بەهانەیەك هەر دەدۆزینەوە.. سەدیق سەعید ڕواندزی

(بە بۆنەی مەرگی ڕەفیق سابیرەوە)

_ 1_
ئەگەر ڕۆژێك لە ڕۆژان بە یەك بگەینەوە
ئاخۆ بەهانەیەك بدۆزینەوە بۆ ئاخافتن
یان دەرفەتێك بۆ لێ بوردن؟

(بەهانەیەك هەر دەدۆزینەوە، بەڵام دەرفەت نەماوە بۆ لێ بوردن، شاعیر لێرەدا وەسفی بە یەك گەیشتنەوەی دووعاشقی دابڕاو دەكات، كە چۆن كاتێ بە یەكتری دەگەنەوە، ناتوانن ببەیڤن، چونكە عشق زمانی نییە و بە زمان وەسف ناكرێت، چۆن دەتوانین دوو مرۆڤ، لە نێو یەك ڕوح و جەستەدا، لە یەك مرۆڤدا بناسینەوە؟!)
2

ئەو تەرمانەی وەك زەردە گەڵای پاییزان
بە ژاكاوی گوێی ڕووباروو
وەرز و شەقام و بنار و
بەر بەیانیان تەنیوە
( شاعیر وێنەیەكی بە كۆمەڵی ئەو قوربانییانە نیشان دەدات، كە بە دەستی ڕژێمی فاشی بەغدا، كیمیا بارانكران و تەرمەكانییان لە بن هەردوو ڕۆخ چەم و دەم كانیاوەكان، وەك گەڵای كەوتووی پاییزان بە كۆمەڵ كەوتوون، كە هێمایە بۆ ڕۆژی كارەساتەكە، بەڵام ئەو هەموو خەم و مردنە، شاعیر وەك كوردێك نائومێد ناكەن، دەستەوەستان و نایڕوخێنن، چونكە ئەو دەزانێت لە پێناو نەتەوەدا، دەبێ قوربانی گەورە بدرێت)
3

سینگم دەبێتە گۆڕەپان
قۆڵەكانم
دەبن بە تەنگە دەربەندێك
بۆ لەشكری داگیركەران

(واتا لە پەراوێزی ئەو كارەساتەوە شاعیر نائومێد نابێت، بۆیە گەرسەرنج لە كۆی شیعرەكە بدەین، دەبینین ئێمە وێرای هەستی هاوسۆزیی و مرۆیی گەورە بۆ قوربانییان، لە ئاستی نەتەوەیی و مرۆییدا، بەڵام هەست بە شكست، نائومێدیی و ڕووخان ناكەین، بەڵكو شاعیر بە هیواوە، لە نێو تەرمی مردووان، دار و پەردووی ڕووخاوی شارەكە، بۆنی كیمیایی و خیزە خیزی هەناسەی قوربانییەكانەوە، بەردەوامی بە ژیان، بوون و مانەوە دەدات و ئەو پەیامە ئاراستەی داگیر كەران و بەعسی فاشی دەكات، كە هەڵەبجە هێشتا هەر بە پێوە وەستاوە و دەوەستێت، دەژیت و هەناسە دەدات، ڕووی بە ناو مرۆڤایەتی و هەڵوێستی وڵاتان لەو ساتدا شەرمەزار و ڕیسوا دەكات، كە بە دیار سوتماككردن و بۆنی كیمیایی هەڵەبجە، بێ دەنگ و بێ هەڵوێست دەبن.

4

هێشتا ساوابووم
بەدەست و پەنجەی فریشتەییانەت
بۆ ڕێی ئازادی و
شەوی ڕەنجدەران دات دەگیرساندم.
( ناپلیۆن دەڵێت: گەورەترین قوتابخانە بۆ مرۆڤ دایكە، شاعیر لەو شیعرەدا كە بۆ مەرگی دایكی نووسیویەتی،دایك وەك سەرچاوەی ئازادی و پەروەردەكردنی منداڵ بۆ خاك و ئازادی و نیشتمان و ڕەنجدەران نیشان دەدات، بۆیە گەر دایك هوشیار بێتەوە، گەلێك هوشیار دەبێتەوە)
5

لە تۆوە فێربووم دوندەكان بكەم بە نەسیمی گیانم
وەك ئەسپی هەتاو لە ئاسۆوە بێم
كام شەپۆڵ قووچە نەگاتە شانم
لە تۆوە فێربووم بەرزەفر بفڕم.. بەرز بڕوانم
دایە بمبووەرە… خودایە بمبوەرە

(هیچ هەست و پاداشتێك نییە، مرۆڤ لە بەرانبەر شەونخونی و ماندووەتی دایكی بینوێنێت، بۆیە شاعیر وێرای ئەو هەموو وەسف و سمبولە جۆراوجۆرانەی بۆ دایك كردوویەتی، دواجار بە جۆرێك لە دڵتەنگی و پەشیمانییەوە داوای لێ بوردن سەرەتا لەدایكی، دواتر لە خودا دەكات. دەبێ چی وای لە شاعیر كردبێت، بە دایكی بڵێت بمبورە؟ تۆ بڵێی قەدەری دابڕانی ئەو هەموو ساڵانەی نەبێت لەو؟ كە لە ژیانی پێشمەرگایەتی، خەبات و تێكۆشان، دواتر ئاوارەیی، كە بە هۆیەوە نەیتوانی تێر لە ئامێزی دایكی بسرەوێت؟ شاعیر لە شاخ دەبێت كە دایكی دەمرێت، بۆیە تا زەمەنێكی درێژ بەو هەواڵە نازانێت، تا لە ڕێگەی خوشكێكییەوە هەواڵەكەی پێ دەگات. شاعیر وەك مردووێك دایكی نابینێت، چونكە هەرگیز داوای بەخشین لە كەسێك ناكرێت كە مرد بێت، بۆیە لە ڕوانگەی شاعیر، دایكان لەوە مەزنترن مردن زەفەریان پێ بەرێت )

6

بەرەو لات دێم
یان بمكوژە..یان هەرەس بەم مەرگە بێنە

( هەمیشە جاوەڕوانی و دابڕان، لە مەرگ پڕ ئازارتر و بە سوێترن، چونكە مەرگ كۆتایی بە هەموو شتێك دێنێت، بەڵام دابڕان، مرۆڤ لە چاوەڕوانیدا دێڵێتەوە، چاوەڕوانیش مەرگێكی هێواشە. ئەوە نییە مرۆڤەكان، دوای ساڵانێكی كورت وكەم، لە دابڕانی ئازیزانییان، لە چاوەڕوانی هاتنەوەیان دەمرن وخەونەكەیان دەبەنە ژێر گڵ ؟!)

7
ئاسمانێكی شین و خنجیلانەم هەبوو
داگیركەران بەسەرسەرمیاندا ڕووخاند
بەەَم كاتێك هاتن پێستەكەم بگۆڕن
دەم و چاوم بشێوێنن
بەفرو بروسكەم كردە بەر
وڵاتەكەم نایە كۆڵ و ڕێگای تفەنگم گرتەبەر
( تۆ هەمیشە وڵاتەكەت لە كۆڵ بووە، لە كۆڵانە تەنگ و جوانەكانی قەلادزێوە، لە بناری مامەندەی سەركەشەوە، بۆ نێو بێشەڵانەكانی كوردستان و دارستانەكانی بولگاریا و زەوییە ڕووتەنەكانی ئەفغانستان و دواتریش ئەو پەڕی سەهۆڵبەندان ! تۆ هەمیشە بەو نیشتمانەتەوە دەنازی و شانازیت پێوە دەكرد، دڵنیام دواجاریش لەگەڵ خۆت دەیبەیتە نێو گۆڕ و وەك مام هەژار وتەنی بە كوردی وەڵامی پڕسیارەكانی نێو گۆڕت دەدەیتەوە)

8

بەجێمان دیڵی
لوتكە و وەرزەكان دادەگیرسێنی
لە نێو گیانما لا فاو دەچێنی
(ئەوان شەهید دەبن و خوێنی خۆیان دەبەخشنە نیشتمان و ئازادی كوردستان و دواجاریش، چرایەك بۆ وەرزە تاریكەكانی تۆ و هەموومان دادەگیرسێنن و لە نێو گیانمان دەبنە لافاو، ئەمجارەیان تۆ مردیت، ئیدی كێ لوتكە و وەرزەكان دابگیرسێنێ، دە پێم بڵێ كێ؟)
9

هەر تەنیا یەكتری شك دەبەین
پێكەوە وڵاتێك لەخەون … ماڵێك لە ڕووناكی
داهاتوو لە ئەڤین چێ دەكەین

(خەونی ئەم وڵاتە هەر بەردەوام دەبێت، تۆ دەمری، بەڵام خەونەكانت زیندوون. ڕۆژگارێك دێت، ماڵ بە ماڵی ئەم وڵاتە بە چرای سەربەخۆیی دادەگیرسێ و ماڵەكانمان تەژی دەبن لە ئەڤین، تۆ مردی و ئەو ڕۆژگارە نابینیت، بەڵام لە نێو خەونە زیندووەكانی نێو گۆڕیشدا، هەر بە ئاواتەوە بە كە ئەو ماڵە و ئەو ئەڤینە هەر چێ دەكرێن)
ماڵئاوا ئەی ئەو شاعیرەی بۆ هەمیشە وەك لاوكی هەڵەبجە لە نێو مێژوو، ویژدان و دڵ و دەروونی ئێمە و دایكانی ئەم نیشتمانە بریندارە، هەر بە زیندووی دەمێنیتەوە. ئاخر كوا شیعر دەمرێت؟ خەون دەمرێت؟ هیوا دەمرێت؟ كوردایەتی و سەربەخۆبوون دەمرێت؟

*ئەم بابەتە لە ڕۆژنامەی هەولێر ژمارە (4500) لە 4/3/2026 بڵاوكراوەتەوە.

سەرنج: ئەم نووسینە بەشێكە لە پڕۆژەی كتێبێك بە ناوی (وێنە و وێناكردن) كە خوێنەوەمان بۆ كۆپڵەیەك شیعری ڕەفیق سابیر كردووە پاشان كۆمێنتێكمان لە بارەوە نووسیوە، بە داخەوە مەرگ مەودای نەدا كتێبەكە لە داهاتوودا ببینێت.