هێشوویهك هایكۆ.. موكهڕهم ڕهشید تاڵهبانی
خەونم دەبینی
سواری ئەسپێكی باڵداربووم
بە هەورازو نشێوەكاندا
ڕووەو هەتاو دەچووم
خوڕەی جۆگەكەی بەر ماڵمان
لە گوێمدا دەزرنگایەوە
هەركە تینووم لێ بشكاندایە
لەبەر پێمدا هەڵدەستایەوە
تریفەی مانگ بووەتە هاوڕێم
گەر لە شەوە تاریكەكانیشدا
بێزار بم
مەسجی خۆی هەر دەنێرێت
باران بە لێزمە دەبارێت
چاو چاو نابینێت
لە دووڕیانی چاوەڕوانیدا دۆش داماوم
ئەم تەمتومانییە
كەی بڕەوێتەوە
دوژمن لە هەڕەشەی خۆی ناكەوێت
شەووڕۆژ پیلان دەگێڕێت
منیش توێشووی خۆمم لە پشت توندكردووە
لە تاریكەشەوێكدا
بەسەریدا بدەم
نە لە تۆپ و نە لە مووشەك دەترسم
هەموو بستێكی ئەم خاكەم بووەتە سەنگەر
درۆنیش هەڵبدەن
بە بڕنەوی ورە دەیخەمە خوارەوە
لە هاش و هووشی دوژمن زەندەقم ناچێت
ئەوە نیشانەی بێ دەستەڵاتییە
كاتێك گوللـە نێوچاوانی دیواودەر دەكات
هات و هاواری
كپ دەبێتەوە
لەناو دەریادا بهلهمێكم دۆزییەوە
چەتە دەریاییەكان
بۆ چەتەیی بەكاریان هێنابوو
بۆ سەوڵەكانی گەڕام
بزربووبوون
ڕۆژ بەرەو ئاوابوون دەچوو
تیشكی ڕەنگاوڕەنگ ئەو ناوەی تەنیبووەوە
پاش تاوێكی دی
تاریكی دادێت و
ئەستێرەكان دەدرەوشێنەوە
سینگی دوو سێوی لاسوورەی گرتووە
شەرم دەكات
لە هەموو كەسێك دەیانشارێتەوە
بە ڕێگە پێچاوپێچەكان و
بە هەوارز و نشێوەكان و
بە كووچەباخەكانیشدا بێت
هەر دەچم بۆ لای یار
ئەم زستانە پاڵتۆ ئەستوورەكەم دەپۆشم
بەفر تا ئەژنۆ دێت و
زەلامان ڕەق دەبنەوە
لە وێستگەی چاوەڕوانیدا
چاوەڕوان بووم
ئاوی قاچم داهات
هێشتە چاوەڕوانی نەهات
ئەم جارەیان باوتۆز هەڵیكرد
دەرگەی دەوارەكە دادەخەم
تەپ و تۆز
چاوی هیوا كوێر ناكات
لەمێژە ئەم چۆمە
بە بەردەم گونددا گوزەر دەكات
هیچ ڕۆژێك نەمبیستووە
گۆرانی نەچڕێت و
هەڵهەڵە لێ نەدات
ئەو چیایەم كردووەتە دۆستی خۆم
پەنا بۆ سێبەرەكەی دەبەم
بەسەرهاتی بۆ دەگێڕمەوە
دڵنیام بە ئەمەكەو
لە پشتەوە بەر خەنجەرم نادات
برسێتی شێرێكی دڕندەیە
بۆسەی مەرگە
ڕۆژگارێك دێت
بە چاوەقووڵە زەلامان ڕادەماڵێت
لە سێبەری درەختەكانی باڵاتدا
ڕادەكشێم
لە بن باڵی ئەوینتدا
خۆم لە وەیشوومەی پەژارەو غەم
دەپارێزم
پەنا بۆ زوڵفی سۆزت دەبەم
لەشی سەرمابردەم
بە تارای حەزەكانت دادەپۆشم
زاری ئارەزوو دەكەمەوە
دەم بۆهەنگوینترین بەروبوومەكانت
دەبەم
من بیر لەو شتە دەكەمەوە
تۆ بیری لێ دەكەیتەوە
تۆ بیر لەو شتە دەكەیتەوە
من بیری لێ دەكەمەوە
هەر یەكەمان بیر لەوە دەكەینەوە
ئەو شتە بكەین
بیری لێ دەكەینەوە
تۆیش بیر لەوە دەكەیتەوە
ئەو شتە بكەیت كە بیری لێ دەكەینەوە؟؟
ئەم كاغەزانە نیشتمانی منن
بە ئارەزووی خۆم بە پێ دەشت و
چیا و دۆڵ و هەورازەكانیدا
تەڕاتێن دەكەم
تا چاوبڕكات بیر لە قووڵایی ئاسمان دەكەمەوە
تا پێ بتوانێت
بە كۆڵان و شەقامەكانی سۆزیدا
پیاسە دەكەم
جوانترین وێنەی خەونیان
تێدا دەڕازێنمەوە
ئەگەر ماندوویش بم
لەناو ڕستەیەكدا ڕادەكشێم و
سەرخەوێكی ئاسوودەیی دەشكێنم
بەو هەورازەدا دەڕۆیشتم
جانتایەكم دۆزییەوە
زرێزەكەم هەڵپچڕاند كەروێشكێكی تێدا بوو
بە دوو گومبەتانێ لەچاو ون بوو
سەیرم كرد سەدان سیدی لەژێریدا بوو
سروودی ئەی ڕەقیبیان
تێدا تۆماركرابوو
ئەوەند لە وێنەكەم ڕوانی
چاوم ئهبڵهق بوو
ڕەشكەوپێشكەی كرد
ڕەنگەكان تێكەڵ بوون
بەرەو تەڵخی چوون
هەردوو پێڵووم نووقاند
وێنەكەم لەناو دڵدا ڕواند
لەناو بەلەمێكدا بووین
بۆ كەناری ئەوبەر دەچووین
ماسییەك پەیدا بوو
بواری پێ پێشان داین
ئەژدیهایەك لەو خوارەوە بوو
باج و سەرانەی دەستاند
ئەم كورسییە لاقێكی شكاوە
ئەو سێ لاقەكەی سكاڵایانە
بەرگەی قورسایی ئەو زەلامە ناگرن
ئەوەندەی ورچێك زل بێت
شەقامەكان جمەیان دێت
پاركەكان جمەیان دێت
كوڵانەكان جمەیان دێت
بەردەم ماركتەكان جمەیان دێت
بەردەم ماڵەكان جمەیان دێت
لە ئۆتۆمۆبیل
بۆ كوێ هەڵێین
لەبەر ئۆتۆمۆبیل؟؟
چاویلكەكەم بانگی كردم
ئەو وشە وردانەی پێ پێشان بدەم
لە دوایەمین ڕستەی چامەكەوە
گرمۆلە بوونەو
شەرم دەكەن
خۆیان پێشانی یار بدەن
ئەم بەیانییە
چەند جارێك سەرپێپلكەكان كەوتم
گڵۆپەكان نووستبوون
نەمهێشت ترپەی پێم
خەوزڕیان بكات
ئەمڕۆ پشوومەو
كەمێك لە باخچەكە پاڵ دەدەمەوە
تا درەخت و گوڵەكان
هەواڵی بۆنخۆشم
بە لووتدا بدەن
پاییز جانتاكەی بە شانەوەیەو
خەریكە سەفەر دەكات
چاوەڕێی لێزمەیەك بارانە
شۆستەكان بشواتەوە
ئەمڕۆ هەتاو میوانەو
لەسەر هەیوانەكەوە
تیشك دەبەشێتەوە
ئەستێرەكان
بە ئاسمانی هیواوە جریوەیان دێت
بەرەبەیان
بە ڕۆژی ڕادەگەیەنن
بەم ڕەشەباوە دیارە
ئەم زستانە تووش بێت
بەفرو كڕیوە
لەگەڵ خۆی بێنێت
چی كۆرپەی بەخت هەن
لە سەرماندا ڕەق ببنەوە
لە دەرگەی چامەیەك
چوومە ژوورەوە
لە پەنجەرەی كێشەوە
سەیری كۆڵانی واتام كرد
سەروایەك
هەڵدەپەڕی و گۆرانی زاری دەچڕی
ئەو ناوونیشانەم پێ جوانە
لە دوو وشەدا خۆی دەخەمڵێنێت
ئەو ڕێنووسەم پێ ناشیرینە
هەموو یایەك دەكات بە جووت
ئەو ڕەفتارەم پێ پەسن ناكرێت
پێڵاو پێڵاوە،
ئەو دیكات بە پووت
بۆ فێرگە دەچووم
وانەی نیشتمانی بڵێمەوە
چەند چەكدارێكی دەم پێچراو
دەستگیریان كردم
وێنەی پێشمەرگەیەك لە باخەڵم بوو
ئاڵایەكی چوار ڕەنگیم بڵنددەكردەوە
هەتاوێكی تێدا بوو
پرشنگی دەدایەوە
چایخانەكە لەسەر پێپلكانەیە
شیرینت بوێت بۆت دێنن
تاڵت بوێت بۆت دێنن
نازانیت
كامیان بە كەوچك تێك بدەیت
هاوین مەشخەڵێكی بەدەستەوەیەو
گەڵاڕێزانی پاییز ڕاودەنێت
گەڵاڕێزانی پاییز
گەردەلوولێكی بە دەستەوەیەو
سەرمای زستان ڕاودەنێت
سەرمای زستان كڕێوەیەكی بە دەستەوەیەو
فێنكیی بەهار ڕاودەنێت
فێنكیی بەهار
هێور هێور بەناو سەوزایی سروشتدا
گۆرانیی نەورۆز دەچڕێت
ئارەزوو ناكات
هاوین لەخۆی زیزبكات
لە باكوور هەر ڕۆڵەی من
لەناو ستەمی ڕاسیزمدا جوانەمەرگ دەبێت
لە ڕۆژهەڵات هەر كیژی من
لەناو جبەی ئاخونددا خوێنی دەڕژێت
لە باشوور هەر لاوی من
بە ئاواتەوە سەر دەنێتەوە
لە ڕۆژئاوا هەر گەنجی من
لەناو قوڕگی فاشیزمدا دەتلێتەوە
خوایە كەی ئەم ستەمە لە سەر من و
جگەرگۆشەكانم هەڵدەگریت
چەندەی غەمم بێت
چەندەیش دڵی هیوام تەنگ بێت
چەندەیش ئاسمانی ژیانم لێ دابخرێت
چەندەیش دوژمن
تەنگم لێ هەڵبچنێت
قوڕقۆشمم بەسەردا ببارێنێت
پڕ بە گەرووم گۆرانی دەچڕم
پڕ بە گەرووم هاوار دەكەم
سەر و مێشك و دڵ و جەرگی دەبەم
بەرەو چیایەك هەڵدەزنام
بە تەنیشت جۆگەیەڵەیەكدا تێپەڕیم
لەو لاوە تەپۆڵكەیەك سەیری دەكردم
ئاوڕم دایەوە
چەمەكەی پشتم دەگریا
ئەم بەیانییە زوو لە ماڵ هاتمە دەرەوە
كۆڵان كپ و مات بوو
درەختەكان نووستبوون
هوزارێك بە ئاگەبوو
سروودی بێزاری دەگوتەوە
سەرم بە مووبەقدا كرد
بەدوای شتێكدا دەگەڕام
برسێتی پێ بكوژم
هەموو خواردنەكان لە ترساندا
خۆیان شاردبووەوە
كۆلارەیەكم بەرەو ئاسمان هەڵدا
لەگەڵ تیشكی هەتاو بوو بە شەڕیان
لە دادگە سكاڵایان كرد
ئاسمان هی كامیانە
تا تەڕاتێنێی تێدا بكەن!!
چامەیەك دەیقیژاند
خوێنەرەكان لێی نەدەگەیشتن
ئەوەند هاواری كرد
تا گەرووی نووسا
ڕووبارێك بەلای باخێكدا تێدەپەڕی
درەختەكان سڵاویان لێ دەكرد
ڕووبار هاژەی دەهات و
كش و مات دەڕۆیشت
درەختەكان تووڕەبوون
بەروبووەمەكانیان لەبارچوو!!
چوومە سەر كەناری دەریا
سروەیەك خۆی پێ ناساندم
هەواڵێكی ناخۆشی پێ بوو
بەستەڵەكی باكوور دەتوێتەوە!!!
ئەو كتێبە نوێیەی بە دەستمەوە بوو
خەریك بووم دەمخوێندەوە
لەپڕ پرسیارێكی سەیری لێ كردم
ـ بۆچی دەمخوێنیتەوە؟
- تا بزانم نووسەر چی نووسیوە؟
ـ بەو درۆیانەی نووسەر باوەڕ دەكەیت؟؟
دوو ڕۆژە پشیلەكە بزربووە
سەربان و دیوارەكان پرسەیانە
گوێیان لە میاو میاوی نییە
كاتێك بەویدا تێدەپەڕی!!
ئەو بەستەزمانەیان لەبەر ئەو هەتاوە گەرمەدا
داناوە
دەستی ناوەتە بناگوێی
گوایە مۆبایلی پێیەو
تەلەفۆن بۆ یار دەكات!!
ئۆتۆمۆبیلی لێ دەخوڕی
زەنگی مۆبایلەكەی لێی دا
بە پەلە لای دایە لای دەستەڕاست و
ڕایگرت
بە گوێوەی ناو دەنگێگ گوتی:
كەی دوكان دەكەیتەوە؟
ـ نمرەكە هەڵەیە!!
پێش چەند ساڵێك
لە بازگەیەكی دوژمن دەستگیریان كردم
بێ لێكۆڵینەوە لە بەندیخانەیەكی بۆگەنیان توندكردم
نە خواردنیان پێ دام
نە ئاویان بۆ هێنام
ئێوارە پاسەوانەكان بە بەرچاومەوە
برنج و شلەو گۆشتیان خوارد
پاش كاتژمێرێك هەموویان بوورانەوە
تمەز ژەهراوی بوونە
بە هەلم زانی و خۆم كۆكردەوەو تێمتەقاند
بە هەناسەبڕكێ خۆم گەیاندە لای شۆڕشگێڕەكان
سەرم بە سوپەرماركتێكدا كرد
چاوم بە نرخەكاندا گێڕا
نرخی گۆشت و خواردەمەنی
هەموویان چاویان زەق كردەوەو
زمانیان لێ دەرهێنام
زەندەقم چوو
پاشەوپاش گەڕامەوە
خۆم لەو ناوە گوم كرد
قامكەكانم كۆڵەوارن
ناتوانم سواری ئەسپ ببم
دەست بە زینەوە بگرم و
جڵەو ڕاكێشم
بێچووە چۆلەكەیەكیان پێ تیمار بكەم
منداڵە وردكی گەڕەك
بە تیروكەوان برینداریان كردووە
لەناو دێڕێكی چامەیەكمدا
كوتە نانێك و چەند قاژە تەماتەیەكم
دۆزییەوە
پاڵم لێ دایەوەو
ئەو ڕۆژە نەچووم بازاڕ بكەم
دەمەوێت بە ئارەزووی خۆم
سروود بڵێم
لە هەراو هوریا هەڵێم
دەست لە گەردنی پەلكەزێڕینە بكەم
مژدەی ماچ
بۆ ئاسۆی هەتاو ببەم
بە ناو قامیشەڵاندا دەڕۆم
هەر دەڕۆم
سەرم بە چۆمدا دەتەقێتەوە
هاژەی ئاو سەرسامم دەكات
بەو هاژەیە
زستانم بیردەخاتەوە
بەرەو ئاقاری ئەودیوی چیا
دڕكەزێ لە پێم دەچەقێ
پەیكوڵ لەگەڵ پەیكوڵ
لەسەر پاژنەم شەڕ دەكەن
كامیان لە كامیان ئێشی زۆرتر بێت
ئەو زارە
چی لە بارە
ڕۆژ دەبێتەوە تا ئێوارە
بەلەپیتكەی لەسەر درۆ سوارە
چاو دەقووچێنێت
لێو دەقرپێنێت
گوێ ڕادەدێرێت
قووتێكی بۆ دەخواتەوە
ئەو ئاوە تینوو ناشكێنێت
ئەو ناوە
ناو نازڕێنێت
ئەو پیاوە
پەتێكیش ناپسێنێت
خامە گەنجەو پیر نابێت
لەناو هزرو بیردا
دەخەمڵێت
پیت پیت وشە دەڕوێنێت
چامەی لێ بەرهەم دێنێت
بە ئاواز دەیڵێتەوە
تا چاو بیخوێنێتەوە
هەنگاوەكانم
ئاشنای ئەم ڕێگە بوونە
ئەم ڕێگە
ئاشنای هەنگاوەكانم بووە
بە تاریكیش بەوێدا تێپەڕم
هەنگاوەكانم دەناسێتەوە
پێشوازییان لێ دەكات
لەبەردەم ئاوێنەكەدا ڕاوەستابووم
چامەی (دەریا)م دەخوێندەوە
وێنەی ناو ئاوێنەكە من نەبووم
هەر چامەكەی دەخوێندەوە
بێزار بووم
چوومە دەرەوە
ئیوارە گەڕامەوە
وێنەی ناو ئاوێنەكە هەر چامەكەی دەخوێندەوە
بتێك لە ماڵماندایە
بەیانیان قاوەڵتیم بۆ ئامادە دەكات
ئێواران شیوم بۆ لێ دەنێت
قەرەوێڵەكەی لە تەنیشت قەرەوێڵەكەمەوەیە
كاتێك ڕادەكشێم
شەو تا بەرەبەیان مۆبایلێكی بە دەستەوەیە
لە یوتوبەوە
گوێ لە وتارەكانی وتاربێژەكەی
مزگەوتەكەی گەڕەك دەگرێت
بەم بەیانییە
گوێم لە خوڕەی ئاوی بۆڕییەكەیە
بێچووە پشیلەیەك
لە كۆڵان دەمیاوێنێت
قیژەی ئەمبولانیش لە شەقامەكە
بەرگوێ دەكەوێت
هیلیكۆپتەرێكیش بەسەر سەرماندا
تێدەپەڕێت
لە تەلەڤزیۆنەكەیشەوە
شارێك بە مووشەكی دوورمەودا
بۆردومان دەكرێت
هەموو خەڵكی شار
ڕژاونەتە شەقامەكان
دروشمی ئازادی بەرز دەكەنەوە
بە بەردو دار
بە ورەی بەرزی بەسرپێرار
بەرەو ڕووی دارودەستەو
خۆفرۆشان و ماتۆڕسكل سوارو
مێزەربەسەرەكان دەبنەوە
ئاگری شۆڕش هەڵگیرساوە
كپ نابێتەوە
ترسیش نەماوە
تۆقین ڕەوی كرد
ڕۆژگار ڕۆژگاری گەلەو
تاریكی گوزەشت ناگەڕێتەوە
هەر كوێیەك بچیت
خۆر هەڵاتووەو تیشكی هەتاوە
لەبەردەم ئاوێنەكە
ڕدێنم دەتراشی
لە ئاوێنەكەوە ئاخوندێك زمانی لێ دەردێنام
لچی هەڵدەقورتاند
مستەكۆڵەیەكم تێ سرەواند
ئاوێنەكەم وردو خاش كرد
ئاوڕم دایەوە
ئاخوندێك لە بەرپێمدا
لەناو خوێندا گەوزیوه
تاریكی دەڕەوێتەوە
وەرزی بەهاریش دێتەوە
بەفرو سەهۆڵبەندانی دووریش
دەتوێتەوە
هەر یارەو بە یار
شاددەبێتەوە
گوێم لە دەنگی گریانە
گوێم لە هاژەی زریانە
گوێم لە زەبری ستەمی نامەردانە
كیژانی ئازادیخواز
بە قژ ڕادەپێچن
بۆ بەندیخانە
ناتوانن ئەم شۆڕشە دامركێنن
ناتوانن ئەم ورەیە بڕووخێنن
ناتوانن چڵكاوخۆر
لە دەرەوە بێنن
شۆڕشگێڕان
لەناو خوێندا بگەوزێنن
تا ئێستە دوژمن نەیزانیوە
پەت و گوریس
هەموو شتێك لە لاوازییەوە
دەپچڕێت
تەنیا ستەم نەبێت
چەند ئەستوور ببێت
پووچ دەبێتەوەو
دەپسێت
كاتژمێر دێت و دەچێت
زەبر هەڵدەنووتێت و
گەردنی وردو خاش دەبێت
ستەم ئاوادەبێت
ڕۆژ دەبێتەوەو
خۆری سەرفرازی هەڵدێت
گوێم لێیە
دوژمن زەندەقی چووە
گوێم لێیە
دوژمن ورەی بەرداوە
گوێم لێیە
دوژمن ئەژنۆی شكاوە
سادەی ورەبەرزان
بۆ گەیشتنە سەر لووتكە
تەنیا پیچێكی ماوە
تشرینی یهكهم 2022Mukaram Talabani
نووسەر و وەرگێڕ موکەڕەم رەشید تاڵەبانی لە ١٩٥١ لە شارۆچکەی خانەقین لە دایک بووە و لە ئێستادا نیشتەجێی شاری هەولێرە..
