بۆچی بە تەنیا جێت هێشتین ؟!.. سەدیق سەعید ڕواندزی

بەرەو پاییزی تەمەن دەچم و لە هەموو كاتێك زیاتر، هەست بە مردن و نزیكیم لە مردن دەكەم، كەچی خەیاڵ و بیرەوەریم، هەر لە ڕابردوودایە و وەك ئەوەی هەر كوڕە خوێن گەرم و عاشقی شیعر و كتێب و دڵدارێكی دڵشكاوی ئەو كات بم. هێشتا خەیاڵم هەر لای ئەو سەرەتایانەیە، كە (ڕێژنە و پشكۆكان دەگەشێنەوە)م خوێندنەوە و هەرگیزا و هەرگیز ئەو دێڕە شیعرەم لە بیر ناچێت، كە دەڵێت:_( حزب چاوەكانتی ڕاهێنا لە سوژنەكان نەترسی). بۆ من و هاوڕێكانم، چەند ساڵێكی كەم بەر لە ڕاپەڕین و ساڵانی سەرەتای دوای ڕاپەڕینیش، ساڵانی هەرە جوانی تەمەنی گەنجی و شادبوونمان بە ئازادی و ڕاپەڕینی كوردستان بوو. لەو ڕێگەیەشەوە هەمیشە شیعر و ئەدەب و كتێبمان دەخوێندەوە. لەو كاتەوە ئەو دوو كۆمەڵە شیعرەی ڕەفیق سابیرم خوێندنەوە و ئیدی لەو ساتەوە ئەم شاعیرە، بۆتە شاعیری دڵخوازی من و بەردەوام شیعرەكانی دەخوێنمەوە. ئەم شاعیرە، یەكێكە لەو شاعیرانەی هەرگیز تەمەن و پیربوونی نەدەناسی بەڵكو چەند چەند بەرەو پیری دەچوو، ئەوەندە ڕوح و زمانی جوانتر دەردەكەوتن و كاتێ شیعرە ڕۆمانسییەكانی دەخوێنینەوە، وەك ئەوەی لە بەردەم شیعری شاعیرێك بین، لە هەڕەتی شیعر نووسین بێت ! بێگومان هەرئەم هەستەشە ئەم شاعیرەی بە وزە و تین و تاوی شیعری دەهێشتتەوە. ڕەفیق سابیر، شاعیری مرۆڤبوون و مرۆڤایەتییە، لای ئەو، مرۆڤ پێ شوناسی نەتەوەیی، سیاسی و ئایدۆلۆژی، مرۆڤە و لەو سۆنگەیەوە وێرای ئەو شیعرە نەتەوەیی و شۆڕشگێڕیی و بەرگرییانەی لە پێنا و چەپ، خەباتی چینایەتی، نەتەوایەتی و ئازادی و گەلی كورد نووسیویەتی، كەچی شاعیرێكە سنووری كوردستان دەبڕێت و بە ناو هێنانی، ئێمە نەك قەلادزێ، بگرە كوردستانیشمان نایێتە بەرچاو، چونكە لە ڕێگەی شیعرەوە شوناسێكی مرۆیی و جیهانی وەردەگرێت. شیعری ڕەفیق سابیر، سیحرێكی گەورەی زمانی تێدایە و بە جۆرێك خوێنەر كێش دەكات كە بیری دەچێتەوە هەیە، بەڵكو خۆی دەبێتە شیعر و لە نێو بۆن و بەرامەی وشە جوانەكان ون دەبێت. شیعری ڕەفیق سابیر، لەو شووشە ڕوون و تەنكە دەچێت كە لە جوانی و بریسكانەوەی دا، ئەودیوی تێدا دەبینرێت. وشەكان وەك ماسییە بچكۆڵە و ڕەنگاو ڕەنگەكان لە نێو زماندا دێن و دەچن و تا لێیان وردبینەوە، هێمنتر و تا زیاتر سەرنجیان بدەین جوانتر دەردەكەون. لە كۆی ئەزموونی ئەم شاعیرەدا، وێنەیەكی شیعریی نییە ئاڵۆز و لێڵ بێت، هەمیشە سادەوە ڕەوانن، بەڵام تەژی لە شیعرییەت و جوانی و چێژ، بە تایبەتیش لە ئەویننامە و ئەو شیعرانەی فۆڕمێكی هایكویان هەیە. ئەم شاعیرە، گەرچی لە دوا ساڵەانی ژیانیدا، بە جۆرێك لە پەشیمانی، ڕەخنە و بە هەڵەداچوون دەڕوانێتە ئەو خەباتە چەپ وچینایەتی و شۆڕشگێڕییەی لە پێناو ئازدای مرۆڤەكان و گەلەكەی كردی، كە ئەمەش بۆ هەموو ئەوانەی هاوسەنگەر، خوێنەری شیعر و جوانی ئەم شاعیرە بوونە كە خۆشم یەكێكم لەوان، مایەی دڵگرانی و ڕەخنەبووە، وەلێ لەگەڵ ئەمەشدا، ڕەفیق سابیر هەر شاعیری زمان و جوانی، ڕوح و مرۆڤبوونە و هیچ كاتێك مرۆڤ ناتوانێت لە بەرانبەر شیعرەكانیدا سەراسیمە و دەستەمۆ و كەیلی جوانی و ڕامانی ڕوحیانە نەبێت. ئەم شاعیرە تەمەنی هەڵدەكشا، بەڵام لە نێو سەوزەڵانی شیعردا چرۆكانی تازە شكۆفەیان دەكرد و دەكرانەوە، بۆیە كاتێ شیعرەكانی دەخوێنینەوە، هەست ناكەین شیعری شاعیرێكن، كە تەمەن، ڕۆژانی سەختی ژیانی سیاسی و پێشمەرگایەتی و ئاوارەیی و كارەساتە نەتەوەییەكانی بینیبێت، چونكە لای ئەو هەمیشە ژیان بە هیواوە جوانە و دەشێت لە نێو جەرگەی تاریكییەكی گەورەدا تروسكایەك هەر هەبێت، كە ئاماژەی ڕۆشنایی بگەیەنێت، بۆیە تەنانەت لە قەسیدە بە ناوبانگەكەشیدا، كە بۆتە پەساپۆرتی نەمری ئەم شاعیرە، هەڵەبجە وەك سیمبولی نا ئومێدی، مەرگ و كۆتایی هاتنی ژیان نیشان نادات، بەڵكو چەند منداڵێكی لاسار بێت، لە كۆتاییدا مانگ هەر دەكاتە دیلانێ و بە هەمووان دەڵێت، من هێشتا ماوم و دەژیم و هەناسە دەدەم و دیلانی َ دەكەم و كوا مەرگ دەتوانێت هەڵەبجە بسڕێتەوە؟ بە داخەوە مەرگ دێت لە نێو تاسە و خەمی سەختی غوربەتی و دوورە وڵاتیدا، لە تەنهایی و بێ كەسیدا، ئەو لە ئێمە دا ئەبڕێت و بە تەنها جێمان دەهیڵێت، بەڵام كوا شیعر مردووە؟ ئەوەی دەمرێت شاعیرە شیعر نا ! ڕەفیق سابیر، لە نێو دوو توێی لاپەڕەكانی مێژووی نەتەوەیی ئێمەدا، لە نێو زنار و بەردەڵان و ژێر داری شاخەكانی ئەم كوردستانەدا، لە نێوكوچە و كۆڵانە تەنگەكانی قەڵادزێدا، لە نێوچڕە دووكەڵی بۆمبارانی هەڵەبجەی شەهید و لە نێو بیرەوەری پێشمەرگەیەك و شەهیدێكدا، لە شارە سارد و سەهۆڵبەندان و بێ ڕوحەكانی ئەوپەڕی نیشتماندا، هەر ماوەو نامرێت. ئەو بە بەژنێكی زراڤ ئاساوە، لە سەر شنروێ و دەڕوانێتە سورێن و بە دەم ژیانەوە پێ دەكەنێت و هەڵەبجە و شەهیدەكانی لە نێو بیرەوەری هەمووماندا، بە نەمری دەهێڵێتەوە . ئەو دەڕوات و لاوكی بریندار و دڵ بە خەم بۆ ئێمە جێدێڵَت، تا بۆ هەمیشە لە دوای مەرگی بیڵێینەوە. ئەو دەمرێت، بەڵام وەرزی سەهۆڵبەندان و ئەویننامە و ڕێژنە و سێوەخانێ هەردەمێننەوە، ئاخر كوا شیعر دەمرێت ؟!

*ئەم بابەتە لە ئەدەب و هونەری كوردستانی نوێ ژمارە ( 1411) لە 5/3/2026 بڵاوكراوەتەوە.

Sadiq Said Rwandze

سەدیق سەعید ڕواندزی، لە ساڵی 1972 لە شارۆچکەی ڕواندز لە دایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و دواناوەندی هەر لەو شارە و ساڵی 1993 _1994، بەشی کوردی _ پەیمانگای مەڵبەندی مامۆستایانی لە هەولێر تەواو کردووە. هەر لە ڕواندز دەژیت و خولیایەکی گەورەی بۆ کتێب و خوێندنەوە هەیە و زۆرجاریش وەک خوێنەرێک سەرنجەکانی لە بارەی پرس و بابەتە ئەدەبی و ڕۆشنبیرییەکان و کتێب و تێکست دەخاتە ڕوو.