وردە وتار.. نەوزاد بەندی
ـــ 1 ــ
وتار ــ
تێگەیشتن لە ووتار، وەک تێگەیشتن لە زانستەکان وایە و .. پێویستی بە کۆمەڵگای
هۆشیارە .. ناکرێت و ناگونجێت کۆمەڵگایەک لە قۆناغی حەکایەتی بەرئاگردان و کوڕە کەچەڵە و پیرەمێردە چل گەز ڕیشەکەدا بێ، تۆ بێیت ووتاری ڕۆشنگەریی بۆ بنوسیت.. لۆژیکیی نییە و ناڕەوایە گەر میللەتێک لە قۆناغی کۆیلایەتییدا بێ و تیایدا ئاغا وکوێخا و شێخ و بەگ و سەرۆک عەشرەت بڕیاربەدەست بن، تۆ بێیت باسی میشیل فۆکۆ و ئۆڵف پاڵما و فریدریک نیچەیان بۆ بکەیت.. ڕەوای حەق نییە کۆمەڵگایەک لە گەدە بەرەو خواری ئیش بکات، تۆ بێیت ڕۆمانی گەڕان بۆ کاتی ونبووی مارسیل برۆست و موبی دیکی هێرمان مەلڤیل و .. شەڕ و ئاشتی تۆڵستۆی و .. دۆنکیشۆتی سێرڤانتیسی بۆ وەربگێڕیتە سەر زمانەکەی کە دەیان هەزار لاپەڕەن..
ئەو ماندوو بوونە تاقەتپڕوکێنە بۆچی؟ ئەم شەونخونیی و مێشک هەڵگوشین و ژیان لە خۆ تاڵکردنە بە دیار کیبۆردێکەوە بۆچی و بۆ کێ و لە پای چیدا؟
هەڕاجکردنی کتێب واتا هەڕاجکردنی عەقڵ، واتا ئەو کۆمەڵگایە تەنها گەدە و ئەندامەکانی زازوێیان کار دەکەن.
وەڵاهی ئەم کارەی ئێمە ئەیکەین، وەک فوکردنە باڵۆنێکی تەقیو وایە، نازانم ووتار بۆ کێ دەنووسین؟ ئەو هەموو وتارە جوان و پڕ ڕاستی و نەخشە ڕێگای ڕزگاریی و هەڵوێستە، کە ئەو هەموو نووسەرە بیریار و دڵسۆزە، بە بێ بەرامبەر ئەیاننوسن، بە بێ ئەوەی نە خوێنەری پێویست و .. نە بچووکترین هەڵوێست و ڕیفۆرمیان بە دوادا بێت، جێگای داخ و پەژارەیە..
لە ووڵاتانی هۆشیاردا، ووتار ئەبێتە هۆکارێک بۆ کۆبوونەوە و هەڵوێستی جەماوەریی.. نووسەران وەک ڕابەر و سەرکردەی نیشتمانیی تەماشا ئەکرێن، بە ووتاربێژی مزگەوتەکانیشەوە.
کاتێ ووتاری دەیان ساڵی خۆم پیشانی هەندێ لە هاوڕێ خاوەن بڕوانامەکانم ئەدەم کە زیاتر لە چل ساڵە هاوڕێین، بە زمانێکی گاڵتەجاڕییەوە ئەڵێن : ( ئەمانەیش ئەنوسی؟ بەزمی وایشت هەیە؟ بەخوا برا تۆ گۆڵمەزیت!! )
من زۆرجار ئەکەومە شکەوە لەوەی لاپەڕەی ووتارەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا وەک پێگەیەکی سیخوڕیی جیهانیی و ناوخۆیی کاری لەسەربکرێت، تا بزانن کێ بیر ئەکاتەوە و چۆن بیرئەکاتەوە؟ ئایا خەڵکێک هەن بیانخوێننەوە؟ ..بۆ ئەوەی ئاستی هۆشیاریی خەڵکەکەی پێ دیاری بکەن و نەخشەی درێژەپێدانی کۆیلەکردنیانی پێ بکێشن، ئەگینا لە خۆڕایی هەفتانە سی و پێنج هەزار دۆلاریان نەدەدایه محمد حەسنێن هەیکەل لە بەرامبەر یەک ووتاردا کە لە ڕۆژنامەکانی شەرقلئەوسەت و فاینێنشاڵ تایمز و ..لۆمۆندا بڵاوی ئەکردنەوە.
من لێرەدا نامەوێ و داوا لە خەڵک ناکەم ووتاری مامۆستایانی ئایینی و نووسەران ڕایانچڵەکێنێ و هەڵوێستیان بۆ دروست بکات، چونکە ڕاچڵەکین و هەڵوێستوەرگرتن، پەیوەندییان بە خەڵکەکە خۆیانەوە هەیە، هەزار ساڵ هاوار لە مردوو بکەیت، زیندوو نابێتەوە و جوڵەی تیا دروست نابێ، تەنها حەزم کرد باس لە قوڕبەسەریی و هەناسەساردیی و ماندوێتیی نوسەران و ووتاربێژان بکەم لەم باق و بریقخانە دوواکەوتووە ڕەشۆکییەی خۆمان و ناوچەکەدا.
ـــ 2 ـــ
ــ بە سەخیفیی ژیان و بە سەخیفیی مردن ــ
ئەوانەی بە سەخیفیی و پەڕاوێزخراویی و هەڕەمەکیی دێنە ژیانەوە، بە سەخیفیی و پەڕاوێزخراویی و هەڕەمەکییش ئەمرن ..
ئەگەر کەسێکی ناوداریشیان تێدا هەڵبکەوێت، ناودارییەکی ترسناک و خەمگینە، ئەگەر سەرکردەیەکی وەک هیتلەر بە ڕێکەوت سەرهەڵبدات، کە لە خێزانێکی سەخیف و پەڕاوێزخراو و هەڕەمەکییەوە هاتبوو، ئەوا هەموو جیهان ئەکاتە خڵتانی خوێن و لە هەردوو شەڕی جیهانیدا بەشدار ئەبێ، لە یەکەمیاندا وەک عەریفێک و لە دووەمیاندا وەک سەرۆکێکی دڕندەی کۆمەڵکوژ.
ئەگەر بیریارێک یان پزیشک و ئەندازیارێکی جیهانیی لەو کۆمەڵگا و خێزانە سەخیف و پەڕاوێزخراو و هەڕەمەکییانەوە بە ڕێکەوت پەیدا بێت، کەسێکی خەمگینە هەتا سەر ئێسقان، کەسێکە لە دەرەوە بەناوبانگ و داهێنەرە و لە ناخەوە داڕوخاو و وێرانە..
ئەندازیارێکی گەورە وداهێنەری وەک زوها حەدید، کە لە عێراقێکی سەخیف و پەڕاوێزخراو و هەڕەمەکییدا ژیا بوو، پاشان کاتێ چووە ئەوروپا و بووە ئەو ئەندازیارە تەلاسازە جیهانییەی ڕکابەری نەبوو، نەخشە و دیزاینی تاوەره دەگمەن و فڕۆکەخانەکانی نیۆیۆرک و تۆکیۆ و هەموو پایتەختە گرنگەکانی جیهانی ئەکێشا، لەگەڵ ئەوەیشدا هەتا کۆچی دوایی کرد، خەم و ئازار و تێکشکان ناخ و ڕوخسار و ووتەکانیان بە جێ نەدەهێشت، لە ووتەیەکیدا ئەڵێت : ( لە وڵاتە عەرەبییەکان دژایەتییم ئەکرا لەبەر ئەوەی ژن بووم، لە ووڵاتە ئەوروپییەکانیشدا دژایەتییم ئەکرێ لەبەرئەوەی عەرەبم )
هەر بۆیە هێزە جیهانییە داگیرکارەکان، بەردەوام هەوڵ ئەدەن ژیانێکی سەخیف و پەڕاوێزخراو و هەڕەمەکیی بۆ میللەتە قوربانیی و ژێردەستەکانیان دابین بکەن، دەسەڵاتەناوچەیی و ئاغا و عەشرەتچییەکانیش لاسایی ئەو سیاسەتە ئەکەنەوە و.. لە ئاژەڵ خراپتر مامەڵە لەگەڵ خەڵکەکانیاندا ئەکەن، بەو جۆرە میللەتگەلێکی زۆری سەخیف و پەڕاوێزخراو و هەڕەمەکیی پەیدا دەبن، کە ژیانێکی لە ئاژەڵ ناخۆشتریان هەیە و .. هەتا ئەمرن بە دەردی بێ ڕێزیی و پەڕاوێزخراویی و هەڕەمەکییەوە ئەتلێنەوە، خۆ ئەگەر بیشبن بە کەسێکی سیاسەتمەدار و دەوڵەمەند و پلەدار و باڵا، چاوچنۆک و ترسناک و پیاوکوژ و قێزەون ئەبن.. دواجار لەهەر پلە وپۆستێکیشدا بمێننەوە، هەر بەو دەردانەوە ئەمرن، دەردی سەخیفیی و پەڕاوێزخراویی و هەڕەمەکیی.
هەر بۆیە لە ووڵاتانی پێشکەتوودا، پەروەردە گرنگترین سێکتەرە و .. زۆر بە ووردیی چاودێریی دەکرێت، تەنانەت لەناو خێزانیشدا ناهێڵرێت دایک و باوک منداڵەکانیان لەسەر سەخیفیی و پەڕاوێزخراویی و هەڕەمەکیی پەروەردە بکەن، ئەگەر نا، منداڵەکانیان لێ دەسێننەوە و حوکمەت خۆی بەخێویان ئەکات..چونکە میللەتێک پەتای سەخافەت و پەڕاوێزخستن و هەڕەمەکیی تێدا بڵاوبێتەوە، بەهیچ دەرمانێ چارەسەر نابێت و درێژە دەکێشێ، هەتا تەواوی کۆمەڵگا ئەگرێتەوە.
ـــ 3 ــ
ــ چامپیۆنس لیگی موچە وەرگرتن ــــ
دوای مانگێکی نزیکەی پەنجا ڕۆژیی، کە بەغدا موچە بۆ کوردستانی فیدڕاڵ ئەنێرێت، پێشبڕکێیەکی سەیر و سەمەرە سەر هەڵدەدات، شەقامەکان پڕ دەبن لە ئوتومبیل و قەڵەباڵغییەکی زۆر بەردەم ئەی تی ئێمەکان ئەتەنێت، هۆکارەکەیشی بۆ ئەوە ئەگەڕێتەوە، خەڵکەکە برسی کراوە و پانزە بیست ڕۆژ موچەی دواخراوە، بۆیە هەڵمەت ئەبات بۆ وەرگرتنی موچەکەی.. هەروەها متمانەی بەو دەسەڵاتە نییە موچەکەی لەسەر کارتەکە بهێڵێتەوە و هەر کاتێ پێویستی پێ بوو، بڕێکی لێ دەربێنت، بازاڕەکانیشمان زۆربەیان لە ڕێی کارتی بانکییەوە کەل و پەلەکانیان نافرۆشن، ئیلا ئەبێ دەیی و پێنجییەکانیان بۆ بژمێریت..دیسان خەڵکەکەیش هۆشیاریی بانکیی نییە و نازانێت ئەو بڕە پارەیەی خراوەتە سەر کارتەکەی، هیچ کەسێک ناتوانێ دەستکاری بکات و وەک قاسەیەکی تایبەت بە خۆی وایە، کلیلەکەی تەنها لای خۆیەتی.
هەموو ئەم هۆکارانە وا دەکەن کاتێ خشتەی موچە ڕاگەیەنرا، ئەی تی ئێمەکان ببنە مەزارگا و .. سەدان هەزار زیارەتکاریان هەبێ ..
ئیتر هەندێ بانک هەن ڕەسیدیان کەمە و پارەی ئەیتی ئێمەکانیان زوو تەواو ئەبێ، فەرمانبەرەکە بە تامەزرۆییەوە کارتەکەی لێ دەدات، ئەویش زۆر بە خەمساردییەوە بۆی دەنوسێت : پارەی تێدا نییە !!
لەوێدا ئیتر بێزاری و دەمە بۆڵە و جنێو بە دەسەلات ودار و بەرد دێنە ئاراوە..
ئەی تی ئێم ئەبێتە ڕێی کانی و.. خەڵک هەیە ڕۆژانە چەندین جار سەردانی ئەکات، فەرمانبەر هەیە شەوگەڕ و ڕۆمانسییە، بە تاریکی ئەچێ بۆ ژوانی ئەیتی ئێمەکان .. فەرمانبەر هەیە گورج و گۆڵە و لەگەڵ نوێژی بەیانیدا، دوای تەواوکردنی ویرد و تەسبیحاتەکەی، بەرەو ئەیتیئێمەکان مل ئەنێت..
لە هەمووی قورس و ناخۆشتر دابەشکردنی موچەی کەمئەندام و خانەنشینانە لە سلێمانی .. ئەوانەی تازە خانەنشین بوون، موچەی یەکەمیان لە بانکی تەنیشت تێرمیناڵی شارەزوورە، ئەو ڕاستە ڕێگایە بە ئوتومبیل قانگ ئەدرێت، ئەڵێی کۆڕەو و ڕۆژی حەشرە، ئەو هەموو پیر و پەککەوتەیە لەو بەر هەتاوە سوتێنەرەدا ڕیز بوون، وەڵاهی ئەو دیمەنەم تەنها لە فیلمەکانی هۆلۆکۆست و قڕکردنی جولەکەکاندا بینیوە لەلایەن نازییەکانەوە، ئەگەر ئەو هۆلۆکۆستە لە ڕاگەیاندنەکانی جولەکەدا زۆری پێوە نرابێ، ئەم هۆلۆکۆستەی خانەنشینانی خۆمان کەمی هەیە و زیادی نییە.. بە ڕاستی من وەک خۆم، کاتێ ئەکەومە ناو قەڵەباڵغیی شەقامەکەوە، لەناو ئوتومبیلەکەیشما بێزار ئەبم، ئینجا خوا یارمەتی ئەو هەموو پیر و پەککەوتەیە بدات کە بە سەدان و هەزاران لەناو ئەو تۆز و خۆڵ و لە ژێر ئەو هەتاوەدا گیریان خواردووە.
هەرچی دابەشکردنی موچەی کەمئەندامانە لە سلێمانی، بۆ کار ئاسانیی کەمئەندامان، گردێکی ناقۆڵا لە بەردەم بانکی کەمئەندامانایە، لەتە بلۆک و تەڵاشە بەرد بۆ پلیکانە بە هەڕەمەکیی دانراون، کەسێک شاخەوانیی نەکردبێ، ئەگەری کەوتن و ملشکانی هەیە .. ئیتر ئەگەر کەمئەندامەکە توانی ئەو عەقەبەیە ببڕێت، ئەچێتە ناو حەوشەیەکی ناقۆڵای خۆڵەوە، ئەبێ لەبەردەم کۆمەڵێ پەنجەرەدا ڕیز بێ، هەتا خوا حەقی ئەسێنێ، پەنجەرەی وەرگرتنی پسولە و ناوونیشان و پەنجەمۆر .. پەنجەرەی ووردبینیی .پەنجەرەی پارە وەرگرتن ..
(( اهدنا الصراط المستقیم، صراط الذین انعمت علیهم غیر المغضوب علیهم و لا الظالین ))
امییییییییییییین
