گه وهه رو خوشكه كانی لەمەملەكەتی خیانەتكاراندا.. حەیدەر عەبدولرەحمان
ڕابووردووی ئەزموونەكانی دەرهێنەر (كارۆخ ئیبراهیم ) دوای دەست هەڵگرتنی لەشانۆو ڕووتێكردنە كتووپڕەكەی بۆ كاری دەرهێنانی تەلەفزیۆنی، سەركێشیەكی سەخت بوو، چونكە( كارۆخ پاشخانێكی ئەوتۆی نەبوو، لەگەڵ هونەری دەرهێنانی درامای تەلەفزیۆنی وەك پیشە، بە تایبەت لە كاتێكدا ئەو ڕوو تێكردنەی بۆ دراما، لە ئەزموونی بچووكەوە نەبوو بۆ گەورە، وەك دەرهێنەرە بە ئەزموونەكان ، لەكورتە فیلم دەست پێ بكات بۆ فیلم، بەڵكو زۆر بەخێرایی لە شانۆوە بازی دایە زنجیرەی دوورو درێژی تەلەفزیۆنی وەك ( دوا شەو ) كە بۆ ئەو دەرهێنەرە، سەرەتایەكی قورس بوو، بەڵام لەگەڵ هەموو ئەنجامە ئەرێنی و نەرێنیەكانی، هێشتا هەر دەست بەرداری خەونەكانی نەبوو، هەر سووڕ بوو لەسەر بەرهەمهێنانی زنجیرەی تەلەفزیۆنی.
ئەو لەو چەند ساڵە كورتەی دواییدا، بە پراكتیكی خزایە نێو ئەزموونەكەو بەشی شێری بەركەوت لەدەرفەتی كار كردن، لەنێو دەرهێنەرەكانی دراما، كە تا ئێستا كۆی ئەو بەرهەمانە خۆی لەزێتر لەچوار زنجیرەی تەلەفزیۆنی و فیلمێك دەدا، كە بریتین لە:
.زنجیرە درامای ـ دوا شەو
.زنجیرە درامای ـ چوار دیوار
زنجیرە درامای هەشت دیوار.
زنجیرە درامای ـ گەوهەرو خوشكەكانی
ئینجا لەچاوپێكەوتنێكی تەلەفزیۆنیشدا دەڵێ خۆمان بۆ پرۆژەیەكی گەورە ئامادە كردووە، جگە لەفیلمێك بەناوی (پەڕە سێلكە)
بۆیە بەرهەمهێنانی چوار زنجیرەی تەلەفزیۆنی، لەماوەی چوار ساڵدا، وەك چوار دەرفەتی لەبار، بۆ گەنجێكی كەم ئەزموون، لە بواری دەرهێنانی درامای تەلەفزیۆنی، لە هەلومەرجێكی ئابووری تەنگە تاوو پڕلە ئاستەنگدا، ڕەنگە چانسێكی باش بێت بۆ ئەوەی، لەو چوار بەرهەمە لە نهێنی پیشەكەو دۆزینەوەی كۆدەكانی گۆڕِانكاری تێ بگات، لە هەمان كاتدا هەوڵی ئەوە بدات كە هەم ببێت بە دەرهێنەر هەم بە بەرهەم هێنەرو كۆ كەرەوەی ئەو توانایانەی دەبن بە یاریدە دەر بۆ رزگار بوون لەو چەق بەستنەی لە بەرهەمەكانی پێشووی ڕوو بە ڕووی دەبوونەوە
بێ شك بۆچوونی جیاواز هەیە بۆ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارەی، ئاخۆ (كارۆخ ئیبراهیم) وەك پێویست سوودی لەو چوار دەرفەتە وەرگرتووە؟ یان مافی كەسانی تری بۆ خۆی قۆرخ كردووە؟
توانیوویەتی ئیزافەیەك بخاتە سەر درامای كوردی؟ یان لە حاڵەتێكی چەق بەستوو بە دەوری بازنەیەكی داخراودا خولی خواردۆتەوە؟
ڕەنگە وەڵامی ئەو پرسیارانە تەنیا لای من نەبێت، بەڵكو ئەوە بینەرە وەڵامی ڕاستەقینەی لایە، چونكە هەموو ئەو بەرهەمانە لەپێناو ئەودا دروست كراون، هەر ئەویش مافی قەبوڵ كردن، یان ڕەتكردنەوەیانی هەیە.
بەگشتی پێم وایە كارۆخ دوای تێپەڕاندنی هەموو ئەو وێستگانە، گەیشتۆتە ئەو ئەنجامە كە دەبێت سەر لە نوێ پێداچوونەوە بە ستایل و بونیاتی درامی بەرهەمەكانی خۆی بكات، بە تایبەت لەكاتێكا كە توانای دەستەبەر كردنی بەرهەم هێنان و سپۆنسەری هەیە، كە هه ردووكیان سەرچاوەی بنەڕەتی دروست بوون و چارەنووسی بەرهەمیان لە دەستە، ئەگەر دەرهێنەر دوور لە گەندەڵی پلان و بەرنامە ڕێژی بۆ بكات و ئەنجامی كۆتایی بەرهەمەكەی بكاتە ئامانجی سەرەكی ، دەتوانێ زامنی سەركەوتنی خۆی بكاو متمانە بەبینەر ببەخشێ .
لە زنجیرە درامای (گەوهەرو خوشكەكانی) كە ناوەكەی لەسەر ریتمی فیلمی ئێرانی ( برایانی لەیلا)ی دەرهێنەر سەعید ڕۆستایی نزیكە، كارۆخ ئیبراهیمیش گوتارو ئامانجی دراماكەی خستۆتە چوارچیوەی چیرۆكێكی ڕیالیزمی كۆمەڵایەتی خێزانی، كە بتوانێ تەوەرەكانی لەسەر بنەمای كۆمەڵێ دیاردەی زەقی سەردەمیانەی كۆمەڵایەتی وەك خیانەتكاری نێو هاوسەران، تریاك خواردن لەنێو كچان و قوتابیان، زیندوو بوونەوەی دیاردەی جادوگەریەتی و سیحر لە كۆمەڵگادا، میرات و لێك ترازانی كۆمەڵگاو دڵ ڕەقیەكانی، چەتەگەریەتی و پەیدا بوونی مافیا.
هەموو ئەو دیاردە كۆن و نوێیانە بوونەتە لق و پۆپ و پەراوێزی گرێ ی سەرەكی ئەو پرسیارەی لە سەرەتا تا كۆتایی بینەر ناچار دەكات واز لەسیحری دراماكە نەهێنی ئەویش ئەوەیە: كێ فوئادی زەڕەنگری كوشت؟
بەڵام سینارێۆكە تەنیا هێڵێكی درامی نیە، چەند هێڵێكی دیكەی لاوەكی تێدایە، كە كە هەر یەك لەو تەوەرە لاوەكیانە، بە فۆرمێك بە یەكەوە گرێ دراون ، هەر یەكەو چیرۆكێك بن و ریتم و كاریگەری تایبەتی خۆیان هەبێت ، بۆ بەرز كردنەوەی ریتمی دراماكە، لەوانە
تەوەری گەوهەرو خانێ ی دایكی و كانی و پەری خوشكی
تەوەری حازم و شەونمی ژنى
تەوەری سەفوەت ئەربیللی و سوڵحیە خانی دایكی
تەوەری قەدریەو عوبێدو عەدنان و كەمال
تەوەری نەقیب زریان و ئاسایش
بەرهەمەكە ئەگەر پاكتاوێكی بۆ بكەیت و هەندێ دیمەنی لێ بقرتێنی، ڕەنگدانەوەیەكی واقعی كۆمەڵگای مۆدێرنی ئەمڕۆی كوردە، بەچەمكە ئەرێنی و نەرێنیەكانی، یان بەتاڵ و شیرینیەوە، پێت خۆش بێت یا ناخۆش، ناتوانی خۆت لەو هەقیقەتە گێل كەیت كە ئەوەی دەیبینی دروست كراوی كارۆخ نیە، بەڵكو دەرهاوێشتەی ئەو سەردەمەیە كە كۆمەڵگا بەرەو هەڵدێرێكی ترسناك دەبات
ئەگەر دەتەوێت ڕاستگۆ بیت و دراماكە ڕەنگدانەوەیەكی ڕاستگۆ و بێ ڕتووشی ئەم كۆمەڵگایە بێت، ئەگەر جاران ئەو دیمەنانە تەنیا لەسەر حیسابی كۆمەڵگای توركی و ئەوروپی تۆمار دەكران، ئێستا كۆمەڵگای كوردیش كۆمەڵگای مەلائیكەتەكان نین لەو هەموو دیاردە قێزەوەنانەی سەردەم بەدەر بێت، ئەمە واقعێكی تاڵ و نەخوازراوە، بەڵام سەپێندراوە
بەڵام ..ڕەنگە ئەوەی وەك وەزیفەی دراما دەخرێتە ڕوو، ئەوە نیە تۆ ئەو مافە بەخۆت بدەیت وەك دەرهێنەر ئەو واقیعە تاڵە، بە هەموو ناشیرینیەكانی خۆیەوە ، وەك خۆی بە بینەر بفرۆشێت و پێی بڵێ ی فەرموو ئەوە واقیعی تۆیە و تۆ ئاگات لەخۆت نیە ئەوەتا لەو واقیعەدا دەژیت، ئەگەر وا بكەیت تۆ دراما پێشكەش ناكەیت، بەڵكو حیكایەتی بن دیوارو قسەی چایخانەكانم بۆ دەگێڕیتەوە ، ناتوانیت دراما بكەیتە هێزێك بۆ كارتێكردن لە عەقلیەتی كۆمەڵگاو ترسان لە گەشەسەندن و پەرەسەندنی ئاگرە ترسناكەكانی
ناتوانێت دراما وا لێ بكەیت بینەر لەقوڵایی بیرە تاریكەكاندا ڕووناكی ببینێ، لە دامێنی فرمێسكەكاندا زەردەخەنە ببارێنێ، چونكە تۆ وەك بینەر تا ئەو مەرگە ساتانە بەچاوی خۆت نەبینی، بە ئاگا نایەیتەوە لەوەی لەنیشتمانەكەت، لە دەورو بەرو لەناو ماڵەكەت ڕوو دەدەن
لە درامادا نە لەژێر كاریگەری خیتابی ئایینی، نەسیاسی ، نە بە نەسیحەتی رێكخراوەكانی ژنان ، تەنانەت بە نەسیحەتی باوكێكی جەرگ سوتاوی وەك عوبێدیش ناتوانیت لەژێر كاریگەری تەوژمە ترسناكەكانی سەردەم دەربازت بێت .
مەگەر دەرهێنەرێك نەبێت، دەسەڵاتی ئەوەی هەبێت بێتە ناو ماڵەكەت، بەكەرەسەو ئامرازە سیحراویەكانی، بەوێنە، بەنواندن، بەموزیك ، بەدیالۆگ، كار لەمێشكت بكاو لەناو ئازارەكاندا چێژت پێ ببەخشێت، فەلسەفەیەكت بۆ بگێڕێتەوە، نەتوانی بە ئاسانی لە بیری كەیت
سه پاندنی شێوه زار
ناكرێ درامایەكی كوردی كە بە حیساب بۆ هەموو نەتەوە بەرهەم هاتووە ، بخرێتە چوارچیوەی سنوورێكی جوگرافی دیاری كراو
كاتێ چ ناشیرینی ئەخلاقی و ئەمنی و نایاسایی هەیە، بخەیتە ناودرامایەك و بە تەنیا بەسەر شارێكی وەك هەولێری بسەپێنی، ئامانجێك نادۆزیتەوە ببێتە پاساو بۆ مەعقولیەتی ئەو سەپاندنە جوگرافیە نا بەجێیە.
دەرهێنەر ناتوانێت خۆی لەو ئاڵۆزییە بەدەر بگرێ كە ئامانج تەنیا هەولێرە ، بە بەڵگەی ئەوەی تەواوی شێوەزاری دراماكەی كردووە بە هەولێری، تەنانەت ڕێگەی نەداوە تەنیا یەك ئەكتەریش بە سلێمانی، یان بادینانی قسە بكات .
وەك ئەوەی دەرهێنەر بڵێت ئەوە هەولێریەكانن مەملەكەتەكەیان پڕ كردووە لەخیانەتكاری و تاوان.
چونكە دیارە شوناسی كەسەكان بەزمان و دیالیكتی زمانیان دەناسرێنەوە..
ئەم سنوور دانانە لەكاتێكدایە كە هەمیشە هەولێرییەكان بانگەشەی ئەوە دەكەن، كە هەولێر شاری فرە نەتەوەیی و فرە ئایینی و فرە مەزهەبیە، ئەدی خێرە پێت ستەمە كوردێكی دیكەی شارێكی كوردستان بە ئازادی خۆی بەزمانی مەملەكەتەكەی خۆی قسە بكات؟
كاریگەری سەپاندنی یەك شێوەزاری لەسەر ئەكتەر :
من تەنیا ئەو پرسیارە لە كارۆخی دەرهێنەر دەكەم، كاتی ئیبراهیم حەكیمی باوكی، یا زاهیر عەبدوڵڵای ڕەحمەتی و عەلی ئەحمەد لە بەرهەمە درامیەكانی سلێمانی نواندنیان ده كرد و به سلێمانیانە قسەیان دەكرد، یان بە هەولێری؟
نەخێر هەمە جۆری شێوە زارەكان ( هەولێری ، سلێمانی، باهدینانی، گەرمیانی، دەولًەمەندی زمانەكە نیشان دەدات .
كاتێك هەموو ئەكتەرەكان ناچار دەكرێن بەیەك شێوەی دیاری كراو قسە بكەن، كۆمەڵێ كێشە بۆ ئەكتەر دروست دەكەن:
نواندن لاواز دەكەن، چونكە بیریان لەسەر خوێندنەوەی وشەكانە نەك ئەداو نواندن .
ئەكتەر هەست بە نامۆیی دەقەكەو نا پاراوی زمان دەكات ، ئەمەش گرفتێك بۆ ئەكتەر دەنێتەوە.
پەرتەوازە بوونی بینەر
كاتێك درامایەك چەندین هێڵی جیاواز و نموونەی زۆری خیانەت، وەك خیانەتی شەونم لە حازم ، خیانەتی ئەژین لە فوئاد، خیانەتی دكتۆر فەرید لەژنەكەی، خیانەتی عوبێد لەخانێ ی خوشكی، كاتێك لە غەفڵەتدا بەشداری ئەو قەدریەی ژنی پەنجەمۆری خانووەكەی پێكرد.
خیانەتی ڕەشۆ لەكەمالی هاوڕ ێ ی، كاتێك ملیۆنێك دینار بەسیحر بازەكە دەبەخشێ، بۆ ئەوەی تەلەفون بۆ حازم بكاو شوێنی شاردنەوەی كەمالی هاوڕێ ی پێ بڵێ كە هەموو زێرو پارەكانی لێ دزیوە.
خیانەتی دەوەن لەكەمال و ڕەشۆ ..
بە كورتی هەموو تۆڕە دراماییەكانی بەیەك هێڵ لێك بەستۆتەوە، كە هێلی خیانەتكاری كۆمەڵگایێكی ناشیرینە، ئەگەری هەیە بینەر تووشی جۆرێك لەسڕبوونی هەست و دەماغ بكات، كاتێك هەموو كارەكتەرەكان خیانەتكار بن.
لەو ململانێی ڕاستەقینە ون دەبێت و بینەر نازانێت كێ هەیە نوێنەرایەتی بەهاكان بكات.
ئەمە وادەكات خیانەت وەك كارێكی ئاسایی دەركەوێ ، نەك وەك تاوانێكی گەورە یان كێشەیەكی دەروونی و كۆمەڵایەتی.
ئەگەر یەك هێڵی سەرەكی هەبێت كە بەقووڵی بچێتە ناو وردەكارییەكان و هۆكارە دەروونییەكان، زۆر كاریگەرتر دەبێت ، ئیشتیاقت بۆ بەدوا داچوونی ڕووداوەكان بەجۆشتر دەبێت ، مەعریفەت بۆ ناسینی كاراكتەرەكان زۆرتر دەبێت .
هەروا زۆركردنی نموونەكانی خیانەت لەیەك درامادا، هەندێك جار دەبێتە هۆی تێكدانی وێنەی كۆمەڵگا ، تۆ لەبری ئەوەی چارەسەری كێشەیەك بكەیت، بینەر وا ڕا دێنی وا هەست بكات كە ئەمە دیاردەیەكی گشتگیرو ئاساییه .
درامای سەركەوتوو ئەوەیە كە پێویستی بەزۆر كردنی نموونەكان نەبێت بۆ ئەوەی سەرنجی خەڵك ڕابكێشێت، بەڵكو كوالێتی نووسین و قووڵیی ململانێكانن بینەر بەدوای خۆیاندا راده كیشن، بۆیه یەك نموونەی زیندوو زۆر بەهێزترە لە دە نموونەی سەرپێیی مردوو.
دیالۆگ
جێی تێڕامانە كە ڕەگەزی دیالۆگ لە سینارێۆكەدا، ڕەگەزێكی ئەكتیفەو سیناریۆ نووس خۆی لە دیالۆگی درێژدادڕ دوورخستۆتەوە، مەودای گەیاندنی گوتاری دراماكەی كورت كردۆتەوە.
بینەر هەست دەكات لەهەندێ دیمەندا دیالۆگ دەبێتە ئامرازێك بۆ دەربڕینی حاڵەتە سایكۆلۆژیەكان و وروژاندنی ناخی بینەر، لەوانە لە پرسەی دایكی گەوهەرو كوشتنی فوئادو موخاتەبەی عوبێد لەسەر گۆڕی خوشکەکەی و زۆر دیمەنی تر، دیالۆگ بەفۆرمێكی پەخشانی هەست بزوێن، تێكەڵ بەئاوازێكی حەزین دەبێت و ئەتمۆسفیرێكی دەروونی كاریگەر بۆ بینەر دەخولقێنن، لەهەمان كاتدا دەبنە ئامرازێك بۆ ناساندنی بیرو ئاستی فیكری كاراكتەرەكان.
ئەم فۆرمە نوێیەی داڕشتنی دیالۆگ ، دیاردەیەكی دیكەی گۆڕانكارییەكانی دەرهێنەرە لەو بەرهەمەدا لە بەر ئەو هۆیانە:
1.خۆ پاراستنە لە درێژە دادڕی كە زۆر جاران ڕیتم و چێژی دراما دەكوژێ .
2.توانای ئەكتەر بەهێزتر دەكات بۆ ئەداو نواندن .
- ریتمێك بۆ دیالۆگ دروست دەكات،كە یاریدەر بێت بۆ ئەدای ئەكتەرو بەرز كردنەوەی تواناكانی.
بەڵام لایەنی نەرێنی دیالۆگ لە دراماكەدا بەكارهێنانی وشەی نەشیاو یان جنێو لە چەند دیمەنێكی دراماكەدا دەبیندرێت، وەك دیمەنەكانی (حازم) دوای ئاشكرا بوونی خیانەت كاری ژنەكەی، هەروا دیمەنی فوئادی زەڕەنگر لە كاتی ڕاونانی ژنەكەی لە بازاڕدا..
ئەم دیمەنانە پەیوەندییان بەزمانەوە نییە، بەڵكو پەیوەندی بەهونەرو كۆمەڵناسی و پرسە ئەخلاقیەكانەوە هەیە.
هەندێ دەرهێنەر و نووسەر پێیان وایە ئەم قسە نەشیاوانە بۆ دەرخستنی ڕاستگۆیی ژیانی ڕۆژانەی خەڵكە و دەبێت زمانی كارەكتەرەكان وەك خۆی بێت، خەڵك لە سەر شەقام یان لە كاتی تووڕەییدا قسە دەكە ناكرێت چەتەیەك یان بكوژێك بەزمانێكی ئەدەبی و گوڵاو ڕشتن قسە بكات.
بەڵام چونكە دراما دەچێتە هەموو ماڵێكەوە بەكارهێنانی جنێو دەبێتە هۆی ئەوەی نەوەكانمان فێری جوێندان بن و پرسی جوێن دانی بەلاوە دەبێتە شتێكی ئاسایی .
بەتایبەت لای مێرد منداڵان و منداڵان كە زوو دەكەونە ژێر كاریگەریی كارەكتەرە بەهێزەكان.
بۆیە زۆرێك لە ڕەخنەگران پێیان وایە پەنابردن بۆ جنێو، نیشانەی لاوازیی دەقە.
چونكە دیارە نووسەری بەتوانا دەتوانێت لەڕێگەی دەربڕینی دەموچاو، هەڵوێست و دیالۆگی بەهێزده تونی قسەی خۆی بگەیەنێت، بێ ئەوەی پێویستی بەوشەی نەشیاو بێت بۆ نیشاندانی تووڕەیی.
هەروا كاتێ بینەر جوێنی بازاڕی لە كاراكتەرێك دەبینێ كە پێی موعجەبە یان خۆشی دەوێ، كە سلووكی دەبینێ لە پێش چاوی دەكەوێ و بە كەسێكی نا شارستانی حیسابی بۆ دەكات .
كوشتنی كاراکتەرێکیش لە دیدی بینەرێك كە چەندین خەونی لەسەر هەڵچنیووە، بە نەرێنی لەسەر دراماكەو لایەنی پەروەردەیی دراماكە هەڵدەكەوێتەوە.
ئەوەتا زۆرێك لە بینەران ئەو دیمەنانەی جوێن دانیان لا قەبوڵ نیە و دەیكەن بە خاڵێكی ناشیرین بەسەر دراماكەوە.
وێنە گرتن
كۆڵەگەی ڕاستەقینەی درامای ( گەوهەرو خوشكەكانی ) لە سەر وێنگرتنی دراماكە وەستاوە، كە بە كامێرای سینەمایی دەرهێنەرو وێنەگری ناسراو ( ئەلیاس سەفدەر) ی گیراوە..
(سەفدەری) جگە لە وێنەگری، دەرهێنەری چەندین فیلمە، وەك ( هەزارتوو ،پەناگە، دیوارەكان ، كۆتایی ڕێگا )
ئەوەی دیقەتی لەلایەنی وێنەگرتنی درامای گەوهەرو خوشكەكانی دابیت، هەست بە ستاتیكاو وەزیفەی ڕاستەقینەی كامێرا دەكات، لە بەرجەستە كردنی دیمەنەكان.
ئەو تەنها وەك تەكنیكارێك سەیری كامێرا ناكات، بەڵكو وەك ئامرازێك بۆ گەیاندنی هەست و فیكرو ستاتیكای وێنە.
خاوەن ستایلێكی تایبەتە لە بەكارهێنانی ڕەنگەكاندا، لە زۆر دیمەنی دراماكە ئەو تایبەتمەندییەی (سەفدەری ) دەبینین، بەتایبەت لە بەكارهێنانی ڕِووناكی و دابەش كردنی، ڕەنگ زۆر جار ڕەنگە ساردەكان یان ڕەنگە كزەكان بەكار دەهێنێت بۆ نیشاندانی كەشە ڕیالیستی و كۆمەڵایەتییەكان.
ڕەنگه لای ئەو تەنها بۆ جوانی نییە، بەڵكو بەشێكە بە ئامانجی نیشاندانی ئەتمۆسفیری ڕووداەكان ، یا دەربڕینی دیوی ناوەوەی ئەكتەرو بەرجەستە كردنی حاڵەتە دەروونیەكان بێت ، هەر بۆ نموونە تەماشای دابەش كردنی ڕووناكی بكە لەو ساتەی سێ خوشكەكە، لە گۆڕستان لەژێر چەترەكەدان .
لە زۆر دیمەندا لەجیاتی بەكارهێنانی جووڵەی زۆر و بێزاركەر، ئەو پەنا بۆ جووڵەی هێواش و جێگیر دەبات، ئەمەش دەرفەتێك بە بینەر دەدات كە لە دەربڕینی دەموچاوی ئەكتەرەكان و وردەكارییەكانی ناو دیمەنەكە ورد بێتەوە. .
یان ئەگەر دیقەتتات دابی وێنەگر چۆن كار لەسەر یاری كردن بەسێبەرەكان دەكات و دەزانێت چۆن بەشێكی دەموچاوی كارەكتەرەكە لە تاریكیدا بهێڵێتەوە بۆ ئەوەی لایەنە نادیارەكان و نهێنییەكانی ناو چیرۆكەكە بەوێنە نیشان بدات.
بە گشتی ئەو وێنەی فۆتۆگرافی و دیدی دەرهێنان تێكەل َ دەكات ، بۆ ئەوەی لە تابلۆیەك بچێت و هەموو توخمەكانی (ڕووناكی، ڕەنگ، گۆشە) لە خزمەت مانایەكی قووڵدا بێت.
موزیك:
لایەنێكی دیكەی ئەكتیفی دراماكە موزیكە ، كە بە كارامەیی دەست و پەنجەو خەیاڵی داهێنەرانی شیاو كەمال، بەرجەستەی ریتمی دراماكەو ڕووداوو حاڵەتە سایكۆلۆژیەكانی كردووە.
بۆیە موزیكی دراما لەو بەرهەمەدا تەنیا پشت بینیەكی دراماكە نیە ، بەڵكو كاراكتەرێكی دیكەی ناو چیرۆكەكەیە.
زۆر جاران موزیك ئەوە دەڵێ كە دیالۆگ و وێنە ناتوانن بیڵێت ، بۆیە كاریگەرییە نادیارەكانی رۆَڵێكی كاریگەریان بینیووە، لە بەرەو پێش بردنی دراماكەو ڕاگرتنی هاوسەنگی دەروونی بینەر.
شیاو كەمال ـ بۆ یەكەم جارە لە درامایەكی كوردی دا ببینم، بەڵام زۆر سەركەوتوو بوو لەو ئەزموونەی دا.
درامای كوردی ئێستا لە بواری دروست كردنی موزیكی زیندوو زێتر لە جاران كە بە ناچاری موزیكی ئامادە كراویان بۆ دادەنا، ئێستا بە زیندوویی، دیمەنە دیمەن و گرتە بەگرتە هاوشان لەگەڵ دیالۆگدا دەڕوات، بۆتێر كردن و دروست كردنی ریتم .
