تڕەمپەکانی ئەمەریکا!.. حەسەن ڕازانی
ڕفاندن و گرتنی مادۆرۆ، سەرۆکی فەنزویللا، بە فەرمانی ترەمپ، سەرۆکی ئێستای ئەمەریکا، نە تەنها سەرۆکەو نە کۆتا سەرۆکیش دەبێ کە بەدەستی سەرۆکە ترەمپ ئاساکانی ئەمەریکا بەو مەرەدە برابێت.
مێژووی سەرۆکەکانی ئەمەریکا ، کەم تا زۆر، ترەمپ ئاسا دەسەڵاتی حکومەتی ئەمەریکایان بەکار هێناوە.
سیاسەتی ئەمەریکا چ کۆماریەکان دەسەڵاتیان بەدەستەوە بووبێت و چ دێموکراتەکان، هەردووکیان بۆ سەپاندنی دەسەڵاتی پۆلیسیانەو هەژموونی سیاسیی و سەربازیی ئەمەریکا بەسەر دنیادا دوو دیوی یەک دراو بوون.
ئەوەتە گۆڤاری نیوزویکی ئەمەریکی بە ئاشکرا ترەمپەکانی ئەمەریکا بۆ ڕای گشتی ئاشکرا دەکات. گۆڤاری نیوزویک نووسیویەتی و دەڵێت:
” ڕفاندن و گرتنی نیکۆلاس مادۆرۆ، سەرۆکی فەنزویللا، لە لایەن هێزێکی سەربازیی نوخبەی ئەمریکاوە بە فەرمانی ترەمپ، مێژوویەکی درێژی ئەمەریکا لە دەستێوەردانەکانی ئەمەریکا لە سیاسەت و کاروباری نێوخۆی وەڵاتاندا دێنێتەوە بیر خەڵک. ئەو مێژووە سەردەمانێک ترەمپ خودی خۆی ڕەخنەی لێدەگرت.
مەبەستێکی تری زۆر بەهێز کە گۆڤارەکە ئاشکرای کردووە دەربارەی دەستێوەردانەکانی ئەمەریکا لە کاروباری نێوخۆی وەڵاتان بە تەنها مەبەست لە گۆڕین و وەلانانی دیکتاتۆرەکان نەبووە بەڵک و هەوڵێکیش بووە بۆ ئەوەی پێش بە بڵاوبوونەوەی کۆمۆنیزم بگیرێت، یاخود بە مەبەستی پارێزگاریی بووە لە بەرژەوەندی ستراتیجی ئەمەریکا.
جا با ئێمە تۆزێک بگەڕێینەوە بۆ مێژووی دوێنێ و بزانین کێن ئەوانەی لە وێنەی مادۆرۆ ترەمپەکانی ئەمەریکا ڕفاندوویانن، یان کوشتویانن، یان لەسەر کارو دەسەڵات لایانداون، جا بە شێوەی کودەتا بووبێت یان بە هێزی سەربازیی و لەشکرکێشیی بووبێت. بۆ نموونە سەدام حوسێن سەرۆکە دیکتاتۆرەکەی پێشووی عێڕاق.
یەکەم: محمد مصدق لە وەڵاتی ئێران سساڵی ١٩٥٣
محمد مصدق سەرباری ئەوەی بە پێی هەڵبژاردنێکی دێموکڕاتیانە لە لایەن خەڵکی ئێرانەوە هەڵبژێررابوو بەڵام چونکە دەستی برد بۆ خۆماڵیکردنی نەوتی ئێران و گوتی دەبێ نەوتی ئێران بۆ ئێرانیەکان بێت، ئیتر بەو قسەیەی خوێنی خۆی کردە کاسەوە. ئەمەریکاو بەریتانیا لێی دڕدۆنگ بوون و لێی چوونە سەنگەرەوە. ئیتر لە رێگەی سی ئای ئەی بە ڕێگەی کودەتا محمد مصدق وەلانرا
دووەم: جاکوبو ئەرینز لە وڵاتی گواتیمالا لە ساڵی ١٩٥٤.
ئەو سەرۆکەشیان وەلانا هەر لەبەر ئەوەی کەسێکی بە ئایدۆلۆجی چەپ بوو. ئەوکارەشیان بۆیە کرد تاکو بەر بە بڵاوبوونەوەی ئایدۆلۆجیەتی چەپڕەوانە بگرن. ئەو کارەشیان لە کاتێکدا کرد کە شەڕی سار لە ترۆپکەیدابوو.
سێیەم: عبدالکریم قاسم لە عێڕاق ساڵی ١٩٦٣
بە شێوەی کودەتا ئەو سەرۆکەشیان فتکرد. کودەتاکەش بە هاوکاری ئەمەریکا حیزبی بەعس پێی هەستاو ئەنجامیدا. هۆیەکەشی ئەوەبوو کە عبالکریم قاسم پەیڕەوی لە سیاسەتیکی دژە ڕۆژئاواییانە دەکردو هەروەها کەسێکی بە ئادیۆلۆجی چەپ بوو.
چوارەم : فیدڵ کاسترۆ. لە وەڵاتی کوبا لە ساڵی ١٩٦١
ئەمەریکا هێرشێکی سەربازی سەرنەکەوتووی لە دژی کاسترۆ ئەنجامدا. ئەو فەشەلەشی لە لەشکرکێشیەکەدا بووە هۆی ئابڕوچوونێکی گەلێک گەورەو ئاشکرا لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمەریکادا.
پێنجەم: نگو دینە دیم لە وەڵاتی ڤێتنام لە ساڵی ١٩٦٣
ئەمەریکا بە ئاشکرا پێیەوە دیاربوو کە کەوتبووە ناو زۆنگاوی شەڕێکی نەبڕاوە لەناو ڤێتنامدا و نەشی دەتوانی لێی دەرچێت. بۆیە پشتیوانی لە کودەتایەکی سەربازی کردو دەسەڵاتی نگو دینە دیم کۆتایی پێهات.
شەشەم: هدسون ئوستن لە وەڵاتی گرینادا لە ساڵی ١٩٨٣
ئەمەریکا لە ڕێگەی هێرشێکی سەربازی کورت ماوەدا کۆتایی بە دەسەڵات و حوکمی ئەو سەرۆکەش هێنا.
حەوتەم: جان کلود دوفالییە لە وەڵاتی هاییتی لە ساڵی ١٩٨٦
ئەو سەرۆکە کەسێکی دیکتاتۆر بوو. بەڵام هەر کە ئەمەریکا پشتیوانیی و کۆمەکی خۆی بۆ ئەو سەرۆکە بری ئیتر خەڵکی وەڵاتەکەی خۆی لێی وەخۆ کەوتن و تەفروتوونایان کردو ڕووخاو نەما.
هەشتەم: مانوێل نوریگا لە وەڵاتی پەنەما لە ساڵی ١٩٨٩
ئەمەریکا هێرشی سەربازی کردە سەر پەنەماو ئەو سەرۆکەشی گرت و دادگایی کردو خستیە زیندانەوە.
نۆیەم: سەدام حوسێن لە وەڵاتی عێڕ ق لە ساڵی ٢٠٠٣
ئەمەریکاو چەندین دەولەتی تری هاوپەیمانی ئەمەریکا هەموویان بە یەکەوە هێرش و لەشکرکێشییان کردە سەر عێڕا ق و حکومەتەکەی سەدامیان ڕوخاند و ئەو سەرۆکەشیان گرت و خستیانە زیندانەوەو دوای دادگایی کردنی لە سێدارەیان دا.
دەیەم: موعەمەر قەزافی لە وەڵاتی لیبیا لە ساڵی ٢٠١١،
موعەمەر قەزافی لە کات و سەردەمی بەهاری عەڕەبیدا بە پاڵپشتی ڕاستەوخۆی ئەمریکاو ناتۆ هێرش و لەشکرکێشی کرایە سەرو دەریان پەڕاند. بەڵام لە کاتی ڕاکردنیدا گرتیان و کوشتیان.
یازدەیەم: نیکۆلاس مادۆرۆ لە وەڵاتی فەنزویللا. لە ساڵی ٢٩٢٦
بە فەرمانی ترەمپ هێزێکی تایبەتی سەربازیی و بە هێزی سەربازیی مادۆرۆ گیراو بردیان بۆ ئەمەریکاو ئێستا بەتەمان دادگایی بکەن. ئیتر جارێ زووەو نازانرێت چی ڕودەدات و چارەنووسی مادۆرۆ چی دەبێ و لێکەوتەکانی ئەو هێرشە چی دەبن بۆ ئەمەریکا. جا بە بڕوای من ئەو سەرۆکەش هەر وەک سەرۆکەکانی تر دەڕواو هیچیش بۆ ئەمەریکا ڕوونادات و ترەمپیش وەک بەرزەکی بانان بۆی دەردەچێ و مادۆرۆش دەچێتە ڕیزی سەرۆکە کوژراوو وەلانراوەکان.
ئەدی باشە زەین العابیدین سەرۆکی وەڵاتی تونس ، یان سەرۆکی یەمەن و سەرۆکی میسر کە لەسەردەمی بەهاری عەڕەبیدا بە یارمەتی ئەمەریکاو ناتۆ خەڵک هەڵی کوتانەسەرو دەری پەڕاندن. بەشار ئەسەد لە سوریاو هێنانی جۆلانی بۆ شوێنەکەی یان ڕوخاندنی حکومەتی تاڵیبان لە ئەفغانستان و هێنانەوەیان بۆ جارێکی تر هەموو ئەو کارانە بە یارمەتی و کۆمەکی ڕاستەوخۆی ئەمەریکاو ناتۆ ئەنمجام دراون.
ئێستا ئەمەریکا بە ڕاستەوخۆیی و ناتۆش بە ناڕاستەوخۆیی خەریکی ئێران و ئاخوندەکانی ئێرانن. جارێ نازانرێت چۆن دەبێ و چی ڕوودەدات . ئایا کوڕەکەی شا دەهێننەوە کە وەختی خۆی لە ساڵی ١٩٧٩ دەریان پەڕاندو و خومەینییان هێنا بۆ شوێنەکەی؟.. دواڕۆژێکی نزیک ئەمەیان ڕوون دەبێتەوە.
ئیتر دەبێ ئارام بگرین، تاکو بزانین ئەمەریکا لەمەودوا سەری چ سەرۆک و وەڵاتێک دەخاتە قوڕەوە.
تێبینی:
بۆ نووسینی ئەو بابەتە سودم لەودوو سەرچاوەیە وەرگرتووە . کەنەدا ٢٤+ و نیوزویک.
