەی سەردەمی دیجیتاڵی هەبێت، یان لە پەراوێزی مێژوودا بەجێ دەهێڵین، لەژێر کاریگەری شێوازی نوێی چەوساندنەوە و سەرکوتکردندا کە نەرمتر و کاریگەرترن. قبووڵکردنی ئەم چارەنووسە بەتەواوی لەناوچوونێکی حەتمییە. بەم پێیە، گرەوی ڕاستەقینە و تاکە مێژوویی بۆ پڕۆژەی ئازادی، سەرەڕای هەموو ئاڵۆزییەکانی ڕێگاکان، ئەوەیە کە بگۆڕێت بۆ پرۆژەیەکی دیجیتاڵی لەگەڵ هۆشیاری و رێکخستن. هیچ بژاردەیەکی سێیەمی نییە جگە لەوەی ببێتە دیجیتاڵ بۆ ئەوەی بمێنێتەوە.
    زانیاری تەکنیکی دیجیتاڵی و تێگەیشتن لە میکانیزمەکانی کاری زیرەکی دەستکرد دەبێت ببێتە بەشێکی دانەبڕاو لە کەلتووری چەپی هاوچەرخ، و لێرەدا ڕۆڵی گرنگی گەنجان وەک پێشەنگی ئەم گۆڕانکارییە دەردەکەوێت. ئەوان زۆرترین توانایان هەیە بۆ سوودوەرگرتن لەم ئامرازانە و ڕابەرایەتی کردنی داهێنانی دیجیتاڵی لەناو بزووتنەوە پێشکەوتووەکاندا. پێویستە کادری تەکنیکی چەپ دروست بکەین و وزەی نەوەی گەنج بۆ پەرەپێدانی ئامرازی دیجیتاڵی و سیستەمی زیرەکی دەستکردی خزمەتگوزاری تەرخان بکەین نەک چەوسێنەر و تۆڕی پەیوەندی کە ژێر کاریگەری ئەلگوریتمی سەرمایە نەبێت. ئێمە دەبێت لە کۆدی پرۆگرامکردن تێبگەین هەروەک چۆن لە دەقی سیاسی تێدەگەین، و شارەزایی لە ئەلگۆریتمەکان بکەین کاتێک شارەزایی لە شیکردنەوەی پۆل دەکەین، وە داتای گەورە وەک بوارێکی خەبات سەیر بکەین، نەک تەنها وەک ژمارەیەکی بێلایەن.
    ئەم هەوڵە پێویستی بە هەماهەنگی و کاری هاوبەش لە ئاستی جیهاندا هەیە لە ڕێگەی بنیاتنانی هاوپەیمانی دیجیتاڵی و نێودەوڵەتی کە ئامانجیان پەرەپێدانی خەباتی دیجیتاڵی چەپە لە هەموو جیهاندا. هەروەک ئینتەرناسیۆنالی یەکەم و دووەم و سێیەم وەڵامێکی مێژوویی بوون بۆ قۆناغەکانی گەشەی سەرمایەداری، ئینتەرناسیۆنالی دیجیتاڵی ئەمڕۆ پێویستییەکی ستراتیژییە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سەرمایەداری لە دڕندەترین قۆناغی دیجیتاڵیدا. لەگەڵ ئەوەشدا، بنیاتنانی ئەم بەدیلانەی تەکنەلۆژیای سەربەخۆ پڕە لە کێشەی جددی: کێشەی پشت بەستن بە زانیاری و ئامرازەکانی پەرەپێدراو لە باوەشی خودی سیستەمی سەرمایەداری، کێشەی سەرچاوە زەبەلاحەکانی پێویست بۆ کێبڕکێ، و کێشەی هەماهەنگی نێوان هێزە چەپە ناکۆکەکان.
    کەواتە، ئەم پڕۆژەیە ناتوانێ پڕۆژەیەکی یۆتۆپیای جیا بێت. بەڵکو دەبێت تاکتیکێکی ستراتیجی بێت کە لە بەکارهێنانی ڕەخنەیی و هۆشیارانەی ئامرازەکانی بەردەست دەست پێبکات و تۆڕی تەکنیکی هاوپشتی لەسەر بنەمای پرسە پراکتیکییە هاوبەشەکان بنیات بنێن و هەوڵ بدەن ناوکێکی جێگرەوە لە بۆشاییەکانی تەکنەلۆژیای سەرچاوە کراوە و تۆڕە لامەرکەزییەکان دابین بکەن، لەگەڵ دانپێدانان بەوەی کە ئەمە پرۆژەیەکی کەڵەکەبووی درێژخایەنە نەک چارەسەرێکی جادوویی دەستبەجێ. کە ئەرکێکی مێژووییە کە دەکەوێتە سەر شانی گەنجەکانمان بۆ تێکەڵکردنی بەهاکانی دادپەروەری لەگەڵ ئاسۆکانی تەکنەلۆژیا.
    چەپ کە ڕۆڵێکی ناسراوی گێڕاوە لە بەرەوپێشبردنی ئازادی و یەکسانی و دادپەروەری دەتوانێت بەسەر بارودۆخی ئێستادا زاڵ بێت هەروەک چۆن سەرمایەداری خۆی لە ئاستێکی گەورەدا گەشەی کردووە، با ئەم خەباتە دیجیتاڵییە ببێتە ساتەوەختی گەشەی چۆنیەتی چەپی ئێستا بەرەو چەپێکی ئەلیکترۆنی دیجیتاڵی تێکەڵ بە خەباتی سەر زەوی، بوێرتر و ڕادیکاڵتر و زانستیتر و توانای نوێبوونەوە و سەرکردایەتی خەباتی سەردەمی خۆی و بەرگری کردن لە ئایندەی ئەلتەرناتیڤی سۆسیالیستی لە بەرامبەر مەترسیدارترین هێرشی کە ڕووبەڕووی بۆتەوە مێژووی هاوچەرخ. ململانێ بۆ کۆنتڕۆڵکردنی تەکنەلۆژیای دیجیتاڵی تەنها ململانێیەکی تەکنیکی نییە، بەڵکو ململانێیە لەسەر داهاتووی مرۆڤایەتی خۆی.
    سۆسیالیزمی دیجیتاڵی لەم ڕوانگەیەوە یەک بژاردە نییە لەنێو ئەوانی تردا. ئەمە مەرجی وجودییە بۆ مانەوەی خودی پڕۆژەی سۆسیالیستی لە سەدەی بیست و یەکدا.

ڕزگار ئاکرێی




لایه‌نه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌كان، تابووری پێنجه‌م و ده‌ستی ره‌شن له‌ باشووری كوردستاندا و دوژمنێكی نوێن بۆ كورد و كوردایه‌تی..

ئیسلام وه‌ك دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵگای عه‌ره‌بی، زۆرتر له‌ 1400 ساڵه‌ له‌ نیوه‌دوڕگه‌ی عه‌ره‌بی، له‌ عه‌ره‌بستانی سعودیدا سه‌ریهه‌ڵداوه‌. ئاشكرایه‌ كه‌ ئه‌مڕۆ ئه‌م ئایینه‌ هه‌ر ئایین نییه‌ به‌ته‌نها، به‌ڵكو فه‌رهه‌نگ و سیاسه‌ت و ناسیۆنالیزمی عه‌ره‌بیشه‌. له‌راستیدا ئێره‌ شوێنی باسكردنی ئه‌م بابه‌ته‌ نییه‌ و ئه‌وه‌ی پێویست بێت سه‌باره‌ت به‌ پێوه‌ندییه‌كانی كورد و عه‌ره‌ب و ئیسلام بنووسرێت، ده‌بێت به‌ مێژوونووسان و باسكارانی ئه‌و بواره‌ بسپێردرێت. ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ گرنگه‌ و پێویسته‌ هه‌ڵوێسته‌ی له‌سه‌ر بكرێت، سه‌رهه‌ڵدان و بوونی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ توندڕه‌وانه‌یه‌ كه ئیسلام به‌كارده‌هێنن بۆ مه‌رامه‌ ناڕه‌وا و خراپه‌كانی خۆیان و ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ی كه‌ دروستیان كردوون و به‌كاریان ده‌هێنن. ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ به‌كرێگیراوانه‌، بوونه‌ته‌ كێشه‌یه‌كی گه‌وره‌ و مه‌ترسیدار بۆ سه‌ر فه‌رهه‌نگی ره‌سه‌نی كورده‌واری و ئاساییشی نه‌ته‌وه‌یی كورد و چاره‌نووسی باشووری كوردستان و ده‌سه‌ڵاتی كوردی، به‌تایبه‌تی بۆسه‌ر یه‌كیێتی و پارتی.
لێره‌دا ده‌بێت ئه‌و پرسیاره‌ بكه‌ین و بپرسین بۆچی دوای 1400 ساڵ له‌ تێپه‌ڕبوون به‌سه‌ر ئایینی ئیسلامدا، له‌ سه‌ره‌تای ساڵانی نه‌وه‌ده‌كانه‌وه‌، دوای نه‌مانی ده‌سه‌ڵاتی به‌عس له‌ باشووری كوردستاندا، چه‌ندین ده‌سته‌ و كۆمه‌ڵ و گروپی جۆراوجۆری ئیسلامی سیاسی سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن و په‌یداده‌بن؟ ئه‌مه‌ پرسیارێكی پێویست و گرنگه‌ و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌مڕۆی باشووری كوردستان و پارتی و یه‌كیێتی ده‌بێت‌ هه‌ڵوێسته‌ی له‌سه‌ر بكه‌ن و لێیبكۆڵنه‌وه‌ و به‌دواداچوونی بۆ بكه‌ن. به‌رژه‌وه‌ندی كوردایه‌تی و پارتی و یه‌كیێتیی خۆیشیان ئه‌وه‌ ده‌خوازێت كه‌ هه‌وڵ بده‌ن، سنوور و به‌ربه‌ستێك بۆ بڵاوبوونه‌وه‌ و په‌ره‌سه‌ندن و به‌هێزبوونیان دابنێن.
ئه‌گه‌ر ئاوڕێك له‌ رابردوو بده‌ینه‌وه‌، ده‌بینین له‌ سه‌رده‌می شۆڕشی مه‌زنی ئه‌یلوولدا، هیچ لایه‌نێكی ئیسلامی بوونی نه‌بووه‌ و به‌بیری كه‌سیشدا نه‌هاتووه‌ ئایینی ئیسلام له‌ كوردستاندا به‌سیاسی بكرێت. له‌ نێو شۆڕشدا هیچ كه‌س و هیچ لایه‌نێك به‌بێ ئاگاداری و رازی له‌سه‌ربوونی سه‌رۆك بارزانی و سه‌ركردایه‌تیی شۆڕش، نه‌یانتوانیوه‌ و بۆیان نه‌بووه‌ هیچ جۆره‌ پێوه‌ندییه‌ك له‌گه‌ڵ هیچ كه‌س و لایه‌نێكی ده‌ره‌كیدا دروست بكه‌ن. ئه‌م كاره‌ گرنگ و هه‌ستیاره‌ پاوانكراو بوو بۆ شۆڕش و سه‌ركردایه‌تیی پارتی. ئه‌مه‌ش سیاسه‌تێكی كوردانه‌ و كوردپه‌روه‌رانه‌ی راست و دروست بووه‌ كه‌ بارزانیی نه‌مر و سه‌ركردایه‌تیی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی پارتی پێڕه‌ویان كردووه‌. ئه‌مڕۆ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، سه‌رانی ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسیانه‌ به‌ ئاره‌زووی خۆیان و به‌بێ هیچ رێگرییه‌ك و پرس و رایه‌ك به‌ ده‌سه‌ڵاتی كوردی و به‌بێ هیچ تێخوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ پارتی و یه‌كیێتی، به‌ ئاشكرا و به‌ ئاره‌زوو و ویستی خۆیان پێوه‌ندیی به‌ ده‌وڵه‌ته‌ داگیرگه‌ره‌كانی كوردستانه‌وه‌ ده‌كه‌ن و هه‌ر هه‌مووشیان پێوه‌ندیی گومانلێكراوانه‌یان له‌گه‌ڵ داموده‌زگا سیخوڕییه‌كانی ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ داگیركه‌رانه‌ی كوردستاندا هه‌یه‌ و به‌رده‌وام كۆمه‌كی جۆراوجۆریان لێوه‌رده‌گرن. ده‌سه‌ڵاتی كوردیش ته‌نها سه‌یركه‌ره‌ و له‌ هه‌ڵوێستی ده‌سته‌وسانی و بێهه‌ڵوێستیدایه‌ به‌رامبه‌ریان.
ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ له‌ ماوه‌یه‌كی زۆر كه‌مدا زۆر به‌ خێرایی په‌ره‌یانسه‌ندووه‌ و ئه‌مڕۆ بوونه‌ته‌ هێزێكی گه‌وره‌ی ده‌سه‌ڵاتدار و به‌هه‌زاران لاوی كوردیان له‌ كوڕان و له‌ كچان له‌ده‌وری خۆیان كۆكردووه‌ته‌وه‌ و به‌ سه‌دان كادریان دروستكردووه‌ و رۆژ به‌ رۆژیش له‌ بڵاوبوونه‌وه ‌و گه‌شه‌كردن و به‌هێزبووندان.
ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییانه‌ جگه‌ له‌ ده‌وڵه‌ته‌ داگیركه‌ره‌كانی كوردستان، وابه‌سته‌شن به‌ عه‌ره‌بستانی سعودی و میرنشینه‌ عه‌ره‌بییه‌كانی كه‌نداوه‌وه‌. ئه‌م ده‌وڵه‌تانه‌ به‌ئاشكرا پشتیوانییان ده‌كه‌ن و كۆمه‌كیان پێده‌كه‌ن و دژی كورد و بزووتنه‌وه‌ی كوردایه‌تی به‌كاریان ده‌هێنن. به‌رژه‌وه‌ندیی عه‌ره‌بستانی سعودییه‌ له‌ هه‌بوون و په‌ره‌سه‌ندن و به‌هێزبوونی ئیسلامدایه‌ له‌ باشووری كوردستاندا.
با لێره‌دا له‌ڕووی ئابوورییه‌وه‌ نموونه‌یه‌ك باس بكه‌ین: هه‌تا ئیسلام زۆرتر له‌ نێو جه‌ماوه‌ری كوردستاندا بڵاوببێته‌وه‌ و گه‌شه‌بكات، رێژه‌ی ئه‌و موسڵمانانه‌ی كه‌ بۆ حه‌جكردن سه‌ردانی سعودییه‌ ده‌بێ بكه‌ن، به‌رزتر ده‌بێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش سه‌رمایه‌یه‌كی زۆر ده‌باته‌ نێو سعودییه‌وه‌ كه‌ ئه‌مه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی به‌هێزبوونی ئابوورییاندایه‌. حه‌جكه‌رانی كورد‌ به‌ گیرفانی پڕه‌وه‌ ده‌ڕۆن بۆ سعودییه‌ و‌ به‌ گیرفانی به‌تاڵه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ كوردستان .
ئه‌گه‌ر هه‌ر حه‌جكه‌رێك بڕی 5 هه‌زار دۆلار (به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه)، له‌ گه‌شتی حه‌جكردندا خه‌رج بكات، ئه‌گه‌ر هه‌ر ساڵێك 10 هه‌زار موسڵمانی كوردستان حه‌ج بكه‌ن، هه‌ر ئه‌مه‌ ده‌كاته‌ 50 میلیۆن دۆلاری ئه‌مریكی. بێگومان ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتی كوردی و ده‌وڵه‌تی سعودییه‌ رێگا بده‌ن، ژماره‌ی حه‌جكه‌ران چه‌ندین ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌و ژماره‌یه‌ زۆرتر ده‌بێت كه‌ باسكراوه‌.
سه‌رمایه‌ی داهاتی حه‌ج بۆ سعودییه‌كان له‌ داهاتی نه‌وتی وڵاته‌كه‌ زۆرتره‌. ئه‌گه‌ر له‌ رووی ئابووری و مێژووییه‌وه‌، ئامارێكی ئه‌و سه‌رمایه‌یه‌ بكرێت كه‌ له‌ماوه‌ی ئه‌و 1400 ساڵه‌ی رابردوودا له‌ كوردستانه‌وه‌ براوه‌ته‌ سعودییه‌، ئه‌وسا باشتر تێده‌گه‌ین كه‌ كورد چ زه‌ره‌رێكی ماددیی له‌ به‌ ئیسلامبوونیدا كردووه‌. بێگومان به‌فیڕۆچوونی كات و ووزه‌ و ماندووبوونی حه‌جكه‌رانیش زه‌ره‌ر و زیانێكی دیكه‌یه‌ و هه‌ر كاره‌سات بووه‌ و ده‌بێت بۆ كورد و كوردستان. حه‌جكردنی كورد، له‌ مێژوودا، هه‌ر بنبۆشبوونی ئابووری كوردستان و خه‌ساره‌ت بوونی وزه‌ و توانای مرۆیی كورد بووه.
سه‌رباری ئه‌مه‌ش له‌رێگای ئه‌م كۆمه‌ڵ و گرووپه‌ ئسلامیانه‌وه‌، ده‌وڵه‌ته‌ داگیركه‌ره‌كانی كوردستان و سعودییه‌ و میرنشینه‌كانی كه‌نداو به‌ ئاسانی ده‌توانن ده‌ست بخه‌نه‌ نێو كاروباری ناوخۆیی باشووری كوردستانه‌وه‌ و هه‌ر كارێكی سیخوڕییانه‌ و تێكده‌رانه‌یان بوێت، ده‌توانن له‌ رێگای ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ كوردییانه‌وه‌ جێبه‌جێی بكه‌ن. باشترین نموونه‌ی تێرۆر له‌ رێگه‌ی ئه‌و گروپه‌‌ ئیسلامییانه‌وه‌، رووداوه‌ دڵته‌زێنه‌كه‌ی هه‌ولێری پایته‌خت بوو كه‌ زه‌‌برێكی كوشنده‌یان له‌ كورد و پارتی و یه‌كیێتی وه‌شاند.
به‌هۆی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییانه‌وه‌، سیمای كورده‌واریی كوردستان شێوێندراوه‌ و وا بڕوا ساف له‌ سافی كورد و كوردستان له‌ رێگای ئیسلامی عه‌ره‌بییه‌وه‌، به‌عه‌ره‌ب و به‌ ئیسلامی ده‌كرێت و ئه‌وه‌ی سه‌ددام و به‌عسییه‌كان نه‌یانتوانی و بۆیان نه‌كرا ئه‌نجامی بده‌ن، ئه‌م گروپه‌ ئیسلامیانه‌ بۆیان ته‌واو ده‌كه‌ن.
له‌راستیدا ئه‌گه‌ر سه‌ددام و به‌عسییه‌ فاشیسته‌كان بیانزانییایه‌ كه‌ وا به‌ ئاسانی و بێ شه‌ڕ و خوێنڕشتن له‌ رێگای ئایینی ئیسلامه‌وه‌ كورد به‌عه‌ره‌ب ده‌كرێن و كوردستانیش به‌ ئیسلامی ده‌كرێت، نه‌ سه‌ربازی عه‌ره‌بیان ره‌وانه‌ی كوردستان ده‌كرد و نه‌ شه‌ڕیان له‌گه‌ڵ كورددا ده‌كرد و نه‌ چه‌كی كیمیاوییان به‌سه‌ر كوردستاندا ده‌باراند. به‌ڵكوو له‌ هه‌موو گه‌ڕه‌كێكدا چه‌ند مزگه‌وتێكیان ده‌كرده‌وه‌ و چه‌ند گروپێكی ئیسلامیی وه‌كوو ئه‌مانه‌ی ئێستایان دروست ده‌كرد و له‌م رێگایه‌وه‌ بێ شه‌ڕوشۆڕ و خوێنڕشتن و وێرانكاری، كوردیان به‌عه‌ره‌ب ده‌كرد و له‌ رێگای ئیسلامه‌وه، هه‌موو كوردستانیان‌ تاڵان ده‌كرد. ئه‌و هه‌موو خه‌رجی و تێچوونه‌ی شه‌ڕی كوردستانیان بۆ ده‌مایه‌وه‌ و یه‌ك عه‌ره‌ب و یه‌ك به‌عسیشیان له‌ كوردستاندا به‌كوشت نه‌ده‌دا.
ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییانه‌ توانیویانه‌ به‌ هۆی ئیسلامه‌وه‌ مێشكی هه‌زاران لاوی كورد بشۆنه‌وه‌ و وا له‌و لاوانه‌ بكه‌ن ته‌نها هه‌ر بیر له‌ ئیسلام و خۆشیی به‌هه‌شت و ئازار و ناخۆشیی دۆزه‌خ بكه‌نه‌وه‌ و هیچ بیر و هۆشێكیان لای كورد و كوردایه‌تی نه‌مێنێت، ئیسلامییه‌كان به‌ شانازییه‌وه‌ ده‌ڵێن: ئێمه‌ پێش ئه‌وه‌ی كورد بین ئیسلامین!؟ ئه‌مه‌ مه‌ترسییه‌كی گه‌وره‌یه‌ و وا بڕوا ئیسلام و ئیسلامچیێتی جێگه‌ی كوردبوون و كوردایه‌تی ده‌گرنه‌وه‌.
زۆر به‌ ئاسانی له‌ رێگای ئیسلامه‌وه‌ كورد به‌ عه‌ره‌ب ده‌كرێت و سیمای كورده‌واریی كوردستان به‌ره‌و سڕینه‌وه‌ ده‌چێت و هه‌ست و گیانی كوردایه‌تی و كوردستانیێتی و نیشتمانپه‌روه‌ری له‌نێو جه‌ماوه‌ری لاواندا ورده‌ ورده‌ به‌ره‌و نه‌مان ده‌ڕوات.
ئه‌مڕۆ به‌هۆی نه‌بوونی رێكخستنێكی به‌هێزی ناسیۆنالیستی كوردییه‌وه‌، گۆڕه‌پانی سیاسه‌تكردن و جه‌ماوه‌ر په‌یداكردن بۆ ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییانه‌ ته‌خت و هه‌موار بووه‌ و به‌ئاره‌زووی خۆیان پڕوپاگه‌نده‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندی عه‌ره‌ب و ئیسلام و ئیسلامچیێتی ده‌كه‌ن و جه‌ماوه‌ر، به‌تایبه‌تی لاوان به‌لای خۆیاندا راده‌كێشن.
له‌ ئێستا و له‌ داهاتووشدا، تاكه‌ هێز و هۆكارێك كه‌ بتوانێت به‌رامبه‌ر به‌و گروپه‌ ئیسلامییانه بوه‌ستێته‌وه‌، رێكخستنێكی نه‌ته‌وه‌یی كوردی و بیری نه‌ته‌وه‌یی كوردی (ناسیۆنالیزمی كوردی) یه‌. ئیدۆلۆژی و بیروباوه‌ڕی كوردایه‌تی ده‌توانێت به‌ربه‌ره‌كانی هه‌موو فه‌رهه‌نگێكی بێگانه‌ی زیانبه‌خش بكات.
ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییانه‌ به‌ خێراییه‌كی سه‌یر په‌ره‌ده‌ستێنن و رۆژ به‌ رۆژ ژماره‌یان زۆرتر ده‌بێت و به‌هێزتر ده‌بن، ئه‌م ره‌وت و په‌ره‌سه‌ندنه‌ خێرایه‌، مه‌ترسیدارترین و گه‌وره‌ترین هێز و هۆكاره‌ بۆ نه‌مانی پارتی و یه‌كیێتیش له‌ داهاتوودا. ره‌وتی ئیسلامی له‌م سه‌ده‌ی بیستویه‌كه‌مه‌دا گه‌وره‌ترین هه‌ڕه‌شه‌ و زیان و كاره‌سات و مه‌رگه‌ساته‌ بۆ كورد و كوردستان.
كاركردن و كاریگه‌ریی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییانه‌، به‌زۆری له‌ نێو خه‌ڵكی گوندنشین و جه‌ماوه‌ری لاواندایه‌. زۆر به‌ ده‌گمه‌ن خه‌ڵكی ره‌سه‌نی شارهكان، به‌تایبه‌تی خه‌ڵكی شاری سلێمانی، ده‌كه‌ونه‌ ژێر كاریگه‌ریی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامیانه‌وه‌. زۆربه‌ی سه‌ركرده‌ و ئه‌ندامانی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامیانه‌ هه‌ر خه‌ڵكی لادێن و ئه‌وه‌ش بۆ ئه‌وان ئاسانه‌، چونكه‌ خه‌ڵكی گوندنشین ساده‌ و ساكارن و هه‌ستی ئاینیی له‌نێویاندا به‌هێزه‌ و ئاسانتر ده‌كه‌ونه‌ ژێر كاریگه‌ریی پڕوپاگه‌نده‌ی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامیانه‌وه‌.
شێوازی كاركردنی ئه‌و ئیسلامه‌ سیاسییانه‌ به‌به‌رنامه‌یه‌ و هه‌تا ئێستا له‌ خه‌ڵك كۆكردنه‌وه‌ و جه‌ماوه‌ر په‌یدا كردندا زۆر سه‌ركه‌وتوو بوون و ئێستا خاوه‌نی هه‌زاران كادر و ئه‌ندام و دۆست و لایه‌نگرن. له‌ هه‌موو شار و شارۆچكه‌یه‌كی باشووری كوردستاندا بڵاوبوونه‌ته‌وه‌ و ئه‌ندام و دۆست و لایه‌نگیریان بۆخۆیان په‌یدا كردووه‌.
ئێستا زۆربه‌ی گه‌ڕه‌كه‌ هه‌ژارنشینه‌كانی سلێمانی، لایه‌نگیری ئه‌و گروپه‌ ئیسلامیانه‌ن و هۆیه‌كه‌شی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و گه‌ڕه‌كانه‌، خه‌ڵكی گوندنشین و له‌ كاره‌ساتی رووخاندنی گونده‌كان و ئه‌نفاله‌كاندا بۆ سلێمانی راگوێزراون. به‌ڵگه‌ش بۆ به‌هێزیی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامیانه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ هه‌موو شار و شارۆچكه‌یه‌كدا دوكانی په‌ڕتووكفرۆشیی تایبه‌ت به‌خۆیان هه‌یه‌ و بازاڕه‌كانی كوردستانیان پڕكردووه‌ له‌ په‌ڕتووك و نامیلكه‌ی ئیسلامی. له‌ بواری وه‌رگێڕانی بابه‌تی ئیسلامیشدا زۆر چالاكن و به‌سه‌دان وه‌رگێڕیان هه‌یه‌. جگه‌ له‌مانه‌ش، بازاڕه‌كانیان به‌ سی دی و دی ڤی دیی ئیسلامی پڕكردووه‌ و فرۆشێكی زۆری له‌ نێو گه‌نجاندا هه‌یه‌. زۆربه‌ی مه‌لا و فه‌قێكانییش هه‌ر له‌ خزمه‌تی ئه‌واندان و ئه‌و مه‌لایانه‌ له‌ وتاردانی رۆژانی هه‌ینیدا به‌ئاشكرا پڕوپاگه‌نده‌ بۆ ئه‌وان ده‌كه‌ن و هه‌موو بۆنه‌یه‌ك بۆ خزمه‌تی ئه‌وان به‌كارده‌هێنن، به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ كه‌س و لایه‌نێك لێپرسینه‌وه‌یه‌كیان له‌گه‌ڵدا بكه‌ن. مزگه‌وته‌كان كراون به‌ بنكه‌ی به‌عه‌ره‌بكردنی لاوانی كورد و پشتیوانیكردن و پڕوپاگه‌نده‌كردن بۆ ئه‌وان.
لێره‌دا پێویسته‌ ئه‌و دیارده‌یه‌ش باس بكه‌ین كه‌ زۆر له‌مێژه‌ گروپه‌ ئیسلامییه‌كانی كوردستان، له‌ بواری وێبسایت و راگه‌یاندنی دیجیتاڵیدا، له‌ ئینته‌رنێتدا زۆر چالاكن و رۆژانه‌ له‌ پێشكه‌وتن و په‌ره‌سه‌ندندان، بێگومان بۆ مه‌به‌سته‌ چه‌واشه‌كارییه‌كانی خۆیان. له‌ ئینته‌ر‌نێتدا خاوه‌نی سه‌دان ماڵپه‌ڕ و ژووری ئاخاوتنی وه‌كوو پاڵتۆڵكن. هه‌ر به‌هۆی ئه‌و ژوورانه‌ی پاڵتۆڵك و به‌هۆی ئه‌و وێبسایتانه‌وه‌ به‌ئاسانی به‌رهه‌می ئیسلامی و پڕوپاگه‌نده‌كانی خۆیان به‌ جه‌ماوه‌ر، به‌تایبه‌تی جه‌ماوه‌ری لاوان ده‌گه‌یه‌نن.
هه‌روه‌ها به‌ ده‌یان كه‌ناڵی ته‌له‌فیزیۆنی و رادیۆ و ساته‌لیتیان هه‌یه‌. به‌كورتییه‌كه‌ی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامیانه‌ ئێستا له‌ باشووری كوردستاندا بوونه‌ته‌ هێز و ده‌سه‌ڵات و له‌ ململانێی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیدان له‌گه‌ڵ یه‌كیێتی و پارتیدا. له‌ ئێستا و داهاتوودا، تاكه‌ جێگره‌وه‌ی پارتی و یه‌كیێتی هه‌ر ئه‌و گروپه‌ ئیسلامیانه‌ن.
ئه‌وانه‌ هێشتا نه‌هاتوونه‌ته‌ سه‌ر كورسیی ده‌سه‌ڵات، هه‌ڕه‌شه‌ له‌ هه‌موو دیارده‌یه‌كی سه‌رده‌مییانه‌ و پێشكه‌وتووانه‌ ده‌كه‌ن و داوا له‌ كچان و ژنانی كورد ده‌كه‌ن كه‌ باڵاپۆش و سه‌رپۆشی مۆدێلی عه‌ره‌بستانی سعودی و میرنشینه‌كانی كه‌نداو بپۆشن و واز له‌ میكیاج و خۆرازاندنه‌وه‌ و جلوبه‌رگی كوردی و پۆشاكی مۆدێرن بهێنن و پۆشاكی ئیسلامیانه‌ بپۆشن. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش له‌ زۆربه‌ی شار و شارۆچكه‌كانی كوردستاندا دوكانی فرۆشتنی جبه‌ و باڵاپۆش و سه‌رپۆشی مۆدێلی عه‌ره‌بستانی سعودی و میرنشینه‌كانی كه‌نداویان بڕه‌و پێداوه‌.
ئه‌مڕۆ له‌ باشووری كوردستاندا، گه‌وره‌ترین و سه‌رسه‌خترین دوژمنی كوردایه‌تی، هه‌ر ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسیانه‌ن و له‌داهاتوودا ده‌بنه‌ گه‌وره‌ترین مه‌ترسی بۆ سه‌ر ئاساییشی نه‌ته‌وه‌یی كورد و هه‌ست و گیانی كوردستانیێتی و كوردایه‌تی له‌نێو كورددا ناهێڵن.
دیسانه‌وه‌ ده‌بێت ئه‌و هۆشدارییه‌ بدر‌ێته‌وه‌ به‌ده‌سه‌ڵاتی كوردی، به‌تایبه‌تی یه‌كیێتی و پارتی كه‌ پێویسته‌ و ده‌بێت سنوورێك بۆ ئه‌و ئیسلامییه‌ سیاسیانه‌ دابنێن و رێ له‌ به‌هێزبوون و په‌ره‌سه‌ندن و بڵاوبوونه‌وه‌یان بگرن.
ئه‌وانه‌ ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ دروستكراون كه‌ هه‌وڵی به‌ئیسلامكردن و به‌ عه‌ره‌بكردنی كۆمه‌ڵگای كوردستان بده‌ن و له‌ رێگای ئایینی ئیسلامی عه‌ره‌بییه‌وه‌، كورد و كوردستان بكه‌ن به‌ پاروویه‌كی چه‌ور و ئاسان بۆ دوژمنانی كورد و ده‌وڵه‌ته‌ داگیركه‌ره‌كانی كوردستان و میرنشینه‌كانی كه‌نداو و عه‌ره‌بستانی سعودییه‌.
له‌ رابردووشدا به‌هۆی شه‌ڕی نێوان یه‌كیێتی و پارتییه‌وه‌، ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسیانه‌ زۆر زیره‌كانه‌ توانیان كه‌ڵك له‌و بارودۆخه‌ی شه‌ڕ وه‌ربگرن و خۆیان به‌هێز بكه‌ن و جه‌ماوه‌ر بۆ خۆیان په‌یدا بكه‌ن و جه‌ماوه‌رێكی زۆریش بكه‌ن به‌ دوژمنی هه‌ر دوو لایان. به‌داخه‌وه‌، چ یه‌كیێتی و چ پارتیش، دژی یه‌كدی، كۆمه‌كی زۆریان به‌و كۆمه‌ڵ و گروپه‌ ئیسلامییانه‌‌ كرد. ئایا باشتر نه‌بوو له‌بری پشتیو‌انیكردن و كۆمه‌ككردن به‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ به‌كرێگیراوانه‌ی بێگانه‌، ئه‌وه‌یان بۆ دروستبوون و په‌ره‌سه‌ندنی رێكخستنێكی نه‌ته‌وه‌یی كوردپه‌روه‌ر و نیشتمانپه‌روه‌ر و دڵسۆزی كورد و كوردستان بكردایه‌‌؟
پێویسته‌ به‌رده‌وام له‌ لایه‌ن جه‌ماوه‌ری دڵسۆزه‌وه‌ ئه‌و هۆشدارییه‌ به‌ ده‌سه‌ڵاتی باشووری كوردستان و به‌تایبه‌تی به‌ پارتی و یه‌كیێتی بدرێت كه‌ مانه‌وه‌ و په‌ره‌سه‌ندنی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسیانه‌ی ئه‌مڕۆی باشووری كوردستان، زه‌نگی مه‌ترسی و كاره‌سات و له‌ناوچوونی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ كوردییه‌ و خودی پارتی و یه‌كیێتیشه‌ له‌ داهاتوودا. وه‌ك رۆژی رووناك ئاشكرا و دیاره‌ كه‌ ئه‌م لایه‌نه‌ ئیسلامییه ‌سیاسیانه‌ ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ دوژمنانه‌ی كورد و داگیركه‌رانه‌ی كوردستان دروستیان كردوون و كۆمه‌كیان پێده‌كه‌ن، له‌ داهاتووشدا بۆ رووخانی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ كوردییه‌ و ده‌رپه‌ڕاندنی پارتی و یه‌كیێتی، چه‌كدار و پڕچه‌كیان ده‌كه‌ن و گه‌وره‌ترین كاره‌ساتی ئاژاوه‌نانه‌وه‌ و ماڵوێرانی و خوێنڕشتن له‌ باشووری كوردستاندا به‌رپاده‌كه‌ن. ده‌بێت ده‌سه‌ڵاتی ئه‌مڕۆی كوردی و به‌تایبه‌تی پارتی و یه‌كیێتیی هه‌وڵی لاوازكردن و نه‌هێشتنی ئه‌م گروپپه‌ تێرۆریسته‌ ئیسلامییه‌ به‌كرێگیراوانه‌ بده‌ن و به‌ر به‌و كاره‌ساتی خوێنڕشتن و ماڵوێرانییه‌ی كه‌ له‌داهاتوودا به‌هۆی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسیانه‌وه چاوه‌ڕوان ده‌كرێت، بگرن و رێگا نه‌ده‌ن كه‌ ئه‌وانه‌ ببنه‌ جێگره‌وه‌ی ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رێتی و ده‌سه‌ڵاته‌ كوردییه‌ی ئه‌مڕۆی باشووری كوردستان. ئه‌وه‌ راستییه‌كی به‌ڵگه‌نه‌ویسته‌ كه‌ ئه‌م لایه‌نه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ به‌كرێگیراوانه‌‌ ده‌سه‌ڵات بگرنه‌ ده‌ست، كوردستان ده‌كه‌نه‌ تاریكستان و هه‌موو خه‌ونی كورد و ئامانجه‌ پیرۆزه‌كانی كوردایه‌تی له‌گۆڕ ده‌نێن و كورد و كوردستان ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌ بۆ ژیانی سه‌ده‌ تاریكه‌كانی مێژوو.

هه‌ر شه‌كاوه‌ بێت ئاڵای سووری كوردایه‌تی.
هه‌ر بژی بیری نه‌ته‌وه‌یی كوردی.
سه‌ركه‌وتوو بێت هه‌وڵ و تێكۆشانی دروستكردنی ده‌وڵه‌تی ناسیۆنالی كوردی.
هه‌زاران دروود و سڵاو له‌ گیانی پاكی گیانبه‌خشیوانی ئازادیی كورد و سه‌ربه‌خۆیی كوردستان.

هاوبیرانی نه‌ته‌وه‌یی له‌ باشووری كوردستان

٤/٤/٢٠١١

(بانگه‌وازێكی دڵسۆزانه‌ له‌ هاوبیرانی نه‌ته‌وه‌ییه‌وه)

به‌هه‌ر نرخ و شێوه‌ و شێوازێك بێت، پێویسته‌ و ده‌بێت ئه‌م ئازادی و ئه‌زموون و ده‌ستكه‌وتانه‌ی باشووری كوردستان بپارێزین …..

ئێمه‌ی كورد وه‌ك نه‌ته‌وه‌یه‌كی بێ ده‌وڵه‌ت و نیشتمان داگیركراو و دابه‌شكراو، چ له‌ كوردستان و چ له‌ هه‌ر شوێنێكی دیكه‌ی جیهاندا بین، ئه‌مڕۆ هه‌موومان چاوی هیوا و ئومێدمان بڕیوه‌ته‌ ئه‌م ئازادی و ئه‌زموون و ده‌ستكه‌وت و ده‌سه‌ڵاته‌ كوردییه‌ی باشووری كوردستان. بێگومان هه‌موومان ئه‌و راستییه‌ باش ده‌زانین كه‌ ئه‌م ترووسكه‌ی ئازادی و سه‌ربه‌رزییه‌، ئه‌م پێشكه‌وتن و ده‌ستكه‌وته‌ هێژایانه‌ هه‌روا به‌ئاسانی به‌ده‌ست نه‌هاتوون و له‌ ئاسمانه‌وه‌ بۆمان نه‌باریون‌، ئه‌م ئازادی و ده‌سه‌ڵاته‌ كوردییه‌ی ئه‌مڕۆی باشووری كوردستان، به‌رهه‌می ده‌ریایه‌ك له‌ خوێنی ئازاترین و پاكترین و دڵسۆزترین رۆڵه‌كانی كورد و كوردستانه‌،‌ به‌رهه‌م و ئه‌نجامی تێكۆشانێكی ده‌یان ساڵه‌ی سه‌خت و خوێناویی پڕ له‌ هه‌وراز و نشێوی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌یی كورده‌، به‌ری ره‌نج و ماندووبوون و كۆڵنه‌دان و خوێنی هه‌زاران پێشمه‌رگه‌ی خه‌باتكار و شۆڕشگێڕه‌. به‌رهه‌می تێكۆشان و نه‌سره‌وتن و له‌خۆبووردوویی هه‌زاران هۆزانڤان و هونه‌رمه‌ند و مامۆستا و خوێندكار و هو‌نه‌رپیشه‌ و هه‌زاران زیندانی و هه‌زاران گیانیه‌خشیوی رێبازی پیرۆزی كوردایه‌تییه‌‌. ئه‌نجامی ماندووبوونی بێ پسانه‌وه‌ی هه‌زاران هه‌زار له‌ ژنان و پیاوان و كچان و كوڕانی تێكۆشه‌ر و كۆڵنه‌ده‌ری كورد و كوردستانه‌، به‌رهه‌می پێكه‌وه‌ژیانی ئاشتیخوازانه‌ و ئارامانه‌ی سه‌دان ساڵه‌ی هه‌موو نه‌ته‌وه‌ و كه‌مه‌نه‌ته‌وه‌یی و ئایینه‌ هه‌مه‌چه‌شنه‌كانی نێو كورد و كوردستانه. به‌رهه‌می رووخان و وێرانبوونی زۆرتر له‌ پێنج هه‌زار گوند و ده‌یان شارۆچكه‌ و وێرانبوون و سووتانی هه‌زاران هه‌زار ره‌ز و باخ و بێستان و به‌تاڵانبردنی سامانی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیی باشووری كوردستانه‌. سه‌ره‌نجامی ره‌شبكووژی كردنمان و وێرانكردن و سووتاندن و پیسكردنی ژینگه‌ی ئه‌و نیشتمانه‌ جوانه‌ی هه‌موومانه. رابردوو سه‌لماندی كه‌ هیچ تاوان و دڕنده‌یێتییه‌ك نه‌مابوو كه‌ به‌عسییه‌ فاشیسته‌كان و سوپا دڕنده‌كه‌ی ده‌وڵه‌تی ئێراق و باڵی شۆڤێنیزمی عه‌ره‌بی به‌رامبه‌ر به‌ كورد و هه‌موو جه‌ماوه‌ری باشووری كوردستانی نه‌یكه‌ن. ئه‌و هه‌موو هه‌ڕه‌شه‌ و سووكایه‌تیپێكردن و ئه‌شكه‌نجه‌دان و جینۆساید و كیمیاباران و ئه‌نفال و ماڵوێرانكردنه‌ی كه‌‌ به‌رامبه‌ر به‌ كورد و هه‌موو كه‌مه‌نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی كوردستان ئه‌نجامیاداوه‌، هاوشێوه‌ی له‌ مێژوودا، بێوێنه‌ و ده‌گمه‌نه‌. با ئێمه‌ی كورد،ئه‌و رابردووه‌ پڕ له‌ كاره‌سات و مه‌رگه‌سات و ئازار و ئه‌شكه‌نجه‌دانه و ماڵوێرانی و خوێنڕژانه‌ی خۆمانمان به‌ده‌ستی دوژمنان و داگیركه‌رانمان بیر نه‌چێته‌وه‌، ئه‌مڕۆ كه‌ ئه‌م پڕۆسه‌ی ئازادی و ئاشتی و ئاوه‌دانی و خۆشگوزه‌رانی و پێكه‌وه‌ژیانه‌ له‌ئارادایه‌ و به‌رده‌وامه‌، هه‌موو ده‌وڵه‌ته‌ داگیركه‌ره‌كانی پارچه‌كانی دیكه‌ی كوردستان و هه‌موو دوژمنان و نه‌یارانی كوردی سه‌رگێژ و بێزار و هه‌راسان كردووه‌ و چاویان به‌م ئارامی و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌یه‌ی كوردستان و به‌م ئاشتی و خۆشگوزه‌رانی و پێكه‌وه‌ژیانه‌ی هه‌موو جه‌ماوه‌ری كوردستاندا هه‌ڵنایه‌ و به‌ هه‌موو شێوه‌ و شێوازێك له‌ هه‌وڵی له‌كه‌داركردن و شێواندن و پێشگیریكردنی ئه‌م پڕۆسه‌ی ئازادی و ئارامی و ئاشتی و ئاوه‌دانییه‌دان، به‌هه‌زاران سیخوڕ و به‌كرێكگیراوی خۆیان ده‌نێرنه‌ باشووری كوردستان و كاری تێرۆر و تێكده‌رانه‌ ئه‌نجامده‌ده‌ن. به‌رده‌وام له‌ هه‌وڵی كێشه‌ بۆ دروستكردن و تێكدانه‌وه‌ی ئه‌م ئه‌زموونی ده‌سه‌ڵات و خۆبه‌ڕێوه‌به‌رێتییه‌ كوردییه‌‌ی باشووری كوردستاندان. به‌ڵام ئه‌وانه‌ خه‌یاڵیان خاوه‌، ئه‌م پڕۆسه‌یه‌ هه‌ر به‌رده‌وام ده‌بێت، دروشمی كوردایه‌تیی كورد ئه‌مڕۆ ئه‌مه‌یه‌: تێكۆشان و نه‌سره‌وتن تا سه‌ركه‌وتن.
ئێمه‌ی هاوبیرانی نه‌ته‌وه‌یی، له‌ روانگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندیی باڵای نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیمانه‌وه‌، داوا له‌ هه‌موو كوردێكی پاك و دڵسۆز و له‌ هه‌موو دایكان و باوكان و كچان و كوڕان و نه‌وه‌ی نوێی سه‌ربه‌رز و ئازا و تێكۆشه‌ری كوردستان ده‌كه‌ین، داوا له‌ هه‌موو كۆڕ و كۆمه‌ڵ و لایه‌نێكی كوردپه‌روه‌ر و نیشتمانپه‌روه‌ر ده‌كه‌ین كه‌ به‌ هه‌ر نرح و شێوه‌ و شێوازێك بۆمان ده‌كرێت و له‌تواناماندا هه‌یه‌، هه‌وڵی پاراستن و مانه‌وه‌ و به‌رده‌وامیی ئه‌م ئه‌زموون و ده‌سه‌ڵاته‌ كوردییه‌ی خۆمان و ئه‌م ده‌ستكه‌وته‌ مێژووییانه‌مان بده‌ین و بوار به‌ گێره‌شێوێنان و به‌كرێگیراوانی دوژمنانی كورد و داگیركه‌رانی كوردستان نه‌ده‌ین كه‌ به‌ ناوی (ئازادی و دیموكراسی و خۆپیشاندان و هات و هاوار و دروشمی ره‌نگاوڕه‌نگی بێ ناوه‌ڕۆكه‌وه)‌ ئه‌م ئه‌زموونی ده‌سه‌ڵات و ئازادی و ئاوه‌دانی و خۆشگوزه‌رانییه‌مان لێتێكبده‌نه‌وه‌ و كورد و كوردستانییانی باشووری كوردستان به‌ره‌و هه‌ڵدێری تێشكان و نه‌مان و كۆیله‌یێتی و ژێرده‌سته‌یی دوژمنان و بێگانه‌ی داگیركه‌ر به‌رنه‌وه‌. ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ كوردییه‌ی باشووری كوردستان، به‌ گشت ناته‌واوی و كه‌موكوڕییه‌كییه‌وه‌، هه‌ر تاكه‌ ده‌رفه‌ت و دوا ترووسكه‌ی هیوا و ئاواتی هه‌موو كورد و كوردستانییانه‌ له‌ كوردستان و له‌ سه‌رتاسه‌ری جیهاندا. ده‌بێت ده‌سه‌ڵات و په‌رله‌مان و جه‌ماوه‌ری تێكۆشه‌ر و دڵسۆز رێگا به‌و كه‌س و كه‌مه‌ڵ و لایه‌ن و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ به‌كرێگیراوه‌ تیرۆریست و تێكده‌رانه‌ نه‌ده‌ن كه‌ گێره‌شێوێنی بكه‌ن و به‌ناوی گوایه‌ (ئازادی و چاكسازی و دوژمنایه‌تیی گه‌نده‌ڵی و نادادپه‌روه‌رییه‌وه‌، كه‌ ئه‌و لایه‌نه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ نامۆیانه‌ به‌ كورد و كوردستان، خۆیان به‌رهه‌می گه‌نده‌ڵین و ده‌ستی ره‌شن و دروستكراوی دوژمنانی كورد و داگیركه‌رانی كوردستانن)، ئه‌م ئه‌زموونه‌ كوردییه‌ به‌ره‌و نه‌مان و تێشكان به‌رن و خۆیان كه‌ هیچ كاتێك و له‌ هیچ سه‌رده‌مێكدا نه‌ كوردایه‌تییان كردووه‌ و نه‌ بۆ كورد و كوردستان ماندووبوون و نه‌ ئه‌شكه‌نجه‌ و تاڵی و ناخۆشی و ماندووبوونیان بۆ چه‌شتووه‌، نه‌ خاوه‌نی تاكه‌ كه‌سێكن كه‌ له‌پێناوی ئازادیی كورد و سه‌ربه‌خۆیی كوردستاندا گیانی به‌خشی بێت، نه‌ هه‌رگیز رابردوویه‌كییان هه‌بووه‌ له‌ شۆڕشه‌كان و راپه‌ڕینه‌كان و بزووتنه‌وه‌ ئازادیخوازه‌كانی كوردستاندا، ئێمه‌ ده‌پرسین: كه‌ كورد ئه‌نفال و كوردستان تاڵان و وێرانكرا، ئه‌م لایه‌نه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ دروستكراوه‌ به‌كرێگیراوانه‌ی ئه‌مڕۆ له‌كوێ بوون!؟ كه‌ به‌عسییه‌ فاشیسته‌كان و سوپای دڕنده‌ی ئێراق زۆرتر له‌ پێنج هه‌زار مزگه‌وتیان وێرانكرد و به‌ هه‌زاران قورئانیان به‌ئاشكرا سوتاند، ئه‌وان له‌ كوێ بوون و بۆ هیچ ده‌وڵه‌تێكی موسوڵمانی عه‌ره‌بی هه‌ڵوێستیان نه‌بوو به‌رامبه‌ر به‌ جینۆسایدكردنی موسوڵمانانی كوردستان، ئه‌ی ئه‌وانه‌ی ئه‌نفال كران و زیندووبه‌چاڵ كران، مرۆڤ نه‌بوون و موسوڵمان نه‌بوون!؟ بۆچی هیچ مه‌لا و كۆلكه‌ مه‌لایه‌كی كورد ته‌نها تاكه‌ وشه‌یه‌كیشیان له‌ده‌م نه‌هاته‌ده‌ر و هیچ هه‌ڵوێستێكیان نه‌نواند، ئه‌ی ئه‌مڕۆ ‌بۆچی به‌ هاندانی ئه‌و‌ لایه‌نه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ به‌كرێگیراوانه‌، ئه‌و مه‌لایانه‌ شێتگیرانه‌ سه‌نگه‌ری دوژمنایه‌تییان له‌ كوردایه‌تی و ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ خۆماڵییه‌ كوردییه‌ گرتووه‌ و داوای رووخان و له‌ناوچوونی ده‌كه‌ن!؟ پاش ئه‌و مێژووه‌ پڕ له‌ كاره‌سات و خوێنڕژان و ماڵوێرانییه‌ی كه‌ به‌سه‌ر كورددا هاتووه‌ كه‌ ئه‌مان به‌هیچ شێوه‌یه‌ك تێیدا زه‌ره‌رمه‌ند و به‌شدار نه‌بوون، ئه‌مڕۆ هه‌روا به‌ئاسانی ده‌یانوێت بێنه‌ سه‌ر سفره‌ و خوانی ئاماده‌ و له‌ ته‌ڕ بخۆن و له‌ وشك پاڵی لێبده‌نه‌وه‌. هه‌موو هه‌وڵ و مه‌به‌ستێكی ئیسلامیی سیاسیی دوژمنایه‌تیكردنی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ كوردییه‌یه‌ و هه‌موو وزه‌ و توانایه‌كی خۆیان بۆ له‌كه‌داركردن و تێشكان و له‌ناوبردنی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ كوردییه‌ ده‌خه‌نه‌كار، به‌و مه‌رج و ئامانجه‌ی خۆیان به‌ری ره‌نج و ماندووبوون و ماڵوێرانی و خوێنرژانی هه‌موو راپه‌ڕین و شۆڕش و بزووتنه‌وه‌كانی كوردایه‌تی بۆ خۆیان به‌رن و هه‌روا به‌ ئاسانی بێنه‌ سه‌ر كورسیی ده‌سه‌ڵات. ئه‌م لایه‌نه‌ ئیسلامییه سیاسییه‌‌ توندڕه‌وه‌ تێرۆریستانه‌ ده‌سه‌ڵات بگرنه‌ده‌ست، ژیان له‌ هه‌موو كورد و كوردستانییه‌كی بیرئازاد و پێشكه‌وتنخواز ده‌كه‌نه‌ تاریكستان و دۆزه‌خ. ده‌بێت ژنان و كچانی كوردستان وه‌ك كۆیله‌ و ژێرده‌سته‌ پێڕه‌و له‌و به‌رنامه‌ دواكه‌وتووه‌ی ئه‌وان بكه‌ن و ئه‌وه‌ی له‌چكبه‌سه‌ر و جبه‌له‌به‌ر و باڵاپۆشی ئیسلامیی مۆدێلی عه‌ره‌بستانی سعودییه‌ و میرنشینه‌كانی كه‌نداو نه‌بێت، به‌ئاشكرا یان ده‌یكوژن و ده‌ست و زمانی ده‌بڕن و به‌ په‌ره‌مێز جه‌سته‌ی ده‌سووتێنن، یان ده‌بێت بۆ هه‌میشه‌ هه‌ر به‌ كۆیله‌یی و ژێرده‌سته‌یی له‌و سیسته‌مه‌ تاریكستان و پاشكه‌وتووه‌كه‌ی ئه‌واندا، له‌ دۆزه‌خی ئه‌و كۆمه‌ڵگا زیندانییه‌ی ئه‌واندا، هه‌موو ته‌مه‌ن و ژیانیان به‌و شێوه‌یه ‌‌سه‌ربه‌رن.
ئێمه‌ی هاوبیرانی نه‌ته‌وه‌یی، بانگه‌وازی دڵسۆزانه‌ له‌ هه‌موو جه‌ماوه‌ری تێكۆشه‌ر و دڵسۆزی كوردستان د‌ه‌كه‌ین كه‌ هیچ هاوكارییه‌كی ئه‌و‌ لایه‌ن و گروپ و كۆمه‌ڵه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ ئاژاوه‌گێڕ و تێكده‌رانه‌ نه‌كه‌ن و وه‌كو پاشماوه‌كانی به‌عسییه‌ دڕنده‌ و فاشیسته‌كان‌ تێیان بڕوانن. ئه‌مانه‌ دوژمنی كوردایه‌تین و ده‌ستی ره‌شن و له‌لایه‌ن دوژمنانی كورد و ده‌وڵه‌ته‌ داگیركره‌كانی كوردستانه‌وه‌ بۆ دوژمنایه‌تی كردنی كورد و كوردایه‌تی و بۆ به‌ئیسلامكردن و به‌عه‌ره‌بكردنی كۆمه‌ڵگای كورده‌واری و له‌ناوببردنی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ كوردیه‌ی باشووری كوردستان دروستكراون.
داوا له‌ هه‌موو كورد و كوردستانییه‌كی تێكۆشه‌ر و دڵسۆز ده‌كه‌ین كه‌ هێمنی و ئارامی گشت شار و شارۆچكه‌ و گونده‌كانی باشووری كوردستان بپارێزن و كۆتایی به‌ گێره‌شێوێنی و به‌ردهاویشتن و شتومه‌ك شكاندن و سووتاندن و وێرانكردن بهێنن و ئاشتی و ئاوه‌دانی و ئارامی كوردستان بپارێزن.
داوا له‌ په‌رله‌مانی كوردستان و هه‌ردوو لایه‌نی ده‌سه‌ڵاتدار، پارتی و یه‌كیێتی ده‌كه‌ین كه‌ له‌ڕاستیدا ئه‌وه‌ ئه‌ركی سه‌رشانیشیانه‌ ( ئه‌گه‌ر خۆپیشاندان و ناڕه‌زایی ده‌ربڕین هه‌بێت یان نه‌بێت)، پێویسته‌ و ده‌بێت به‌رنامه‌ی چاکسازیی و خزمه‌تگوزاریی پێویست پێشکه‌ش بکه‌ن و به‌ هه‌موو هێز و توانایه‌نه‌وه‌ بكه‌ونه‌ دوژمنایه‌تی كردنی گه‌نده‌ڵی و نادادپه‌روه‌ریی كۆمه‌ڵایه‌تی و له‌ ئێستا و داهاتوودا سامان و داهات و بودجه‌ی كوردستان به‌شێوه‌یه‌كی دادپه‌روه‌رانه‌ و یاسایی به‌كار بهێنرێت و بێ هاڵاواردن و جیاوازی كردن، بخرێته‌ خزمه‌تی هه‌موو جه‌ماوه‌ره‌وه‌ و بخرێته‌ خزمه‌تگوزاری و پێشخستن و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی زۆرتری كوردستانه‌وه‌. ده‌بێت چیدی پارته‌كان ده‌ست له‌ کاروباری میریی كوردییه‌وه‌ وه‌رنه‌ده‌ن و باشووری کوردستان بكرێت به‌ نیشتماێكی خاوه‌ن ده‌ستوور و یاسا و یاسا سه‌روه‌ر بێت و زه‌مینه‌ی دیموکراتیزه‌کردن له‌بارتر و خۆشتر بکرێت و به‌رنامه‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی دیار و ئاشکرا بخه‌نه‌ به‌رده‌م میلله‌ت و هه‌نگاوی دڵسۆزانه‌ به‌ره‌و سه‌ربه‌خۆبوونی کوردستان بنێن. بێگومان هه‌نگاوی یه‌که‌م له‌ یه‌کخستنه‌وه‌ی ته‌واوی داموده‌ستگاکانی ده‌سه‌ڵاتی باشووری كوردستانه‌وه‌ ده‌بێت ده‌ست پێبكات و یاسا له‌سه‌روو هه‌موو كه‌س و لایه‌نێكه‌وه‌ بێت. ده‌بێت یاسا و ده‌ستوورێکی کوردستانیی مۆدێرن ئاماده‌ بكرێت تا ئازادی و یه‌كسانیی به‌رامبه‌ر ده‌ستوور و یاسا بۆ هه‌موو هاونیشتمانیان مسۆگه‌ر بكات. داوا له‌ ده‌سه‌ڵات و په‌رله‌مانی كوردستان و پارتی و یه‌كیێتتی ده‌كه‌ین كه‌ به‌یاسا و ده‌ستوور، سنوورێك بۆ ئاژاوه‌نانه‌وه‌ و گێره‌شێوێنییه‌كانی ئه‌م لایه‌نه‌ ئیسلامییه‌ سییاسییانه‌ دابنێن و هێنده‌ نه‌رم و هاوكار نه‌بن له‌گه‌ڵیاندا و هه‌ر به‌ ده‌ستوور و یاسا هه‌موو هه‌وڵ و چالاكییه‌كیان لێ یاساخ بكه‌ن و چیدی له‌مه‌ زۆرتر رێگایان پێنه‌ده‌ن كه‌ به‌ به‌رنامه‌ی ئیسلامچێتییان كورد و كوردستان به‌ ئیسلامی و به‌عه‌ره‌ب بكه‌ن. ئه‌م لایه‌نه‌ ئیسلامییه‌ سییاسییانه‌، ئایینی ئیسلام بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی تایبه‌تیی خۆیان و دوژمنانی كورد و ده‌وڵه‌ته‌ داگیركه‌ره‌كانی كوردستان به‌كار ده‌هێنن و ئیسلامیان كردووه‌ته‌ دارده‌ست و ئامڕاز بۆ به‌تاڵانبردنی كوردستان و به‌عه‌ره‌بكردنی كورد.

به‌ره‌و یاساخ كردن و پاكتاوكردنی ئیسلامیی سیاسیی له‌ باشووری كوردستاندا.
به‌ره‌و ئازادی و ئاشتی و خۆشگوزه‌رانیی زۆرتر، به‌ره‌و بنیاتنان و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی زۆرتر.
به‌ره‌و پاراستن و پته‌تركردن و پێشخستنی زۆرتری ده‌سه‌ڵاتی كوردی و كوردستانی.
به‌ره‌و دوژمنایه‌تی كردن و نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵی و نادادپه‌روه‌ریی كۆمه‌ڵایه‌تی.
به‌ره‌و تۆوبڕكردنی گێره‌شێوێنی و ئاژاوه‌گێڕی. به‌ ئامانجی هێنانه‌ بوونی ده‌سه‌ڵاتێکی بنکه‌فراوان و دادپه‌روه‌ر و خومه‌تگوزاری جه‌ماوه‌ر و هه‌بوونی ئۆپۆزیسیۆنێکی ره‌سه‌ن و ته‌ندروست و دڵسۆز له‌كوردستان دا.
به‌ره‌و دروستكردنی سوپای میللی و به‌هێزتركردنی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان.
به‌ره‌و كوردستانێكی سه‌ربه‌خۆ و ئاوه‌دانتر و ئارامتر. به‌ره‌و كۆمه‌ڵگایه‌كی ئازاد و یه‌كسان.
هه‌میشه‌ هه‌ر سه‌روه‌ر و نه‌مرن گیانبه‌خشیووانی ئازادیی كورد و سه‌ربه‌خۆیی كوردستان.
هه‌ر شه‌كاوه‌تر بیێت ئاڵای پیرۆزی كوردستان.
بژی دادپه‌روه‌ری و چاكسازی و سه‌روه‌ریی یاسا.
سه‌ركه‌وتن بۆ هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان.
هه‌ر بژی بیروباوه‌ڕی پیرۆزی كوردایه‌تی.

هاوبیرانی نه‌ته‌وه‌یی له‌ باشووری كوردستان

٢٨/٤/٢٠١١

په‌یامنامه‌یه‌ك‌ له‌ هاوبیرانی نه‌ته‌وه‌ییه‌وه‌ بۆ ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی كورد، سه‌باره‌ت به‌ گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌كان و چاره‌نووسی باشووری كوردستان

ئه‌م په‌یامه‌‌ به‌گشتی ئاڕاسته‌ی ده‌سه‌ڵاتی باشووری كوردستان و به‌تایبه‌تی هه‌ردوو سه‌ركردایه‌تیی پارتی و یه‌كێتیی ده‌كه‌ین، چونكه‌ به‌كرده‌وه‌ هه‌ر ئه‌م دوو لایه‌نه‌ له‌ ئێستادا باشووری كوردستان به‌ڕێوه‌ ده‌بن و هه‌موو بودجه‌ و داهاتی كوردستان و هێزه‌كانی پۆلیس و ئاساییش و هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان و به‌گشتی هه‌موو خوێندنگه‌ و فه‌رمانگه‌ و زانكۆ و داموده‌زگا هه‌واڵگیرییه‌كان هه‌ر له‌ژێر ده‌سه‌ڵات و باڵاده‌ستی ئه‌م دوو گه‌وره‌ هێزه‌دان و ئه‌مه‌ش راستیی بارودۆخیی ئه‌مڕۆی باشووری كوردستانه‌ و نكوڵیی لێناكرێت. هه‌رچه‌نده‌ ده‌بووایه‌ ئێستا خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتدارییه‌كی كوردیی تۆکمه‌ی یه‌کگرتووی به‌هێز و دامه‌زراوه‌یی بووینایه‌ و یاسا سه‌روه‌ر بووایه‌ و ده‌رفه‌تی پێكه‌وه‌ كاركردن و ژیانێکی دیموکراسییانه‌ له‌سه‌ر زه‌مینه‌ی کوردایه‌تییه‌کی راست و دروست بۆ هه‌موو هێز و لایه‌ن و تاکێکی دڵسۆزی کوردی و کوردستانی بڕه‌خسایه‌. ئێستاش ده‌رفه‌ت هه‌ر ماوه‌ كه‌ ئه‌م ئه‌ركه‌ پیرۆزه‌ جێبه‌جێ بكرێت و فه‌رمانڕواییه‌كی كوردی و كوردستانیی به‌رفراوان و یاسایی و دیموكراسی پێك بهێنرێت.
ئێمه‌ به‌رله‌هه‌ر شتێك ده‌مانه‌وێت هه‌مووان له‌م راستییه‌ ئاگادار بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ ئێمه نه‌ له‌ رابردوو و نه‌ له‌ ئێستادا، هیچ پێوه‌ندییه‌كمان له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵات و پارتی و یه‌كێتیدا، نه‌بووه‌ و نییه‌. ئه‌م په‌یامه‌ ته‌نها له‌ روانگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندیی باڵای كورد و كۆمه‌ڵگای كوردستانه‌وه‌ ئاڕاسته‌ ده‌كه‌ین.
ئه‌مڕۆ دیارده‌یه‌كی زۆر خراپ و زیانمه‌ند و مه‌ترسیدار له‌ كۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا دروستبووه‌، ئه‌ویش ئه‌مه‌یه‌ كه لاوانێكی زۆر له‌ كچان و كوڕان، له‌م نه‌وه‌ نوێیه‌ی ئێستا، كه‌وتوونه‌ته‌ بۆسه‌ی ئیسلامیی سیاسییه‌وه‌ و له‌ژێر كاریگه‌ری و پروپاگه‌نده‌ی چه‌واشه‌كارییانه‌ی ئه‌و گروپه‌‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ دروستكراوه‌ به‌كرێگیراوانه‌دان‌ و ئه‌و گروپانه‌ به‌ شێوه‌ و شێوازی جۆراوجۆر، هه‌ست و سۆزی ئه‌و لاوانه‌ به‌لای خۆیاندا راده‌كێشن و له‌م رێگایه‌وه‌ ته‌ڵه‌ و داویان بۆده‌نێنه‌وه‌ و ده‌یانهێننه‌ ژێر كۆنترۆڵی خۆیانه‌وه‌. ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ توندڕه‌وانه‌، یاری به‌ ژیان و چاره‌نووسی ئه‌و لاوانه‌وه‌ ده‌كه‌ن و به‌هه‌ست و هۆش و گیانێكی ناكوردانه‌ و نانیشتمانپه‌روه‌رانه‌‌ و تاكڕه‌وانه‌ و توندوتیژانه‌ په‌روه‌رده‌یان ده‌كه‌ن.
ئێمه‌ له‌ڕووی دڵسۆزییه‌وه‌‌ له‌و لاوانه‌ ده‌پرسین‌، بۆچی لایه‌نگریی له‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ ده‌كه‌ن!؟ ئێوه‌ رۆڵه‌ی ئه‌م نه‌ته‌وه‌ و نیشتمانه‌ن و خۆتان به‌ كه‌سانی دڵسۆز و كوردپه‌روه‌ر و نیشتمانپه‌روه‌ر ده‌نازانن. گومانی تێدا نییه‌ ئه‌و لایه‌نه‌‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ هیچ بڕوایه‌كیان به‌ كوردایه‌تی نییه‌ و نه‌ له‌ دروشم و نه‌ له‌ نووسین و بڵاوكراوه‌كانیاندا ئاڵای كوردستان نابینین و هیچ بیر و هێمایه‌كی تێكۆشانیش بۆ ئازادیی كورد و سه‌ربه‌خۆیی كوردستان له‌ وتار و ره‌فتار و كاروكرده‌وه‌كانیاندا به‌رچاوناكه‌وێت‌!؟ ئه‌م گروپانه‌ له‌لایه‌ن دوژمنانی كورد و داگیركه‌رانی كوردستانه‌وه‌ ته‌نها بۆ به‌سیاسیکردنی ئیسلام له‌ كۆمه‌ڵگای كوردستان و دوژمنایه‌تیی كردنی كورد و كوردایه‌تی، دروستكراون. له‌کاتێکدا ئیسلام وه‌ك ئایین داوای کاری له‌وجۆره‌ له‌ هیچ كه‌س و هیچ لایه‌نێك ناکات و ئه‌وه‌ ئه‌رک و فه‌رمانی سه‌رشانی موسڵمانی کورد نییه‌. ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ جگه‌ له‌م ئه‌رك و فه‌رمانه به‌كرێگیراوی و‌ بێگانه‌په‌رستییه‌یان، هیچ پێوه‌ندییه‌كیان به ئاشتی و ئازادی و خۆشگوزه‌رانیی كورده‌وه‌ نییه‌ و به‌هیچ شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان پێوه‌ندییان به‌ به‌رژه‌وه‌ندیی كوردایه‌تی و داهاتووی كورد و كۆمه‌ڵگای كوردستانه‌وه‌ نییه!‌؟ ئایا تاوان نییه‌ به‌رامبه‌ر كورد و كوردستان كه‌ لایه‌نگریی له‌و گروپه‌ دروستكراوه‌ به‌كرێگیراوانه‌ بكرێت، كه‌ هه‌ر خه‌ریكی ئاژاوه‌نانه‌وه‌ و به‌عه‌ره‌بكردنی كۆمه‌ڵگای كوردستانن و دژی كوردایه‌تی و دژی فه‌رهه‌نگی ره‌سه‌نی كورده‌واری و دژی جلوبه‌رگی كوردی و دژی هه‌موو شتێكی كوردین. ئیسلامییه‌ سیاسییه‌كان به‌تایبه‌تی دژی جلوبه‌رگی كوردیی ئافره‌تانی كوردستانن و به‌ رێپێنه‌دراو و و ناپه‌سه‌ندی ده‌ناسێنن و له‌بری جلوبه‌رگی جوان و رازاوه‌ و ره‌سه‌نی كورده‌واری، بره‌ویان به‌ له‌چك و سه‌رپۆش و باڵاپۆش و جبه‌ی ئافره‌تانی عه‌ره‌بستانی سعودی و میرنشینه‌ عه‌ره‌بییه‌كانی كه‌نداو داوه‌ و له‌م رێگایه‌وه‌ سیمای شارستانییانه‌ و سه‌رده‌مییانه‌ی كۆمه‌ڵگای كورده‌وارییان شێواندووه‌ و دزێو و ناشیرینیان كردووه‌. وا بڕوا له‌به‌ركردنی جلوبه‌رگی كوردی ‌ له‌ نێو كچان و ژنانی كوردستاندا باوی نامێنێت!؟ له‌مه‌ش خراپتر و مه‌ترسیدارتر، ورده‌ ورده‌ ناوی كوردی نامێنێت و له‌بری ناوی كوردی و كورده‌واریی جوان و خۆش و ڕه‌سه‌ن، ناوی مناڵانی كورد به‌ناوی عه‌ره‌بی و ئیسلامیی، ناوزه‌د ده‌كه‌ن، ئه‌و ناوانه‌ له‌ مناڵه‌كانیان ده‌نێن كه‌ نامۆ و بێگانه‌ن به‌ كورد و كوردستان. ئه‌مانه‌ هه‌ندێكن له‌ نیشانه‌كانی به‌عه‌ره‌بكردنی كورد و كۆمه‌ڵگای كوردستان! ئه‌مانه‌ به‌زاندنی هێڵی سوورن و زه‌نگی مه‌ترسیدار و ترسناكن بۆ ئاساییشی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیی كورد و كوردستان.
ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی كوردی تاوانباره‌ به‌وه‌ی كه‌ له‌ رابردوودا ئه‌م تووله‌ماره‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌یان به‌خێوکردووه‌ و‌ ئێستا بۆ ده‌سه‌ڵات و كورد و كوردایه‌تی، بوونه‌ته‌ كێشه‌یه‌كی گه‌وره‌. ده‌سه‌ڵاتی كوردی به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ك پشتیوان و یارمه‌تیده‌ر بوو له‌ په‌ره‌سه‌ندن و به‌هێزبوون و زۆربوونی ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌دا، له‌سه‌ر داهات و بودجه‌ی كوردستان، مانگانه‌ و بودجه‌ی زۆر و زۆرتریان بۆ بڕیونه‌ته‌وه‌، پۆستی وه‌زاره‌تیان پێشكه‌ش كردوون، باره‌گا و بنكه‌ و مۆڵگای جۆراوجۆریان بۆ دروست كردوون، چاوپۆشییان له‌ كاروكرده‌وه‌ ئاژاوه‌گێڕی و تێكده‌رییه‌كانیان كردووه‌ و ده‌كه‌ن، چاوپۆشی له‌ به‌عه‌ره‌بكردنی كورد و كۆمه‌ڵگای كوردستان ده‌كه‌ن، هه‌موو ئاسانكارییه‌كی یاسایی و ده‌ستوورییان بۆ ده‌كه‌ن، چه‌ندین په‌یمانگا و خوێندنگه‌ی تایبه‌تییان بۆ كردو‌نه‌ته‌وه‌، له‌ په‌ڕله‌مانی كوردستان كورسییه‌كی زۆریان داگیركردووه‌ و هه‌ر ئه‌م ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌شن كه‌ له‌ناو په‌رله‌مانه‌دا له‌به‌ر ئاڵای پیرۆزی كوردستان و مارشی نه‌ته‌وه‌یی كوردی (ئه‌ی ڕه‌قیب) هه‌ڵناسن و به‌به‌رچاوی ده‌سه‌ڵات و هه‌موو میلله‌ته‌وه‌ سوكایه‌تی به‌ پیرۆزییه‌كانی كورد و كوردستان ده‌كه‌ن. ئه‌مانه‌ و چه‌ندین پێشێلكاری و كاروكرده‌وه‌ی تری نایاسایی و ناڕه‌وایان چاوپۆشیی لێكراوه‌‌، به‌به‌رچاوی ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ پێوه‌ندیی گومانلێكراوانه‌ به‌ ده‌وڵه‌ته‌ داگیركه‌ره‌كانی به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستانه‌وه‌ ده‌كه‌ن و به‌ ئاره‌زوو و خواستی تایبه‌تیی خۆیان هه‌موو جۆره‌ پێوه‌ندییه‌كی ژێربه‌ژێر و گومانلێكراوانه‌ له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌ته‌ عه‌ره‌بی و ئیسلامییه‌كاندا ده‌به‌ستن و هه‌رچییان بوێت به‌به‌رچاوی ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ ده‌یڵێن و ده‌ینووسن و ده‌یكه‌ن. ئه‌و گروپانه‌ زۆربه‌ی پیاوه‌ ئایینناسه‌كان، مامۆستایانی ئایینی، مه‌لاكان و بانگده‌ر و پێشنوێژكارانی مزگه‌وته‌كان و فه‌قێكان، ئه‌مانه‌یان هه‌موو هێناونه‌ته‌ ژێر كۆنتڕۆڵی خۆیانه‌وه‌ و به‌هاندانی ئه‌و گروپانه‌ فه‌توای كوشتن و شاربه‌ده‌ركردن و وڵاتبه‌ده‌ركردن بۆ رۆشنبیرانی دڵسۆز و كوردپه‌روه‌ر ده‌رده‌كه‌ن و به‌ فه‌توا خوێنی نووسه‌ران و رووناكبیرانی كوردستان ده‌كه‌نه‌ كاسه‌وه‌، بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ نیشتمانبه‌ده‌ر و ئاواره‌ی هه‌نده‌رانیان ده‌كه‌ن، له‌ هه‌نده‌رانیش هه‌ر ده‌بێت پۆلیسی ئه‌و وڵاتانه‌ پارێزگاری له‌ مانه‌وه‌ و ژیانیان بكه‌ن، له‌وێش ده‌ستبه‌رداری ئه‌و ره‌خنه‌گر و رۆشنبیرانه‌ نابن و هه‌وڵی له‌ناوبردنیان ده‌ده‌ن. ئێمه‌ ده‌پرسین: ئه‌مه‌ چ جۆره‌ ده‌سه‌ڵات و په‌رله‌مانێكه‌ كه‌ ئێمه‌ی كورد هه‌مانه‌‌!؟ ده‌سه‌ڵاتێك نه‌توانێت له‌ كوردستانێكی ئازاد و دیموكراسیدا ژیانی هاونیشتمانییان،‌ رۆشنبیران و نووسه‌ران و ره‌خنه‌گران بپارێزێت، ئه‌بێت چ ده‌سه‌ڵاتێك بێت و چ ئازایه‌تی و شكۆداری و سه‌روه‌رییه‌كی هه‌بێت!؟ ئه‌مانه‌ و گه‌لێك دیارده‌ی خراپ و نامۆ و سه‌یر و سه‌مه‌ره‌ی دیكه‌ كه ئه‌مڕۆ له‌ باشووری كوردستاندا سه‌ریان هه‌ڵداوه‌ و هه‌ر له‌باسكردن نایه‌ن.
ئه‌م په‌یامه‌ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌شه‌ كه‌ له‌ بێئاگایی و دڵپاكییه‌وه‌‌، خه‌ڵه‌تێنراون و دوای ئه‌و گروپانه‌ که‌وتوون. ئێمه‌ له‌ دڵسۆزی و نیازپاکی و خواپه‌رستیی موسڵمانانی کوردی دوور له‌و گرووپانه‌ هیچ گومانێكمان نییه‌. کوردستان وڵاتی پێڕه‌وكارانی هه‌موو ئایین و ئایینزاکانه‌‌ كه‌ به‌ ئازادی و ئاشتی، شانبه‌شانی یه‌کتر پیاده‌ی دابونه‌ریتی ئایینی و ئایینزایی خۆیانی تێدا ده‌که‌ن.
‌ئه‌ندامان و دۆستان و لایه‌نگرانی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسیانه‌ بێباكانه‌ ده‌ڵێن: نه‌ته‌وایه‌تی و كوردایه‌تی و نیشتمانپه‌روه‌ری و كوردستانچێتی ئه‌رك و فه‌رمانی ئێمه‌ نییه‌ و ئێمه‌ موسوڵمانین و خاوه‌نی په‌یامێكی جیهانی و مرۆڤایه‌تین و خۆمان نابه‌ستینه‌وه‌ به‌ ته‌نها نه‌ته‌وه‌یه‌ك و نیشتمانێكه‌وه‌. په‌یامی ئێمه برایه‌تی و ئاشتی و دادپه‌روه‌ری و خۆشگوزه‌رانییه‌ بۆ هه‌موو مرۆڤایه‌تی و هه‌وڵ ده‌ده‌ین هه‌موو مرۆڤایه‌تی ببن به‌ هه‌ڵگری هه‌مان په‌یامی ئێمه‌ و باوه‌ش بۆ ئیسلام و موسوڵمان بوون بكه‌نه‌وه‌. ئیسلام و قورئان به‌رنامه‌ی كاركردن و خه‌بات و جیهادی ئێمه‌یه‌ و جگه‌ له‌ قورئان و رێنماییه‌ ئیسلامییه‌كان، دان به‌ هیچ په‌یام و نووسراو و رێسا و یاسایه‌كی دیكه‌دا ناهێنین. ئێمه‌ بڕوامان به‌ ده‌وڵه‌تی كوردی نییه‌ و ئاڵای كوردستان و مارشی نه‌ته‌وه‌یی كوردی، ئه‌ی ڕه‌قیب، لای ئێمه‌ هیچ مانایه‌كیان‌ نییه‌ و لای ئێمه‌ وه‌ك موسوڵمان ئه‌م شتانه‌ پیرۆز نین و بڕوامان پێیان نییه‌. بۆ ئێمه‌ وه‌ك موسوڵمان و هه‌ڵگرانی په‌یامی ئیسلام و قورئان، ته‌نها ئایینه‌كه‌ و په‌یامه‌كه‌ی خۆمان پیرۆز و پێویست و گرنگن لامان و له‌ داهاتوودا ده‌بێت هه‌موو مرۆڤایه‌تی بێنه‌ ژێر ئاڵای ئیسلامه‌وه‌. ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتمان گرته‌ ده‌ست، ئه‌وا ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ئێمه‌ نه‌بیێت و نه‌یه‌ته‌ ژێر ئاڵای ئیسلامه‌وه‌، مافی ژیانی لای ئێمه‌ نامێنێت و ده‌بێت به‌ سزای ره‌وای خۆی بگه‌یه‌نین.

  • له‌ڕاستیدا ئه‌م په‌یام و وشانه‌یان هه‌ر هه‌موویان دژی كورد و كوردایه‌تین و له‌ خزمه‌تی دوژمنانی كورد و داگیركه‌رانی كوردستاندان. به‌كارهێنانی وشه‌گه‌لی، ئاشتی و دادپه‌روه‌ری و خۆشگوزه‌رانی و مرۆڤایه‌تی له‌لایه‌ن ئه‌وانه‌وه‌، ئه‌وانه‌ هه‌ر هه‌موویان وشه‌ی سه‌وز و سوور و ئامڕازی فریوكارین و فڕیان به‌سه‌ر راستی و به‌رژه‌وه‌ندی و ئاشتی و دادپه‌روه‌ری و خۆشگوزه‌رانیی مرۆڤایه‌تییه‌وه‌ نییه و ته‌نها هه‌ر بۆ خه‌ڵه‌تاندن و به‌كارهێنانی ئه‌و لاوانه‌یه‌، بۆ گه‌یشتن به‌ ویست و خواسته‌ ناڕه‌واكانی ئه‌و لایه‌نانه‌ خۆیانه‌ و بۆ گه‌یشتن به‌رژه‌وه‌ندییه‌ مادییه‌كانیانه‌، هه‌ر بۆ رابوواردن و خۆشگوزه‌رانیی خۆیانه‌ و هیچی دیكه‌‌. سه‌ركرده‌ و به‌رپرسه‌ گه‌وره‌كانی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌، به‌بێئه‌وه‌ی هیچ ئیش و كار و كاسبییه‌ك بكه‌ن، به‌بێئه‌وه‌ی هیچ به‌رهه‌م و هونه‌ر و پیشه‌یه‌كیان بۆ كۆمه‌ڵگا هه‌بێت، به‌بێئه‌وه‌ی ره‌نج بده‌ن و ماندووببن، هه‌ر به‌هۆی نۆكه‌ربوون و وابه‌سته‌بوون و ملكه‌چبوونیان به‌ دوژمنانی كورد و داگیرگه‌رانی كوردستانه‌وه‌، خۆیان هه‌موو خاوه‌نی چه‌ندین ژن و خانوو و ئۆتۆمبێلی گرانبه‌هان و زۆر به‌خۆشی و تێروته‌سه‌لی ده‌ژین، هه‌موو پێداویستته‌كانی خۆشگوزه‌رانیی ژیانیان بۆخۆیان مسۆگه‌ر كردووه‌. ئه‌وانه‌ ئایینی ئیسلام هه‌ر بۆ گه‌یشتن به‌ مه‌به‌ست و ئامانجه‌ تایبه‌تییه‌كانی خۆیان به‌كار ده‌هێنن و له‌ راستی و كاروكرده‌وه‌دا هیچ بڕوایان به‌ ئایین و خواپه‌رستی و ره‌وشتی به‌رزی مرۆڤایه‌تی نییه‌. ئه‌گه‌رنا یه‌زدانی مه‌زن و به‌خشنده‌ و میهره‌بان، چی پێویستییه‌كی به‌و گروپه‌ تێرۆریستانه‌ هه‌یه‌!؟ یان مرۆڤه‌ رۆشنبیر و تێگه‌یشتووه‌كان، نه‌ته‌وه‌ ئازاد و خاوه‌ن شارستانێتییه‌ به‌رز و پێشكه‌وتووه‌كانی جیهان چی پێویستییه‌كییان به‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ بچنه‌ ژێر ئاڵای ئیسلامیی سیاسییه‌وه‌!؟ گومانی تێدا نییه‌ كه‌ ئیسلامیش ئایینێكه‌ وه‌كوو هه‌موو ئایینه‌كانی دیكه‌ی مرۆڤایه‌تی ‌و نابێت تێكه‌ڵی سیاسه‌ت بكرێت و به‌سیاسیی بكرێت. توندوتیژیی ئایینی و به‌سیاسه‌تكردنی ئایین، هیچ پێوه‌ندییه‌كیان به‌ ئایین و خواپه‌رستی و مرۆڤایه‌تییه‌وه‌‌ نییه‌ و له‌راستیدا دژی خودی ئایینه‌كه‌ن‌ و دوژمنی خواپه‌رستی و مرۆڤایه‌تیشن. ئه‌م وشانه‌، ئه‌م رسته‌ بێ باج و بێ ناوه‌ڕۆكانه‌ی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌، ته‌نها بۆ فریودان و خه‌ڵه‌تاندنی لاوانی هه‌ژار و بێده‌ره‌تانی كوردستانه،‌ كه‌ ده‌یانه‌وێت ئه‌و لاوانه بۆ ئامانج و مه‌به‌سته ‌سیاسییه‌ گڵاوه‌كانی خۆیان به‌كار بهێنن و ژیانیان ئالووده‌ی كاری توندوتیژیی بكه‌ن و به‌و بیر و كرده‌وه‌ پڕوپووچ و بێ ناوه‌ڕۆك و بێ كه‌ڵكانه‌وه، ‌ژیان و ته‌مه‌نیان به‌فیڕۆ بده‌ن و سه‌رگه‌ردانیان بكه‌ن.
  • له‌ روانگه‌ی ئه‌و بۆچوونه‌ چه‌وتانه‌ی ئه‌و ئه‌و لایه‌نانه‌وه‌، ئه‌وه‌ تێده‌گه‌ین كه‌ ئه‌وان ته‌نها خه‌بات بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی ئایینی ئیسلام و به‌موسوڵمانكردنی میلله‌تان و به‌ئیسلامكردنی كۆمه‌ڵگاكان ده‌كه‌ن و كوردایه‌تی و كورد و كوردستانیان به‌لاوه‌ گرنگ و مه‌به‌ست نییه‌. به‌رنامه‌ی ئه‌م گروپانه‌ له‌ سه‌رده‌می ئێستادا دروست ده‌کاته‌ جێبه‌جێکردنی به‌رنامه‌ی ده‌وڵه‌ته‌ داگیرکه‌ره‌كانی كوردستان و دوژمنانی كورد، ده‌نا میلله‌تی کورد بۆخۆی له‌ مێژه‌ موسوڵمانه‌ و پێویستی به‌ رابه‌ری و رێنیشانده‌ریی ئه‌و که‌س و گروپانه‌ نییه‌. ئاشكرایه‌ هه‌وه‌ته‌ی ئیسلام په‌یدا بووه‌ و هاتووه‌ته‌ كوردستانه‌وه‌ و كورد به‌موسوڵمانكراوه‌، له‌وكاته‌وه‌ هه‌تا ئێستا زۆرینه‌ی زۆری كورد هه‌ر موسوڵمانه‌ و هه‌موو ئه‌رك و فه‌رمانه‌ ئایینییه‌كانی ئیسلام ئه‌نجام ده‌ده‌ن و له‌ رابردووشدا هه‌روا بووه‌ و زۆرجاریش كورد له‌ مێژووی خۆیدا به‌ ماڵ و سامان و گیان و ژیانه‌وه‌ به‌رگریی له‌ ئیسلام كردووه‌ و به‌هۆی ئایینی ئیسلامه‌وه‌ زۆر زۆر زه‌ره‌رمه‌ند بووه‌. ئه‌ی بۆ پێش راپه‌ڕین و پێش ئه‌م ئازادی و ئاشتی و دیموكراسییه‌ی كه‌ ئێستا هه‌یه‌، هیچ گروپ و لایه‌نێكی ئیسلامیی سیاسیی له‌ كوردستاندا بوونی نه‌بووه‌ و ئه‌م باسوخواسانه‌ له‌ هیچ كه‌س و كۆڕ و كۆمه‌ڵێكه‌وه‌ نه‌بیستراون!؟ هه‌موومان ئه‌م راستییه‌‌ ده‌زانین كه‌ ئه‌م گروپانه‌، ئه‌م كۆڕ و كۆمه‌ڵ و هێزه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌، له‌ سه‌ره‌تای ساڵانی هه‌شتاکانه‌وه‌ دوای دروستبوو‌نی کۆماری ئیسلامیی ئێران، له‌ كوردستاندا په‌یدا بوون و دروستكراون!؟ ئه‌ی كورد هه‌ر موسوڵمان نه‌بووه‌ و ئایینی ئیسلامیش هه‌ر ئایینی زۆرینه‌ی كورد نه‌بووه؟ بۆچی پێشتر هیچ لایه‌نێكی ئیسلامیی سیاسیی له‌ هیچ شۆڕش و راپه‌ڕین و بزووتنه‌وه‌یه‌كی رزگاریی نیشتمانیی كورد و كوردستاندا به‌شدار نه‌بوون و بوونیان نه‌بووه‌!؟ ئیسلام زۆر له‌ مێژه‌ له‌وڵاتی ئێمه‌دا هه‌یه‌ و به‌شێکی به‌رچاوی سه‌رکرده‌ کلاسیكییه‌کانی کورد له‌سه‌ر ئه‌م رێبازه‌ بوون و زیندانی و ئه‌شكه‌نجه‌یان بینیوه‌ و له‌سێداره‌دراون گیانیان به‌خشیوه‌، به‌ڵام خه‌بات و ژیانیان هه‌ر بۆ کورد و کوردستان بووه‌ و ئامانجیان رزگاریی كورد و سه‌ربه‌خۆیی كوردستان بووه‌. رابه‌رانی كورد، موسوڵمان بوون و خۆیان به‌شێک بوون له‌ شۆڕشه‌کانی کورد و له‌ژێر سه‌رکردایه‌تیی شۆڕشدا خه‌باتیان کردوه‌. موسڵمانانی کوردیش دابونه‌ریتی ئایینیانه‌ و ئیسلامیانه‌ی خۆیان له‌ نێو ماڵ و مزگه‌وته‌کانی کوردستاندا دوور له‌ سیاسه‌ت و گروپبازی، به‌ئه‌نجام گه‌یاندووه‌، هیچكاتێكش رێگر نه‌بوون له‌به‌رده‌م تێكۆشان و بزووتنه‌وه‌ی کوردایه‌تیدا.
    ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌، له‌ ئێستادا چه‌ندین گروپی جیاوازن و هه‌ریه‌كه‌یان نۆكه‌ری دوژمنێكی كورد و ده‌وڵه‌تێكی داگیركه‌ری كوردستانن. هێنده‌ به‌رنامه‌ و نه‌خشه‌ی سیاسیی ئێره‌ و ئه‌وێیان هێناوه‌ته‌ كوردستانه‌وه‌، به‌ ئه‌ندازه‌ی ژماره‌ی خۆیان مۆدێلی ده‌سه‌ڵاتی ئێرانی و ئه‌فغانی و تالیبانی و سعوودی و تورکییان سازداوه‌. له‌داهاتوودا هه‌رگروپێکیان ده‌سه‌ڵات بگرنه‌ ده‌ست ئه‌وانی دیكه‌ له‌دژی راده‌بن و ناتوانن له‌ هه‌لومه‌رجێكی سیاسی و دیموکراسی و ئاشتی و ئارامیدا پێکه‌وه‌ هه‌ڵبکه‌ن. ئه‌و گروپانه‌ یان هه‌ریه‌ك له‌و گروپانه‌ ده‌سه‌ڵات بگرنه‌ ده‌ست، ئه‌وه‌ی بونیادنراوه‌، وێرانی ده‌كه‌ن و كوردستان ده‌كه‌ن به‌ گۆمی خوێن. ئێستا هیچ مه‌ترسییه‌كی دوژمنان و داگیركه‌رانمان له‌سه‌ر نه‌ماوه‌، ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ دروستكراوانه‌ ده‌یانه‌وێت به‌خراپ كه‌ڵكوه‌رگرتن له‌م بارودۆخی ئازادی و دیموكراسییه‌ی باشووری كوردستان، هه‌روا به‌ئاسانی و به‌خۆڕایی كورسیی ده‌سه‌ڵاتی كوردستان بگرنه‌ ده‌ست و بودجه‌ و سامان و داهاتی كوردستان بۆ خۆیان به‌رن و به‌رنامه‌ دۆزه‌خی و دواكوتووه‌كانی خۆیان پیاده‌ بكه‌ن و هه‌ر كه‌سێكی كوردپه‌روه‌ر و دڵسۆزی كوردایه‌تی، ئه‌وانه‌ی وه‌ك ئه‌وان نین و وه‌ك ئه‌وان بیرناكه‌نه‌وه‌، هه‌ر ره‌خنه‌یه‌كیان له‌ ده‌م هاته‌ ده‌ره‌وه‌، جه‌سته‌ی بسووتێنن، یان زمانی ببڕن و ده‌ست و پێی ببڕنه‌وه‌ یان به‌ شمشێری عه‌ره‌بی ملی بپه‌ڕێنن!؟
  • ئه‌ندامان و لایه‌نگرانی ئه‌م گروپانه،‌ هیچ وه‌ڵامێكی ژیربێژانه‌ و لۆژكانه‌یان بۆ ئه‌م پرسانه‌‌ نییه‌ و هه‌ر به‌رده‌وام ئه‌و به‌یت و بالۆرانه‌ی خۆیان وه‌ك تووتی ده‌ڵێنه‌وه‌ و هه‌موو هۆش و گۆش و مێشكیان به‌ ئایینی ئیسلام و جیهاد و به‌هه‌شت و دۆزه‌خه‌وه‌ شۆردراوه‌ته‌وه‌ و هیچ فه‌لسه‌فه‌ و زانست و بیروباوه‌ڕ و په‌یڤ و راستییه‌كی تر ناچێته‌ مێشكیانه‌وه‌. ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ به‌شێوه‌یه‌ك ئه‌و لاوه‌ هه‌ژار و بێ ئه‌زموون و به‌سته‌زمانانه‌یان به‌ بیر و ره‌فتاری پڕوپووچه‌وه‌ سه‌رگه‌رم كردوون، كه‌ به‌م شێوه‌یه‌ نه‌ له‌ ئێستا و نه‌ له‌داهاتوودا، هیچ كه‌ڵك و فه‌ڕێكیان بۆ كورد و كوردستان لێچاوه‌ڕوان ناكرێت.
    ئه‌م گروپه ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ هه‌ر كه‌ ده‌م ده‌كه‌نه‌وه‌، باسی گه‌نده‌ڵی و دزی و نادادپه‌روه‌ریی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی كوردی و به‌تایبه‌تی باسی كه‌موكوڕییه‌كانی پارتی و یه‌كێتی ده‌كه‌ن. بێگومان به‌خراپ باسكردن و دوژمنایه‌تی كردنی سیاسه‌تی ده‌سه‌ڵاتی کوردی له‌لایه‌ن ئه‌وانه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ نییه‌ ده‌سه‌ڵات و فه‌رمانڕه‌واییه‌كی دادپه‌روه‌ر و ده‌وڵه‌تێکی سه‌ربه‌خۆی كوردی و كوردستانیمان هه‌بێت، به‌ڵکو بۆ ئه‌وه‌یا‌نه‌ كه‌ مه‌رام و مه‌به‌سته‌‌ سیاسییه ‌ناڕه‌واكانی خۆیانی پێ به‌رنه‌ پێشه‌وه‌. ئێمه‌ش ده‌زانین كه‌ گه‌نده‌ڵی و نادادپه‌روه‌ری و پێشێلكاریی یاسا و ده‌ستوور هه‌یه‌، ئه‌وه‌ راستییه‌ كه‌ هه‌ر كه‌س و هه‌ر رێكخستنێك كار بكات و تێبكۆشێت و چالاك بێت، ئاساییه‌ كه‌ هه‌ڵه‌ش ده‌كات. ناته‌واوی كه‌موكوڕیی و گه‌نده‌ڵیش هه‌ر تایبه‌ت نییه‌ به‌ كۆمه‌ڵگای كوردستانی ئێمه‌، له‌ سه‌رانسه‌ری مێژووی مرۆڤایه‌تییدا ناته‌واوی و كه‌موكوڕی و گه‌نده‌ڵی هه‌ر هه‌بووه‌ و هه‌ر ده‌بێت و هه‌ر ده‌مێنێت. ئێمه‌ لێره‌دا دیسانه‌وه‌ زمانی ره‌خنه‌مان ئاڕاسته‌ی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی کوردی ده‌كه‌ینه‌وه‌ که‌وا به‌هۆی گه‌نده‌ڵكاری و بێ به‌رنامه‌یی و پێڕه‌ونه‌كردنی دادپه‌روه‌ریی كۆمه‌ڵایه‌تی و سه‌روه‌رنه‌بوونی یاسا‌وه‌، هیچ به‌رنامه‌یه‌كی په‌روه‌رده‌ و بارهێنان و فێركارییان بۆ لاوانی كوردستان نه‌بووه‌ و نییه‌ و هیچ پڕۆژه‌ و به‌رنامه‌یه‌كییان نییه‌ كه‌ ئاپۆڕه‌ی لاوانی پێوه‌ خه‌ریك بكه‌ن و هه‌لی كار و ژیان و گوزه‌رانیان بۆ بره‌خسێنن. گه‌نده‌ڵی و بێبه‌رنامه‌یی ده‌سه‌ڵات و بێكاریی لاوان، ئه‌و بۆشایی و بوار و ده‌رفه‌ته‌ له‌باره‌ی بۆ ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ دروستكردوه‌ تا بتوانن ئه‌و لاوانه‌‌ هه‌ڵبخه‌ڵه‌تێنن و دووچاری كاره‌ساتیان بكه‌ن.
    له‌ڕاستیدا گه‌نده‌ڵی، دیارده‌یه‌كی جیهانی و مرۆڤایه‌تییه‌ و له‌ پێشكه‌وتووترین وڵاته‌كانی جیهانیشدا گه‌نده‌ڵی هه‌ر هه‌یه‌ و ئه‌و دیارده‌یه‌ هێشتا له‌ هیچ كۆمه‌ڵگایه‌كدا بنه‌بڕ و چاره‌سه‌ر نه‌كراوه‌. ئێستا ده‌سه‌ڵاتی كوردی و ته‌نانه‌ت یه‌كێتی و پارتیش بۆخۆیان به‌رنامه‌ی چاكسازی و دژایه‌تیی كردنی گه‌نده‌ڵییان له‌به‌رچاو گرتووه‌ و پڕۆژه‌ی چاره‌سه‌ركردنیان بۆ داڕشتووه‌ و هه‌وڵی به‌ئه‌نجامگه‌یاندنی ده‌ده‌ن. به‌ڵام ئه‌مه‌ نابێ ببێته‌ پاساو بۆ گه‌نده‌ڵكاری، پێویسته‌ و ده‌بێت به‌سیسته‌م و به‌ كرده‌وه‌ چاره‌سه‌ری بكه‌ن. ئێمه‌ی هاوبیرانی نه‌ته‌وه‌یی، ره‌خنه‌ ده‌گرین و ناته‌واوی و كه‌موكورییه‌كان باس ده‌كه‌ین، به‌ڵام چاومان شتی باش و جوانیش ده‌بینێت و باسی ئاوه‌دانی و ئاشتی و ئارامی و خۆشگوزه‌رانیی زۆربه‌ی جه‌ماوه‌ریش ده‌كه‌ین، باشووری كوردستان تا ئه‌ندازه‌یه‌كی باش ئاوه‌دان بووه‌ته‌وه‌، ئه‌گه‌ر گه‌نده‌ڵكاری نه‌كرایه‌، به‌و داهات و بودجه‌ زۆره‌ی كوردستان، ده‌بووایه‌ ده‌سه‌ڵات پڕۆژه‌ی زۆرتر و باشتری ئه‌نجام بدایه‌ و ده‌بووایه‌ كێشه‌ی بێكاری و ته‌نگژه‌ی نیشته‌جێبوون چاره‌سه‌ر بكرانایه‌. به‌ڵام به‌ به‌راووورد له‌گه‌ڵ وڵاتانی دیكه‌ی ناوچه‌كه‌دا، ئازادیی ده‌ربرینی بیروڕا و رۆژنامه‌وانیی ئازاد بوونیان هه‌یه‌ و زۆربه‌ی بواره‌ خومه‌تگوزارییه‌كانی ژیانی كۆمه‌ڵگا پێشكه‌وتنیان به‌خۆیانه‌وه‌ بینیوه‌ و هه‌لی كاركردن و خۆپێشخستن و خۆپێگه‌یاندن تا ئه‌ندازه‌یه‌ك بۆ كچان و ئافره‌تانی كوردستان ره‌خسێنراوه‌. به‌ڵام ئه‌مه‌ هه‌موو شتێك نییه‌ و ئه‌ركی سه‌رشانی ده‌سه‌ڵاته‌ كه‌ زۆرتر گرنگی و بایه‌خ به‌ كچان و ژنانی كوردستان‌ بده‌ن و زۆرتر ده‌رفه‌تی پێشكه‌وتن و هه‌لی كار و خزمه‌تگوزاریی ژیانیان بۆ دابین بكه‌ن. هه‌رچه‌نده‌ هه‌موو شتێك هه‌ر خراپ نییه‌ و ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ به‌ چه‌واشه‌كاری ده‌یانه‌وێت ته‌ڕ و وشك پێكه‌وه‌ بسوتێنن، ده‌یانه‌وێت هه‌موو شتێك به‌ ناشیرینی و دزێوی باس بكه‌ن. ئه‌ی ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ بێ رابردووانه‌، بۆچی چاویان ئه‌و هه‌موو ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و بنیادنانه‌وه‌ و گۆڕانكارییانه‌ی كوردستانی وێرانكراو و سوتێنراو نابینێت. ئه‌ی بۆ ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ توندڕه‌وانه‌ باسی ئه‌وه‌ ناكه‌ن كه‌ به‌هۆی به‌رنامه‌ پاشكه‌وتوو و توندڕه‌وییه‌كانی خۆیانه‌وه‌ چه‌ندین هه‌زار له‌ كچان و ئافره‌تانی بێتاوانی باشووری كوردستان، به‌ تۆمه‌تی بێڕه‌وشتی و به‌بیانووی ئابڕووپه‌رستییه‌وه‌ تێرۆر كراون. هه‌وه‌ته‌ی ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ توندڕه‌وانه‌ دروستكراون، كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان زۆرتر بوون و ئاگر جه‌سته‌ی هه‌زاران له‌ كچان و ئافره‌تی بێتاوانی سووتاندووه‌. چه‌ند ساڵێكه‌ به‌هۆی بوون و چالاكییه‌كانی ئه‌م گروپانه‌وه‌، توندوتیژیی ئایینی و ره‌گه‌زی په‌یدابووه‌ و په‌ره‌ی سه‌ندووه‌ كه‌ ئه‌م دیارده‌ خراپانه‌ پێشتر هه‌رگیز به‌م شێوه‌یه‌ پێشینه‌یان له‌نێو كورد و كۆمه‌ڵگای كوردستاندا نه‌بووه‌.
    ئێمه‌ ده‌پرسین:كامانه‌ن پڕۆژه‌ی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و چاكسازیی كۆمه‌ڵایه‌تی و خزمه‌تگوزارییه‌كانی ئه‌و‌ گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ بۆ كۆمه‌ڵگای كوردستان!؟ ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ ته‌نها له‌ چه‌ند ساڵانێكی رابردوودا به‌ مه‌به‌ستی به‌عه‌ره‌بكردنی كۆمه‌ڵگای كوردستان و بۆ به‌رژه‌وه‌ندنی عه‌ره‌بستانی سعودی و میرنشینه‌ عه‌ره‌بییه‌كانی كه‌نداو، به‌هه‌زاران مزگه‌وتی مۆدێلی كه‌نداو و سعودییان له‌ باشووری كوردستاندا دروستكردووه‌. ئاماژه‌كردن به‌م دیارده‌یه لێره‌دا،‌ مه‌به‌ست ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ دروست كردنی مزگه‌وت به‌ كارێكی ناپێویست و خراپ باس بكرێت، به‌ڵام ئه‌مڕۆ له‌م باشووری كوردستانه‌دا، به‌م‌ پێوانه‌ جوگرافییه‌ كه‌مه‌‌وه‌، زۆرتر له‌ پێنج هه‌زار مزگه‌وت هه‌یه‌. له‌ هیچ وڵاتێكی عه‌ره‌بیدا كه‌ ئایینه‌كه‌ به‌زمانی خۆیانه‌ و هی خۆیانه‌، هێنده‌ی باشووری كوردستان مزگه‌وتییان تێدا نییه‌!؟ سه‌رباری ئه‌مه‌ش له‌ هیچ شار و گوند و شارۆچكه‌یه‌كی باشووری كورستاندا یه‌ك مه‌ڵبه‌ندی رۆشنبیریی نه‌ته‌وه‌یی بوونی نییه‌ كه‌ لاوانی كوردستان و نه‌وه‌ی نوێ به‌گیانی كوردایه‌تی و نه‌ته‌وه‌په‌روه‌ری و نیشتمانپه‌روه‌ری و پێشكه‌وتنخوازی‌ په‌روه‌رده‌یان بكات و به‌ ئاڕاسته‌ی خزمه‌تكردن و خۆشه‌ویستیی كورد و كوردستاندا بیانبات!؟ ئه‌و مزگه‌وتانه‌، زۆربه‌ی زۆریان له‌م ساڵانه‌ی دواییدا به‌ مه‌به‌ستی سیاسی و بۆ به‌عه‌ره‌بكردنی كورد و به‌ئیسلامیكردنی كۆمه‌ڵگای كوردستان دروستكراون، سه‌رباری ئه‌مه‌ش بۆ هه‌ر مزگه‌وته‌ی دوو مه‌لا و دوو مجێور و چه‌ندین كارمه‌ند و خزمه‌تگوزاری تر ته‌رخانكراون بۆ خزمه‌وت و به‌ڕێوه‌بردنیان‌، له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ كاره‌با و ئاوی به‌رده‌وامییان بۆ دابینكراوه‌، ئه‌مه‌ هه‌مووی له‌سه‌ر بودجه‌ی كۆمه‌ڵگای كوردستانه‌، ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا كه‌ به‌ هه‌زاران ماڵ و خێزانی هه‌ژاری كوردستان بێبه‌رین له‌ ئاوی پاك و كاره‌با!؟ پرسیاره‌كه‌ لێره‌دا ئه‌مه‌یه‌ كه‌ ئه‌م له‌شكره‌ فره‌زۆر و زیاد له‌پێویسته‌ی مه‌لایان و مجێوران و فه‌قێیان و كارمه‌ندانی تری ئه‌و هه‌موو مزگه‌وتانه‌، به‌رهه‌مییان چییه‌ بۆ كۆ‌مه‌ڵگا و بۆ پێشكه‌وتن و بۆ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی كوردستان!؟ ئه‌مانه‌ به‌ئاشكرا به‌به‌رچاوی ده‌سه‌ڵات و پارتی و یه‌كێتییه‌وه‌ مزگه‌وته‌كانیان كردووه‌ به‌ شوێنی به‌عه‌ره‌بكردنی لاوانی كوردستان و به‌ كارگه‌ی به‌رهه‌مهێنانی تێرۆریستان و به‌ بنكه‌ی كاری توندڕه‌وی و توندوتیژیی ئایینییانه‌. سه‌كۆی مزگه‌وته‌كان بۆ خوێندنه‌وه‌ی وتاری ئایینی توندوتیژانه‌ و له‌كه‌داركردن و ناشیرین پیشاندانی ده‌سه‌ڵاتی كوردی، به‌تایبه‌تی دژی یه‌كێتی و پارتی به‌كار ده‌هێنرێن، به‌بێئه‌وه‌ی هه‌تا ئێستا ده‌سه‌ڵاتی كوردی و یه‌كێتی و پارتی هبچ لێپرسینه‌وه‌ و لێپێچانه‌وه‌یه‌كی یاسایی ئه‌و كاره‌ توندڕه‌وییانه‌ی ئه‌و مه‌لایانه‌ و ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ توندڕه‌وانه‌یان كردبێت!؟ ئه‌و گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌، ئه‌وه‌یان بیرچووه‌ته‌وه‌ یان له‌ بیرخۆیانی ده‌به‌نه‌وه‌ كه‌ هه‌ر (یه‌كێتی و پارتی و سۆسیالیست و شیوعی و پاسۆك) بوون كه‌ كوردایه‌تییان ده‌كرد و له‌ هه‌موو شاخ و گوند و‌ شارۆچكه‌ و شارێكی كورستاندا رووبه‌رووی ئه‌و دوژمنه‌ به‌هێز و دڕنده‌ و ده‌ستنه‌پارێزه‌ ده‌بوونه‌وه‌، هه‌ر ئه‌م لایه‌نه‌ شۆڕشگیڕانه‌ بوون به‌و رابردووه‌ پڕ له‌ خه‌بات و تێكۆشانه‌یان، به‌ خوێنی گه‌شی هه‌زاران پێشمه‌رگه‌ی جه‌نگاوه‌ر و كۆڵنه‌ده‌ر، ئه‌مڕۆیان بۆ دروست كردووین. ئه‌م ئازادی و ئاشتی و ئارامی و دیموكراسی و خۆشگوزه‌رانی و ئاوه‌دانییه‌ی ئه‌مڕۆ‌ی باشووری كوردستان هه‌ر به‌رهه‌می كوردایه‌تی و رابردووی پڕ له‌ تێكۆشان و كۆڵنه‌دانی ئه‌وان و هه‌موو جه‌ماوه‌ری شۆڕشگێڕی كوردستانه‌، نه‌ك ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌ به‌كرێگیراوه‌ تازه‌دروستكراوانه‌ كه‌ هیچ رابردوو و شانازییه‌كی پێشمه‌رگایه‌تی و شۆڕشگێڕایه‌تی و تێكۆشانی كوردایه‌تییان له‌ كوردستاندا نه‌بووه‌ و نییه‌ و ناشیان بێت.
    ئێمه‌ی هاوبیرانی نه‌ته‌وه‌یی، له‌ روانگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندیی كوردایه‌تییه‌وه‌، به‌ ئه‌رك و فه‌رمانی سه‌رشانی خۆمانمانزانی كه‌ ئه‌م په‌یام و هۆشدارییه‌ بۆ ئێستا و بۆ داهاتوو ئاڕاسته‌ بكه‌ین. ئامانج و مه‌به‌ستی ئه‌م په‌یامه‌ ته‌نها بۆ مانه‌وه‌ و به‌رده‌وامیی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ كوردییه‌ی خۆمان و بۆ پاراستنی ئه‌م ئازادی و ئاشتی و دیموكراسی و ئارامی و ئاوه‌دانییه‌ی باشووری كو‌ردستانه‌، هه‌ربۆیه‌ لێره‌وه‌ داوا له‌ ده‌سه‌ڵات و له‌ هه‌موو جه‌ماوه‌ری تێكۆشه‌ر و دڵسۆزی كوردستان ده‌كه‌ین كه‌ به‌چاوی دوژمن و به‌كرێگیراو و نۆكه‌ری دوژمنانی كورد و داگیركه‌رانی كوردستان سه‌یری ئه‌م گروپه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌‌ بكه‌ن و به‌ هیچ جۆرێك كۆمه‌كیان پێ مه‌كه‌ن و هیچ پشتیوانییه‌كیان مه‌كه‌ن. پێویسته‌ ده‌سه‌ڵات به‌ بڕیاری یاسایی و به‌ دادگا و ده‌ستووری كوردستان، ئیسلامیی سیاسیی و هه‌موو چالاكی و كاروكرده‌وه‌یه‌كی توندڕه‌وییانه‌ و توندوتیژانه‌ی ئایینی یاساخ بكه‌ن و بۆ هه‌میشه‌ جه‌سته‌ی كورد و كۆمه‌ڵگای كوردستان له‌م شێرپه‌نجانه‌‌ رزگار بكه‌ن.
    له‌ كۆتاییدا پێویسته‌ ئه‌و راستییه‌ش وه‌بیر ده‌سه‌ڵات و پارتی و یه‌كێتی بهێنینه‌وه‌ كه‌ ئه‌مڕۆ له‌ باشووری كوردستاندا تاكه‌ یه‌ك رێكخستنی نه‌ته‌وه‌یی بوونی نییه‌. ده‌سه‌ڵات و پارتی و یه‌كێتی ئاماده‌ نه‌بوون و نین كه‌ مۆڵه‌تی یاسایی، به‌ هیچ پارت و رێكخستنێكی نه‌ته‌وه‌یی كوردی و كوردستانی بده‌ن. شایانی باسه‌ و جێگه‌ی داخ و سه‌رسوڕمانه‌ كه‌ رابردوودا تاكه‌ پارتێكی نه‌ته‌وه‌یی شۆڕشگێر و پێشكه‌وتنخواز‌، (پاسۆك) بوو كه‌ هه‌بوو، ئه‌ویشیان له‌نێو پارتیدا توانده‌وه‌ و ئێستا له‌ سه‌رانسه‌ری باشووری كوردستاندا یه‌ك رێكخستنی نه‌ته‌وه‌یی نییه‌ كه‌ ده‌سه‌ڵات و پارتی و یه‌كێتی بواری هه‌بوون و مۆڵه‌تی كاركردنی یاساییان پێدابێت!؟ رێكخستنێكی نه‌ته‌وه‌یی و پێشكه‌وتنخواز و سه‌رده‌مییانه‌، پێداویستییه‌كی گرنگ و پێویستی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستایه‌ بۆ كورد و كوردایه‌تی. هاوبیرانی نه‌ته‌وه‌یی، چه‌ندین جار داخوازیی مۆڵه‌تی كاركردنی ئاشكرا و یاساییان له‌ ده‌سه‌ڵات و پارتی و یه‌كێتی كردووه‌ و هه‌تا ئێستا هیچ وه‌ڵامێكیان له‌و لایه‌نانه‌وه‌ وه‌رنه‌گرتووه‌ته‌وه‌ كه‌ ئه‌م ره‌فتار و هه‌ڵوێستانه‌یان بۆ ئێمه‌ و بۆ هه‌موو كورد و كوردستانییه‌كی نیشتمانپه‌روه‌ر و دڵسۆز، جێگای نیگه‌رانی و گومانه‌!؟
    به‌ره‌و ئازادی و دیموكراسی و ئاشتی و ئارامی و ئاوه‌دانیی زۆرتر بۆ كۆمه‌ڵگای كوردستان.
    به‌ره‌و چه‌سپاندنی یاسا و دادپه‌روه‌ریی كۆمه‌ڵایه‌تی …. به‌ره‌و كۆمه‌ڵگایه‌كی ئازاد و یه‌كسان.
    هه‌ر شه‌كاوه‌ بێت ئاڵای پیرۆزی كوردستان.
    هه‌ر بژی بیری نه‌ته‌وه‌یی كوردی.
    سه‌ری رێز و ملكه‌چی بۆ گیانبه‌خشیووانی ئازادیی كورد و سه‌ربه‌خۆیی كوردستان داده‌نه‌وێنین.

هاوبیرانی نه‌ته‌وه‌یی له‌ باشووری كوردستان

١٥/٥/٢٠١١

ده‌سه‌ڵاتی باشووری کوردستان و پاشماوه‌کانی به‌عه‌ره‌بکردن و ئه‌نفالچێتی و به‌عسيزم!
ده‌سه‌ڵاتی سياسی و کارگێڕی و به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌مڕۆی باشووری کوردستان،‌ به‌کرده‌وه‌ پێکهاتووه‌ له دوو پارت و هێزی گه‌وره‌ی وه‌کو پارتی و يه‌کێتی که‌ خاوه‌نی هه‌زاران پێشمه‌رگه‌ی چه‌کدار و ئازا و دڵسۆزن، خاوه‌نی هێزێكی زۆرى پۆليس و ئاساييش و هێزی دژه‌تێرۆری چه‌کداری ئاماده‌کراون، خاوه‌نی هه‌زاران که‌سی سه‌ربه‌ پاراستن و ده‌زگای زانيارين، که‌چی هيچ کاميان ناتوانن و نا‌وێرن، يه‌ک وشه‌ بنووسن، يه‌ک هه‌ڵوێست وه‌رگرن، يه‌ک کرده‌وه‌ بنوێنن به‌رامبه‌ر چه‌ند به‌ناو مه‌لايه‌ک که ‌ئايينی ئيسلام به‌ خراپترين شێوه‌ دژی کورد و کوردايه‌تی به‌کار ده‌هێنن. به‌ناوی ئايينی ئيسلامه‌وه به‌ ئاره‌زووی خۆيان فه‌تووای نادادپه‌روه‌رانه‌ و نامرۆڤانه‌ دژی کوردايه‌تی، دژی رۆشنبيران و هونه‌رمه‌ندا و نووسه‌ران و شانۆکاران و نيگارکێشان، ده‌رده‌که‌ن. به‌ فه‌تووای ئيسلامی، نووسه‌ران و رۆشنبيران و ره‌خنه‌گرانی کورد و كوردستان شاربه‌ده‌ر و نيشتمانبه‌ده‌ر ده‌که‌ن، رۆژانه‌ له‌سه‌ر سه‌کۆی مزگه‌وته‌کانه‌وه‌ زۆرترين و بێزراوترين سووکايه‌تی به‌ ئافره‌تان، به‌کچان و خوشکان و دايکانی كورد و کوردستان ده‌که‌ن، دژی جلوبه‌رگی کورديی ئافره‌تانی کوردن، دژی (ئه‌ی ره‌قيب)، مارشی نه‌ته‌وه‌يی کوردين، دژی ئاڵای کوردستان و دژی هه‌موو به‌ها و پیرۆزييه‌کانی نه‌ته‌وه‌ی کوردن، رۆژانه‌ به‌ ده‌يان وتار و لێدوان و گرته‌‌ی ڤيدۆيی دژی هه‌موو ديارده‌ پێشکه‌وتووه‌کانی ژيان و دژی هه‌موو به‌ها پيرۆزه‌کانی کوردايه‌تی و کورده‌واری بڵاو ده‌که‌نه‌وه‌، ئه‌و گروپه‌ ئيسلامييه‌ سياسييه‌ دروستکراوانه‌ی ئه‌مڕۆی باشووری کوردستان، راسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆ، چ خۆيان و چ له‌لايه‌ن ئه‌و مه‌لا سياسييه‌ مووچه‌خۆرانه‌ی وابه‌سته‌ی خۆيانه‌وه‌، به‌هه‌موو شێوه‌يه‌ک له هه‌وڵ و هه‌ڵپه‌ی به‌ئيسلامی کردنی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستاندان. ده‌يانه‌وێت به‌ ياسا و رێسا دواکه‌وتووه‌کانی 1400 ساڵ له‌مه‌وبه‌ری عه‌ره‌بستانی سعودی، کۆمه‌ڵگه‌ی کورده‌واری به‌ڕێوه‌به‌رن. که‌چی ئه‌م دوو سه‌رکردايه‌تييه‌ی پارتی و يه‌کێتی، بێگومان به‌ بزووتنه‌وه‌ی گۆڕانی‌ به‌رهه‌ڵستکاريشه‌وه‌، به‌ پارته‌ بچووکه‌ مووچه‌خۆره‌کانی ديکه‌شه‌وه‌، هه‌تا ئێستا سه‌باره‌ت به‌م کێشانه‌، هيچ کاردانه‌وه‌يه‌کيان نه‌بووه‌ و نييه‌؟! هیچ هه‌ڵوێستێکيان نه‌بووه‌ و نييه‌، هيچ لێپێچينه‌وه‌يه‌کی ياساييان به‌رامبه‌ر ئه‌و گروپ و مه‌لا سياسييانه‌دا نه‌کردووه‌ و رووبه‌ڕووی دادگه‌يان نه‌کردوونه‌ته‌وه‌، هه‌ر هيچيان نه‌کردووه‌؟!، به‌ڵام ئه‌گه‌ر‌ نه‌ته‌وه‌ييه‌ کوردپه‌روه‌ره‌ دڵسۆزه‌کان له‌ کوردستاندا کۆبوونه‌وه‌يه‌ک بکه‌ن و چالاکييه‌ک ئه‌نجام بده‌ن يان به‌ياننامه‌يه‌ک ده‌ربکه‌ن، خێرا ئاساييش و پاراستن و ده‌زگای زانياری ده‌که‌ونه‌ خۆيان و ده‌که‌ونه‌ هه‌ڕه‌شه‌ و گوڕه‌شه‌ له‌ نه‌ته‌وه‌ييه‌کانی کورد، وه‌ک له‌ رابردوودا چه‌ندين هه‌ڵوێستی له‌م شێوه‌يه‌مان لێبينيون؟! ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ کوردييه‌ بوار و مۆڵه‌تی هه‌بوون و کارکردن به‌ هيچ رێکخستنێکی نه‌ته‌وه‌يی نادات، هه‌ر که‌س و کۆڕ و کۆمه‌ڵ و رێکخستنێک باسی ئازاديی کورد و يه‌کگرتنه‌وه‌ و سه‌ربه‌خۆيی کوردستان بکات، باسی راگه‌ياند و پێکهێنانی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌يی و نيشتمانيی کورد و کوردستان بکات، خێرا رووبه‌ڕووی هه‌ڕه‌شه‌ی ده‌که‌نه‌وه‌؟!. ته‌نانه‌ت بوار و مۆڵه‌تی هه‌بوون و کارکردنی ياسايی به‌ تاکه‌ سه‌نته‌رێکی رۆشنبيريی نه‌ته‌وه‌يی ناده‌ن، ئه‌مه‌ چی جۆره‌ ده‌سه‌ڵاتێکه‌؟! ئه‌مه‌ چی جۆره‌ مۆدێلێکه‌ له‌ کورد بوون و کوردستانی بوون؟! ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ کوردييه‌ ئه‌گه‌ر هه‌ر به‌م شێوه‌يه‌ی ئه‌مڕۆ بمێنێته‌وه‌ و هيچ هه‌ڵوێستێکی خه‌مخۆرانه‌ وه‌رنه‌گرێ و هيچ هه‌وڵێکی گۆڕانکاری کردن له‌م بارودۆخه‌ خراپه‌ی ئه‌مڕۆدا نه‌دات، ئيتر ده‌سه‌ڵاتێکی له‌م بابه‌ته‌ شايه‌نی فه‌رمانڕه‌وايی کردنى ميلله‌ت نابێت، شايسته‌ی ئه‌وه‌ نابێت ميلله‌ت به‌ نوێنه‌ری خۆيانی بزانن، ئه‌م جۆره‌ ده‌سه‌ڵاته‌ هه‌ر ته‌نها شايسته‌ی ئه‌وه‌ ده‌بێت، چاره‌نووس بيخاته‌ ناو ئه‌و گۆڕه‌ به‌کۆمه‌ڵه‌وه‌ که‌ ئيسلامييه‌ سياسييه‌کان، به‌هاوکاری و کۆمه‌کی دوژمنانی کورد و داگيرکه‌رانی کوردستان، به‌رده‌وام و به‌ هه‌موو شێوه‌ و شێوازێک هه‌ر خه‌ريکی هه‌ڵکه‌ندنی ئه‌و گۆڕه گه‌وره‌يه‌ن؟!. که‌ ئه‌وه‌یش روويدا، ئه‌وسا ئه‌و کوردستانه‌ به‌ئيسلاميکراوه‌، له‌ هه‌موو وێرانکاری و پاشکه‌وتنێکدا، له‌ زه‌وت کردنی ئازادييه‌ تاکه‌ که‌سييه‌کاندا، له‌ سووکايه‌تی کردن به‌ کچان و ژنانی کوردستاندا، له‌ هه‌موو جۆره‌ جه‌وساندنه‌وه‌ و ئه‌شکه‌نجه‌دان و کوشتوبڕێکی مرۆڤه‌ ئازاديخوازه‌کاندا، له‌ هه‌موو ديارده‌ خراپه‌کاندا، بۆڕی ئێرانی ئيسلامی و ئه‌فگانستانی تاڵيبان و پاکستان و سعودييه‌ و سودان و سۆماڵ و سوريا و ميسر ده‌داته‌وه‌. زۆر به‌داخه‌وه‌ ئێستا به‌ره‌و ئه‌و چاره‌نووسه‌ ره‌ش و ترسناکه‌ ده‌ڕۆين ….. ئه‌م گروپه‌ ئيسلامييه‌ سياسييانه‌ هيچ رابردوويه‌کی تێکۆشان و کوردايه‌تييان نه‌بووه‌ و نييه‌، ته‌نانه‌ت يه‌ک فيشه‌کيشيان نه‌ناوه به‌ دوژمنانی کورد و داگيرکه‌رانی کوردستانه‌وه‌، ئه‌مانه‌‌ بۆ خۆده‌رخستن و خۆ ژياندن و خۆ سه‌رمايه‌دارکردن و به‌ئيسلام کردنی کۆمه‌ڵگه‌ی کورده‌واری، به‌ خراپ که‌ڵکيان له‌و ئازادی و دێمۆکراسييه‌ی باشووری کوردستان وه‌رگرتووه. با بپرسين که‌ ئه‌مانه‌ له‌سه‌رده‌می به‌عسييه‌ فاشيسته‌کاندا، له‌ کاتی ئه‌نفال کردن و وێرانکردن و سووتاندنی کوردستاندا له‌ کوێ بوون؟! پرسياره‌که‌ ئه‌مه‌يه‌، بۆچی ئه‌م گروپه‌ ئيسلامييه‌ سياسيانه‌ دوای نه‌مانی به‌عسييه‌کان دروستکران؟! روون و ئاشکرايه‌ که ئه‌مانه‌ له‌ باشووری کوردستاندا نوێنه‌ری به‌رژه‌وه‌ندييه‌ گڵاوه‌کانی دوژمنانی کورد و داگيرکه‌رانی کوردستانن و به‌ هه‌موو شێوه‌يه‌ک بێبه‌رين له‌ کوردايه‌تی. ئه‌مانه‌ ژه‌هری عه‌ره‌بچێتی و عروبه‌ له‌ کوردستاندا بڵاوده‌که‌نه‌وه‌ و ئه‌نفالچين و ئه‌نفالی فه‌رهه‌نگ و دابونه‌ريتی ره‌سه‌نی کوردی ده‌که‌ن، ناوی کوردی ناهێڵن و بره‌و به‌وه‌ ده‌ده‌ن ناوه‌کان هه‌مووی ئيسلامیی عه‌ره‌بی بێت، جلوبه‌رگی ره‌سه‌نی کورده‌واری ناهێڵن و بره‌و به‌ جبه‌‌ و له‌چک و باڵاپۆشی ناشيرين و ناشارستانيی ميرنشينه‌کانی که‌نداو و عه‌ره‌بستانی سعودی ده‌ده‌. ئه‌گه‌ر ئێمه‌ی کورد بمانه‌وێت وه‌کو کورد و کوردستانی بمێنينه‌وه‌ و خراپکترين و ترسناکترين و ره‌شترين چاره‌نووس چاوه‌ڕوانمان نه‌کات، پێويسته‌ و ده‌بێت، سنوور بۆ ئه‌و مه‌لا‌ سياسييانه‌ دابنرێت، ده‌بێ به‌ ياسا مۆڵه‌تی هه‌بوون و کارکردن و چالاکی له‌و گروپه‌ ئيسلامييه‌ سياسييانه‌ بسه‌ندرێته‌وه و به‌ياسا ياساخ بکرێن. بێگومان ئه‌وه‌ راستييه‌کی به‌ڵگه‌نه‌ويسته‌ که‌ ئێمه‌ی مرۆڤ پێويستمان به‌ خوايه‌ نه‌ک به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، خوايه‌ک که‌ ئافه‌ريده‌کاری هه‌موو بوون و بوونه‌وه‌رێکه‌، پێويستی به‌ سياسه‌ت كردن و رێکخستنی سياسيی نييه‌. خوای به‌خشنده‌ و دلۆڤان و ميهره‌بان پێويستی به‌وه‌ نييه‌ که‌ چه‌ند مه‌لايه‌کی سياسی، يان چه‌ند بازرگانێکی سياسيی خۆيان بکه‌ن به‌ نێردراو و نوێنه‌ری ئه‌و و به‌ناوی خواوه‌ سووکايه‌تی به‌ مرۆڤ و مرۆڤايه‌تی بکه‌ن، خه‌ڵکی بێتاوان ئه‌شکه‌نجه‌ بده‌ن و ديليان بکه‌ن و بيانسووتێنن و بيانکوژن. ده‌بێت له‌پێناوی به‌رژه‌وه‌نديی گشتيی کۆمه‌ڵگه‌دا، رێگا نه‌درێت به‌ هيچ شێوه‌يه‌ک ئايين تێکه‌ڵێ سياسه‌ت بکرێت و ده‌بێت ئايين له‌ ده‌سه‌ڵاتی سياسی جيابکرێته‌وه‌ و ئه‌و دوو دامه‌زراوه‌ جياوازه‌ هه‌رگيز تێکه‌ڵی يه‌کتر نه‌کرێن. لێره‌دا پێويسته‌ راستييه‌کی ديکه‌ش باس بکه‌ين که‌ مه‌لا به‌ڕێزه‌کانی جاران، هه‌موويان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که کاروباری ئايينييان به‌ڕێوه‌ده‌برد، له‌ هه‌مانکاتدا کوردايه‌تيشيان ده‌کرد و ئاييندارييه‌‌که‌يان هه‌رگيز رێگری کوردبوون و کوردايه‌تی کردنيان نه‌بووه‌. ئه‌مڕۆش مه‌لای دڵسۆز و نيشتمانپه‌روه‌ر و چاکه‌خوازمان زۆر هه‌ن‌ و نابێت ئه‌م مه‌لا به‌‌ڕێزانه‌ تێکه‌ڵی ئه‌و مه‌لا سياسييانه‌ بکرێن که‌ له‌ کاروباری ئايينيی خۆيان دوورکه‌وتونه‌ته‌وه‌ و ئه‌و گروپه‌ ئيسلامييه‌ سياسييانه‌ به‌‌ مه‌به‌ستی سياسيی و بۆ به‌رژه‌وه‌نديی خۆيان و بۆ خراپکاری و چه‌واشه‌کارى، به‌خراپ به‌کاريان ده‌هێنن. ئه‌مانه‌ ژه‌هری عه‌ره‌بچێتی و عروبه‌ له‌ کوردستاندا بڵاوده‌که‌نه‌وه‌ و ئه‌نفالچين و ئه‌نفالی فه‌رهه‌نگ و دابونه‌ريتی ره‌سه‌نی کوردی ده‌که‌ن، ناوی کوردی ناهێڵن و بره‌و به‌وه‌ ده‌ده‌ن ناوه‌کان هه‌مووی ئيسلامیی عه‌ره‌بی بێت، جلوبه‌رگی ره‌سه‌نی کورده‌واری ناهێڵن و بره‌و به‌ جبه‌‌ و له‌چک و باڵاپۆشی ناشيرين و ناشارستانيی ميرنشينه‌کانی که‌نداو و عه‌ره‌بستانی سعودی ده‌ده‌ن.

ئه‌گه‌ر ئه‌م ئيسلامييه‌ سياسييانه‌ ده‌سه‌ڵاتی سياسيی بگرنه‌ ده‌ست و ببنه‌ فه‌رمانڕه‌وای کوردستان، کۆمه‌ڵگه‌ی کورده‌واری ده‌چێته‌ تاريکترين و ترسناکترين و ناخۆشترين بارودۆخی ژيانه‌وه‌. ئه‌وساش هه‌موو کورد و کوردستانييه‌کی پاک و دڵسۆز، هه‌موو ئازاديخواز و پێشکه‌وتنخوازێک، هه‌ر ئه‌و رێگه‌چارانه‌يان بۆ ده‌مێنێته‌وه‌ که‌ يان ده‌بێت کوردستان به‌جێبهێڵن، يان ده‌بێت ملکه‌ج بکه‌ن و به‌ کۆيله‌يی رازيبن، يان ده‌بێت ديسانه‌وه له‌ سفره‌وه‌ ده‌ست پێبکه‌نه‌وه‌؟!.
به‌ره‌و جياکردنه‌وه‌ی ئايين له‌ سياسه‌ت و له‌ پارتايه‌تی و له‌ ده‌وڵه‌تداری.
به‌ره‌و سه‌روه‌ريی یاسا و دادپه‌روه‌ریی كۆمه‌ڵایه‌تی.
به‌ره‌و كوردستانێكی ئازاد و يه‌کگرتوو و سه‌ربه‌خۆ.
هه‌ر به‌رز و شه‌كاوه‌ بێت ئاڵای پیرۆزی كوردستان.
هاوبيرانی نه‌ته‌وه‌ىی له‌ باشووری کوردستان
١٧/٥/٢٠١٣




میتافیكشن و لێگرتنەوەی سیاقخوازی.. لێكۆڵینەوە عەلی شێخ عومەر

لەبارەی چیرۆکی «دەمەو عەسرانێک»ی سەڵاح شوان

لێگرتنەوەی وێنەی ئاماژەدار، هێزێكی گەورە بە لێكدانەوە دەبەخشێت، بە كردەی هەڵوەشاندنەوە و ترجاندن، كەرەستەكانی چەمكی تێگەیشتن زەمینەیەكی بە پیت بۆ وەڵامدانەوەی وەرگر واڵادەكات،مانا تەنیا لە فۆرم و پێكهاتەی ئیستێتیكی دا،كورتناكرێتەوە، بەڵكو لە دەرووی پەسەنێكی مەبەستداری ناوكۆی دەق دا گەمەی خۆیدەكات، لە بنیادی دەقدا، چەكەرە بە بەهای چەمكی گێڕانەوە دەدات، دەبێتە پاڵپشتێ، هەر یەك لە ڕەگەزەدیارەكانی چیرۆك دەخاتە ڕوو، مانا بەرهەمدێنێ، لە هەمان كاتدا، بە تەكنیكی میتاگێڕانەوە، خۆدواندن وێنەو فلاشفۆوەردەوە دەست و پەنجە لەتەك پێكهاتەكانی دیمەنی میتافیكشن نەرمدەكات، وێنە لەدوای وێنە، گێڕانەوە لەنێو گێڕانەوە، چیرۆك لەنێو چیرۆك، چڕكردنەوە، برٍین، لابردن، كورتكردنەوەو كۆلاجكردن، داكەوتەكان دەخاتەڕوو،چەمكی هاودژەكان، لەنێو دوو گێڕانەوەو تێڕوانیندا، تراژیدیاو پارادۆكس ئاشكرادەكات، چیرۆكی “دەم و عەسرانێك”1 چیرۆكێكی نایابی “سەڵاح شوان”ە، هەرچەند ئەم نووسەرە زیاتر وەك شاعیر ناسراوە، وەلێ لە ئاست كورتە چیرۆكیشدا دەست ڕەنگینە، چەندین كورتە چیرۆكی سەركەوتووی هەیە، لە ئاست وەرگردا هەمیشە پرسیار دروستدەكات،ڕایەڵەكانی دەروشاندنەوەی ڕووداوەكانی دەق دەكاتە بەهای تابلۆی دەقێك، چیرۆكێك، ئەستەمە لەسەردەمە جیاوازەكانی خوێنەردا، لە هەست و نەست دا كاڵبێتەوە،دەنگ وڕەنگی چیرۆكەكانی، دەتوانێچێوەی زەمەنی قۆناغە جیاوازەكانی سەردەم ببڕێت، لەنێو ئەدەبی نوێخوازییدا خۆی بە نەمری ببینێ، چیرۆكی “دەم و عەسرانێك” لە ئاست ماناسازی ودەلالی دا، ناونیشانێكە هەڵگڕی پێكهاتەیەكە بە پۆشاكی ڕیالیزمەوە چیرۆكی خەیاڵئامێزە، میتاگێڕانەوەیەكە حەكایەتخوان بەگێڕانەوەی وێنەیی لە داكەوتەكانی كارەكتەرجیانابێتەوە، هەردوو بە هەماهەنگی دەستپێدەكەن، لە ئاست سووژە وخودگەراییدا،دەرخەی پێگەی كارەكتەرە، ئاماژەی زەمەنێكە، بە ئاستی چینایەتیەوە پەیوەستكراوە، لە پێگەی كاتدا زەمەنی عەسر شوێنی گومانە، لە برجوازی بچووكدا خۆی دەنوێنێ، نە ڕوونە وەك شەبەقی سەرلەبەیانی چینی چەوساوە، نە كۆتا وەختی ڕۆژئاوابوونیچینی ناوەندە، ووردە برجوازییە، دووڕەگ و ڕەنگە نە ڕەنگی سپییە نە سوورە.

لێكەوتەكانی میتاگێڕانەوە

هەر لە بەراییەوە چیرۆكی “دەم و عەسرانێك” لەتەك پێوەركانی چیرۆكی كلاسیكیدا لادانێك بنەڕەتی فەراهەمدەكات، حەكایەتخوان كەم شتزانە، لە ئاریشەی دیتنەوە سۆسەی كارەكتەر دەكات، لە پشتیەوە وەستاوە، زانیاری نیشاندەدات،حەكایەتخوان بە كەسی دووەمی تاكەوە گێڕانەوە ئەنجامدەدات، لەسەر دەرخستنی بیرۆكەی جیاوازی چینایەتی خۆی دەخاتە نێو كۆمەڵی پارادۆكس، گوزارشت لە دەرچوون ودژوازبوون دەكات، هەر لە سەرەتای گێرانەوەدا دەلیت” بە قەڵەمەكەی درزێكی خستە پەردە پلاستیكەكەی پەنجەرەكە، گەرمی شووشەكە شاڵاوی بۆ پێستە ناسكەكەی ڕووی برد، ڕستەیەكی ئەدەبی جوانی بۆ هات” چ لا 130، پێچ و پەناكانی ئەم بڕگەیە، بە پیشەی كارەكتەر وێنەیەكی ئاماژەدار دەبەخشێت، پێدەچێت نووسەری چیرۆكبێت، لە هەمانكاتدا دالەی قەڵەم مەدلوولی درزێكی سروشتی دەخاتە نێو لەمپەڕێكی دروستكراو، كە لە پەردەی پلاستیكدا پێناسەی خۆیدەكات، چۆن پێستە ناسكەكەی ئاماژە بەچینێكی خواپێداو دەكات،خۆی جیادەكاتەوە لە چینی هەژار، بەهەمان شێوە هەوڵدەدات پاشەقول لەخوێنەر بدات، بە مەبەستەوە منی نووسەر لە منی حەكایەتخوان جیادەكاتەوە، وەك ئەوەی دوان بن، بە ووریاییەوە ئەوەندەی خەمی نووسینی ڕستەیەكی ئەدەبی جوانی هەیە، ئەوەندە خەمی شاڵاوی گەرمی كەسانی ئەو دیو پەنجەرەكەینییە.
لە كردەی نووسینی دەقی ئەدەبیدا لە دژەوابوونی جیاوازی چینایەتیدا، ئەدەبی چیرۆكنووسی لە پارادۆكسێكدا، دەیەوێت دەقی جوان بەرهەمبێنێ، بە دەستنووسێ، بە ئامرازی گواستنەوە لە دەرووی دیتنەوە، گێڕانەوەی بەیەكداچوو ئەنجامدەدات، بە ڕەگەزی گرێچن، بابەت، ڕووداو..تاد، جومگەكانی چیرۆكەكەی دادەمەزرێنێ، حەكایەتخوان لە ڕێگای گواستنەوەی سەرنجەكانییەوە، بە گێڕانەوەیەكی بابەتیانە، كاتێ گرتەیەك بەچەمكی فینۆمینۆلۆجیاپێناسەی خۆیدەكات، دەرگای گێڕانەوەیەكی هاوتەریبی نوێ واڵادەكات “كۆمەڵی منداڵ وتواڵ، بەو قرچەی نیوەرۆیە لەناو حەوزەكەدا، شەپڵی شەپانیان دەكرد” چ لا 130، لە كاتێكدا ئەو منداڵانە بە ئاو خۆیان فێنكدەكردەوە، ناكرێ بیرۆكەی چیرۆكی بە خەیاڵكراو ومیتاگێڕانەوە، لە داكەوتەكانی ئەو دیمەنەدا، خۆی جیابكاتەوە، گێڕەرەوە لە ڕێگای فلاشفۆردەوە، چەكەرە بە كرانەوەی گێڕانەوەیەكی دیكە دەدات، لەنێوان خود و دیاردە دا، ململانییەك دەخاتە ڕوو، دەرخەی پەتپەتێنی میتاگیرانەوەوبیرۆكەی چیرۆكەكە لەخۆ دەگرێ، كە لە ڕەهەندەكانی جیاوازی چینایەتیدا دەردەكەوێت.
كاتێ ئاماژە بە منداڵە ڕەش و ڕووتەكان دەكات، لەتاو گەرما لە ماڵەكانیان هەڵاتوون، ڕوویان لەم حەوزە بچكۆلانە كردووە، بە دیوێك نووسیار لە گۆشەنیگایەكەوە وەك ئەركی گێڕانەوە لە ئاریشەی دەقەوە ئاماژە بە دابڕانی نێوان واقیع و خەیاڵ دەكات، دەیەوێت بڕوا بە وەرگر بهێنێ بیر لە چارێك بۆ ئەو منداڵە ڕەش و ڕووتانە بكاتەوە، سەبارەت بەو دیمەنە بە دیوێكی تر ناڕەزایی خۆی دەڕدەبرێت، لە هەمانكاتدا هاوسۆزییەك نیشاندەدات، گەر ئەدەب وەك پەیامێكی مرۆیی هەستیار بە ئارایشتی ڕەنگەكانی وینەو گێڕانەوەو بیرۆكە..تاد، بتوانێ ڕووخسارە دزێوەكەی فاكت بشارێتەوە، ئەوا دەسەڵات نەك تەنیا لەناوكۆی دەقدا، لە كەتواریشدا بە تووندو تیژی یەكسەر ڕووبەڕووی ئەو جوانكارییە دەبێتەوە، وەك ملهورێ بوار بەو چارسەریە نادات، لە وێناكردنێكی ڕیالیستی تراژیدیدا دەبینین،چۆن باغەوانەكە تەكان دەدات پەلاماری منداڵەكاندەدات، ڕاویان دەنێ، جلەكانیان دەبات، هیچ بۆ گوتاری جوانكاری ئەدەب ناهێڵێتەوە، گەر ئەدەب بە دیوە كلاسیكیەكەی، ڕەنگدانەوەی دیفاكتۆ بێت،ئەوا دەسەڵاتیش بە هەمان دیو بەڕەنگاری دەبێتەوە،هەمیشە بۆشایی درزێك، ململانییەك لەنێوان ئیستێتیكی خەیاڵی ئەدەب و واقیع دا هەیە، پێشتر گوتمان نووسەر بە قەڵەمەكەی درزێك دەخاتە سەر ڕەوتی چەمكی گێڕانەوە، لادان و پارادۆكسێ لەتەك ئەدەبی كلاسیكیدا فەراهەمدەكات، هەڵبەت بە دەركەوتنی باغەوانەكە، بە كردەی هەڵوەشاندنەوە،گێڕانەوە ئاڕاستەی دەقێكی دوو ڕەگمان دەكات،لەبەیەكداچوونێكی دەلالی نێوان واقیع خەیاڵگەی حەكایەتخوان، وەرگر ناچاردەكات دیسانەوەتێگڕانی دیكە بكات، جل و پوشاك ڕەنگدانەوەی پەسەنێكە، خۆگری كەسایەتییە، خودوخەدە،ناسنامەیە، دەكرێ خەسڵەتی چینایەتی هەڵگری،باغەوانەكە لە كاتی هەڵاتندا منداڵێكیان دەگرێپاڵێكی پێوە دەنێ، دەیخاتەوە ناو حەوزەكە، دیاربوو داوای جلەكانی لێ دەكرد، بۆ گەڕاندنەوەی جلەكانی پەلاماری دەستی دا، لە پڕ باغەوانەكە زللەیكی تێ سرواند، لەترێكی دا، ئەمجارە مستەكۆلەو شەقێكی لێدا، بە پێی ڕێساكانی جینۆلۆجیا، باغەوان ئەركی سەرشانی جێبەجێ دەكات، هەست بە تاوانناكات، ئەو كاتێ مردووە كە ژیانی ئەوی بەرامبەر نابینێ هەستی پێناكات، بە ونبوون ونامۆبوونی لە چینەكەی، لە خزمەتكردنی مووچەكی ناتوانێ ڕەچاوی ڕەوشتبكات، ملكەچی بێگوناهی منداڵی نەبوونە بێت، لە سۆنگەی ئەوەی بەرژەوەندی پیشەكەی، سڕینەوەی خۆیەتی، ئیتر ناتوانێ لێكدانەوەی دروست بۆ ئەویتر بدۆزێتەوە، لە ژێر كاریگەری وێنای ئەو منداڵانە، ئاوێنەی تەڵخی باغەوان، نابێتە وێنەی بێگەردی منداڵەكان،دەبێتە شتێكی دیكە، بیركردنەوەو هەست، ناتوانێبیدۆزینەوە، چ كاتێ لەنێو توانەوەدا خۆی دۆزییەوە،دەتوانێ ئەوی بەرامبەریش بدۆزێتەوە “دۆزینەوە ئەوەیە هەستبكەیت بەبێ ئەویدی ناگەیت بە خۆت”2 ،دۆزینەوە تەنیا بە كردەی توانەوە لەوی بەرامبەردا لە خۆشەویستیدا ڕوودەدات، باغەوان دەرهاویشتەی سیستەمی توندو تیژیە، سامپڵێكە، ئاكاری باوی چینی دەسەڵاتدار پەیرەودەكات، نیتشە لە شوێنێكدا دەڵێت” ئاكاری بەربڵاو، ئاكاری سەرگەورەیە” نە منداڵ بە خۆشەویستی دەتوانێ هەستی گەرما و یاریكردن بە ئاو بەتاڵ بكات، نە باغەوان دەتوانێ ئەو هەستە بخوێنێتەوە، بچێتە نێوی، خۆشەویستی بكات بە ئەلتەرناتیڤی ڕق،كاریگەری لە ئاست دوالیزمەی ڕق و خۆشەویستی دا، ڕیژییە، بە پێی باغەوان ئەركە، بژێوی ژیانی لەسەرە بە گوێرەی منداڵ پێداویستیی فەسلەجییە، دابینكردنی فێنكییە، لە فەرهەنگی سادەی منداڵ دۆزینەوەی حەوزی ئاو مەلەكردن، دەستبەسەراگرتن نییە، تا توندوتیژی لێبێتەوە، بەڵام لە ئاستی ڕواڵەتی شار وەك پێگەی برجوازی و دەرخەی چینایەتی، لێكدانی دوو چینە، دوو كەلتوورە، یاخیبوونە، لە ئاست ئەدەبی گێڕانەوەدا لەنێو میتافیكشندا، لێكدانی دوو دەقە،كێشەكە ئەوەیە منداڵەكە لە ناسنامەكەی داماڵڕاوە،ڕووتە جلەكانی براوە، كابرای باغەوان نایداتەوە،ناشتوانێ بە ڕووتی برواتەوە، لەنێوان دووبەرد داشە،بە هەردوو سەر لێیدەدرێت، بە دیوی دەرەكی بەپێی یاساو ڕیساكان پاراستنی خەدوخودی گشتی لێدەدرێت، جلەكەی لێ زەوتدەكرێ،ڕووتدەكرێتەوە، لە ماڵەوە بە ڕیساو یاسایەكی جیا،چونكە ڕووتكراوەتەوە لەسەر جل لێدەدرێت،تراژیدیای كارەساتی چ پارادۆكسێكە، دەبێ باجی سەرجەم كەموكوڕییەكانی سیستەمی كۆمەڵگایچینایەتی بدات، تاقە منداڵێ بچووك دەكرێت بە قوربانی سیستەمێكی زەبەلاحی بەریوەبردن، دەكرێتەپەندی منداڵەكانی تر، تا جارێكی تر لەم حەوزە مەلەنەكەن، نەوەكو زەوقی دانیشتوانی ماڵە فێنكەكانی دەوری ئەو چوار ڕییان تێكبدات، لە هاوكێشەیەكی داخراوی بێچارە دا، دەنەی ترسێكی بوونەگەرای پەیوەست بە چارەنووسەوە، هەردووكیان دەگرێتەوە،باغەوان دەترسێت شارەوانی لێ ئاگاداربكرێتەوە تووشی گێچەڵ بێ، ئەوی منداڵیش ترسی ئەوەی هەیە بۆ ئەبەد جلەكانی لەدەستبدات، لە ماڵەوەش تێی هەڵدرێ، باغەوان بە دوای دۆزینەوەی چارەسەری كێشەی ئەویدی نییە، بەڵكو بە داخ و تووڕەبوون، لە هەوڵی دەرخستنی شكاندنی ڕقە، لە بێدەسەڵاتیدا، لە داخانا جلی منداڵەكە دەدرێنێت، بۆی فرێدەدات، بێ ئەوەی بزانێ چتۆڵەو یاخیبوونێكی لەوی منداڵدا دامەزراندووە، بۆیە منداڵەكە دووردەكەوێتەوە بەردێك دەگرێتە باغەوانەكە، دووركەوتنی تێگەیشتنی باغەوان لە ئەوی بەرامبەر، تێگەیشتنی سەرەتای كۆن و كلاسیكی یەك كەلتوورە، یاخیبوونێكی بێكۆتایی لێدەبێتەوە،نەبینینی ناسنامەی یەكترە، یەك دەنگییەكی خنكێنەرە، چەشنی ئەدەبی سیاقخوازییە، یەك ڕەهەندە، ئەمەش لەتەك پەیامی چیرۆكی پۆست مۆدرنی فرەدەنگیدا یەكنایەتەوە، بۆیە دەبینین دەق بەكردەی لابردنی كۆتایی بێ ئاكام ماوەتەوە، ئەژنۆی باغەوانەكە ئەو هێزەی تێدا نەماوە، دوای منداڵەكە بكەوێ، بڕەو بە گێڕنەوەی چیرۆكی سیاقخوازی بدات، پارێزگاری لە دەسەڵاتی نووسەر بكات،نووسەری كلاسیكی لە نێو چوارچێوەی ڕۆنانی نووسیندا توانای بەگیرخستنی خوێندنەوەی بیرۆكەی منداڵەكەیی نییە كە لە بەرامبەر بە دەنگی باغەوانەكە لە دەنگی و ڕەنگی جیاوازدا خۆی نمایشدەكات، سەڵاح شوان بە پێلێنانی خۆی وەك چیرۆكنووسێ بەتوانا لە كاتی نووسینی چیرۆكەكەیدا، هەست بە دڵشكاوێزۆر دەكات، حەكایەتخوان لە گەمەی گێڕانەوەدا بە ئەنقەست لە هەوڵی دەرخستنی گرێچن و جووڵەپێكردنی ڕۆلی سامپڵی كەسایەتییەكە،فلتەری جگەرەی دەقەكەی پیسكردووە، دەبێپاكیبكاتەوە، جەگەرەیەكی دیكە داگیرسێنێ، ڕەوتی ڕووداوەكان بگۆڕێ ،دەیەوێت بە چەمكیمیتاگێڕانەوە، لەبری چیرۆكە دەرەكییەكەی، مژۆڵی گێڕانەوەی ئەو چیرۆكە بێ كە دەینووسێتەوە،ئەمەش بە تێڕوانین و كەسایەتی چیرۆكنووس بارگاویكراوە ڕەنگە گۆشەنیگای جیاواز فەراهەمبكات، لە كاتی داڕشتنی گێڕانەوەی دەقی میتاگێڕانەوەدا لادانێك بكات، پەیگیری داكەوتەكان نەبێت، لەم چیرۆكەدا دەبینین وەرگر خۆی لەنێو پەیوەندییەكی دیالیكتیدا دەبینێ، داكەوتی بەخەیاڵكراوو داكەوتی ژیانی ڕاستەقینەی گێڕانەوە،بەنێو یەكداچووە، چیرۆكنووس لەتەك دەقە دەركییەكە، مژۆڵی دواندنی ناوەكییە ” دەبێ ئەم كارەساتە جەرگبڕە بكەم بە چیرۆكێك پەیمان بێ تا پەنجەكانم هێزیان تێدا بێ بەرگری لەم ڕەشو ڕووتانەبكەم”چ لا122، بە دیوێك لەتەك دەرخستنی بەرهەمهێنانی چیرۆكی یەكەمی سیاقخوازی دا یەكنایەتەوە، بە دیوێكی تر بە دانەپاڵی دەنگی خۆی،چیرۆكی یەكەم دەكاتە دەرەتانێ، چیرۆكی دووەمی پێ تەواو دەكات كە باس لە بەرگری لەم ڕەشو ڕووتە دەكات، بەم پێیە بێ سەلاح شوان تەنیا دانەری دەق نییە، بەڵكو لە ڕووداوی گێڕانەوەدا كەسێكی بەشدارە، ئاوێتەی چیرۆكی دووەم دەبێ، پێكهاتەی میتاگێڕانەوە كونادڕی پەیماننامەی گێڕانەوەی چیرۆكە، هەڵبەت لە دەرووی ئەنەلۆگێكەوە لەنێوان دانەرو كارەكتەرەوە دەخرێتە بەرچاو، لە بەرایدا گوتمان لێگرتنەوەی وێنەی ئاماژەدار هێزێكی گەورە بە لێكدانەوە دەدات، حەكایەتخوان لە وێنەیەكەوە ئاماژە بە پەنجەی ناسك ودرێژی چیرۆكەوان دەدات، بەو پەنجە ناسكەوە بە خەیاڵ وگریمانەوە، دەركاتی ڕووداو دەبێت، واقیع تێدەپەڕێنی، لە هەڵچوونێكدا بە زمانی منی قسەكەر تێكەڵی دەق دەبێت دەڵێت ” دەڵێی بڕۆم ئەو باغەوانە بیبەزییە بدەمە بەر شەق ئەو چاكترە وایە تەلەفۆنێك بۆ گەورەكەی بكەم، تا لەم ناوەی دووری بخەنەوە” چ لا132، كێشە واقیعیەكان چۆن لە مژێكی قووڵی جگەرەكیدا كورتدەكاتەوە، بەهەمان شێوە تەنیا لەنێو دەقدا درێژی دەكاتەوە، دەچێتەوە لای مێزەكەی، بە گوێرەی تیۆری وەرگرتن و وەڵامدانەوەی خوێنەر، گەر كۆگای دەق ئەو شوێنەبێت دەق و خوێنەر بەیەكبگەیەنێ، ئاوێتەبوونی ئەدەبەكانی دەرەوەی دەق بێ، ئەوا تەپڵەكریستاڵەكەی لە مەرگی نووسەردا هاوشێوەی كۆگای دەقە، بە چەمكی میتاگێڕانەوە، دەقی یەكەمی پێ زیندوو دەكاتەوە، لە دەقی سیاقحوازی ڕزگاری دەكات، كە لە سووتووی جگەرەكەیدا خۆی نمایشدەكات، هەر زووفریایی تەپڵەكریستاڵەكەی كۆگای دەقیدەكاتدەنگی خۆی بە خوێنەر دەگەیەنێت، دەنگی تەكنیكی میتافیكشن پتر لە هەژموونی خودییەوەدەبیسترێ، بەهیوای ئەوەی لای خوێنەر وەك وەڵامێك بە دەنگی پیانوویەك وەربگیرێت، ئەمەش دەبێتە هاندەرێ، چەكەرە بە سەمتی گیرانەوەی دەمنادەم دەدات، دڵی چیرۆكەوان خۆشدەكات، بەوەی چیرۆكەكە بە دەرهاویشتەیەكی ئەرێنیدا تیدەپەڕێنێ، ڕەنگدانەوەی بیروباوەرییەتی،پێداگری لەوە دەكات كە سەركەوتن بۆ ئەو منداڵە هەژارەیە، باغەوانەكەش ڕەمز بێ بۆ وەرزێران، لە دواییدا دەبینین چۆن جارێكیتر دێتەوە سەر باسی چیرۆكی منداڵەكە، هەرچەندە نووسەر بە ئاماژەكردن بە تەپڵی كریستاڵ، جگەرەی فلتەر زێڕین، زەنگی ناسكی پیانوو، قەڵەمی زێڕین گران بەها، ئاماژە بە چینی برجوازی دەدات، وەلێ ئەمدژەوابوونە، دژە هەڵوێستەت پێ سەیر نەبێ كە داكۆكی لە چینی هەژاردەكات، چونكە سەرجەم ئەم دەرهاویشتانە، لەنێو تێگلانی میتاگێڕانەوە دانیشتەجێیە، لە ناوكۆی سەمتی دەقی گێڕانەوە دا،وێنەئارای كێشبەندییەكە، كەساندنی گێڕەرەوەدەتوانێ كەساندنی میتاگێڕانەوەی نووسەرلەئامیزبگرێ، ڕەهەندەكانی میتاچیرۆك بسەپێنێتە سەر خەیاڵگەی نووسەری ناوەكی، بۆیە جارێكیتر دەست بە نووسین و تەواوكردنی چیرۆكی یەكەم دەكات، دێتەوە سەر باسی چیرۆكی منداڵەكە،ناكرێ وەرگر ڕووبەڕووی دەقی نیوەچڵ بكاتەوە،بژاردەی تێدا بەدینەكات، نایەوێت پشت لەتێگلانی منداڵەكەدا بكات، لە ڕێرەوی دانەپاڵی دەقی خەیاڵ ئامێزیش بێت، دەبێ پێداچوونەوەیەكبۆ داڕشتنی جومگەكانی ڕووداو بكات دەبینین منداڵەكە بۆ ئەوەی جلەكانی بێنێتەوە، تا عەسرێكی دڕەنگ لە دوورەوە چاوەڕێی شەفت گۆڕینی باخەوانەكە دەكات، پچڕپچڕكردنی گێڕانەوە،ترجاندنی گێڕانەوە چیرۆكی چۆنییەتی نووسینی چیرۆكی دیكەیە، بە دیوێك نیشانەی كرانەوەی دەقی دووڕەگە، بە دیوێكیتر تێكشكاندنی پێكهاتەی شوێنكاتە، لە داگەڕانیدا بە دوای كۆكردنەوەی پارچە بەربلاوەكانی گێڕانەوەی هاوتەریبدا دەتوانێگەمە لە ڕەوتی پەیوەندی ڕووداوەكان دا بكات،گۆڕانكاری تێدا بكات، ئاڕاستەو مەزندەی ئاسۆی چاوەڕوانی منداڵی نێو دەق و وەرگری دەرەوەی دەقبگۆڕێ، دانەر دەستەبەری پەیمانەكەی نابێ، بەوەی ئاستی فاكتەكان بەرزبكاتەوە، دڵەڕاوكییەكانیمیتاگێڕانەوە بروێنێتەوە، كۆتاییەكی جوان بۆ چیرۆكی منداڵەكە دانێ، لە چاوەڕوانی منداڵەكەدا، لەپڕ باوكی بە كارتۆنێكەوە دەرخات، منداڵەكە باوەشی پێدا دەكات، ماچێكی كرد پێی دەڵێت ” ئەمڕۆ پاداشتم دراوەتی، منیش دەستێك جلی جوانم لێ كڕی بۆت، بەڵام بە بابە ناڵێت چۆن زانیت،لەمەت بۆ دەكڕم، بە ڕووتی بەرەو پیرم هاتی”چ لا133، ناكرێ بیرۆكە لە پێكهاتەی چیرۆكی خەیاڵكراو یان میتاچیرۆك، لە واقیع جیاكرێتەوە، نووسەری ڕاستەقینە لەتەك كارەكتەرەكانیدا، باوك ئاسا زیندگیدەكات، هەستیان پێدەكات، بەشداری خەمەكانیان دەبێت، جارێكیان گابرێل گاریسا ماركیز لە پاش لێبوونەوەی نووسینی ڕۆمانێكیدا،زۆر بەكوڵ دەگریا، پرسییان بۆ دەگریت، لە وەڵامدا گوتی پاڵەوانی ڕۆمانەكەم كوشت، سەڵاح شوان نایەوێت تراژیدیایەكەی ماركیز دووبارە بكاتەوە، بە خەمی دڕاندنی ئەو جلانەوە كەسایەتی ئەو منداڵە بكوژێ، پڕ بە مانای وشە باوكە، دەیەوێت لێدان و سزای باوكی واقیعی بگۆڕێ بە باوكی ماچ و ئەوین و ئاشتبوونەوە، ڕووتبوونەوەی جل لە دەقی وافعی بگۆڕێ بە جل و پۆشاكی خەیاڵی دەقی میتاگێڕانەوە، لە بەیەكدا چوونی دەق لەنێو واقیع وخەیاڵ دا، ڕووتبوونەوەو جل دا، دەبێتە جێگرەوەی باوكی ڕاستەقینەی منداڵەكە، بە باوكی خەیاڵی قەربووی باوكی واقعی دەكات، هەڵبەت منداڵەكە شاكەسی چیرۆكەكەیە، نیشتەجیێ دەقە، نووسەری پۆست مۆدرن بە باوكی خۆی دەزانێ، باوكی ڕاستەقینە بە چەمكی تێگەیشتنی كلاسیكی، بە باوكی خۆی نازانێ، ئەمەش لەتەك گوتاری چیرۆكەكەدا هاوشان و تەبان، ئەو باوكەی دەق دەمرێنێ خۆی زیندوو دەكاتەوە، دەمێكە مردووە،پێچەوانەی دەقی پۆست مۆدرنە لە زیندوو بوونەوەی خۆیدا، ئیتر نووسەر ڕۆڵی نامێنێ، دەمرێت،دەكرێتە دەرەوەی دەق، هەر لە بەر ئەمەشە سەلاح شوان وەك نووسەری میتافیكشن خودگەراو نەرسیسیە، دێتەوە نێو دەق، داوای ڕۆڵێك بۆ خۆیدەكات، چەند جارێ بە نێو چیرۆكەكەدا دەچێتەوە، چۆن بە داگیرساندنی جگەرەیەك دەروشاندنەوەی میتاگێڕانەوەی ئاشكراكرد، دەڵێت دەسكارییەكی زۆری دەوێت، بە پێشخستنی كوژاندنەوەی جگەرەكەی، دەسكارییەكەی لە دوو لاوە شكستدێنێ، یەكەم بە دەنگە ناسكەكەی زێڕین خانی خێزانی زنجیرەی زێڕینەكەی بیرۆكە ئاڵۆزەكەی بە وەدەرنانی خۆی بۆ دەرەوەی دەق، كۆتای پێدێ، سەرەتای سەرخستنی چەمكی میتاگێڕانەوە بەدەستدەهێنێ، دووەم ڕەگەزی ژن وەك ڕەكابەرێكی سەرسەختی داهێنانی ئەدەب، بە بانگی لەو دنیا جوانەی ئەدەب، دەریدەكاتە دەرەوە،دەیگێڕیتەوە بۆ نێو دنیا ڕۆتینەكەی داكەوتێك،جومگەی كێشەو ململانی چیرۆكەكەی لەسەر هەڵوەشاندنەوەی بنەماكانی دامەزراندبوو، زۆر بە سادەیی دەڵێت “سامان نایەی تا ئازاد هەڵنەساوە،تۆزی خۆمان بدینە بەر دووشە ساردەكە”چ لا134 گەرلە پێدراوەكانی دەقی بەرهەمهاتوودا، نووسەری ناوەكیلە نمایشێكدا جێگرەوەی باوكی ڕاستەقینەی منداڵەكەبێ، ئەوا لێرەدا لە پاش لابردن و بازدانی بەنێو زەمەنی گێڕانەوەی چیرۆكی یەكەمدا، ئازاد جێگروەی منداڵە بێ ناوەكەی نێو چیرۆكەكەیە،گەر باوك و دایكی ناوكەیان هێماییەك بێ خەسڵەتی پێگەی چینایەتیان دەستنیشانبكات، ئەوا هەردوو منداڵەكە لە هەردوو بارەكەدا دەچەوسێنەوە یەك دەگات بە ئاوەكە دەردەكرێت ناهێڵن ملە لەنێو ماناكانی ژیان دا بكات، لێیدەدرێت، بە ڕووتكردنەوە جل و ناسنامەی پێشێلدەكریت، ئەویتر واتا ئازاد، بەچكە برجواز ناگات بە دووشی ئاوەكە، باوك و دایكی، سامان و زێرین خانی هاوسەری نایەنەوێت لە خەونە خۆشە بەئاگا بێت، لە ماناكانی ژیان بكات، لە نووستن و نەگەیشتن بەئاو یان بە دەركردن لەنێو ئاو و لێسەندنەوەی ناسنامە لە نەوەی ئایندە سامان و زێڕین تۆزێ خۆیان دەدەنە بەر دوشە ساردەكە. لە كۆتاییدا سەلاح شوان توانی بە كردەی میتافیكشن جڵەوێبخاتە سەر دەقێك، بە سەركەوتووی سەرەتاو كۆتایی چیرۆك بەدەستبێنێ بەوەی ئاگاداری سەرجەم ڕووداو كردارو دەرهاویشتەكانە، ڕووداو بەنۆرە، بە دوای یەكدا دێن هەر ڕووداوێك، ڕووداوێكی تر بە دوای خۆیدا دێنی، بەم جۆرە دەروات تا دەگەینە كۆتایی چیرۆكەكە، خەسڵەتی ئەم جۆرە گێڕانەوەیەلە چیرۆكی ڕیالیستیدا یەقدەداتەوە، كە پەیگیری گۆڕانكارییەكانی شوێنكاتە، وەرگر بەبێ بگێڕەوە پەی پێ نابات، بگێڕەوە یان حەكایەتخوان لە رێگای كارەكتەرێكەوە، بابەتێ دەرەكێ بۆ نێو دەق دەگوازێتەوە، كاردانەوەی لە ناوەوە لە دەرەوە دەبێ، لە هەمانكاتدا دەستی لەنێو ڕایەڵەكانی زەمەندا دەكاتەوە، بە پرۆسەی لابردن دەتوانێ زەمەنی گێڕانەوەلە زەمەنی ڕووداودا پولێنبكات، كاتی دەبینین ئەو كەسایەتییەی گێڕەرەوە بە جێناوی نائامادە ئاماژەی بۆ دەكات، بە گوتاری میتاگێڕانەوە گەمەی گێڕانەوە ئاشكرادەكات، خەیاڵكراوی وەك ڕاستینە نیشاندا پێچەوانەكەشی دروستە، دواجار وەڵامی ئەم پرسیارە بە كراوەی دەق بۆ وەرگر بەجێدەمێنێ، ئایا ئەوەی خوێندرایەوە پەرچەڤی فاكتە یان دەرهاویشتەی خەیاڵێكی ڕووتە یان لێكدانی هەردووكیانە.

كەركووك پوشپەڕی 2024

ژێدەرەكان

1 ـ سەڵاح شوان ـ ئەستێرە بەرزە ـ بابەت كۆمەڵە چیرۆك ـ چیرۆكی دەم و عەسرانێك ـ چاپخانەی كارۆـ سلێمانی ـ لا 130

2 ـ بەختیار عەلی ـ دەستەسڕەكەی ئۆتیلۆ ـ چاپ و بڵاوكردنەوە ناوەندی ڕۆشنبیری ڕەهەند ـ چاپی یەكەم ـ سلێمانی ـ ساڵی 2022 ـ لا 109




دوو وتار یان لە نادر و خوراسانی هەتا ئێران.. نەوزاد بەندی

لە ڕاستیدا ماوەیەکە بۆم دەرکەوتووە نوسین کەڵکی نەماوە، یان ڕاستتر بڵێم؛ سەردەمی نوسین بەسەرچووە، بە تایبەت زۆرینەی ئەوانەی کە دەنوسن خەڵکی نەخۆش و مەگەزی ئاخوڕی دەسەڵاتۆکەکانن.. خەڵکی شەقامیش ناخوێننەوە، بیشخوێننەوە، تەنها حونجەی پیتەکان دەکەن و هیچ هەڵوێستێکیان لەلا دروست نابێت، نوسینیش کە هەڵوێست دروست نەکا وەک ئەوە وایە کۆمەڵگا پڕ بکەیت له قوماش، کەچی خەڵکەکە ڕووت و عوریان بن.. نەزانن قوماش بۆ داپۆشینە، نەزانن ڕووت و عوریانیی لە کۆمەڵگای مرۆڤایەتیدا عەیبەیەکی گەورەیه و دەرچوونە لە خولگەی مرۆڤ..
سەدان نوسین و وتار دێن و دەچن، تەنانەت حیسابی وەڕینێکیشیان بۆ ناکرێت چونکە کاتێ گوێمان لە وەڕینێک دەبێ، ئاوڕ دەدەینەوە و هۆرمۆنی ئەدرینالین دەڕێژین و ئامادەمان دەکات بۆ ڕاکردن یان هەڵگرتنی بەردێ ..دارێ، بۆ بەرگریکردن..بەڵام هیچ نوسینێ نە ئاوڕ، نە بەرد و نەدار نایەن بە هانایەوە.
بە هەر حاڵ ئەوەی کە لەم دواییەدا زۆر نائومێدی کردم، ووتاری نوسەرۆکەیەکی سەیر بوو، کە ڕێگای بەخۆی دابوو لە ڕۆژنامەیەکدا بە حیساب پێنجسەد هەزار خوێنەری هەیە، ووتارێ بنوسێ؛ نوسەر ئازاد و بیری دژ بە ئاخوڕە حیزبییەکان، به نووسەری لوسکە!!! ناو ببات .. لەوەیش کارەساتبارتر ئەو ڕۆژنامە بە حیساب پێنجسەد هەزار خوێنەرییە، سێ ڕۆژ وسێ شەو ئەو ووتاره ناشیرینە سوکەی کە بۆنی قاوشی سینەما هەرزانەکانی جارانی لێدەهات، له تۆپدا بهێڵێتەوە، تا هەمووان ئەم بابەتە سوکە بخوێننەوە کە مکوڕی لەوە دەکات دەعبای نوسەر پاشخانێکی نێربازیی هەیه چونکە جاران وشەی لوسکە و وەلەد و ئەو جۆرە ووشە هەرزانانە ویردی دەمی نێربازەکانی ناو قاوشە هەرزانەکانی سینەما بێ کوالێتیەکانی شار بوون .
بەڵام چی بڵێم کە ناتوانم بە تەواوەتیی تەرکی نوسین بکەم، وەک برادەرێک کە سوێندی خواردبوو مەی نەخواتەوە، دوای هەفتەیەک سەیر دەکات وەزعی تەواو نییە و پێویستی بە مەیخواردنەوەیە، ئەچێتە لای چەند مامۆستای ئاینیی، تا بزانێ گوناهــ نییە سوێندەکەی بخات و دەستبکاتەوە بە مەیخواردنەوە؟ ..مامۆستاکان نازانن چی پێ بڵێن، هەتا مامۆستایەکی ئاینیی عەرەب پێی ئەڵێت : ( یابا اشرب .. هو انت في النار.. في النار .. هسه بقت علی الحلف ؟ )
واتا تۆ کە ئەخۆیتەوە، ئەهلی دۆزەخیت، ئیتر شکاندنی سوێند کەی کێشەیه ؟؟ بڕۆ بخۆرەوە و خەمی سوێندەکەت نەبێ..!!

ووتاری یەکەم :
قادر نادر و مەزهەر خۆراسانیی ..
لە ڕاستیدا لەم ڕۆژانەدا شەڕە قسە و دیالۆگی پڕ لە قڕ قڕ و جنێودانی ئەو دووانە، زۆر تابلۆی سەیری بیرخستمەوە، کەدیارترینیان شەڕە کەڵەشێر بوو، دڵنیام نزیک یەکتر بوونایه دەموچاوی یەکتریان خوێناویی دەکرد.. کەڵەشێر تەنها دەخوێنێت، ئەو دوانەیش تەنها قسه دەکەن..یەکەمیان دژی دەسەڵاتی کوردییە و بەردەوامە لە بڵاوکردنەوەی گەندەڵییەکانیان .. دووەمیشیان بەردەوامە لە بانگەشەکردن بۆ فرەژنیی بە بێ ئەوەی ئاگای لەوە بێ زۆرینەی گەنجەکانی میللەتەکەی بەهۆی سیاسەتی برسیکردنی جووت جوامێرەکەوە، نەک فرە ژن، تەنانەت فرە کراسیش واتا لە کراسێک زیاتر ناتوانن بکڕن ..لە هەمان کاتدا دژی ڕێکخراوی ژن و ڕای ژن و هەناسەدانی ژنە و.. ئامادەیە بنەڕێنێ بەسەر هەر ژنێکدا..
پەم دووانە ، کە یەکێکیان دوژمنی دەسەڵاتدارانە و ..ئەوەی تریشیان مڵۆزمی ژنانە، لە بازنەی قسە کردن تێ ناپەڕن، واتا تەنها قسە دەکەن.. بۆ نمونە قادر نادر ڕۆژێک سەر ژمێریی لایەنگرەکانی نەکردووە و بیری لەوە نەکردۆتەوە ڕێپێوانێکی هێمن لە سلێمانی یان لە هەولێردا ئەنجام بدات ..چی دەبێ؟ دەتانکوژن؟ با بتانکوژن.. خۆ کورد چارەنووسی یان کوشتنە یان کاسەلێسیی و لەناو کاسەدا خنکان ..
لەو لایشەوە مەزهەر خوراسانی بە حوکمی ئەوەی بڕوانامەی دکتۆرای لە یاسا و دەستووری ئیسلامیدا هەیه وئاگاداری مێژووی ئیسلامە، بۆ یەک چرکەیش بیری لەوە نەکردۆتەوە لە بانگدانی فەرزێکی مزگەوتەکەیدا دێڕی ( حي علی الجهاد ) زیاد بکات لە کاتێکدا چاک دەزانێت لەسەردەمی پێغەمبەرماندا دروودی خوای لەسەر بێ و دوای ئەویش، لەکاتی هەبوونی هەر نادادییەکی دوور و نزیکدا له بانگدانی مزگەوتەکاندا دێڕێک بۆ بانگەکان زیاد دەکرا : ( حي علی الجهاد ) واتا وەرن بۆ شەڕ.
لەو حاڵەتەدا موسوڵمانان، ئەوانەی توانای شەڕیان هەبوو، ئامادە دەبوون و گوێڕایەڵی ئیمام دەبوون ئاخۆ بزانن چ زوڵم و زۆرێکی نزیک و دوور سەری هەڵداوە تاکو بچن زاڵم سەرکوت بکەن و ماف و ئازادی بۆ مەزڵوم بگەڕێننەوە ..
نەخێر، مەزهەر خوراسانیی خۆی لەو دێڕە نەبان و نەزان و بێ ئاگا دەکات و .. زیاتر خەریکی ئایەتی دووان و سیان و چوارەکەیە، بێ ئەوەی ئاگای لەو مەرجە بێ کە دەفەرموێ ئەگەر نەتانتوانی دادپەروەر بن لە نێوان فرە هاوسەرەکانتاندا، ئەوا بۆتان نییە لە یەک هاوسەر زیاترتان هەبێ.
بە هەر حاڵ لەم بە یەکدا پژانەی دوایی نێوان نادر و خوراسانیدا، کە تەنها قسەیه و هیچ یەکێکیان ئامادە نین ڕۆتینی عەیش و نۆشی ڕۆژانەیان نەک بۆ حەڵەب، بۆ هیچ شتێ تێک بدەن، سێ لە دە بۆ نادر و .. حەوت لە دە بۆ خوراسانیی ..
سێ لە دە بۆ نادر، چونکە نابێ هەڵگری بڕوانامەی دکتورای زانستە شەرعییەکان بەو شێوەیه بە نەڕە و تووڕەیی و کەفچاندنەوە دەر بکەوێ و ..ووشەی نەشیاو دەرپەڕێنێ.
حەوت لە دە بۆ خوراسانیی، چونکە ڕاستێکەی کچ توحفەیەکی ناسکە و ئەرکێکی زۆر گەورەی لەسەر شانە کەدایکایەتییە و باشتر وایه لە ماڵەکەیدا ئارام بگرێ وەک له قورئاندا ئاماژە دراوە بۆ ئارامگرتنی هاوسەرەکانی پێغەمبەر لە ماڵەکانیاندا ( وقرن في بیوتكن ) بەو پێیەی دەرەوەی ماڵ زبر و سەخت و پڕ کێشە و نەهامەتیی و ڕووداوی نەخوازراوە کە تاوانێکی گەورە دەکەین ئەو کائینە ناسک و پڕ هەست و سۆزه ڕاپێچی ئەو ڕوداو و ترسناکیی و ڕەق وتەقییەی دەرەوە بکەین.
ئەوەتا جوانترین و ڕۆمانسیترین ئەکتەری مێژووی سینەما و هۆلیود ، مارلین مۆنرۆ، پێش ئەوەی خۆی بکوژێت، نووسراوێک بەجێ دێڵێت، تیایدا هاتووە دەڵێت خۆزگە دایکێک بوومایه، لە ماڵێکدا منداڵم بەخێو بکردایە و هیچ ناوبانگێکم نەبووایه و نەناسرامایە.
هەروەها ئەکتەر و بیریارێکی وەک ئەلپاچینۆ دەڵێت : کچان لە ماڵ هاتنە دەرەوە بۆ ئیشکردن، بەو جۆرە نیوەی کوڕان بێ ئیش بوون.. ئەوەیش وایکرد نیوەی کچان هەلی هاوسەرگیرییان چنگ نەکەوێ چونکە نیوەی کوڕانیان بێ ئیش کردبوو ، ئایا ئەگەر کچان بگەڕێنەوە ماڵەکانیان و واز له ئیشی دەرەوە بێنن و کوڕە بێ ئیشەکان، ئیشیان دەست بکەوێ و بچنە داخوازیی کچان و خێزان دروست بکەن، باشتر نییە ؟؟
پشتڕاستکردنەوەی بۆچوونی خوراسانیی لە لایەن ئەلپاچینۆوە، وایکرد لەو دەمە بۆڵەیەدا حەوت لە دە بۆ خوراسانی دابنێین ..چونکە خۆیشم، بۆ تاقیکردنەوەی دۆخەکە، چەند هاوڕێیەکی ئەتاییستم داوەت کرد، لە ناوەڕاستی کۆبوونەوەکەماندا، پێم وتن : یەک پرسیارتان لێ دەکەم هیوادارم بەو پەڕی ڕاستگۆییەوە وەڵام بدەنەوە، ئایا ئێوە کە کچ و هاوسەر و خوشک و دایکتان بە تەنیا لە ماڵ دەچنە دەرەوە، دڵ و دەروونتان ئارامە؟؟
ماوەیەک ڕامان و بیریان کردەوە، دوایی وەڵامی هەموویان ( نەخێر ) بوو .. واتا کاتێ هاوسەر و کچ و خوشک و دایکیان لە ماڵ دەچنە دەرەوە، ئەمان لە ناخەوە ئارام نین و ئەترسن توشی کارەساتێک بن.

ووتاری دووەمیشم بار و دۆخی ئێران و ئەم شوڕشە شانۆگەرییەی قوتابخانەی تڕەمپیزمە ..
لە ڕاستیدا من بۆ گەشت ساڵانە دەچمە کوردستانی ئێران و لەگەڵ هاوڕێکانما پیاسە دەکەین .. گەورەترین دەستکەوت کە ئێرانییەکان بە کورد و فارس و تورک و ئازەرییەوە هەیانە و هەستی پێناکەن، بریتیە لە یەکسانیی و هەرزانیی وزە و پارێزگاریکردنیان لە کولتووری ڕەسەنی باب و باپیریان .. من پێش ئەوەی گەشت بۆ ئێران بکەم، دوور بە دوور ئەو دەسەڵاتدارە ئاینییە مەزهەبییەی ئێرانم خۆش نەدەویست، بەڵام کە چەند جارێک گەشتم بۆ کرد، مۆدێرنترین سیستمی بەڕێوەبردن و حوکمداریم بینی، هەروەها بەبەزەییترین و دڵسۆزترین و خەمخۆرترین دەسەڵاتم بینی لە تەواوی جیهانی بێ ڕەحم و ماددی و سەرمایەداریی ئەمڕۆی جیهاندا ..لە دەروازە سنووریی و تێرمیناڵ و فڕۆکەخانەکانیاندا، ئەفسەر و کارمەندی زۆر بەڕێز و کاربەڕێکەری دڵسۆز کە لە سەدا سەد جیاوازن بۆ نمونە لەگەڵ ئەوانەی تورکیادا .. فەرموو گەر گەشتی هەردوو وڵاتتان کردووە، خولەکێک چاوتان دابخەن و بەراوردی ئەفسەرێکی تورکیی و ئەفسەرێکی ئێرانیی بکەن لە مامەڵەکردنیاندا ..
پاشان ئەمسەر بۆ ئەوسەری ئێران ئەگەڕێی یەک بازگە نایەتە ڕێگات، یەک چەکدار نابینیت، کەسێک داوای ناسنامە و پاسپۆرتت لێ ناکات..ئەمەیش لە هیچ شوێنێکی دنیای مۆدێرنی ئەمڕۆدا هاوتای نییە.
ئینجا هیچ جۆرە جیاوازییەکی نەتەوایەتیم نەبینی، کورد و تورک و فارس تێکەڵن و بە شار و گوندی یەکتردا دێن و دەچن، هێندە بێ کێشەن ناتوانیت لێکیان جیا بکەیتەوە .
جوانییەکی تری ئێران کە خۆیان هەستی پێناکەن و من هەستی پێ دەکەم، هەمووان ماشێنی بچووک و کەم مەسرەفیان پێیە .. بەوەیش جیاوازیی چینایەتیی نابینی، واتا ئوتومبیل لەوێ هۆکاری گواستنەوەیە، نەک هۆکاری سنگ دەرپەڕاندن و فیز و خۆ نمایشکردن و خۆ فەرزکردن..
لە کوڕ و کچەکانیاندا جوانیی دەبینیت، جیاواز لە تەواوی کوڕ و کچانی ئەمڕۆی هەموو جیهان، کە زیاتر سێکس لە هەڵس و کەوت و پۆشاکیاندا ڕەنگی داوەتەوە.
یەک ساڵ لەناو ئێراندا بخولێرەوە، کاروانی ئوتومبیلی جامڕەش و گرانبەهای سەرۆک و وەزیر و گزیر نابینیت..چونکە ئەوان بەشێکن لە میللەت و وەکو ئەوان ئەژین ..
هەموو وڵاتانی عەرەب و ئیسڕائیل بگەڕێ هەتا سەد ساڵی تریش، نابینیت پزیشکێکی پسپۆڕی دڵ و مولولەکانی دڵ ببێت بە سەرۆک کۆمار ، وەک ئێستا لە ئێراندا پزیشکێکی پسپۆڕی دڵ سەرۆک وەزیرانە .
لە هەموو ڕۆژهەڵاتدا بە ئیسڕائیلیشەوە نابینیت موچەی سەرۆکی زانکۆیەک ئەوپەڕیی دوو ئەوەندەی موچەی کارگوزارێکی زانکۆکە بێ، هەمیشە موچەی سەرۆکی هەر دەزگا و دامەزراوەیەکی ووڵاتانی ڕۆژهەڵات، پەنجا ئەوەندە و زیاتری موچەی کارگوزارێکی ئەو دەزگایانەیە، بەڵام بە چاوی خۆم بینیم موچەی ڕاگری کۆلێژی یاسا لە شاری سنە نزیکەی 37 ملیۆن تمەن بوو لە کاتێکدا موچەی پاسەوانێکی ئەو کۆلێژە 17 ملیۆن تمەن بوو، واتا نزیکەی دوو ئەوەندە، ئەمەیش هەمان سیستمی دانیمارک و فنلەندایە کە نابێ جیاوازیی زۆر لە نێوان موچەی هاووڵاتیاندا هەبێ بۆ ئەوەی لێکترازان و چینایەتیی زەق نەبێتەوە..
بە شەقامەکانی شارەکانی ئێراندا تێدەپەڕیم، هاوسەرەکان توند قۆڵیان کردبوو بە قۆڵی یەکتردا و دەستی مناڵەکانیشیان گرتبوو، ئەو دیمەنەی کە بە داخەوە لای ئێمە و لە هیچ شوێنێکی تردا بە هیچ جۆرێ نابینرێت.
دوای ئەوە با بێینە سەر کەرتی ووزە.. بە بەرچاوی خۆمەوە شۆفێرەکەمان 33 لیتر بەنزینی سوپەری کڕی بە تەنها هەزار دیناریی چاپی عێراقیی، لە دڵی خۆمدا ووتم وەڵاهی دۆناڵد تڕەمپ ئەم هەرزانیی وزە و بەنزینەی ئێرانی پێ قبوڵ ناکرێ و دوور و نزیک لێیان تێک ئەدا.. ئێ باشە، ئێران ناتوانێ بەنزین بە گران بفرۆشێتەوە بە ڕوسیا و هیند و چین و.. هاووڵاتیەکانی خۆیشی بە دەردی هاووڵاتیانی کوردستانی باشوور ببات؟ ئەتوانێ، بۆچی ناتوانێ.. بەڵام ئەو سیستمە، سیستمێکی میللیی خەمخۆری هاووڵاتیانە و هەستی پێ ناکەن هەتا لە دەستیان نەچێت.
لە سەربانی باڵەخانە وخانووەکانی هەموو ئێراندا تانکی ئاو نییە، چونکە ئاو نابڕێ و پێویست ناکات لە تانکیدا هەڵبگیرێت، ئاوێکی پاک و سازگار کە هەمووان ئەیخۆنەوە، نرخەکەیشی زۆر هەرزانە، واتا سێ مانگ تەنها دوو هەزار دیناری چاپی عێراقیی..
لە دڵی خۆمدا ووتم مەحاڵە تڕەمپ بهێڵێ ئەم میللەتە بە خۆڕایی ئەو ئاوە سازگاره بخۆنەوە..
بە هەمان شێوە کارەبا و لولەی گازی سروشتیی بۆ هەموو ماڵ و مزگەوت و دامەزراوەکان ڕاکێشراون بە نرخێکی هەرزان، سێ مانگ چوار یان پێنج هەزار دیناری چاپی خۆمان، هەر بۆیە تەنها من هەستم بەو ئاوەدانیی و گەرم و گوڕییە دەکرد کاتێ لە زستاندا ئەچوویتە هەر مزگەوت و دام و دەزگا و ئوتێل و چێشتخانە و چایخانەیەک، گەرم و گوڕیی حەوانەوەیەکی جەستەیی و دەروونیی پێ دەدایت، ئەو حەوانەوە جەستەیی و دەروونییەی کە لەماوەی شەست ساڵی ژیانمدا لە عێراقدا هەستم پێنەکردووە و هەمیشە سەرمای زستان لە قوتابخانە و زانکۆ و بازاڕ و مزگەوت و هەموو شوێنێک وەک دوپشک پێوەی داوم ..
ئەم خزمەتگوزارییانە، ئێرانییەکان هەستی پێناکەن، هەتا لە دەستیان ئەچێت و ..ئەچنە بازاڕی ئازادی سەرمایەدارییەوە، وایان لێ دێ هەرچی ئەکەن و ئەکۆشن ناتوانن ژوورێک بە زستانا گەرم بکەن و بە هاویندا فێنکی بکەنەوە ..نەوت و گازیان لێ دەدزن و هێشتا قەرزاریشیان دەکەن وەک لای خۆمان.
دوای پەنجا ساڵ تەمەن وزیاتریش، بۆ یەکەمجار تامی هەنگوینی ڕاستەقینەم کرد بە نرخێکی هەرزان .. تامی ڕبەهەنار و دۆشاوی ترێی ڕاستەقینەم کرد .. بیمەی تەندروستی ڕاستەقینە و دەرمانی ئێرانی زۆر چاک و زۆر هەرزانم بینی ..ووڵاتێکم بینی کە خزمەتگوزارییە سەرەتاییە سەرەکییەکانی ژیان تیایدا بەخۆڕایین و .. لە دەرزییەکی درومانەوە هەتا فڕوکە و کەشتی و شەمەندەفەر خۆیان دروستی دەکەن .. نیوە شەو بە شارەکاندا بگەڕێ، هیچ هەژار و کەمتوانایەک نابینیت لەسەر شەقام کەوتبێ و بەجێمابێ، وەک لە ناوەندی شارەکانی خۆمان و هەموو وڵاتانی جیهاندا ئەبینرێن و هیچ کەسێک خۆیانیان تێ ناگەیەنێت.
لە دڵی خۆمدا ووتم وەڵاهی داڵە سوری کۆشکی سپی پێی قوت ناچێت هەشتا ملیۆن کەس لەو بەهەشتەدا بژین ..
لە ئێراندا ڕاستە موچە هاووڵاتیان کەمە، بەڵام هەمووان ئەژین.. کاتێ موچە زۆر بێ، گرانیی سەرهەڵدەدات، دەوڵەمەندبوونی لە پڕ و هەژار کەوتنی لە پڕ پەیدا دەبێ، لە ناکاو پارە ئەبێ بە هەموو شتێ، لە کاتێکدا پارە شتێکە نەک هەموو شتێ..جوانترین ساتەکانی تەمەن ئەو کاتانەن کە پارە بە زەحمەت پەیدا دەکرێت، بۆ ئەوەی خەڵکەکە بژین نەک لە دەریای پارەدا نوقووم بن.
ئینجا بیهێنەرە پێش چاوی خۆت، ئەگەر دۆخەکە پێچەوانە بووایە، واتا کوردستانی ڕۆژهەڵات هەرێمێکی سەربەخۆ بووایە، ئایا عێراق ئەیهێشت کوردانی ڕۆژهەڵات بە خۆڕایی و بێ ڤیزە بێنە عێراقەوە؟
تەنها گەشت لە مێژوودا کە هەرزانتر ئەکەوێ لەسەرت تا مانەوە لە ووڵاتەکەی خۆتا، گەشتکردنە بۆ کۆماری ئیسلامیی ئێران، ئەوەیش ئەبوو لە کتێبی گینزا تۆمار بکرایە.
ئەو بەهەشتە تەنها من هەستم پێدەکرد و قوڵ قوڵ بۆم ئەڕوانی و چێژم لێ وەردەگرت .. هیچ پێنج شەممەیەک نەبووە بە هاوڕێکانم نەڵێم : چۆنە سەردانێکی تری ووڵاتی ئارامیی و هێمنیی و ڕەسەنایەتیی و هەرزانیی ئێران بکەین؟
هیوادارم سیستمی حوکمی ئێران نەشێوێت، لێیان تێک نەچێ، جوانترین سیستمی کۆمەڵایەتیی و ئیداریی و کولتوریی لە دنیادا هەرەس نەهێنێ، ئەگینا جارێکی تر دروست نابێتەوە ..ئەگینا ئێرانییەکان کاڵەک بە ئەژنۆ ئەشکێنن و بۆ هەتا هەتایە ووزەی نیشتمانیی و بەرهەمی ناوخۆ و ڕەسەنایەتیی لە دەستدەدەن، ئێمەیش ئیتر ناتوانین پێنج شەممانێک بڕۆین لە شارێکی ئارام و هێمندا، قوڵ قوڵ بۆ کولتوور و ڕەسەنایەتیی و یاسا و دادپەروەریی بڕوانین.




حوکمڕانی پارتیی و یەکێتی ئەندازیاری شکستخواردووی سەرکوتکاری!.. رێبوار ياسين فەتاح

نهێنى مووچەى مانگەکانى ١١و ١٢ى(ساڵى ٢٠٢٥)

مووچەی مانگەکانی (١١ و ١٢) خراوەتە ئەستۆی حکومەتی هەرێم و پێویستە لە پارەی فرۆشراوی نەوت بیدات!
وەزارەتی دارایی فیدراڵ هەموو ئەو نەوتەی لە ( ٢٣/ ٣ / ٢٠٢٣ تا ٢٧/ ٩/ ٢٠٢٥)
هەرێمی کوردستان بە تەنکەرو پاڵاوگە فرۆشتوویەتی لەسەر بودجەی هەرێمی کوردستان ئەژمار کردووە، بەهۆیەوە بڕی نزیکەی (١٠ ترلیۆن) دیناری لەسەر هەرێمی کوردستان ئەژمار کردووە کە بەشی زیاتر لە مووچەی (١٠ مانگ) دەکات!
کابینەی نۆیەمی حکومەتی ماوە بەسەرچوو لە ڕاگرتنی فرۆشتنی نەوت بە بۆری تا ڕادەستکردنی نەوت بە سۆمۆ، بۆ ماوەی (٣٠ مانگ) هەموو ڕۆژێک نزیکەی (٣٢٠ هەزار) بەرمیل نەوتی بە تەنکەرو پاڵاوگە فرۆشتووە کە نزیکەی (٢٨٨ ملیۆن) بەرمیلە، داهاتەکەشی نەدراوەتە وازارەتی دارایی هەرێم و نەشدراوەتە بەغدا، بۆیە بەغداش ئەو نەوتەی هەموو بە نزیکەی (١٠ ترلیۆن) دینار لەسەر هەرێمی کوردستان خەمڵاندووەو لە بودجەو مووچەی هەرێمی کوردستان داشکاندووە!
بە پێی نووسراوی ژمارە (١٤٥٠٢) وەزارەتی دارایی فیدراڵ لە (٢٨/ ٥/ ٢٠٢٥) کە لە ڕێگەی نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمەوە ئاراستەی سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم کراوە، وەزارەتی دارایی فیدراڵ پێی وایە هیچ پارەیەک بۆ مووچەی کوردستان نەماوە، شەش مانگی ئەمساڵیش لەسەر بنەمای ڕێککەوتنی هەردوو حکومەت بۆ ڕادەستکردنی نەوت بە سۆمۆو بڕیاری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی فیدراڵ نێردراوە، ئەگەرنا وەزارەتی دارایی فیدراڵ سورە لەسەر بۆچوونەکەی، ئەم بۆچوونەشیان پاڵپشتە بە ڕاپۆرتێکی هاوبەشی هەردوو دیوانی چاوديری هەرێمی کوردستان و فیدراڵ!
بەداخەوە وەزارەتی دارایی هەرێم ئەم ڕاستیە بە خەڵک ناڵێت، لە کاتێکدا خودی وەزارەتی دارایی و خەزێنەی گشتی یەک دینار لە پارەی ئەو نەوتە فرۆشراوەی بە تەنکەرو پاڵاوگە بۆ نەگەڕاوەتەوە!
ئەگەر بەرپرسانی حکومەتی هەرێم بەتایبەت چوار وەزیرە کوردەکەی نوێنەری هەرێمی کوردستان لە حکومەتی فیدراڵ پێیان وایە ئەمە ستەمەو بەغدا لە کوردستانی دەکات بۆچی لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیران هیچیان نەوت؟ بۆچی ڕێگەچارەیەکیان نەخستەڕوو بۆ پابەندی بەغدا بە خەجکردنی ئەو دوو مووچەیە؟ بۆ داوای ڕێگە چارەیەکیان نەکرد بۆ نەفەوتانی ئەو دوو مووچەیەو دۆزینەوەی ڕێگەچارەیەک نۆ زامنکردنی خەرجکردنی لە (٢٠٢٦)؟
ئێستا بەرپرسیاری چارەنووسی ئەو دوو مووچەیە ڕوونە کە لای حکومەتی هەرێم و بەرپرسانی دەسەڵاتە، ئەویش یان حکومەتە ماوەبەسەرچووەکەیان لە پارەی فرۆشتنی سێ ساڵی ڕابردووی نەوت ئەو دوو مووچەیە بدات، یان فشار بکات بەغدا ڕێگەیەک بۆ خەرجکردنیان لە (٢٠٢٦) بدۆزێتەوە!
خەرجنەکردن و دواخستن و لێبرین و پاشەکەوتی مووچە، نەریتی نەگریسی یانزە ساڵەی هەردوو کابینەی هەشتەم و نۆیەمی حکومەتی لایەنەکانی دەسەڵاتە، ستەمێکە بەردەوام لە خەڵکی کوردستان و مووچەخۆران دەکرێت!
ئەگەر حکومەتی کاربەڕێکەری هەرێم پێنەدانی دوو مووچەی ئەمساڵ دەخاتە ئەستۆی حکومەتی عێراقی، ئەی بۆچی خۆی مووچەی ٣٧٩٣٣ مامۆستای گرێبەستی پەروەردە و ٤١٠٠ مامۆستای گرێبەستی خوێندنی باڵا دابین ناکات لەکاتێکدا کە مووچەی ئەم مامۆستایانە لەسەر داهاتی ناوخۆیەو سەرجەم پارەکەی تەنها ٢٤ ملیار دینارە بۆ هەر مانگێک کە پارەی چەند کاتژمێرێکە لەداهاتی ناوخۆ.
چۆن لە کابینەى نۆیەم، ڕێژەى هەژاریى و برسێتی زیادیکرد؟
چەند ڕۆژێک لەمەوپێش لە کەناڵێکى تەلەفزیۆنیەوە باسي لە رێژەى هەژاریى کرد لە کوردستان، وتي ئەگەر نرخى کارەبا بەمجۆرە بەرز بکرێتەوە، کێ کارەبا بۆ (١٠٠,٠٠٠) خێزان دابین دەکات کە لە خوار هێڵى هەژارییەوەن؟ لە ڕاستیدا پاش پیاچوونەوە بە ژمارەکان، بۆم دەرکەوت ژمارەکە لەوە زیاترە باسي کردووە، بۆیە بە پێویستم زانى لەم وتارەدا بە وردى تیشک بخەمە سەر ڕێژەى هەژاریى لە کوردستان:
یەک/ ڕێژەى هەژاریى چەندە؟
بە پێى نوێترین ڕووپێوییە فەرمییەکانى هەژاریى، ڕێژەى هەژاریى لە ماوەى تەمەنى کابینەى نۆیەم بۆ (١٠%) بەرزبووەتەوە، لە کاتێکدا لە ساڵى (٢٠١٨) ڕیژەى هەژاریى لە کوردستان (٦%) بوو! واتە چوار پلە خەڵک زیاتر هاتووەتە نێو هێڵى هەژارییەوە!
بە پێى ڕووپێوییە فەرمییەکان کە وەزارەتەکانى پلاندانانى عێراق و هەرێمى کوردستان بە هاوکارى بانکى دەولى ئەنجامیانداوە، لە ساڵى (٢٠١٨)، ڕێژەى هەژاریى لە کوردستان تەنها (٦%) بووە کە دەکاتە (٣٤٦,٥٠٠) هاووڵاتى لە چوارچێوەى نزیکەى (٦٩,٣٠٠) خێزاندا، بە پێى ژمارەى دانیشتووانى ساڵى (٢٠١٨) کە (٥,٧٧٥,٠٤٣) کەس بووە.
بەڵام بە پێى تازەترین ڕووپێوی، پاش پێنج ساڵ لە تەمەنى کابینەى نۆیەم، رێژەى هەژاریى بەرزبووەتەوە بۆ (١٠%) کە دەکاتە (٦٣٧,٠٦٦) هاووڵاتى، لە چوارچێوەى (١٢٧,٤١٣) خێزاندا.
دوو/ هەژاریى چییە؟
دەرهێنانى ڕێژەى هەژاریى بابەتێکى پیشەیى زانستییە، پشت بە چەند پێوەرێک دەبەستێت، هەروەها پێویستى بە ڕووپێوى مەیدانى هەیە، بەڵام هەموو پێوەرەکان کۆکن لەسەر چەند پێوەرێک کە پەیوەندییان بە دۆخى کۆمەڵایەتى و ئابورى و پەروەردەیى و تەندروستیەوە هەیە، واتە بۆ ئەوەى هاووڵاتیەک لەسەروو هێڵى هەژارییەوە بێت، پێویستە لانیکەمى پێداویستى خواردن و شوێنى مانەوەى شایستەو دەستگەیشتن بە پەروەردەو تەندروستى هەبێت، تا بتوانێت لانیکەمى پێداویستیەکانى بۆ ژیانێکى ئاسایى بەدەست بهێنێت.
سێ/ چۆن هێڵى هەژاریى دەستنیشان دەکرێت؟
بە چەند ڕێگەیەکى جیا جیا هێڵى هەژاریى لە هەر وڵاتێکدا دیاریى دەکرێت، پاشان هەر تاک یان خێزانێک کەوتە خوار ئەو هێڵىەوە ئەوە بە هەژار ئەژمار دەکرێت، هێڵى هەژاریش دەکرێت لەسەر بنەماى داهاتى تاک یان خەرجى تاک دەستنیشان بکرێت بە ڕەچاوکردنى ناوەندى ئاستى بژێوى بۆ هەر تاک یان خێزانێک.
بە پێى ستانداردێک کە لەلایەن ڕێکخراوى هاریکاریى ئابورى و یەکێتى ئەوروپاوە پەیڕەو دەکرێت، هێڵى هەژاریى لەسەر بنەماى ئاستى داهاتى تاک دەستنیشان دەکرێت بە ڕێژەى (٦٠%) لە داهاتى خێزان.
بە پێى ڕوپێوییەکان، ئاستى هێڵى هەژاریى لە کوردستان بە (١٣٧,٠٠٠) دینار بۆ تاک دەستنیشانکراوە، واتە بۆ خێزانێکى پێنج کەسى (٦٨٥,٠٠٠) دینار، واتە هەر تاکێک لە (١٣٧ هەزار) دینار کەمتریى هەبێت و هەر خێزانێکى پێنج کەسى مانگانە داهاتەکەى کەمتر بێت لە (٦٨٥ هەزار) دینار، ئەوە دەکەونە خوار هێڵى هەژارییەوە، واتە ناتوانن لانى کەمى پێداویستیە بنەڕەتییەکانى ژیانیان دابین بکەن.
لە ڕاستیدا ئەمە ماناى ئەوە نییە کە هەر خێزانێک لەسەروو (٦٨٥ هەزار) دینارەوە داهاتى هەیە چ مووچە یان کارو کەسابەت، ئیتر ئەو خێزان خۆش دەژییى، نەخێر، بەڵکو پێداویستى ژیانێکى ئاسایى لە کوردستان لە ناوەندى شارەکان بریتیە لە (١,٢٥٠,٠٠٠) بۆ خێزانێکى پێنج کەسى، واتە هەر خێزانێک بیەوێت بە ژیانێکى ئاسایى بژى، پێویستە داهاتى خێزان لە (١,٢٥٠,٠٠٠) دینار زیاتر بێت، ئەگەرنا ناتوانێت پێداویستیە سەرەکییەکانى بە پێى پێوەرە کۆمەڵایەتى و ئابورییەکان دابین بکات، کە من پێم وایە تەنانەت ئەو خێزانانەى مووچەشیان هەیە ژمارەیەکى زۆریان ناگەنە ئەم ئاستە.
چوار/ هەژارەکان کێن؟
ئەگەرچى نیشانەیەکى تایبەت نییە بۆ ناسینەوەى بۆ پۆلێنکردنى خێزانى هەژار، بەڵام بە شێوەیەکى گشتى زۆرینەى هەژارەکان لە کوردستان بریتین لە (کەمئەندامان بەتایبەت ئەوانەى سەرۆک خێزانن، منداڵانى بێ سەرپەرشت و ئەو ئافرەتانەى هاوسەرەکانیان لەدەست داوە، بەساڵاچووان و پەککەوتەکان، نەخۆشانى درێژخایەن، کرێکارانى کارى ڕۆژانە، بێکارەکان، ئەو ئافرەتانەى هاوسەرەکانیان حکومدراون)، ناڵێن هەموو ئەمانە هەژارەکانن، بەڵکو زۆرینەى هەژارەکان لەناو ئەم پۆلێنە لە خەڵکن.
پێنج/ حکومەت چى بۆ هەژارەکان دەکات؟
تا ساڵى (٢٠١٥)، مانگانە بڕە پارەیەکى کەم (١٥٠ هەزار) دینار لە چوارچێوەى تۆڕى پاراستنى کۆمەڵایەتى بەناوى (مووچەى چاودێرى خێزان) دەدرا بە خێزانە هەژارەکان، بەڵام لە ساڵى ٢٠١٦ ەوە بە پاساوى چاکسازى لە لیستەکانیان ئەو مووچەیە ڕاگیراو تا ئێستا ئەو هاوکارییە بچوکە بۆ هەژارەکان دەستى پێ نەکردووەتەوە، بۆیەوە ئەوەى جێگەى سەرنجەو بەداخەوە بۆ زۆرینەى کۆمەڵگە لێى بێئاگان ئەوەیە کە حکومە لە کوردستان هیچ شتێک بۆ هەژارەکان ناکات، تەنانەت بە یەک دیناریش هاوکارییان ناکات بە پێچەوانەى عێراق کە نزیکەى پێنج ملیۆن خێزان تۆمارن لە تۆڕى پاراستنى کۆمەڵایەتى و مانگانە لە نێوان (٢٠٠ تا ٤٠٠ هەزار) دینار هاوکاریى دارایى دەکرێن.
شەش/ بۆچى هەژاریى لە کابینەى نۆیەم زیادى کرد؟
ژمارەیەکى زۆر هۆکار بوونە هۆى بەرزبوونەوەى هەژاریى لە کوردستان، دەکرێت بەمجۆرە ئاماژەیان پێبدەین:
١ـ نەبوونى هیچ هاوکارییەک بۆ خەڵکى هەژار، نە دارایى بە کاش و نە هیچ جۆرە پێداویستیەکى ژیان.
٢ـ دواکەوتنى بەردەوامى مووچەو دابەش نەکردنى هێندێک مانگ لە ساڵێکدا.
٣ـ زیادکردنى باج و کرێى خزمەتگوزاریى (ڕسومات) لە زۆر بوار (وا ئێستەش دەیانەوێت کارەبا لەسەر هاووڵاتیان گران بکەن!).
حەوت/ چى بکرێت؟
لە ڕاستیدا ئەوەى وایکردووە کە نابینین خەڵک لەسەر شەقامەکان لە برسا بمرێت، تەنها چاکى و باشى کۆمەڵگەکەکەیە، کە خێرخوازان و چاکەکاران و دەیان گروپ و ڕێکخراو بەردەوام هاوکاریى بۆ هەژارەکان کۆ دەکەنەوەو بەسەریاندا دابەشى دەکەن، ئەگەرنا دۆخەکە زۆر خراپتر بوو لەوەى ئێستە، بەڵام ئەگەر بە زوویى بیر لە چارەسەرێک بۆ هەژاریى نەکرێتەوە، ئەوە دوور نییە لە چەند ساڵى ئایندەدەا کوردستان ڕووبەڕووى دۆخێکى خراپترى هەژاریی ببێتەوە، بۆیە پێویستە زۆر بە زوویى ئەم هەنگاوانە بگیرێتەبەر:
١ـ دابینکردنى هاوکاریى دارایى بۆ هەژارەکان بە پێى زانیاریی و تۆمارکردنیان لە ڕێگەى فەرمانگەکانى وەزارەتى کارو کاروبارى کۆمەڵایەتیەوە، هاوشێوەى عێراق و زۆرینەى زۆرى وڵاتانى دونیا کە هاوکاریى مانگانەیان بۆ خانەوادە هەژارەکان هەیە بێ بەرانبەر.
٢ـ هەڵوەشاندنەوەى هەموو ئەو باج و ڕسوماتە نایاساییانەى کە لە ماوەى پێنج ساڵى ڕابردوو زیاد کران.
٣ـ دابینکردنى مووچەى مووچەخۆران هەموو مانگێک، لە کاتى خۆیدا، بەبێ لێبڕین، بەبێ دواخستن، هەمو.
٤ـ پشتیوانیکردنى گەنجان بە دامەزراندن یان دۆزینەوەى هەلى کار بۆیان یان پشتیوانى دارایى بۆ دروستکردنى پڕۆژەى بچوک تایبەت بە خۆیان بە قەرزى درێژخایەن بەبێ خستەسەرىی هیچ زیادەیەک.

رێبوار ياسين فەتاح




خـوێنـدنەوەیەک بۆ رۆمانی دەفـتەری هـەورەبـانەکە.. رەزا شـوان

رۆمانی (دەفتەری هەورەبانەکە) لە نووسینی، نووسەر مامۆسـتا (زیـاد رەشاد قـادر)ە.
لـە ساڵی (٢٠٢٥) لـە چـاپخـانەی (هـێـڤی) لـە هـەولـێر (٥٠٠) دانـەی لێ چـاپکـراوە.
دەفتەری هەورەبانەکە، کورتە رۆمانێکـە لە (١٥) بەشی کورتدا. لەسەری نووسیوێتی رۆمـان بۆ مـێرد منـداڵان. بە وێـنەکانیـیەوە (٩٨) لاپەڕەیە. مامـۆسـتا زیـاد بە (پی دی ئێـف) رۆمانەکەی بـۆم نـارد. وێنەکانی ناوەوەی نەهـاتوون. تا بـزانم کوالـیتیان چـۆنـن. ئایا گونجـاون یا نەگـونجـاون لەگـەڵ نـاوەڕۆکی رۆمـانەکەدا..
سەرەتا پـڕ بە دڵ، پیـرۆزبایی و دەستخـۆشی لە مامۆســتا زیـاد رەشاد دەکەم. کە بەم بەرهـەمـە وێـژەیـیەی، ناوی چـووە لـیـسـتی رۆمـاننـووسانی مێردمنـداڵانی کـوردمـان. چاوەنـواری رۆمانی تری لێـدەکەین و هـێوای پێـشکەوتن و سەرکەوتنی بۆ دەخـوازم.
مـن وەک خوێنـەرێـک نەک رەخـنەگـرێـک، حەزدەکـەم، چەنـد سەرنـج و تـێـبـینـییەک دەربـارەی رۆمـانی (دەفـتەری هـەورەبانەکە) بخەمەڕوو. کە گوزارشتن لەدیدگای من.
بەپێی مـەرج و بنەمـاکان و رەگەزەکانی ستانـداردی رۆمـان بـۆ مـێردمنـداڵان، رۆمانی هـەورەبانەکە زۆربەی مەرجـە سەرەکـییەکانی رۆمـانی تێـدایە. شایـەنی ئـەوەیە کە بە رۆمـان بـناسـرێـت. بە بـۆچـوونی مـن، دەفـتەری هـەورەبانـەکـە رۆمـانێکی ریالـیستی پەروەردەیی و فـێرکاری و کۆمەڵایەتییە. وەک نووسەر لە وتەی پێـشەکی رۆمانەکەیدا نووسیوێتی، پێش چاپکردنی پێشانی نووسەران (سابیر رەشید) و (رۆستەم خامۆش)ی داون و سـوودی لە سـەرنـج و لە تـێبینییەکانیان وەرگـرتـووە. ئەگەر هەر ئەو کاتەش بـۆ منی بنـاردایە، پێویـستیی بـەم تێـبینی و سەرنجـانەی ئـێستام نەدەکـرد.
کارەکتەرە سەرەکییەکانی رۆمانی دەفـتەری هەورەبانەکە (شـێرزاد ـ تەمەن شەسـت و پێـنج ساڵ ـ مامـۆستای خانەنشین)، (رۆمـان. کچەزای مامۆستا شـێرزاد، دەرچـووە بۆ پـۆلی حەوتی بنەڕەتی)، (بێـشە خاڵـۆزا و هـاوڕێ و هـاوتەمەنی رۆمان ـ دەرچووە بۆ پـۆلی حەوتی بنەڕەتی)، (ئـێـلا ـ خوشکی رۆمـانە ـ تەمەنی هـەشـت سـاڵە ـ دەرچـووە بۆ پـۆلی سـێی بنەڕەتی)، (بێری ـ خوشکی بێـشەیە و هـاوڕێی ئێـلایە ـ هـەشت ساڵە ـ دەرچـووە بۆ پـۆلی سێی بنەڕەتی). چەنـد کارەکـتەرێکی تـریش رۆڵی لاوەکـیان هـەیە.

رۆمانەکە لە خێزانێک و لە ماڵێکـدا چـڕبـووەتە، کە ماڵی باپـیرەیە. سەربـردەی ژیانی لە قۆناغی قوتابخانەی سەرەتایی بۆ نەوەکانی (رۆمان، بێشە، بێری، ئێلا) دەگێڕێتەوە.
شوێنی سەرەکی: مـاڵی باپـیرە، قـوتابخـانەی سـەرەتـایی گـونـدێـک، شـاری هـەولـێر.
من پێموایە دەبوایە رۆمـاننووس، تەمەنی بێـری و ئێـلای لە (١١بـۆ ١٢) ساڵ دابـنایە. چونکە رۆمان بـۆ تەمەنی (٨) ساڵ نانووسرێـت، ئەگەرچی بە زمانێکی ساکار و ئاسان نووسـیوێـتی و رووداوەکانی بە زۆری لە شـێوەی کورتـە چـیرۆکـدان. بـەڵام دەرچـووی پـۆلی دووی بنـەڕەتی هـێـشتا بە تەواوی و بە خـێرایی فـێری خـوێنـدنەوە نەبـوونە، لە پەرتووکی خوێندنەوەی کوردی بۆ پۆلی دووەم. چەند چیرۆک و هۆنراوە و پەخشانێکی سووک و کورتی لەخـۆگرتـوون. هـێـشـتا ئـاشـنای گـۆڤـارەکـانی منـداڵان و هـۆنـراوە و چیرۆکە چاپکراوەکان نەبوونە و ئاسۆی خەیاڵ و تێگەیـشتن و وەرگرتن و فەرهـەنگی وشـە و رسـتەسازییەکانیان سنووردارن. بە زۆریشی هـێـشـتا لە قـۆناخـێکی خەیـاڵـیدا. زیاتر هـۆگری یاری و شادی و گوێگرتن لە کورتە چیرۆکی خەیاڵی “ئەفسانەیی”ن..

پێموایە هەندێک لە پرسیار و رستەکان، کە بە ناوی بێری و ئێلا وە کراوان و وتراون. زیادەڕۆییان تێدایە و بۆ ئەو تەمەنە گونجاو نین. راستە کە منداڵانی ئەمـڕۆ، چاوکراوە و زۆرزانن، نەوەی شۆڕشی تەکنەلۆژیا و دیجیتاڵین. بەڵام پێویستە بەپێی قۆناغەکانی تەمەنیـان و ئاسـۆی خەیـاڵ و فـەرهـەنگی زمانیـان، مامـەڵەیـان لەگەڵـدا بکـرێـت. ئەو بابەتانەی بۆ منـداڵانی دوانـزە و سیانـزە ساڵان گـونجـاون، بـۆ منداڵانی هـەشـت و نـۆ ساڵان گـونجـاونیـن. بە پـێچـەوانـەشـەوە.
بۆیە دەڵێم خۆزگە مامۆستا، تەمەنی هـەر چـوار منداڵەکەی لە نێوان (١٢ ـ بـۆ ـ ١٣) ساڵان دابـنـیایە. لە یەکـترەوە نـزیک دەبوون. چونکە یەکێک لە مەرجەکانی رۆمان بۆ مێردمنـداڵان، گـونجانـێتی لەگەڵ ئەو قـۆناغـە تەمەنەدا. بۆیـە دەبینین رۆماننووس بـۆ ئەوەی وا نیـشانی بـدات، کە بۆ منـداڵانی بچووکیـش شیاوە. ئاستێکی سادە و ساکاری بە رۆمانەکەی بەخـشـیـوە.
شـێـوازی گـێرانەوەی رۆمـانەکە، باشـە. بـە شـێوەیـەکی زنجـیرەی کـورتە چـیـرۆکـی بەیـەکەوە بەسـتراوی نیـوان بەشـەکانـێتی. شـێـواز و تەکـنـيکی داڕشـتـنەکەی باشـن. نـووسـەر بە گـشتی زمـانـێکی ساکـاری لە داڕشـتـنی رۆمـانەکەیـدا بەکـارهـێناوە.

رۆمانەکە کۆمەڵێک پەیامی پەروەردەیی و کۆمەڵایەتی و رەوشتی و وانەی زانیاری لەخـۆگرتووە. رابردووی بەم سەردەمەوە گرێ داوە و درێـژەی بە گۆڕانکارییەکانی ژیـان داوە. دەیەوێت بە مێردمنداڵان بڵـێـت گـۆڕانکاری و داهـێنان درێـژەیان هـەیە.
بەداخەوە کە تا ئەمڕۆ نەبووینە بە خاوەنی زمانێکی ستانداردی یەکگرتووی نووسینی کـوردی. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بەشی هەرە زۆری نووسەرانـمان بە زمانێکی نزیک لە سـتانـدارد دەنـووسـن، دوور لە شـێوە دیـالـێکـت و لە زمـان و لە وشـەی نـاوچـەیی.
مامۆستا کۆمەڵێک وشەی تایبـەت بە هەولـێری بەکـارهـێناوە، بۆ نموون (چـێڵ، چار، ئەنگۆ، کێهەنگـیان، بالیف، چـیر، پـلە،… هـتد) بەڵام گەر بینووسیایە (مانگا، چـوار، ئێـوە، کامیان، سـەریـن، جـیڕ، پـوور، … هـتد) منـداڵانی هـەمـوو کوردسـتان لـێـیان تێـدەگەن. کـێـشە نییە ئەگەر بە زارەکی و لە گـفـتوگۆدا بە هـەر دیالـێکـتیکی کوردی قـسە بکەیـن. بەڵام باشـتر وایە زمـانی نووسـین و خوێنـدنەوەمـان یەکـبـێـت.
مامۆسـتا کۆمەڵـێک وشەی عەرەبی بەکـار هـێناوە، لە کاتێکـدا بەرانبەر بەو وشانە، وشـەی رەسـەنی کوردیـمان هـەیە. بـۆچی پـێـمان شـەرم بـێـت، کە لە جێی ئەم وشە عـەرەبیانە (ئەدەب، شیعـر، شاعـیر، دەرس، قـەڵەم. دەفـتەر، رەسـمییەکان، عـادەتی، لەفـە، سەفەر، خەستەخانە (تورکییە)، دەقـیقە، سەعـات، سایەق،… هـتد) ئـەم وشـە کوردییانەمان بەکار بێنین (وێـژە، هـۆنراوە ـ هەڵـبەست، هـۆنراوەنووس، هـۆزانڤان، وانـە، پـێنـووس، تیانـووس، فـەرمـییەکان، نەریتی، لـوولـە، گـەشـت، نەخـۆشـخـانـە، خوولەک، کاتـژمێر، شۆفـێر،… هـتد) بەڵام ئەگەر وشـەی کوردییـان بەرانبەر نەبێـت، ناچارین وشەی بێگانە بەکاربهێنین وەک (تەلەڤـزیـۆن، رۆمان، ئـۆپەرێـت، ئۆتۆمبێـل، زەڕافـە، فـیـل، پاسپـۆرت، تـاکـسی، رۆبـۆت، پاتـری، هـتد). چەنـد جـوانـە کە وشـەی (خـواردنگە) ی لەجـێی وشـەی مـەتـعـەم و ریـسـتـۆران بەکـارت هـێـناوە.
مامۆستا باسی ئەوە دەکات، گوایە لە قوتابخانەی گوندەکەیان (شیر، سەموون، پەنیر) بە قـوتابییەکان دەدران، لەو سەردەمە و ئـێستاش خواردن بە قـوتابییەکانی گـوندەکان نەدراوە و نادرێـت، تەنها لە شارەکانـدا، بە قـوتابیـانی ئەو قـوتابخـانانە دەدران، کە لە گـەڕەکە هـەژار نـشینەکانـدا بـوون. نەک بە هـەمـوو قوتـابخـانەکـان.
رۆماننوس لە رووداوێکی رۆمانەکەیدا، باسی باڵنـدەی (ماکـای ـ پـیکا پـیکا) کردووە. کـە شـت دەڕفـێـنی و لە هـێـلانـەکەیـدا دەیـانـشارێتـەوە. (نـووسـەر: ئـەو باڵـندەیە لە کوردسـتانـدا، ناوێکی تـری هـەیە (قـەلەبـاچـکە) یان (قـشـقەڵە، قەلەبازەڵە، قـشقەل، قەلانجە، قـشقەڕە) مەلـێکە، کەمێک لە کـۆتـر گـەورەتـرە و رەش و سـپـییە و کـلکی درێـژە و بـە قـونـە قـون دەڕوات. پیاوێک لە کـۆیـە دانـەیەکی مـاڵی کـردبـوو، فـێری چەنـد وشەیەکی کوردیی کردبـوو. ئەم باڵـندەیە سـوود و زیانی هـەیە. تـۆوی بادەم و تــۆوی تـر لـە شاخـەکان لەنـاو خـۆڵـدا دەشارێـتەوە، بەشـێکی زۆریـان سـەوزدەبـن. زیـانـیـشـیان بـۆ دار میـوەکـان هـەیە، گـوڵ و بەرەکـانیـان دەخـۆن. حەزیـش نـاکـەن باڵندەی تر لە ناوچەکەیاندا هەبێـت. زۆر جار باڵـندەی بچووکـتر لە خۆیان دەکـوژن). مامـۆسـتا ناهـید ناوی ئـەو باڵـندەیەی بیسـتووە. ئـەی رۆمـاننووس بۆ بەڕێـوەبەری قـوتابخـانەکەی گـێل کردووە و ناوی ماکـپای نەبیستووە؟ لە کاتێکـدا لەو سەردەمەدا، ئـەو مامۆسـتایەی لـێهاتـوو و هـۆشیار نەبـوایە، ناکـرایە بەڕێـوەبـەری قـوتـابخـانە.
لەو سەردەمەدا، مامۆستا شێرزاد لە گوندەکەیان قوتابی بووە، واتە نزیکەی (٥٨) ساڵ بەر لە ئێـستا بـووە، ئەو سەردەمە مامۆستای ئافرەت بۆ وانە وتنەوە لە قـوتابخانەکانی کوڕان، نانـێران بە تایبەتیش بـۆ گونـدەکان. تەنانەت لە شارەکانیشدا قوتابخانەی تێکەڵ بە دەگمەن هەبوون. ئیتر نازانـم چـۆن مامۆستا رووناک، مامۆستای ئەو گونـدە بـووە؟
شـێرزاد، کـە لە پـۆلی سـێ دەرچـووە، لـە کـاتی یاریـکـردن لەبـەردەم مـاڵـیانـدا، لـە گونـدەکەیان دا، لەبەر ئەوەی پێخاوس بـووە، لەتە شووشە یان شتێکی تر پێی بڕیـوە.
قوتابییەک لە پۆلی سێ دەرچووبێت چۆن پێڵاوی نییە؟ ئەی ئەو شەوەی کە بەیانی بۆ شار چـوون، جلـوبەرگ و پێڵاوەکانی لای خۆی دادنابـوون، کەواتە پێـڵاوی هـەبـووە.
باسکردنی کاوێـژکردنی چێـڵ ـ مانگا، و ژوورەکانی گەدەی، سـێـلولـۆز، ئەنـزیـمەکانی هەرسکـردن، تەکنۆلـۆژیا، لەسەر زەمینی واقـیعـدا جـێبەجێ بکرێت، هـەر مەرەکەەبی سەر کاغـەزە، ئەم رستەگەل و زاراوانە، لە ئاستی بیر و تێگەیشتن و وەرگرتنی بێـری و ئێـلای هـەشت سـاڵان نیـین.
لەم بڕگەیـدا ئاستی کارەکتەری سەرەکی شێرزاد دێنێتە خوارەوە، کە دوو سێ کۆڵان بە دوای پـشـیلە رەشەکەدا دەڕوات. راسـتە بابەتی کـۆمیـدی لە رۆمـانی منـداڵان گـرنـگە. بەڵام پێویـستە بە شـێوەیەکی دروسـت بەکاربهـێنرێت. ئەوەیـان تا رادەیەک بۆ پێکەنین ئەشێ کە شـێرزاد، لە یەکەم رۆژی چوونی بۆ قـوتابخانە، لاستیکی سڕینەوەی نووسین و پێـنـووسی وەرگـرت. وای زانی کە لاسـتـیکی سـڕینـەوە نـووسین بنـێـشـتە، خـستییە دەمییەوە دەستی بە جـوینی کـرد. ئەمـە هـەر بـۆ ئـەوەی قـوتـابـییەکان پـێبـکەنـن. پێمـوایە ئەمەش لە شـوێنی خـۆیـدا نییە. چونکە بـرا و خوشکە لەخـۆ گەورەتـرەکەی، پێش شێرزاد لە قوتابخانە بوون، بێگومان لە ماڵەودا لاستیکی سڕینەوەی نووسینیان بەکارهـێناوە، لەوانەیە چەنـدیـن جار شـێرزاد لاستیکی سـڕنەوەی نووسینی بەدەست خوشـک و بـراکەیـەوە بیـنی بێـت. لـێرەدا شـتـێکی تـریـش جـێی پـرسـیارە؟ لە هـیچ شـوێنێکی رۆمانەکەی باسی لەوە نەکـردووە، کە قوتابخانەی گـونـدەکە تێکەڵاو بـوو.
منـداڵەکـان وشـەی پاڕانەوە لە باپـیـرە ( تـوخـوا.. توخـوا) زۆر دووبـارە بـۆتـەوە.
چـیرۆکی نەگـبەتی و تەبایی، چـیرۆکێکی فـۆلکـلۆریی ئەفـسانەیی جـوانە بۆ رۆمـان و بێـشە، بەڵام بۆ بـێری و ئێـلا لەبـار نیـیە. چـونکە منـداڵانی ئەم تەمـەنە، لە چـەمکی ئەبستراکی “مجـرد” تـێناگەن و لە شتی دەسـت لـێـدراو و هـەسـت پـێکـراو تێـدەگەن. ئـەوان تـێناگەن کـە نەگـەبەتی و تەبـایی چـیـن؟
چـیـرۆکی (زەنـگی مـشـکان) لـە بنـەچـەدا، یـەکـێکـە لـە چـیـرۆکـە ئـەفـسانـەیـیەکـانی ئەفسانەنووسی یـۆنـانی ئـيـزۆپ کە مێـژووی بـۆ زیـاتـر لە (٥٠٠) سـاڵ پـێـش زایـنی دەگەڕێتەوە. چـیرۆکەکانی ئیـزۆپ پەروەردەیی و رەخنەئامـێز و تەنزئامێزن. بە زۆری بە نـاوی ئـاژەڵان و باڵـندەوەن. وەریانگـێـڕاون بـۆ سـەر هـەمـوو زمـانەکـانی جیهـان، چەنـد چـیرۆکـێکـیشی وەریـان گـێڕاون بـۆ سـەر زمـانی کـوردی، بە زۆری لە شـێوەی (چـیرۆکەهـۆنـراوە) دا وەریـانگـێڕاون. لەوانـە:
(رێوی و کەڵەشێر، قەلەباچکە و باخەوان ـ پیرەمـێرد)، (دوو مراوی و کیسەڵێک، دوو پـشـیلە ـ فایـق بێکەس)، (گـوێـدرێـژیـک لە کـەوڵی شـێردا ـ کاکـەی فـەللاح )، (زەنگی مشکان ـ هەژار موکـریانی)، (گـورگ و بەرخـۆلە، مێروولە و کوللـە، شـوان و گورگ، لەقـلەق و رێـوی، رێـوی و قەلەڕەش، رێـوی و بۆڵەتـرێ، کچـۆڵەی شـیررژاو،… هتد) شایەنی باسە هەریەکە لە پیرەمێرد و فایق بێکەس و کاکەی فەللاح و هەژار موکریانی. ئەوە چیرۆکانەیان، لە شێوەی چیرۆکەهـۆنراوەدا وەریان گـێڕاون، بەڵام بە شێوەیەکی کوردیی هـێنـدە جـوان و بـەرز و بەچـێژ دیـان رشـتوون. زۆر لە دەقـە رەسـەنەکانیـان، جـوانـتـر و بەچـێـژتـرن. وا هـەسـتەکەیـن کـە چـیـرۆکی کـوردیـن و وەریـگـێڕاو نیـن.
هـەژار موکـریانی لە هـۆنـراوەکەیـدا وشەی (دزیـبوو) ی بەکـار هـێـناوە. بـۆ منـداڵان وشەی دزیبوو جـوان و شیاوە نییە، دەیتـوانی وشـەی (دۆزیـنەوە) ی بەکاربهـێـنایە.
(تـەلی جـلک هـەڵخـسـتن) پێـمـوایەی وشـەی (تەنـاف) جـوانـتر و کـورتـرە.
ئـەو دارەی، کە لە جـلکی تەڕیـان بـۆ شـۆرویـن دەدا، پێـیان دەوت (گەڵاکـوتک).
ئەو یارییە فۆلکلۆرییانەی ناوت هـێناون، جوانن، وابزانم مامۆستایەک بە ناوی یارییە فـۆلکلـۆرییە کوردەوارییەکان چەنـد ساڵـێک لەمەوە بەر، کـۆمەڵـێک لەو یارییانەی لە پەرتـووکـێکـدا چـاپکـردوون. هـەروەهـا دکـتۆر (نەسـریـن فـەخـری) یــش، بەشـێکی لـێـیان کـۆکـردووەتەوە.
دەبوایە ئاماژەشتان بە یاریی (هـەیـاران و مەیـاران) یش لەگەڵ ناوی یارییەکانی تردا بـدایـە. کە یارییـەکی بـاوی منـداڵانی کـوردە لـە هـەمـوو کوردسـتانـدا.
وەکو ئاماژەت بە ناوی چەند هـۆنراوەنووسێکی ناسراوی کوردمان بـۆ منـداڵان داوە، خـۆزگە ئاماژەشـت بە نـاوی مامۆسـتا (عـەلی عـەبـدوڵـڵا شەونـم) (ع.ع. شەونـم) و (دایـکی سـۆلاڤ) و (لەتـیـف هـەڵـمەت) یـش دەکـرد.
لە لاپـەڕە (٩٧) دا، نـووسیوێـتی (هەروەهـا بەشی خـوشکەکانتان بێـری و ئێـلای لێ بـدەن) بەش زیـاتـر بـۆ شـتێکی مـادی دەبێـت، نـەک بـۆ خـوێـنـدنەوە.

چەنـد سـووکە هـەڵـەیەکی رێنـووسـیشـتان هـەیە، بـۆ نـمـوونە لە لاپـەڕە (١٨) دا، تا زگیان هێشا پیکەنین، دروست (پێکەنین). گەص، دروست (گەس). (ص) کوردی نییە.
پێموایە کۆتاییەکەی، نیازی تایـپ کـردنی رۆمانەکە بە کۆمپـیوتەر لە لایـەن رۆمـان و بـێـشەوەوە. تا بیکەن بە سپرایز بۆ باپیرە، لە گەڕانەوەی گەشتەکەی دەرەوەی وڵات، بیـرۆکەیەکی جـوانە و کـۆتـاییەکی باشـە.
ئەو تـێبینی و سەرنج و بـۆچوونانەم بۆ نووسەری رۆمانەکە، مامۆستا زیاد رەشاد قادر نارد. مامۆسـتا بە پـێخـۆشحاڵـییەوە، تێبینییەکانـمی قـبـووڵ کـرد و ئەوەشی نـووسـیوە کە سـوودیـان لـێوەردەگـرێـت. ئەمـەش پـێگەی مامۆستا گـەورەتـر و بەرزتـر دەکـات.
مەبەستی مـنـیش لەو سەرنج و تێبینیانەم، ئەوە نییە لە توانای نووسینی مامۆستا زیاد رەشاد کەم بکەوە، یان لە بایەخی رۆمـانەکەی کـەم بکەمەوە. بەڵکـو مەبەستم سـوود پـێگەیاندییەتی. حەزدەکەم ئەوەش بـڵـێم، هـیچ نووسەرێک نییە لە هەموو روویەکەوە نـووسیـنەکەی پێـرفـێکت بێـت. تەنـانەت رۆمانە شاکـارە جیهـانییەکانیش، لە رووی فـۆرم و ناوەڕۆکەوە، بێ هـەڵە نیـن.
ئەمەش یەکـەم بەرهـەمی مامـۆستا زیـاد رەشاد قـادر نیـیە. دوا بەرهـەمـشی نابێـت. مامۆستا ئەزموونێکی درێژی لەگەڵ نووسیندا هەیە. بەم پەرتووکەوە تا ئێستا (١٧) پەرتـووکی هەمەچەشنەی چاپکـراوی بـڵاوکردوونەتەوە. کە بەشێکـیان هـۆنـراوە و چـیرۆکـن بـۆ منـداڵان. لە ئـێستاشـدا درێـژە بە نووسـینەکانی دەدات.

دوبـەی: ٢٠٢٦




پەیکەرێک لە بەفر.. شیعری شەهلا نوری

دەمێک بوو…
بەفرێکی وا نەباریبوو،
بەردەرگای لێ نەگرتبووم.
بەفرێکی تازە، بەسەر گەرمیی بوونمدا وا دەبارێ؛
گاهێ بەفرەکە نەرم و ڕوونە،
مشتێکم لێ هەڵگرت و
چێژم کرد بە لێوم!
گاهێ شەختەیە…
گاهێک منداڵان شەڕەبەفریانە و
لێم دەوەشێنن،
دەڵێن: دوورکەوە!
پەیکەری بەفر دیسانەوە مەخوڵقێنە،
بەرگی خۆتی لەبەر مەکە و
لێوی بە لێوت سوور مەکە!
گەمەی ئێمەش مەشێوێنە،
ئێوە بەرگەی تەزووی سەرما و بەفر ناگرن

شیعری شەهلا نوری