جەنگی وەرزەکان.. نووسینی/ مەنار حەسەن موسا.. وەرگێڕانی لەعەرەبییەوە/ فەرهاد ئەحمەد بەرزنجی

لە شوێنێکی ئەم گەردوونە پان و بەرینەدا، لە وەرزی پاییزی جواندا کە دارەکان بەرگی نوێ دەپۆشن و گەڵاکان هەڵدەوەرێن، چوار هاوڕێکە (زستان، بەهار، هاوین و پاییز) خوویەکیان هەبوو: لە کۆتایی کاتی هەر وەرزێکدا یەکتریان دەبینی پێش ئەوەی یەکێکیان بڕوات و ئەوی تریان بێتە جێی.
بەڵام ڕۆژێک هات، هاوین سەیری بوونەوەرە شاد و ئارامەکانی دەکرد کە خەریکی کارکردن و کۆکردنەوەی خواردەمەنی بوون بۆ زستانی درێژ. زانی کە هەندێک لەم بوونەوەرانە لەبەر سەرما و بەفر ناچار دەبن بچنە ناو خەوی زستانەی قوڵەوە. هاوین دەستیکرد بە بیرکردنەوە لەوەی چۆن ئەم کێشەیە چارەسەربکات.
بیریکردەوە و بیریکردەوە تا بیرۆکەیەک بە مێشکیدا هات. هەرچەندە بیرۆکەکە گەورە و مەترسیداربوو، بەڵام لەبەر دڵسۆزیی بۆ زەوی و بوونەوەرەکانی، بڕیاریدا جێبەجێیبکات، تەنانەت ئەگەر ببێتە هۆی شۆڕش و ناکۆکی لەگەڵ براکەیدا (زستان) و بگاتە ئاستی جەنگیش.
بڕیارەکە ئەمە بوو: هاوین دەمێنێتەوە و ناڕوات!
..دیالۆگی نێوان پاییز و هاوین..

پاییز دەبوو بێتە شوێنی هاوین، بەڵام هاوین ڕەتیکردەوە بڕوات.
پاییز: “هاوڕێی ئازیزم هاوین، تۆ زۆر شتت بە زەوی بەخشی، هەمووان بە چاکە و خۆشەویستییەوە یادتدەکەن، بەڵام ئێستا شوێنێکیتر چاوەڕێتە و پێویستیان پێتە.”
هاوین: “تۆ ئەمە دەڵێیت تەنها بۆ ئەوەی گەورەکەت (زستان) بێت! ئەو ستەمکارەی کە بوونەوەرەکان دەخاتە خەوێکی درێژ و لەبەر سەرما ئاوارەیان دەکات.”
پاییز: “ئەگەر پێی بڵێم، لێت توڕە دەبێت و منیش هەروەها.”
هاوین: “من لە تۆ و نە لە زستانیش ناترسم، بڕۆ و پێی بڵێ ئەی پاییزی بچووک.”
پاییز بە دڵتەنگییەوە ڕۆیشت و لە ڕێگادا بەهاری بینی. بەهار کە زەردەخەنەی لەسەر لێو بوو، بینی هاوڕێکەی (پاییز) زۆرخەمبارە.
بەهار: “چی بووە پاییز؟ وا دیارە خەمێکی گەورەت هەیە.”
پاییز:کێشەیەکی گەورە هەیە… هاوین بڕیاریداوە بۆ هەمیشە لێرە بمێنێتەوە.”
بەهار (بە شۆکەوە): “چی؟ چۆن؟”
پاییز: “دەڵێت دەیەوێت لێرە بمێنێتەوە و زستان نەیەت.”
بەهار: “ئەی ئێمە و زستان بۆ کوێ بچین؟”

پاییز: “هاوین کێشەی لەگەڵ ئێمە نییە، تەنها کێشەی لەگەڵ زستانە.”
بەهار: “بۆچی؟”
پاییز: “چونکە پێی وایە زستان ژیان تێکدەدات و بوونەوەرەکان دەچەوسێنێتەوە.”
پاییز: هاوین پێی وایە زستان وەرزێکی ترسناک و بێدەنگە، ئەو دوژمنی بونەوەرە لاوازەکانە، بەڵام هەموو بونەوەران و ژیان شایستەی وەرزێکی جوانترن.
بەهار: بەڵێ، هاوینیش پێیوایە ئەو جوانترین وەرزە.
پاییز: بەڵێ.
بەهار: بەڵام هاوین گومانی تێدا نییە و ئەم قسەیە قبوڵناکات، ئەو تەنها جێبەجێکردنی بیرۆکەکەی خۆی لەسەر زەوی دەوێت.
لەناکاو هاوین دەرکەوت: “بەڵێ پاییز، من ئاوام و تێناگەم ئێوە چیتان دەوێت، من و پاییز پێویستە لەسەر یەک ڕا بین”. هاوین بە دەنگێکی بەرز هاواریکرد: “زستان لەکوێیت؟ ئەم ناوچەیە جێبهێڵە، نە خەوتن، نە سەرما، نە باران، چیدی دەست لەم زەوییە مەوەشێنە، بڕۆ و نیشتمانە جوانەکەم بە ئاشتی جێبهێڵە”.
زستان بە هەورەبروسکە و گرمەی بەرز و بارانی بەخوڕ و باوبۆرانێکی توندەوە هات. پاییز و بەهار خۆیان شاردەوە. بەهار وتی: “شەڕ لە نێوانیاندا هەڵگیرسا و هەردووکمان لاوازین، ئەی هاوڕێم پاییز، ڕێگای دەربازبوون لەکوێیە؟”.
بەهار: مەترسە هاوڕێم، لە تەنیشتم بوەستە من دەتپارێزم.
زستان هاواریکرد: “هاوین، چیت دەوێت؟ دەتەوێت بوونی من نەهێڵیت؟”
هاوین بە هێز و توندی وەڵامیدایەوە: “بەڵێ، نامەوێت چیتر لەسەر ئەم زەوییە بیت، تووڕەیی زستان و ئەم قسانە بەسە”.
هاوین وتی: “مانەوە بۆ بەهێزترینی پیرە”.

زستان بە تووڕەییەوە هاواریکرد: “کەواتە جەنگت دەوێت؟ بگرە ئەوەت بۆ هێناون”.
وەرزەکان کەوتنە جەنگێکی سەخت (بروسکە، با، باران، گەرما، بڵێسەی ئاگر، خۆرێک کە پێست دەسوتێنێت، شێیەکی بەرز). بونەوەرەکان بە ترسەوە ڕایاندەکرد، وشکەساڵی و بەفر هەموو شتێکیان دەخنکاند.
بەهار بە بەرزترین دەنگی هاواریکرد: “بوەستن!”
هەموو شتێک لە شوێنی خۆی وەستا.
بەهاروتی: “ئایا دەبێت ململانێ لە نێوانتاندا دروست بێت بۆ ئەوەی ژیان ڕاست بێتەوە؟”
پاییز وتی: “هاوڕێکەم بەهار ڕاستدەکات، جەنگ لە نێوانماندا تەنها وێرانکاری بەجێدەهێڵێت، ئەمە خولی ئێمەیە بۆ ماوەیەکی درێژ، بۆچی جیاوازی هەبێت؟”
بەهار وتی: “بەڵێ، قسەکانت تەواو ڕاستن ئەی پاییز”.
پاشان ڕوویکردە هاوین و وتی: “ئەی هاوین، تۆ لەسەر هەڵەیەکی گەورەیت، لەوانەیە زستان سەخت و باراناوی و پڕ لە هەورەبروسکە بێت، بەڵام بەبێ ئەو ئێمە نرخی بەهار و بەخشندەیی هاوین و جوانی پاییز نازانین، و زنجیرەی چوار وەرزەکە تەواو نابێت”.
“وە تۆش ئەی زستان، پێویستە بزانیت هاوین بە خۆروگەرماکەی و پێگەیاندنی ڕزق و ڕۆزی لە ڕۆژەکانیدا، سەرچاوەی ژیانی ڕاستەقینەیە بۆ هەموو بونەوەران لە هەموو لایەکی زەویدا، بەبێ ئەو ژیان بۆ کەس نییە. ئێمە تەنها بە هەموومانەوە دەناسرێین. ئێمە بەهار و پاییزین، بەبێ ئێمە نە تۆو، نە گوڵ، نە خۆشەویستی و نە جوانی هەیە. من بەهارم، ژیان دەبەخشم و ئێمە هەر سێمان تام و بوون و جیاوازی بە ژیان دەبەخشین بەبێ هاوڕێمان پاییز کە هەمیشە لەبیریدەکەن”.
پێویستە هەموومان تەواوکەری یەکتر بین لەسەر ئەم هەسارە جوانە و نابێت کەسمان ڕۆڵی ئەوی تر بسڕێتەوە.
هاوین و زستان لە کارەکەیان شەرمەزار بوون و داوای لێبوردنیان لە یەکتر کرد. پاشان ڕوویان کردە بەهار و پاییز و وتیان: “سوپاس بۆ ئێوە، ئێوە بەڕاستی دانا و ژیر بوون”.
لەو ڕۆژەوە، چوار وەرزەکە چیتر تووشی هیچ کێشەیەکی نوێ نەبوون.


————–

نُشرت قصة ” حرب الفصول” في مجلة شمس الصباح للاطفال

Dengekan

دەنگەکان وەک رۆژنامەیەکی ئەلکترۆنی لەپێناوی فەراهەمکردنی سەکۆیەکی ئازاد بۆ دەنگە جیاوازەکان لە ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٢ دەستی بەکارکردن کردووە لە شاری تۆرنتۆ. دەنگەکان بە رۆژنامەی خۆتان بزانن و لەرێی ناردنی بابەتەکانتانەوە بەرەو پێشی بەرن لەپێناوی بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی هۆشیار و ئازاد و یەکساندا.