ڕۆشنبیری ئێمە! ڕۆشنبیری ئەوان.. عەبدولڕەحمان فەرهادی
هەفتەی ڕابردوو، بە چەند دێڕێک باسم لەوە کرد کە هەندێ کەس لەنێو ناوەندە ڕەوشەنبیرییەکەی ئێمەدا هەڵتۆقیون، با تا ئێستایش خێوی چەند کتێبێک بن، بەڵام هەر هیچیان نەنووسیوە و خوێنەرم دەوێ بزانێ چییان وەشاندووە و لە مەرام و مەبەست و نووسینیان تێبگات، ڕۆژ هەتا ئێوارە خەریکی ڕیکلامن بۆ نووسینەکانیان، کە دەشهێنە سەر شاشە و شانۆی بۆنەکان و دانیشتنی کەسانی بوارە کولتوورییەکە، زۆر بوێرانە بە قسە و لاباسی بێ ناوەڕۆک هێڕت دەکەن، درێلیان پێیە و دارکونکەرەن، لەولایشەوە خۆیان پێ ڕەوشەنبیری پۆلی نایابە. ئەمە لە نەخۆشیی دەروونی بترازێ، هیچ پێناسەیەکی لۆجیکی ناگرێتە خۆ.
لە دنیادا، نووسەرتان ناسیوە تێینەگەی چیی نووسیوە؟ چما لێکدانی تەرجەمەی سەقەتی ئەم پەرەگرافی کتێبێک و ئەو بەشی کتێبێکی تر، بە ناونیشانی گەورەوە کە بە کتێب چاپی دەکەن! جگە لە کاتوەکوژی، چی لە ئاوەزی خوێنەر دەجمێنێت؟ ئەرێ ئەم ڕەوشتانە دەمانکەنە نووسەر و ڕەوشەنبیر؟ مەگەر لەنێو ئێمەی کورد، دەنا کوا لە دنیادا شتی وا هەس؟ جا سەیر و سۆبەتەکە لەوەدایە ئەو نووسەرمەندە دەستەپاچە و دەروون نائارامانە، خۆیان بە (ڕەوشەنبیر) دەپێناسێنن! خۆ ئەگەر خوێنەرێک، پرسیار لە دێڕێکی نووسینەکانیان لێ بکات، پێی دەڵێن: «جارێ ماوتە، لە داهاتوو تێدەگەیت کە من چیم نووسیوە و من کێم و چ بیرمەند و فەیلەسووفێکم.»
لێرەدا مەبەستمە بڵێم: نووسەر و کەسایەتیی داهێنەر و ڕەوشەنبیری ڕاستینە و زاناکانیش، بە گومانەوە دەڕواننە خۆیان و شاکارەکانیان، تا بەرهەمێکیان دەوەشێنن هەر لە گومان و نیگەرانیدا دەمێننەوە، قەت ستایش و وەسپی فشامێزانەی خۆیان ناکەن.
با لێرەدا نموونەی هەندێ لەو فەیلەسووف و داهێنەرانە، بەرانبەر خۆ بە ڕەوشەنبیرزانینیان بخەمە بەرچاوی خوێنەرە هۆشمەندە خۆشەویستەکانم:
دووبارە دەیڵێمەوە:« لە فەیلەسووفی جیهانی، چۆمسکی دەپرسن:
خۆت بە ڕەوشەنبیر دەزانیی؟
ئەویش بەرسڤ دەداتەوە:
ئەوە ئێوەن بڕیار دەدەن ئاخۆ من چیم!
کەچی لەناو ئێمە، هەرزە نووسەری فیڕنەگولەی گزگلی وامان هەیە، فێری دوو تێرمی بیانی بووە و ماناکەیشیان بە سەقەتی لێکدەداتەوە، ئێستا نەک هەر خۆی بە ڕەوشەنبیر دەزانێت، بەڵکە باس لە ئەزموونی ڕەوشەنبیریی خۆی دەکات.
لە نەجیب مەحفووز دەپرسن:
-خۆت بە ڕەوشەنبیر دادەنێی؟
-من نووسەرێکی حیکایەتوەگێڕم، وشەی ڕەوشەنبیر لەمن مەزنترە.
بێرتراند ڕەسڵ دەڵێ:
هەڵوێستی بەردەوامی من «گومان»ە، هەموو یەقینێک مەترسیدارە.
ئێدوارد سەعید:
ڕەوشەنبیر کەسێکی نیگەران و نائارامە، ئەوە دەڵێ کە کەس نەیگوتووە، ئەوەی منیش گوتوومە نازانم چۆنە!
گوینتەر گراس دەڵێ:
من وا لەخۆم گەيشتووم کە خويندەوارم، ئيتر نازانم خەڵک هاوڕامن يا نا!
کەس لەو ناوە گەورانەی بواری ڕەوشەنبیری و زانین، ڕاستەوخۆ ناڵێن ئێمە ڕەوشەنبیرین!
ڕەوشەنبیری بەرپرسیارێتییە نەک بانگەشەی بۆش و بەناوبانگی.
هەموو ئەوانەی کە خۆیان لەو ناسناوە دەدزنەوە، ئەوانەن کە ڕەوشەنبیری ڕاستینەن و بەخشس و شاکارەکانیشیان هەموو دنیای گرتووەتەوە. ئەوان کەسی خاکەڕا و سادەن و لەوە گەورەترن بفشەفشێنن.
