مانفێستی دایك یان خوڵانەوە بەدەوری وشەدا؟!.. سەدیق سەعید ڕواندزی

بەشێكی زۆر لە نووسەرانی كورد، نەیانكردووە بە نەریت، كە هەر كاتێك هەستیان كرد توانستە هزرییەكانیان بە هۆی چوونە نێو تەمەنەوە، سست بووەوە شتێكی تازەیان بۆ گوتن و نووسین پێ نەماوە و ناتوانن داهێنانێكی تازە بكەن و شتێكی جیاوازتر لەوانەی پێشووتر هەزار جار گووتویانە بنووسن، ئیدی واز لە نووسین بێنن، بەڵكو تا پێیان بكرێت، لە ئامادەیی و هەبوونی لەشكرێك خوێنەری سادە و ساویلكە و بیر نەكەرەوە و ڕاگوزەر، دێن شتە كۆنەكانیان پاتە دەكەنەوە بۆ سەدان جار. لە كۆتایی هەفتاكاندا، شێرزاد حەسەن، وەك دیاردەیەكی جیاواز و ناوازە و دابڕوا لە واقیعی سەردەمەكە دروست دەبێت و گۆڕانكاریی گەورە لە ستایلی چیڕۆكنووسین دروست دەكات، بەڵام گرفتی ئەم نووسەرە لەوە دایە، لەو كاتەوە تاكو ئێستا دەقی بە هەندێك پرس و بابەتی پەروەردەیی و كۆمەڵایەتی گرتووە وناتوانێت شتێكی جیاوازتر لەوانە بڵێت و هەر لەو وەهمە دەژیت، كە ئێمە هێشتا لە كۆتایی هەفتاكانین نەك سەردەمی ژیری دەستكرد ! دوایین كتێبی ئە ونووسەرم، بە ناوی مانفێستی دایك خوێندەوە، كە بە ڕاستی هیچ شتێكی نوێی تێدا نییە، دیسانەوە باسەكە حەسەن پۆلیسی باوكی و قومارەكانی و لێدانی دایك و خوشكەكانی و تێڕوانینی دواكەوتووانەی گەرەكی كورانە لە پەنجاكاندا، كە هەریەك لە ئێمە سەدان جار ئەو بەیت و بالۆرەی گوێ لێبووە! ئەم نووسەرە، لەو كتێبە بە ناو نوێیەشیدا، هەمان ئەو باسانە دەڵێتەوە وەك خەتەنەكردن و ستەمی كچان بە دەست باوك و براكانیان و تێكەڵنەبوونی كوڕان و كچان لە زانكۆ و باوكسالاریی، كە ئەم پرسانە لە ئێستای كۆمەڵگەی ئێمە سەد و هەشتا پلە گۆڕاون و گەر نووسەرێكیش بڕوای وابێت ئێمە هێشتا هەر وەهاین، دەبێ گومان لە خۆی و بۆچوونەكانی بكات و دڵنیابێت لەوەی كە هەگبەكەی بەتاڵ بووە! لەم كتێبەدا، شێرزاد حەسەن بە جۆرێك باسی پیاو دەكات، وەك ئەوەی پیاوان هەموویان دڕندە و بكوژ و خوێنڕێژ و پەتریاك و میللی بن. ئەم نووسەرە، هەموو پیاوان، لە چاوی حەسەن پۆلیسی باوكی و هەموو ژنانیش بە ئێستاشەوە لە چاوی پلە زارێی دایكی دەبینێت، بێ ئاگا لەوەی سەدان پیاو لە ئێستادا، بەدەستی ژنەكانیان لێدان و دەركردن دەخۆن و شكۆیان دەشكێندرێت. واتا هاوكێشەكە پێچەوانە بۆ تەوە. ئەم قسە و بۆچوونە سواوانە، بەڕاستی مۆدیان نەماوە و بەسەر چوون، ئێمە ئێستا لە سە دەم و ڕۆژگارێكی دیكە دەژین. من نموونەم لایە، كچێك باوكە هەژارەكەی ناچار كردووە، لە ماوەی چوارمانگدا، چوار ملیۆن دیناری بۆ لە ڕێكخستنی ددان و جوانكاری لووتی بدات ! كێشەی ئەم نووسەرە لەوە دایە، ناتوانێت خۆی نوێ بكاتەوە، شتی تازەو نوێ بڵێت، داهێنانی تازە بكات. خوێنەری كورد، بەشێك لە نووسەران بەتەوتەم و پیرۆز دەكات، شوناسی نووسەر، بەر لە شوناسی دەق دەبینێت و ئەم نووسەرەش، چونكە پێشتر بە جیاوازییەوە هاتە نێو دنیای ئەدەبی ئێمە، ئیدی خۆش و خوێنەرانیشی هەر لەو خەیاڵە دەژین، كە ئێستاش سەردەمی گوڵی ڕەشە، كە پێویست دەكات بە ئاگا بێنرێنەوە !

Sadiq Said Rwandze

سەدیق سەعید ڕواندزی، لە ساڵی 1972 لە شارۆچکەی ڕواندز لە دایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و دواناوەندی هەر لەو شارە و ساڵی 1993 _1994، بەشی کوردی _ پەیمانگای مەڵبەندی مامۆستایانی لە هەولێر تەواو کردووە. هەر لە ڕواندز دەژیت و خولیایەکی گەورەی بۆ کتێب و خوێندنەوە هەیە و زۆرجاریش وەک خوێنەرێک سەرنجەکانی لە بارەی پرس و بابەتە ئەدەبی و ڕۆشنبیرییەکان و کتێب و تێکست دەخاتە ڕوو.