پەکخستنی قۆناغەکانی مرۆڤبوون.. نەوزاد بەندی
ڕەنگە بڵێم یەکێک لە خواستە سەرەکییەکانی کۆڵۆنیالیستی جیهانیی و سەرۆک خێڵ و بەگ و ئاغا و دەرەبەگەکان، هێشتنەوەی خەڵکە داگیر کراو و دەستبەسەرکراو و هەڵخەڵەتاوەکەیە لە قۆناغی ئاژەڵبووندا ..ڕێگریکردنە لێیان بۆ ئەوەی نەچنە ناو بەشە مرۆڤایەتییەکە و هیچ شتێ لە مافە مرۆڤایەتییەکانی خۆیان نەزانن. واتە ڕازیکردن و سەرقاڵکردنیانە بە مافە سەرەتایی و ئاژەڵییەکان و..یاریپێکردنیانە لە بازنەی مافە ئاژەڵییەکاندا، لێبڕین و برسی کردن و کەمکردنەوەی هەندێ لەو مافە ئاژەڵیانە لە ماوەیەکەوە بۆ ماوەیەکی تر، بۆ ئەوەی خەبات و بیرکردنەوەی خەڵک تەنها بۆ ئەو مافە سەرەتاییانە بێ، لە پڕێکا هێلکە و دۆشاوی تەماتە و پیاز و بەنزین و نەوت و کارەبا و غاز و موچە و ئاشتی ناهێڵن، بۆ ئەوەی لە مامۆستایەکی زانکۆوە هەتا پاکەتفرۆشێک، هەموو خەون و هیواکانی ببێتە دەستکەوتنی یەکێک لەو مافە ئاژەڵییە سەرەتاییانە.
بەو جۆرە ئەو گەل ومیللەتانە لە قۆناغیی ئاژەڵیدا ئەهێڵرێنەوە و ئەتوانرێت بە ئەرک و خەرجییەکی کەم کۆنترۆڵ بکرێن، ئەتوانرێت شەڕیان پێ بکرێت و کۆمەڵکوژیی و برسێتیی و هەموو جۆرە زۆڵمێکی بەکۆمەڵ و بە تاکیان لێ بکرێت، ئەتوانرێت سامان و داهات و کولتوور و دین و کەلەپوریان لێ قەدەغە بکرێت، بێ ئەوەی بیرکردنەوەی مرۆڤایەتیی و نیشتمانیی و ئاینیی و کولتوریی وایان لێ بکات نەهێڵن ئەو غەدرە گەورانەیان دەرهەق بکرێت، چونکە ئەو بیرکردنەوانە، بیرکردنەوەی مرۆیین و نەهێڵراوە ئەوان ئەو بیرکردنەوانەیان هەبێت.. نەهێڵراوە لە بیرکردنەوە ئاژەڵییەکان زیاتر پێش بکەون و ..هەنگاو بۆ فەزای بیرکردنەوە مرۆڤایەتییەکان بنێن، ئەوەیش هێشتنەوە و قەتیسکردنی ژمارەیەکی زۆرە لە مرۆڤەکانی ئەمڕۆ لە قەفەزەکانی پێش مرۆڤبوون و سەرقاڵکردنیانە بە خواستە سەرەتاییەکانی ئاژەڵانەوە، کە خواردن و داڵدە و خەوتن و وەچە خستنەوەیە.
خۆی لە بنچینەدا مرۆڤ هەتا کۆمەڵێک مافی سەرەتایی لەگەڵ گیاندارانی تردا هاوبەشە.. واتا لە خواردن و هێلانە و خەوتن و هاوسەرگیریی و وەچەخستنەوەدا، مرۆڤ وەک هەر گیاندارێکی تر وایە ..
کاتێ ئەم مرۆڤە لە مافە سەرەتاییەکانیدا لێی دەدرێت و پەکی ئەخرێت و ناهێڵرێت بە پێپلیکانەی مافەکانیدا سەرکەوێت، ئیتر ناتوانێ مرۆڤ بێ، چونکە ئەم لە بەشە ئاژەڵییەکەیدا ئەژنۆی شکێنراوە و پەکی کەوتووە.
هەر بۆیە زۆرینەی خەڵکی ئەمڕۆ پەروەردەنەکراون و لە قۆناغی ئاژەڵیدا هێڵراونەتەوە، لە قۆناغی پێش مرۆڤبوون و پێش پەروەردەبووندا، پەک خراون.. ئەبینیت کابرا ملیاردێرە، کەچی وەک ئاژەڵێکی دڕندە و وەک سواڵکەرێک دەردەکەوێت و ئەیەوێ کرێکارەکانی بە نانەسکیی ئیشی بۆ بکەن، یان هەر بە خۆڕایی کاری بۆ بکەن، چونکە ئەم ئاژەڵە ملیاردێرە کاتی خۆی پێش ئەوەی بگاتە مافە مرۆڤایەتییەکانی، بە درەختێکەوە، لە بەشە ئاژەڵییەکەدا بەستراوەتەوە و تەقەی لێکراوە، ئێستا کە لە ڕێی عەشایەر و حیزب و فێڵ و ساختەوە، بۆتە ملیاردێر، ناتوانێت مرۆڤ بێت، لەبەرئەوەی وەک چۆن کار و کاسپی هەوڵ و تەقەلای ئەوێت، بە هەمان شێوە مرۆڤبوونیش کار و ماندوو بوون و قۆناغێکی ناسکی تەمەنی پێویستە، خوێندن و تێگەیشتن و وەرگرتنی بڕوانامەکانی مرۆڤبوونی ئەوێ.. ئەوەی لە لوتکەی گەنجییدا هەلی مرۆڤبوون ومافه مرۆڤایەتییەکانی بۆ نەڕەخسا بێت، تازە ناتوانێ لە تەمەنی پەنجا ساڵیدا ببێتە مرۆڤ، چونکە ئیتر ئەو ڕیسێپتەرانەی نەماوە وانەکانی مرۆڤایەتیی پێ وەربگرێت، یان ئەسڵەن کێ ئەو وانانەی پێ بڵێتەوە کاتێ کۆمەڵگا سەر لەبەری لە قۆناغەکانی هاوبەش لەگەڵ گیاندارانی تردا پەکیان خراوە و گلاون ؟
هەر بۆیە زۆر ئاساییە فەرمانڕەوایەکی پەکخراو لە بەشە ئاژەڵییەکەیدا، بە لایەوە ئاسایی بێ خۆی ملیاردێر بێ بەڵام موچە نەداتە فەرمانبەرەکانی دەوڵەت .. یان سەرۆکێک لە پێناوی دووباره هەڵبژاردنەوەیدا، جەنگێکی وێرانکەر ئەنجام بدات ..مناڵەکانی خۆی لە خۆشترین کۆشک و باشترین زانکۆی جیهانییدا بخوێنن بەڵام بە لایەوە ئاسایی بێ مناڵانی خەڵک بکاتە سەرباز و کرێکار و هەزارەهایان لێ بکوژێ و ئاوارە و نائومێد بکات، ئەمە ڕێک وەک شێرێک وایه کە بە لایەوە ئاساییە ئاسکێک ڕاو بکات و دەرخواردی بێچووەکانی بدات، گرنگ نییە بەچکەکانی ئاسکەکە بێ دایک و بێ شیر بمێننەوە و بمرن..چونکە لەناو ئاژەڵدا مافی ئەوانی تر و ئەتەگێت و پەیوەندیی و فیداکاریی بۆ ئەوانی تر نییە ..تەنها غەریزەی باوان بەرامبەر بێچووەکانیان و خواردن و وەچە خستنەوە و داڵدەدانی بێچووەکان هەیە ..واتا شێرێک بە شێوەیەکی سروشتیی، هێندە ڕێگای پێدراوە له فێربوونی ستێپەکانی ئەرک و مافەکاندا، خۆ ئەگەر لە چەندین زانکۆدا شێرێک دانیشێنیت و وانەکانی ئەتەگێت و ڕای بەرامبەر و مافی ژیان بۆ هەمووانی پێ بڵێیتەوە، هیچیان لێ حاڵی نابێت و بەردەوامە لە تێکشکان و خواردنی ئەوانی تردا.
کاتێک مرۆڤەکان لەو ئاستەدا ڕادەگیرێن، کارەساتێکی مرۆیی گەورە ڕوودەدات، تەماشا ئەکەیت مرۆڤێک بە شکڵ و شێوە مرۆڤێکی پاک و خاوێن و مۆدێرنە، کەچی لە هەڵس و کەوت ومامەڵەی لەگەڵ ئەوانی تردا، تاوێک ڕێوییە و ..تاوێک شێرە و .. تاوێک گورگە و .. تاوێک بەکتریا و ڤایرۆسە..لە هیچ تاوێک له تاوەکانی ژیانیدا مرۆڤ نییە، ئەوەیش کۆمەڵگای دارستانی لێوە بەرهەم دەهێنرێت، لە ڕاستیدا کۆمەڵگای دارستان واتا کۆمەڵگایەک تاکەکانی بە شکڵ و شێوە مرۆڤن بەڵام بە کار وکردەوە ئاژەڵن، بەهێز، لاواز ئەخوات.. فێڵباز، داماو قوت ئەدات.. زانا، نەزان چەواشە ئەکات.. دانا، نادان بە لاڕێدا ئەبات.. دەسەڵاتدار، بێدەسەڵات ئەکاتە کۆیلە و کاسەلێس و خزمەتکاری خۆی …
ئەگەر سەرنج بدەین، مرۆڤی ئەمڕۆیش بە گشتی لە سنووری خواستە ئاژەڵییەکان زیاتر ناتوانێ ئەو سنوورانە ببەزێنێ و بچێتە ناو بەشە مرۆییەکەوە .. هەر بۆیه پێغەمبەران و پیاوچاکان بە کەسی پیرۆز تەماشا کراون و تەماشا ئەکرێن، چونکە ئەوان پەروەردەی مرۆییان تەواو کردووە و ..لە دەرەوەی غەریزەی خێزان و بنەماڵەوە، کار و خەباتیان کردووە، مەبەستیان ئاسوودە کردنی تەواوی مرۆڤایەتیی و ژیان بووە..
لەو بارودۆخە ترسناک و شەرمەندەیەدا، ئەبینین کەسانێک کە قۆناغەکانی مافه مرۆڤایەتییەکانیان بە هەوڵ و تەقەلای خۆیان و بە نهێنیی تەواو کردووە و لێی تێگەیشتوون، لە گۆشەنیگای کۆمەڵگای دارستان و دڕندەکانی دارستانەوە، ئەو جۆرە کەسانە، کەسانێکی گێرەشێوێن و ترسناکن و ئاسایشیی جیهانیی ونێودەوڵەتیی و نەتەوایەتیی تێک دەدەن.. کوشتنی چێ ڤارا و زیندانکردنی نازم حیکمەت و نیڵسۆن ماندێلا، بۆ ئەوە بوو مروڤەکان فێری مافه مرۆییەکانیان نەکەن و ..کۆمەڵگا نەبێتە کۆمەڵگای مرۆیی و هەر بە کۆمەڵگای دارستان بمێننەوە..
کاتێ کتێبەکانی دکتۆر یوسف قەرزاویی و ستانداڵ ولینین و سەیدقوتب و مەکسیم گورکی قەدەغه ئەکرێن، بۆ ئەوەیە کە مرۆڤە مەڕەکان هەر مەڕ بن، گۆشت و خوری و سەروپێکانیان ببەخشن، مرۆڤه گورگەکانیش هەر گورگ بن و لە ناز و نیعمەتی مەڕخواردن بێبەش نەکرێن.
کاتێ فیلمەکانی حەمەدۆک یاساغ دەکرێن و .. گۆستاف فلۆبیر لەسەر ڕۆمانی مەدام بۆڤاریی ڕاپێچی دادگا ئەکرێت و عەبدولخالق مەعروف و سەید قوتب و حەسەن قزڵجی لەسەر نوسین تیرۆر ئەکرێن ..بۆ ئەوەیە لە هەموو ڕوویەکەوە مرۆڤەکان هەنگاوی زیاتر نەنێن لەوەی بۆیان کێشراوە..تەنانەت ئەگەر دەسەڵاتی ووڵات ئاینییش بێ، نایەوێ و پێی ترسناکە،هاووڵاتییە مەڕەکانی لە تێگەیشتنی ئاینییدا هەنگاوی زیاتر بنێن، ئەوان ئەبێ تەنها ئەوەندە لە ئایین بزانن کە ئەوان مەڕن و ئەبێ ببن بە قوربانی گورک و شێرەکان.. بە هەمان شێوە دەسەڵاتە کۆمۆنیست و سیکیولار و ئەتایستەکانیش، نایانەوێ هاووڵاتییە مێگەلەکانیان زۆر له یەکسانیی و بێدینییدا قوڵ ببنەوە، چونکە بە گشتی بیرکردنەوە ترسناکە و دەسەڵاتەکان ڕقیان لە لێیەتی، ئیتر بیرکردنەوەکە هەر چۆنێک بێت، گرنگ نییە، چونکە هەموو بیرکردنەوەکان پاڵ بە مرۆڤەوە ئەنێن لە بازنەی ئاژەڵییەوە دەربچن و بگەنە بازنەی مرۆڤایەتیی هەر بۆیە بیریارێکی چەپی وەک چێ ڤارا بە شانازییەوە سەردانی گۆڕی بیریارێکی ئاینیی وەک سەڵاحەدینی ئەیوبیی ئەکات، چونکە بیرکردنەوەکان له بنچینەدا لە یەک سەرچاوەوە هەڵئەقوڵێ و لە کۆتاییشدا ئەڕژێنە دەریایەکەوە..ئەوەیش کارەساتە بۆ کومەڵگای دارستان و مام شێر و مام گورگەکانی کۆمەڵگا.. خۆ ناپلیۆن پۆناپارت هەر لە خۆیەوە نەیوتووە : دوو فیرقە سەرباز هێندەی دوو نوسەر نامترسێنن .. لە خۆڕا نەیوتووە مەیدانی جەنگم پێ لە هۆڵی تاقیکردنەوە خۆشتر و باشترە .. جەنگیزخان کاتێ کتێبخانەکانی بەغدادی هەڵدایە ناو ڕووباری دیجلە و فوراتەوە .. داعش کاتێ کتێبخانەی ناوەندی زانکۆی موسڵی سووتاند کە یەکەم کتێبخانەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بوو لەڕووی سەرچاوە و دەستنووسەکانەوە .. هیتلەر کاتێ کتێبخانە و تابلۆ جیهانییەکانی ئەسووتاند ..ئەمانە و زۆر تاوانی دژ بە کولتوور و بیرکردنەوەی تر کە ئەنجامدراون و ئەنجام ئەدرێن، بۆ ئەوە بوون کە مرۆڤەکان بیرنەکەنەوە و بە مافە مرۆڤایەتییەکانی خۆیان شاد نەبن.. بەڵکو لە قۆناغی ئاژەڵیی و کۆیلایەتیی خۆیاندا بمێننەوە .. بە جۆرێک ملیۆنەها مرۆڤ خزمەتی یەک مرۆڤ و یەک خێزان بکەن.. داهات و ماڵ و سامانی ملیارەها مروڤ، بدرێتە مرۆڤێک .. ملیارەها مرۆڤی ماندوو برسی وتینوو بن بۆ ئەوەی مرۆڤێک ببێتە خاوەنی سەدان ملیار دۆلار یان تریلیۆنەها .. لە شەڕی نەوت و کانزا بازرگانییەکاندا ملیۆنەها مرۆڤ بکوژرێن و سەدان شار و شارۆچکە وێران بکرێن لە پێناوی هشتنەوەی دەسەڵات و توانای کەسێکدا و مانەوەی لەسەر کورسی دەسەڵاتدا .
ئایین و بیرکردنەوە و کتێب و ئایدیۆلۆژیای تازە، ئەو تاوانە گەورانەیان پێ قوت ناچێ و ڕەتیان دەکەنەوە، وەک چۆن موحەمەد و هاوڕێکانی به قورئانێک شۆڕشێکی جیهانییان لە دژی سەرۆکخێڵەکانی قوڕەیش و کیسراکان و قەیسەرەکان و لویسەکان بەرپاکرد ..وەک چۆن مەکسیم گۆرکی و جاک لەندەن و جۆرج ئۆروێل و لینین و هاوڕێکانیان، شۆڕشێکی یەکسانییان لە دژی قەیسەرە هەڵئاوساوەکانی ڕوسیا و هەموو جیهاندا بەرپاکرد .. وەک چۆن دانتی و تۆماس مۆر و بۆکاشیۆ و هاوڕێکانیان، شۆڕشی ڕێنیسانسیان دژی پاپا هەڵئاوساوەکانی کەنیسەکانی هەموو دنیا بەرپاکرد ..
هەر بۆیە هەرگیز نابینیت دەسەڵاتدارەکان هاوڕێی بیریارەکان بن، ئەگەر بە ڕێکەوت و لەبەر خۆڵکردنە چاویشەوە برادەرایەتییەکی لەو جۆرە دروست بووبێ، برادەرایەتییەکی کاتیی بووە و بە کارەسات تەواو بووە ..وەک چۆن هینری هەشتەم، سەری تۆماس مۆری هاوڕێی پەڕاند، لەسەر بیروباوەری دادپەروەریی و یەکسانخوازییەکەی، هەرچەندە مۆر هاوڕێی خێزانیی هینریی هەشتەمیش بوو..
وەک چۆن شێرکۆ بێکەس لە وەزارەتی ڕۆشنبیریی دەستی لە کارکێشایەوە و نەیتوانی بەردەوام بێت.
بەوجۆرە لە هەر کۆمەڵگایەکدا چەند ئایدیۆلۆژیا هەبێ، ئەوەندە ئاغا و سەرۆکحیزب و خاوەن دەسەڵات هەن، نەک بۆ گەشەپێدانی ئەو ئایدیۆلۆژیایانە، بەڵکو بۆ چاودێریکردنیان و نەهێشتنی هەنگاونانی تازە و شۆڕشگێڕی تازە تێیاندا.. بۆ ئەوەی تەواوی ئایدیۆلۆژیاکان لە سنوورەکانی مافی ئاژەڵییدا بمێننەوە و هێڵە سوورەکان نەبەزێنن و بانگەشەی مرۆڤبوون لە کۆمەڵگای دارستاندا ڕانەگەیەنن..
بینیومانە سەرۆکخێڵێکی ئاینیی، ئەندامێکی خۆی دەرکردووە و لە هەموو حەسانەیەک دایماڵیوە لەبەر ئەوەی هێڵە سوورەکانی بەزاندووە و باسی مافه زەوتکراوەکانی کۆمەڵگای مێگەلی کردووە، چونکە ئەو سەرکردایەتیی حیزبێکی ئاینیی پێدراوە بۆ ئەوەی لە ڕێی ئایینەوە، مەڕایەتیی و ڕەزامەندبوون بە مەڕایەتیی لە ناخی شوێنکەوتوانیدا بچەسپێنێ و تێیان بگەیەنێت کە ڕازی و ڕەزامەند و خاوەن سەبر بن بەرامبەر هەر زوڵمێک کە لێیان ئەکرێت، بۆ ئەوەی کە مردن بڕۆنە بەهەشتەوە. یان سەرۆکخێڵێکی ناسیونالیست و دیموکرات، چەندەها ئەندامی خۆی تواندۆتەوە لەسەر وشەیەک یان دێڕێک .. لەسەر کتێبێک ..یان نامیلکەیەک..لەسەر تەوقەکردنێک لەگەڵ بیریارێکدا ..لەسەر چاوپێکەوتێنێک، سەرکردەیەک کوژراوە ..یان وونکراوە، چونکە وای تێگەیاندوون دوای سەرکەوتنی ئەوان، ئیتر ئایدیۆلۆژیا کۆتایی هاتووە و هیچ پێویست ناکا ئاو بە ئاشی کۆندا بکرێت.. ئیتر بیرکردنەوە کۆتایی هاتووە و پێویست ناکات خەڵک بوروژێنرێت..ئیتر شۆڕش شتێکی بێ مانا و ترسناکە و پێویستە هەمووان بە قیسمەت و نسیبی خۆیان ڕازی بن.
لەوەیش سەیرتر، چاپکردن و بڵاوکردنەوەی کتێبە لەلایەن ئەوانەی کە لە بنچینەدا بۆ دژایەتیی کتێب خوڵقاون، ئەوەیش تەنها بۆ تێکەڵکردنی وەرەقەکانە و خۆڵکردنە چاو و ڕاوکردنە لەناو گۆمی لێڵدا.
پرسیارێکیش خۆی قوت ئەکاتەوە، ئایا ئەوانەی کە کۆمەڵگاکان لە سنوورەکانی ئاژەڵبووندا سڕ دەکەن، خۆیان ئەو سنوورانەیان بڕیوە؟ ئایا خۆیان مافە لە مرۆڤایەتییەکان شارەزا و بەڵەدن؟ ئەی ئەگەر وایە، چۆن ویژدانیان ڕێگای بە مێگەلکردنی کومەڵگایان ئەدات؟ لە ڕاستیدا بۆ نمونە کەسێکی وەک ناپلیۆن، زۆر پابەند بووە بە ڕۆشنبیریی و کولتوورەوە، واتا ئەکرێ بڵێین ستێپەکانی مرۆڤبوونی بڕیوە، بەڵام لە پێناوی مانەوەی له لوتکەی دەسەڵاتدا، نەک ئەو مافە مرۆڤایەتییانەی لە بیری خۆی بردۆتەوە، تەنانەت وەک ڕێویەکی فێڵباز ئەچێتە زانکۆی ئەزهەر و ئەڵێت من ئیسلام بووم، بۆ ئەوەی کۆمەڵگای میسر بە تایبەتیی و موسوڵمانان بە گشتیی هەڵبخەڵەتێنێ و ڕێی شۆڕشی ئاینییان لێ ببەستێت.
کەواتە ئەکرێ بڵێین ئەوانەی کۆمەڵگاکانیان لە زیندانی مافە سەرەتاییەکاندا دیل کردووە، ئەکرێ خۆیان مرۆڤ بن، بەڵام مرۆڤبوون بۆ بازرگانییە گەورەکانیان هیچ دەرد ناخوا و ..باشتر وایە بۆیان وەک دڕندە مامەڵە بکەن..
بەو جۆرە دوو جیهانی تەواو جیاواز سەریان هەڵدا، جیهانی VIP؛ جیهانی هایلایڤی دڕندەکان و.. جیهانیVCP; جیهانی ئەشکەنجەی مەڕە برسی و ماندووەکان ..
لێرەدا ئیتر ئەو دژایەتییە هەتا هەتاییە ئەبینین لە نێوان بیریار و دڕندەکاندا .. لە نێوان مافەکانی مرۆڤ و کۆمەڵگای دارستاندا .. لە نێوان ئازادیخواز و زیندانەکاندا .. لە نێوان کتێب و کڵاشینکۆفدا .. هەرگیز ئەو دوو بەرەیەیش دانولەیان پێکەوە ناکوڵێت، هەرچەندە یەکێک لە دڕندەکانی کۆمەڵگای دارستان، بوێری ئەوەی بەخۆی دا بوو بڵێت : للقلم و البندقیة فوهة واحدة .. واتا قەڵەم و کڵاشینکۆف یەک لولەیان هەیە… ههههههههه ..
